رفتن به محتوای اصلی

فلسفه

نام‌های دیگر: فلسفه و عرفان، فلسفه و کلام، فلسفهٔ تطبیقی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دانش فلسفه، آموزش آن در حوزه و نسبتش با کلام و عرفان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در آغاز درس خارج فقه‌— ۱۳۷۰/۰۶/۳۱

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۷
۱۳۷۰۱۳۹۷

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

فلسفه اگرچه در حوزه‌ها رایج است امّا در حقیقت باید گفت مهجور است. فلسفه باید در حوزه‌ها رواج پیدا کند. فلسفه فقط این نیست که ما کتاب منظومه را یا اسفار را بگیریم از اوّل تا آخر بخوانیم؛ نه، تبحّر در فلسفه به این معنا است که انسان بتواند از تمام افکار فلسفى موجود دنیا که به شکل ساعت‌نگارى دارد پیش میرود ــ ساعت‌به‌ساعت فکر فلسفى دارد مطرح میشود ــ مطّلع باشد و از مادّه‌ى فلسفى موجود خودمان، خودمان را در حال آماده‌باش نگه داریم در مقابل فلسفه‌هاى غلط انحرافى، و احیاناً اگر چنانچه نقطه‌ى مثبتى در آنها هست، از آن نقطه‌ى مثبت استفاده بکنیم. فلسفه‌ى ما این‌جورى پیشرفت میکند، وَالّا افکار بزرگان و کلمات بزرگان در حدّ شناخت کلمات آنها، به این اندازه ارزشى ندارد. فلسفه باید ما را به معرفت برساند. به معرفت کامل برساند. باید دید در وادى معرفت چه‌ کار دارد میشود. در سطح بشرى و پى‌درپى کارهاى جدید، افکار جدید، روشها و مِتُدهاى جدید بایستى در حوزه مطرح بشود؛ یا کلام جدید به همین ترتیب. امروز مباحث کلامى‌اى که مطرح است براى دفاع از عقاید دینى، غیر از مباحث آن وقت‌ها است؛ [مثلاً] شبهه‌ى ابن‌کمونه را چه کسى حالا مطرح میکند؟ شبهات فراوانى امروز هست در عالم ذهنیّات و معارف بشرى که باید حوزه‌هاى علمیّه این شبهات را بدانند، راه مقابله‌ى با آنها را بدانند؛ حالت تهاجمى همیشه داشته باشند. در مقابل فلسفه‌ها، گرایشها، مذهبها همیشه یک حالت بُرندگى و تهاجم داشته باشند. پس این رشته‌ها باید در حوزه‌ها مورد توجّه قرار بگیرد. و متخصّصینى در این علوم بایستى تربیت بشوند و حوزه به چشم بى‌اعتنائى نباید به اینها نگاه کند.

تأثیر معرفت فلسفی در بنای شخصیت خود فیلسوف

دوم‌، نظری‌ از سر عبرت‌ به‌ تأثیر این‌ معرفت‌ فلسفی‌، در بنای‌ شخصیت‌ خود فیلسوف‌ است‌. اگر فلسفه‌، شناختی‌ درست‌ از هستی‌، برای‌ بنای‌ انسان‌ راستین‌ است‌، کدام‌ تجربه‌ از این‌ بهتر و گویاتر؟

تأثیر معرفت فلسفی در بنای شخصیت فیلسوف

… ناپذیرش، خالی است. زبانی آشنا با فرهنگ و معارف کنونی جهان، و دستی چیره در ترسیم زیبایی‌های «حکمت متعالیه» و در پشت آن، ذهنی ژرف بین و نواندیش و جامع‌نگر به کار است تا فلسفه‌ی این حکیم بزرگ را در نمایشگاه فاخرترین فرآورده‌های بشری، در جای سزاوار خود بنشاند. دوم نظری از سر عبرت به تأثیر این معرفت فلسفی، در بنای شخصیت خود فیلسوف است. اگر فلسفه، شناختی درست از هستی، برای بنای انسان راستین است، کدام تجربه از این بهتر و گویاتر؟ و سوم زدودن این گمان غلط که فلسفه‌ی اسلامی از قرنهای میانه‌ی هجری به خاموشی و افول تکرار گراییده است. این غفلت خسارت‌بار، که قرنها گریبانگیر مطالعه کنندگان غربی و حتی عربی بوده است، می‌تواند با جلب نظرها به حکیم سبزواری که خود یکی از شارحان و مفسّران حکمت …

نقد علم بی‌عمل و فلسفهٔ بی‌روح

مدح‌ چنان‌ خورشید سیرتانی‌، جز از صاحبان‌ چشمهای‌ روشن‌ و بصیرت‌های‌ نافذ نمی‌شاید، که‌ توانسته‌ باشند حجاب‌ پرزرق‌ و برق‌ علم‌ بی‌عمل‌، و فلسفه‌ی‌ بی‌روح‌، و ماده‌ی‌ بی‌معنا را دیده‌ و ترکیب‌ بدیع‌ اندیشه‌ی‌ بلند، و روان‌روشن‌، و دل‌ خاشع‌، و ذوق‌ لبریز، و تن‌ خاکسار را در کسانی‌ چون‌ حکیم‌ فرزانه‌ی‌ قرن‌ سیزدهم‌، یعنی‌ حاجی‌ ملاهادی‌ سبزواری‌ تماشا کنند.

نقد علم بی‌عمل و فلسفهٔ بی‌روح

خدای بزرگ را سپاس که دلهای بیدار و قدرشناس شما مردان علم را به تجلیل از شخصیت حکیمی بلند مرتبه برانگیخت که دنیای پا در گل و گرفتار امروز، به شناخت انسان هایی چون او - آزاده و سر در بلندای ملکوت - بسی نیازمند است. مدح چنان خورشید سیرتانی، جز از صاحبان چشمهای روشن و بصیرتهای نافذ نمی‌شاید، که توانسته باشند حجاب پر زرق و برق علم بی‌عمل، و فلسفه‌ی بی‌روح، و ماده‌ی بی‌معنا را دیده و ترکیب بدیع اندیشه‌ی بلند، و روان روشن، و دل خاشع، و ذوق لبریز، و تن خاکسار را در کسانی چون حکیم فرزانه‌ی قرن سیزدهم، یعنی حاجی ملا هادی سبزواری تماشا کنند.