فلسفه اگرچه در حوزهها رایج است امّا در حقیقت باید گفت مهجور است. فلسفه باید در حوزهها رواج پیدا کند. فلسفه فقط این نیست که ما کتاب منظومه را یا اسفار را بگیریم از اوّل تا آخر بخوانیم؛ نه، تبحّر در فلسفه به این معنا است که انسان بتواند از تمام افکار فلسفى موجود دنیا که به شکل ساعتنگارى دارد پیش میرود ــ ساعتبهساعت فکر فلسفى دارد مطرح میشود ــ مطّلع باشد و از مادّهى فلسفى موجود خودمان، خودمان را در حال آمادهباش نگه داریم در مقابل فلسفههاى غلط انحرافى، و احیاناً اگر چنانچه نقطهى مثبتى در آنها هست، از آن نقطهى مثبت استفاده بکنیم. فلسفهى ما اینجورى پیشرفت میکند، وَالّا افکار بزرگان و کلمات بزرگان در حدّ شناخت کلمات آنها، به این اندازه ارزشى ندارد. فلسفه باید ما را به معرفت برساند. به معرفت کامل برساند. باید دید در وادى معرفت چه کار دارد میشود. در سطح بشرى و پىدرپى کارهاى جدید، افکار جدید، روشها و مِتُدهاى جدید بایستى در حوزه مطرح بشود؛ یا کلام جدید به همین ترتیب. امروز مباحث کلامىاى که مطرح است براى دفاع از عقاید دینى، غیر از مباحث آن وقتها است؛ [مثلاً] شبههى ابنکمونه را چه کسى حالا مطرح میکند؟ شبهات فراوانى امروز هست در عالم ذهنیّات و معارف بشرى که باید حوزههاى علمیّه این شبهات را بدانند، راه مقابلهى با آنها را بدانند؛ حالت تهاجمى همیشه داشته باشند. در مقابل فلسفهها، گرایشها، مذهبها همیشه یک حالت بُرندگى و تهاجم داشته باشند. پس این رشتهها باید در حوزهها مورد توجّه قرار بگیرد. و متخصّصینى در این علوم بایستى تربیت بشوند و حوزه به چشم بىاعتنائى نباید به اینها نگاه کند.فلسفه
نامهای دیگر: فلسفه و عرفان، فلسفه و کلام، فلسفهٔ تطبیقی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دانش فلسفه، آموزش آن در حوزه و نسبتش با کلام و عرفان.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در آغاز درس خارج فقه— ۱۳۷۰/۰۶/۳۱
سیر زمانی
از ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۷۱۳۷۰۱۳۹۷
فقط سال ۱۳۸۹همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
شاهدها (۵ پاراگراف)
نیاز امروز حوزه به فلسفه بیش از گذشته
… حوزهی نظام پژوهشی متناسبی لازم دارد. همچنین اهتمام به دروس سطح در فقه و اصول، پیش از رفتن به درس خارج. هویت علمی حوزه هم نکتهی مهمی است؛ منحصر به فقه و اصول نیست. فقه و اصول خیلی مهم است، در این شکی نیست؛ قبلا هم ما گفتیم ستون فقرات حوزه های ما فقه است؛ اما این معنایش این نیست که ما به فلسفه احتیاج نداریم. امروز بیش از گذشته به فلسفه احتیاج داریم.نیاز امروز به فلسفهٔ اسلامی بیش از گذشته بهسبب مکاتب، افکار و شبهات گوناگون
روزی بود که ملاهای بزرگ ما، مجتهدین بزرگ ما برای تحصیل فلسفه «شدّ رحال» می کردند - مثل آخوند خراسانی که در سبزوار پیش حاج ملاهادی رفت و زانو زد و فلسفه خواند - یا بزرگانی از فقها و اصولیین ما که رفتند فلسفه خواندند و آن را فرا گرفتند. امروز از آن روز خیلی بیشتر احتیاج داریم. آن روزی که مرحوم علامه طباطبایی در نجف پیش مرحوم آسیدحسین بادکوبهای فلسفه می خواند، آن روز نیاز به فلسفه اسلامی به مراتب کمتر از امروز بود که این همه مکاتب گوناگون، این همه افکار جدید، این همه شبهه، این همه پیشنهاد فکری در دنیا مطرح است؛ آن هم با این روابط و ارتباطات آسان و سریع؛ با اینترنت و با بقیه وسائل، کتاب و مجله و چه و چه. بنابراین به فلسفه احتیاج است. نه فقط به فلسفه، به علوم دیگر هم در حوزه قم نیاز هست.فلسفه پایهٔ علم و بیمعنا شدن علم بدون استنتاج فلسفی
یکی از آقایان راجع به مسئلهی تولید فکر مطلب بسیار مهمی گفتند؛ کاملاً درست است. پایهی علم هم بر فلسفه است؛ فلسفه نباشد، علم وجود ندارد. اگر استنتاج فلسفی نباشد، اصلاً علم میشود بیمعنا. تولید فکر خیلی مهم است. البته تولید فکر از تولید علم دشوارتر است. متفکرین و نخبگان فکری در معرض آسیبهائی هستند که نخبگان علمی کمتر در معرض آن آسیبها قرار میگیرند. بنابراین کار، کار دشواری است؛ اما بسیار مهم است. نکتهای که مطرح کردند، نکتهی درستی بود؛ بنده …ایران مهد فلسفه و نزدیکتر بودن فلسفهٔ آن به معنای حقیقی فلسفه از فلسفهٔ غرب
راجع به تاریخ اندیشهی عقلی هم کارهائی دارد انجام میگیرد. اینکه گفتند کاری انجام نگرفته، چرا، در این زمینه کارهائی دارد انجام میگیرد. خوب، فلسفه مال ماست؛ مهد فلسفه، کشور ماست. آنچه که در کشور ما به نام فلسفه وجود دارد، به عنوان فلسفه و به معنای فلسفه بسیار نزدیکتر است تا آنچه که در اختیار غربیهاست، که امروز فلسفهی آنها سر و صدایش دنیا را پر کرده. خوب، کار کنند. حوزههای ما مرکز فلسفه است؛ پرورشیافتگان حوزهها، اساتید بزرگ فلسفه هستند؛ در دانشگاهها هم خوشبختانه این معنا رسوخ پیدا کرده؛ بنابراین در زمینهی تولید فکر - که منبعث از نگاه فلسفی است - باید کار شود.فلسفه علمی اسلامی و مورد نیاز حوزه
در رشته های گوناگون، اساتیدی داشته باشیم. منزلت علمی اینها باید محفوظ بماند. نباید اینجور باشد که اگر کسی یک رتبهای از فقه را - ولو نه رتبه اعلی را - پیدا کرد، او در جامعه محترم باشد؛ اما اگر کسی رتبه اعلای فلسفه را پیدا کرد، به قدر او احترام نداشته باشد. اینجوری نیست؛ علم است، علم اسلامی است، مورد نیاز حوزه است.