رفتن به محتوای اصلی

فقر

نام‌های دیگر: فقرا، فقرزدایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نیازمندی مادی در جامعه و مسئولیت مبارزه با آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۱
۱۳۵۹۱۴۰۱

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اینها همه، ناشی از فقر است. مبارزه با فقر، یعنی تلاش برای این‌که ثروت ممکنی که میشود از منابع ملی استخراج گردد و به دست آید، اوّلاً به شکل بهینه استخراج شود، و بعد به شکل بهینه مصرف شود و اسراف نگردد. فساد، یعنی فساد اخلاقی، فساد کاری، عدم احساس وجدان در تقدیم خدمات عمومی، عدم احساس مسؤولیت در مواجهه با افکار عمومی و با ذهنهای مردم. اینها شاخه‌ها و شعبه‌های فساد است. مسؤولان، فرزانگان، دلسوزان و کسانی که با افکار عمومی، مواجهند، نباید بگذارند که دستهای بدخواه بیاید و میکربهای اختلاف را در فضای ذهنی تزریق کند. چه فایده‌ای برای مردم دارد!؟ چه کمکی به مردم است که شعارهای اختلاف‌آمیز و شعارهای تفرقه‌انگیز در میانشان رواج پیدا کند!؟ نیاز واقعی مردم، اینها نیست؛ نیاز واقعی مردم چیز دیگری است.
به نظر من مهمترین مسائل این منطقه، سه موضوع است: یکی مسأله‌ی اشتغال جوانان است؛ یکی مسأله‌ی امنیت است؛ یکی هم مسأله‌ی فعالیت‌های فرهنگىِ مؤثر و نوین و همه‌جانبه است. این، سه سرفصل عمده است که همه‌ی فعالیت‌ها برای این منطقه‌ی از استان کرمان باید متوجه به این سه سرفصل باشد. اگر مسأله‌ی راه و صنایع تبدیلی و مقاوم‌سازی خانه‌ها و ساخت‌وسازهای لازم و ضروری در بخشهای مختلف مطرح است، همه باید متوجه به این سه هدف اصلی باشد. در مذاکره‌ی با مسؤولان احساس میشود که به این نکات توجه کرده‌اند؛ لذا همت و تلاشی لازم است. در مجموعه برنامه‌های دولتها و قوه‌ی مجریه، این‌گونه مسائل که به متن زندگی مردم در بخشهای مختلف ارتباط پیدا میکند، باید در درجه‌ی اول قرار بگیرد. هر کاری در کشور صورت میگیرد، باید با هدف رفع فقر و محرومیت و ایجاد رونق در زندگی عموم مردم - نه بخشی از مردم و قشرهای خاص - باشد. در چنین فضایی است که مردم میتوانند به اهداف والای نظام اسلامی - یعنی معنویت و تکامل روحی و تعالی اخلاقی - دست پیدا کنند؛ فضایی که خیرات جامعه به نحو صحیح میان مردم تقسیم شود؛ هر کس استعداد خود را به صحنه بیاورد و بهره‌ی آن را ببرد و نظام و حکومت مراقب باشد که هم به کسی ظلم نشود و هم هیچ‌کس محروم نماند. معنای ریشه‌کنی فقر این است. درباره‌ی دولتهای جمهوری اسلامی اینها را باید ملاک قرار داد.

مسئولیت اعتقادی رفع فقر مسلمانان و گرسنگان غیرمحارب جهان و حرکت نظام در این جهت

… میگوید: بله، بده بزنم! براى او مسئله این نیست. براى ما مسئله غیر از این است؛ ما میگوییم هر انسانى ــ نه فقط انسانى که در این کشور است؛ منتها نسبت به انسانِ این کشور، ما یک مسئولیّت فورى‌ترى داریم ــ بلکه همه‌ى مسلمین در عالم عائله‌ى ما هستند به یک معنا؛ اگر چنانچه فراغت پیدا کردیم از مسلمین، همه‌ى گرسنگان دنیا عائله‌ى ما هستند؛ در صورتى ‌که محارب نباشند. این مسئله، مسئله‌ى اعتقادى است. بنابراین آن کشورهاى غربى و پیشرفته‌ى اقتصادى نخواهند توانست یعنى نمیکنند این کار را که فقر را بکلّى برطرف کنند امّا جمهورى اسلامى در این جهت حرکت میکند و به اینجا ان‌شاءالله‌ خواهد رسید. آمار بى‌سوادى بشدّت پایین رفته، آمار مشکلات طبقات پایین در مناطق گوناگون کشور بشدّت پایین آمده؛ البتّه سطح زندگى بالا رفته، توقّعات بیشتر است.

فقر، بیکاری و محرومیت مناطق ناشی از ضربات دشمنان

البتّه در این چند سال، دشمنان خیلى ضربه زدند، خیلى لطمه زدند، شاید بتوانند ملّت ما را به زانو دربیاورند و نتوانستند؛ امّا ضربه‌ى خودشان را زدند. اگر مى‌بینید امروز در کشور، در مناطق محروم، فقر و بیکارى هست، به خاطر ضربات دشمنان است؛ اگر مى‌بینید در کشور ما هنوز مناطق محرومى هست ــ با این‌همه تلاشى که از اوّل انقلاب شده است ــ به خاطر همین ضربات خباثت‌آمیز دشمنان ملّت ایران است؛ اینها هستند که نمیخواهند بگذارند کارِ درست انجام بگیرد در سطح کشور؛ امّا موفّق نخواهند شد. من آینده‌ى روشن این ملّت را میبینم. خدا را شکر که توطئه‌ى نظامى آنها به ثمر نرسید؛ خدا را شکر که ملّت ایران روزبه‌روز در سطح دنیا عزیزتر شد؛ خدا را شکر که ملّت ایران توفیق پیدا کرد پشت سر مسئولین از گذرگاه‌هاى سخت حرکت بکند. باز هم باید …

طولانی بودن راه رفع فقر و لزوم نگاه منطقی

… فقیر، ضعیف، دست‌فروش، مشتغلین به مشاغل کم‌اهمّیّت و احیاناً کاذب، خانواده‌هاى سنگین، محرومیّتهاى بسیار بالا؛ واقعاً اینها وجود دارد در جامعه‌ى ما و همه‌ى اینها برخلاف مقاصد انقلاب است یعنى اصلاً انقلاب براى این بود که اینها برداشته بشود، برافکنده بشود. من میدانم که براى رسیدن به آن مقصود، راه‌هاى طولانى‌اى را باید طى کرد. یعنى هیچ[کس] در این قضیّه حق ندارد غیر منطقى فکر بکند. خب، ما مى‌بینیم که زمان نبىّ ‌اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) بعد از آنکه آن حکومت حقّه تشکیل شد و سالها هم بعد از آن بزرگوار، همان خط و طریق در آن مسائل به‌اصطلاح خطوط بارز جامعه رعایت میشد تا حدود زیادى. ما زمان امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) …

ریشه‌کن نشدن فقر در کشورهای بسیار ثروتمند چون آن را نمی‌خواهند

البتّه اگر کسى تصوّر کند که آنچه انجام گرفته، خواهد توانست چهره‌ى ظاهر این کشور را آنچنان دگرگون بکند که دیگر انسان اثرى از دردهاى گذشته پیدا نکند، نه، این همان چیزى است که مثل فتح بصره است! مگر میشده در سیزده سال این‌ جور کار کرد؟ مگر آنهایى که ثروتهایشان و بودجه‌هاى ملّى‌شان ده برابر، بیست برابر، صد برابر ما است، توانستند فقر را ریشه‌کن کنند در کشورهایشان؟ البتّه ما با آنها قیاس نمیشویم، آنها نمیخواهند [این کار را انجام بدهند].

فقر سیاه و نبود جاده و آب و برق برای مردم بلوچستان پیش از انقلاب

… جهت در نهایت راحتی و آسایش زندگی میکردند؛ در ایرانشهر، مثل اعیان تهران زندگی میکردند! در فنّوج و اسپکّه و آن دوردستهایی که پای آدمهای معمولی به آن‌جا نمیرسید، اینها در وضعیت اشرافی زندگی میکردند! در همان شهرها مردمی بودند که اولیات زندگی برایشان وجود نداشت؛ یعنی فقر به معنای تلخ و سیاه، مسأله‌ی آن‌وقت در آن‌جا بود؛ نه جاده‌یی، نه آبی، نه برقی، نه در تابستان وسیله‌ی خنککننده‌یی. مردم آن‌جا این‌طور محروم شدند.

آشکارتر شدن فقر با بالا رفتن سطح زندگی

… امکان درآمد بود؟ این کارخانه‌ها نبود، این وسایل مکانیزه نبود؛ طبعاً درآمدها خیلى محدود بود. درآمد یک فرد بود؛ امروز هر یک فردى، درآمد یک مجموعه یا شبیه یک مجموعه‌اى را ممکن است داشته باشد. بنابراین درآمدها بیشتر است، به همین نسبت انفاقها باید بیشتر باشد. خب، جامعه هم بزرگ‌تر شده، سطح زندگى‌ها هم بالا رفته، فقر بیشتر خودش را نشان میدهد. وقتى سطح زندگى بالا میرود، طبعاً فقر بیشتر خودش را آشکار میکند. هر کسى که یک چیزى از این سطح عالى را نداشته باشد، قهراً فقیر است. بنابراین روح انفاق و روح نیکوکارى بایستى در جامعه توسعه پیدا کند و جزو ایمان مردم بشود. هر کسى بنا را بر این بگذارد که در اموالش ــ وَ فیِّ اَموالِهِم حَقٌّ لِلسّاٰئِلِ وَ المَحروم ــ واقعاً یک …

دشواری رفع فقر در مدت کوتاه پس از قرن‌ها سلطهٔ ظالمانه

… فقه است. خب، ما اگر بخواهیم در طول سیزده سال این فقه را فقط یاد بگیریم، میتوانیم؟ عمل کردن از یاد گرفتن مشکل‌تر است. این ‌جور نیست که وقتى ما بخواهیم در یک جامعه گناه از بین برود، با یک اشاره‌اى بشود این کار را کرد یا با یک اِعمال زورى بشود این کار را کرد. اگر بخواهیم فقر از جامعه برود و زایل بشود، این‌ جور نیست که در یک جامعه‌اى که سالهاى متمادى بلکه قرنهاى متمادى از همه‌ جهت موارد درآمدى او و ارتباطات اقتصادى او در زیر فشار سلطه‌هاى ظالم بوده، ما بتوانیم در یک مدّت کوتاهى یک نظم و نسقى به آن بدهیم؛ کار بسیار سخت است. اداره‌ى کشور، اداره‌ى زندگى، مواجه شدن با واقعیّت، بمراتب دشوارتر است از آنچه در ذهن انسان، از ترتیب اوضاع میگذرد.