رفتن به محتوای اصلی

فقر

نام‌های دیگر: فقرا، فقرزدایی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نیازمندی مادی در جامعه و مسئولیت مبارزه با آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۱
۱۳۵۹۱۴۰۱

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اینها همه، ناشی از فقر است. مبارزه با فقر، یعنی تلاش برای این‌که ثروت ممکنی که میشود از منابع ملی استخراج گردد و به دست آید، اوّلاً به شکل بهینه استخراج شود، و بعد به شکل بهینه مصرف شود و اسراف نگردد. فساد، یعنی فساد اخلاقی، فساد کاری، عدم احساس وجدان در تقدیم خدمات عمومی، عدم احساس مسؤولیت در مواجهه با افکار عمومی و با ذهنهای مردم. اینها شاخه‌ها و شعبه‌های فساد است. مسؤولان، فرزانگان، دلسوزان و کسانی که با افکار عمومی، مواجهند، نباید بگذارند که دستهای بدخواه بیاید و میکربهای اختلاف را در فضای ذهنی تزریق کند. چه فایده‌ای برای مردم دارد!؟ چه کمکی به مردم است که شعارهای اختلاف‌آمیز و شعارهای تفرقه‌انگیز در میانشان رواج پیدا کند!؟ نیاز واقعی مردم، اینها نیست؛ نیاز واقعی مردم چیز دیگری است.
به نظر من مهمترین مسائل این منطقه، سه موضوع است: یکی مسأله‌ی اشتغال جوانان است؛ یکی مسأله‌ی امنیت است؛ یکی هم مسأله‌ی فعالیت‌های فرهنگىِ مؤثر و نوین و همه‌جانبه است. این، سه سرفصل عمده است که همه‌ی فعالیت‌ها برای این منطقه‌ی از استان کرمان باید متوجه به این سه سرفصل باشد. اگر مسأله‌ی راه و صنایع تبدیلی و مقاوم‌سازی خانه‌ها و ساخت‌وسازهای لازم و ضروری در بخشهای مختلف مطرح است، همه باید متوجه به این سه هدف اصلی باشد. در مذاکره‌ی با مسؤولان احساس میشود که به این نکات توجه کرده‌اند؛ لذا همت و تلاشی لازم است. در مجموعه برنامه‌های دولتها و قوه‌ی مجریه، این‌گونه مسائل که به متن زندگی مردم در بخشهای مختلف ارتباط پیدا میکند، باید در درجه‌ی اول قرار بگیرد. هر کاری در کشور صورت میگیرد، باید با هدف رفع فقر و محرومیت و ایجاد رونق در زندگی عموم مردم - نه بخشی از مردم و قشرهای خاص - باشد. در چنین فضایی است که مردم میتوانند به اهداف والای نظام اسلامی - یعنی معنویت و تکامل روحی و تعالی اخلاقی - دست پیدا کنند؛ فضایی که خیرات جامعه به نحو صحیح میان مردم تقسیم شود؛ هر کس استعداد خود را به صحنه بیاورد و بهره‌ی آن را ببرد و نظام و حکومت مراقب باشد که هم به کسی ظلم نشود و هم هیچ‌کس محروم نماند. معنای ریشه‌کنی فقر این است. درباره‌ی دولتهای جمهوری اسلامی اینها را باید ملاک قرار داد.

شاهدها (۸۹ پاراگراف)

ملامت نشدن مسئولی که برای رفع نابسامانی و فقر تلاش می‌کند

بله، مسأله معیشت قطعاً در اولویّت اوّل است. معیشت که نبود، دین هم نیست؛ اخلاق هم نیست؛ حفظ عصمت و عفت هم نیست؛ امید هم نیست. کسی را که به موقعیتی دست پیدا کرده، به خاطر این که برای رفع نابسامانی و فقر، تلاش و مجاهدت کند و شب و روزِ خودش را صرف نماید، ملامت نخواهند کرد. اولویّتها را پیدا کنید. مسائل اساسی جامعه اینهاست.

از چشم مردم افتادن مسئولانِ بی‌اعتنا به نفی فقر و کاهش شکاف طبقاتی

… حفظ منافع خودشان است و چیزی به نام عدالت اجتماعی، به عنوان یک وظیفه، به عنوان یک ارزش و به عنوان یک تکلیف بر دوش برنامه‌ریزان آن کشورها، وجود ندارد. اسلام که قانون اساسی ما را تشکیل میدهد و قوانین ما را هدایت میکند، عدالت اجتماعی جزو بزرگترین توصیه‌هایش است. اگر مسؤولانی در کشور برای عدالت اجتماعی، برای نفی فقر در جامعه و برای کم کردن شکاف میان طبقات فقیر و غنی کار نکنند، از چشم مردم خواهند افتاد و مردم آنها را به عنوان مسؤولانی که مورد علاقه و قبول آنها باشند، طبعاً نمیپذیرند.

مبارزه با فقر و حمایت از خیریه‌های مردمی

۲- ایجاد نظام جامع تأمین اجتماعی برای حمایت از حقوق محرومان و مستضعفان و مبارزه با فقر و حمایت از نهادهای عمومی و مؤسسات و خیریه‌های مردمی با رعایت ملاحظات دینی و انقلابی

فشار فقر و تنگدستی بر اکثریت ملت در دوران پهلوی

درحالی‌که فقر و تنگدستی و گرسنگی و سطح پایین زندگی، گلوی اکثریّت ملّت ایران را میفشرد، اسراف و ولخرجی و تجمّل و زندگی‌های افسانه‌وار و کاخهای شاه و خانواده و رجال درباری و فرماندهان نظامی‌اش از یک طرف و غارت منابع ملّی به‌وسیله‌ی کمپانی‌های بیگانه و دلّالان داخلی‌شان از طرف دیگر، روزبه‌روز عرصه را بر مردم تنگ‌تر میکرد.

لزوم ریشه‌کنی فقر در استان با تلاش

در این استان، نباید کسی بیکار باشد، باید ذخایر عظیم ملی به وسیله این استان، سرشار شود. نباید گره کور وجود داشته باشد. نباید در هیچ بخشی از آن، فقر وجود داشته باشد. اینها تلاش لازم دارد.

تحمیلی بودن فقر بر ملت‌ها از سوی قدرت‌های ستمگر جهان

… اسلام غنی شوند. اینها، خیلی مهم است. (من در آن جهت دوم، باز هم، ان‌شاءالله، به همین موضوع برمیگردم.) خواسته و حاجت بزرگی است، وقتی میگویید «خدایا، همه فقرا را غنی کن.» خوب؛ از خدا میخواهیم. چرا نشود خواست؟! اگر موانعِ بر سر راه غنی شدن برطرف گردد، چرا نشود؟! پدیده فقر که یک امر ذاتی در جامعه نیست. فقر در جوامع بشری، یک امر تحمیلی است. فقر را قدرتهای ستمگر و زورگو و زیاده‌طلب عالم، بر افراد و بر ملتها تحمیل میکنند. اگر این قدرتها از میان بروند، چرا دعای «الّلهم اغن کلّ فقیر» مستجاب نشود؟! ممکن است چنین حاجتی برآورده شود.

علاج فقر با برنامه‌های کلان در کنار دستگاه‌های امدادی

کارِ این دو مجموعه و سایر مجموعه‌هایی که به قشرهای ضعیف و محتاجِ رعایت مربوط میشوند، یک حسنه و صدقه و انجام تکلیف است و برای نظم اجتماعی کشور هم، بسیار لازم است. البته علاج فقر در جامعه باید با برنامه‌های کلان انجام گیرد. اما در کنار برنامه‌هاىِ گاه بلند مدّت، که زود به نتیجه نمیرسد، یا سقطها و ریزشهایی دارد، باید تشکیلات و دستگاههایی باشند که وظیفه آنها، اساساً امداد به قشرهای محتاجِ کمک باشد. مثل این دو سازمانی که به آنها اشاره شد، یا «کمیته امداد» و امثال اینها.

نبودن فقیر و محروم در جامعه در درجهٔ اول اهمیت

نظام اسلامى این‌جورى نیست. نظام اسلامى، معتقد به یک جامعه‌ى ثروتمند است، نه یک جامعه‌ى فقیر و عقب‌مانده؛ معتقد به رشد اقتصادى است ولى رشد اقتصادى براى عدالت اجتماعى و براى رفاه عمومى؛ مسئله این است. آنچه در درجه‌ى اوّل است، این است که فقیر در جامعه نباشد، محروم نباشد، تبعیض در استفاده‌ى از امکانات عمومى نباشد. حالا کسى خودش براى خودش امکاناتى فراهم کرد، آن متعلّق به خود او است امّا آنچه عمومى است، مثل فرصتها و امکانات که متعلّق به همه‌ى کشور است و بسیارى از مسائل دیگر، باید در اینها تبعیضى وجود نداشته باشد. معنى ندارد که یک نفر پاى خود را بگذارد روى دوش مأمورین …

هدف رشد اقتصادی: نبود فقیر و منطقهٔ محروم و کاهش فاصلهٔ فقیر و غنی

… برخوردار بشوند و یک عدّه‌اى فقیرتر بشوند؛ نه، این به‌ هیچ‌ وجه مورد رضاى الهى و رضاى اسلام و مورد قبول ما نیست. ما میخواهیم سازندگى بشود، کشور رونق اقتصادى پیدا کند، پیشرفت مادّى پیدا کند و از لحاظ اقتصادى رشد کند تا بتواند به عدالت اجتماعى نزدیک بشود؛ تا فقیر نداشته باشیم؛ تا طبقات محروم، دیگر در جامعه محرومیّت حس نکنند و محروم نباشند؛ تا منطقه‌ى محروم در کشور نداشته باشیم؛ تا فاصله‌ى بین فقیر و غنى روزبه‌روز کمتر بشود؛ این هدفهاى اصلى ما است؛ این را در برنامه باید رعایت بکنند. هر کدام از این برنامه‌هاى پنج‌ساله یک رقم درشتى است براى حرکت ملّت و دولت به سمت اهداف انقلاب و در آن بایستى این جهت را که جهت‌گیرى انقلابى است، با تأکید و اصرار هر چه ‌تمام رعایت بکنند و آن را حفظ …

طولانی بودن راه رفع فقر و لزوم نگاه منطقی

… فقیر، ضعیف، دست‌فروش، مشتغلین به مشاغل کم‌اهمّیّت و احیاناً کاذب، خانواده‌هاى سنگین، محرومیّتهاى بسیار بالا؛ واقعاً اینها وجود دارد در جامعه‌ى ما و همه‌ى اینها برخلاف مقاصد انقلاب است یعنى اصلاً انقلاب براى این بود که اینها برداشته بشود، برافکنده بشود. من میدانم که براى رسیدن به آن مقصود، راه‌هاى طولانى‌اى را باید طى کرد. یعنى هیچ[کس] در این قضیّه حق ندارد غیر منطقى فکر بکند. خب، ما مى‌بینیم که زمان نبىّ ‌اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) بعد از آنکه آن حکومت حقّه تشکیل شد و سالها هم بعد از آن بزرگوار، همان خط و طریق در آن مسائل به‌اصطلاح خطوط بارز جامعه رعایت میشد تا حدود زیادى. ما زمان امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) …

ریشه‌کن نشدن فقر در کشورهای بسیار ثروتمند چون آن را نمی‌خواهند

البتّه اگر کسى تصوّر کند که آنچه انجام گرفته، خواهد توانست چهره‌ى ظاهر این کشور را آنچنان دگرگون بکند که دیگر انسان اثرى از دردهاى گذشته پیدا نکند، نه، این همان چیزى است که مثل فتح بصره است! مگر میشده در سیزده سال این‌ جور کار کرد؟ مگر آنهایى که ثروتهایشان و بودجه‌هاى ملّى‌شان ده برابر، بیست برابر، صد برابر ما است، توانستند فقر را ریشه‌کن کنند در کشورهایشان؟ البتّه ما با آنها قیاس نمیشویم، آنها نمیخواهند [این کار را انجام بدهند].

فقر سیاه و نبود جاده و آب و برق برای مردم بلوچستان پیش از انقلاب

… جهت در نهایت راحتی و آسایش زندگی میکردند؛ در ایرانشهر، مثل اعیان تهران زندگی میکردند! در فنّوج و اسپکّه و آن دوردستهایی که پای آدمهای معمولی به آن‌جا نمیرسید، اینها در وضعیت اشرافی زندگی میکردند! در همان شهرها مردمی بودند که اولیات زندگی برایشان وجود نداشت؛ یعنی فقر به معنای تلخ و سیاه، مسأله‌ی آن‌وقت در آن‌جا بود؛ نه جاده‌یی، نه آبی، نه برقی، نه در تابستان وسیله‌ی خنککننده‌یی. مردم آن‌جا این‌طور محروم شدند.

ریشه‌کنی فقر به‌عنوان وظیفه‌ای فوری و بسیج همهٔ توان برای آن

بناء بلدنا على أساس اقتصادٍ إسلامیٍّ یقوم على العدل و الرّفاه العامّ، و تفجیر طاقات العمل و الإبتکار و الإنتاج، و فتح مغالیق کنوز الأرض، و استئصال الفقر فریضةٌ عاجلةٌ نسخّر لها کلّ طاقاتنا، غیر أنّنا إلى جانب ذلک مهتمّون بصیانة سائر المبادئ و المحاور الإسلامیّة للثّورة بحذرٍ تامٍّ و دقّةٍ متناهیةٍ.

امکان رفع فقر در چند سال با برنامه‌ریزی و کمک‌های مردمی

… با دانائی خودم، با کوشش و تلاش خودم به دست آوردم، ناز شصتم. این فکر، فکر غلطی است که کسی بگوید آنچه من به دست آوردم، با تلاش و زیرکی و هوشیاری خودم بوده، پس ناز شصتم. نه، مسئله این نیست در منطق اسلام، مسئله این است که همه موظفند به نیازهای اجتماعی کمک کنند. اگر در همین جامعه‌ی کنونی ما رفع فقر در جامعه با یک برنامه‌ریزی به وسیله‌ی کمکهای مردمی مورد توجه قرار بگیرد، مطمئناً در طول چند سالی وضعیت جامعه و چهره‌ی کشور عوض خواهد شد و در همه جای دنیا همین جور است. البته در مقیاس جهانی هم بین کشورهای فقیر و غنی مسائلی از همین قبیل و حادتر از این وجود دارد که حالا او از محل بحث ما خارج است؛ ما در چهارچوب جامعه‌ی خودمان بحث میکنیم. پس برای اینکه در جامعه تعادل ثروت به وجود بیاید، جامعه دو قطبی از لحاظ ثروت نشود، اسراف و …

گرسنگی و فقر شدید مردم در کنار ثروت کارگزاران اموی

… بوده و غیر از آن مقداری که درآمد املاک شخصی‌اش بوده و غیر از آن مقداری که مردم به‌عنوان تحفه و هدیه برایش آوردند؛ از مالیات دیوانی هم، در پانزده سال، صدمیلیون دِرهم ایشان خورده؛ حساب کنید سالی چند میلیون! این آدم اگر با اسلام دشمنی بکند، شما ملامتش می‌کنید؟ خب اسلام اگر بیاید، برای سرتاسر عمر چهل پنجاه‌سالۀ خالدبن‌عبدالله پانصدهزار دِرهم هم نمی‌دهد، درحالی‌که دیگران دارند از گرسنگی می‌میرند، دیگران نان خالی ندارند، دیگران مجبورند که بروند علف بخورند، دیگران مجبورند که برای گذران زندگی‌شان از نان‌های سیاه و نان‌های جوین و نان خشک و پوست میوه‌جات استفاده بکنند، یا از گرسنگی بمیرند، یا فرزندان خود را بفروشند.

سطحی بودن سیر کردن یک گرسنه در شرایط فقر فراگیر

… می‌تواند فراهم کند، این انفاق نیست؛ اگر دادی به آن آدمی که منتظر یک پنج‌زاری است تا یک نان سنگک بخرد و شکم خودش را پر کند، این انفاق است. البته نخواستم با این جمله بگویم آقایان بروند حالا هِی پنج‌زاری بدهند به گرسنه‌ها و گداها که شکم‌هایشان را پر کنند، نه. گاهی پر‌کردن شکم گرسنه هم انفاق نیست، در یک شرایطی این‌جوری است. در آن شرایطی که فقر و گرسنگی مانند گیاه هرزه‌ای، بی‌حساب دارد بر روی زمین‌ها می‌رُوید، آنجا پرکردن شکم یک گرسنه مثل قیچی‌کردن پیکرۀ بالای یک دانه علف هرزه است. در صحرا علف هرزه چقدر قیمت دارد؟ بالاخره از جلوی چشم، یک گیاه هرزه کم می‌شود، اما چقدر این کار اساسی است؟ چقدر جالب است این کار؟ خیلی کم و ناچیز. بنابراین انفاق آن‌چیزی است که یک خلئی را پر می‌کند. یک نیازی را برآورده می‌کند. آن ملتی که امروز به یک چیزی …

تکذیب دین در ترک تشویق به سیر کردن بینوایان و ریشه‌کنی فقر

… آمدن دستی از غیب اینجاست، نه آنجایی‌که بنده وقتی‌که یک‌ذره گرسنه ماندم، دنبال یک‌لقمه نان نروم، منتظر باشم تا دستی از غیب بر آید؛ نه مال آنجایی‌که وقتی درمقابل یک گناهی قرار گرفتم، به تأسف و حسرت و اندوه بَس کنم و منتظر بمانم تا دستی از غیب برایم برون آید؛ نه آنجایی‌که تکلیف الهی‌ام را انجام ندهم، امربه‌معروف نکنم، نهی‌از‌منکر نکنم، راه خدا را نپیمایم، منتظر باشم تا دستی از غیب برون آید و کاری بکند؛[18] برخلاف آیۀ قرآن ﴿اَ رَءَيتَ الَّذى يُكَذِّبُ بِالدّينِ فَذٰلِكَ الَّذى يَدُعُّ اليَتيمَ وَ لا يَحُضُّ عَلىٰ طَعامِ المِسكيِ﴾[19]، ﴿قالوا لَم نَكُ مِنَ المُصَلِّينَ و لَم نَكُ نُطعِمُ المِسكيِ﴾[20]، ﴿وَ كُنّا نُكَذِّبُ بِيَومِ الدّينِ﴾[21] آیۀ قرآن مکذّبین دین را آن کسانی می‌داند از جمله که بر خوراک بینوا، مردم را تحریص نمی‌کند. مردم را برنمی‌شورانند و برنمی‌انگیزند بر سیر کردن بینوایان و با دیدی وسیع‌تر و عمیق‌تر و تعبیری با متن اسلام نزدیک‌تر، در برانداختن ریشۀ فقر و گرسنگی. آن آدمی که خودش را با این آیه تطبیق نمی‌دهد، یک قدم در راهِ از بین بردن گرسنگی‌ها بر نمی‌دارد، یک گام در راه نابود کردن ریشۀ فقر جلو نمی‌رود و می‌نشیند تا دستی از غیب برون آید و کاری بکند، این‌جور آدم‌ها باید بدانند که اگر دستی از غیب برون آمد، اول توی مغز خود اینها می‌کوبد که این وجود‌های ضایع و باطل را بیندازد دور، سَقطشان کند. دستی از غیب برون آمدن و کاری کردن هست، اما اینجاست که من گفتم، لازم است برای هدایت انسان که دستی از غیب بیاید و آن دستِ نبی‌ست، دست نبوت است، آن مهارت رسالت است که می‌آید انسان‌ها را هدایت می‌کند، با همان صورتی‌که عرض کردیم، نیروی عقل را در آنها برانگیزد.

اثر فقر و غنا در مادیات و معنویات بشر

۳) اقتصاد: اقتصاد یک نقطه‌ی کلیدیِ تعیین‌کننده است. اقتصاد قوی، نقطه‌ی قوّت و عامل مهمّ سلطه‌ناپذیری و نفوذناپذیری کشور است و اقتصاد ضعیف، نقطه‌ی ضعف و زمینه‌‌ساز نفوذ و سلطه و دخالت دشمنان است. فقر و غنا در مادّیّات و معنویّات بشر، اثر میگذارد. اقتصاد البتّه هدف جامعه‌ی اسلامی نیست، امّا وسیله‌ای است که بدون آن نمیتوان به هدفها رسید. تأکید بر تقویت اقتصاد مستقلّ کشور که مبتنی‌ بر تولید انبوه و باکیفیّت، و توزیع عدالت‌محور، و مصرف به‌اندازه و بی‌اسراف، و مناسبات مدیریّتی خردمندانه است و در سالهای …

نقش کمیتهٔ امداد در مبارزه با فقر و محرومیت

بی‌شک مسئولین سابق کمیته امداد امام خمینی(ره) و در رأس آنها جناب آقای عسگراولادی رحمة‌الله‌علیه و در سال‌های اخیر اعضای شورای مرکزی و جناب آقای انواری زحمات با ارزشی را در شکل‌گیری این نهاد مؤثر و موفق در مبارزه با فقر و محرومیت کشیده‌اند که ضمن تقدیر از تلاش‌های مخلصانه‌ی آنان، برای همه‌ی آنها اجر و پاداش الهی را مسألت دارم. گرچه تکیه اصلی کمیته امداد امام خمینی(ره) بر کمک‌های کمّی و کیفی مردم عزیز کشورمان باید باشد، اما ایفای نقش توسط دولت و مجلس و دستگاه قضایی در پشتیبانی‌های همه‌جانبه از این نهاد انقلابی در جهت انجام مأموریت‌های مقدس آن، امری انکارناپذیر است. مزید توفیقات همه …

بی‌سرپناهی و مرگ فقیران در گرمای شهرهای بزرگ غربی

… ناخالص ملیاش، مثلاً چندین هزار میلیارد است، فلان کشور یک دهم اوست؛ پس آن کشور اولی پیشرفته است! این منطق، منطق درستی نیست. افزایش درآمد ناخالص ملی - یعنی درآمد عمومی یک کشور - به تنهائی نمیتواند نشانه‌ی پیشرفت باشد؛ باید دید این درآمد چگونه تقسیم میشود. اگر درآمد ملی بسیار بالاست، اما توی همین کشور آدمهائی شب توی خیابان میخوابند و با گرمای چهل و دو درجه‌ی هوا عده‌ی زیادیشان میمیرند، این پیشرفت نیست. شما ببینید توی خبرها: در فلان شهر معروف بزرگ غربی - مثلاً در آمریکا یا جای دیگر - حرارت هوا به چهل و دو درجه رسید و فلان تعداد آدم مردند! چرا با چهل و دو درجه حرارت بمیرند؟ این معنایش این است که اینها سرپناه و جا ندارند. اگر در جامعه‌ای، انسانهائی وجود دارند که بی سرپناه زندگی میکنند یا باید چهارده ساعت در روز کار کنند تا نان بخور و نمیر پیدا کنند، درآمد ناخالص ملی ده برابر اینی هم که امروز هست باشد، این پیشرفت نیست. در منطق اسلامی این پیشرفت نیست. بنابراین پسوند عدالت اینقدر …

ناتوانی از رفع فقر بدون تولید ثروت و افزایش ارزش افزوده

… کشور فقیری نباید باشد؛ باید بتواند با ثروت خود، با قدرت اقتصادی خود، اهداف والای خودش را در سطح بین‌المللی پیش ببرد. پایه دوم، «توزیع عادلانه و رفع محرومیت در درون جامعه‌ی اسلامی» است. این دو تا باید تأمین بشود. و اولی، شرط دومی است. اگر تولید ثروت نشود؛ اگر ارزش افزوده در کشور بالا نرود، ما نمیتوانیم محرومیت را برطرف کنیم؛ نخواهیم توانست فقر را برطرف کنیم. بنابراین هر دو تا لازم است. شما که متفکر اقتصادی هستید و پایبند به مبانی اسلامی، طرحتان را بیاورید؛ باید این دو تا در آن طرح تأمین بشود. اگر این دو در آن طرح تأمین نشد، آن طرح اختلال دارد؛ ایراد دارد.

اهمیت رفع فقر و ایجاد امنیت مدنی و قضایی در برنامه

رفع فقر و ایجاد امنیت مدنی و قضایی هم بسیار مهمّ است و باید حتماً ملاحظه شود. آزادی باید به شکل منطقی و صحیح در جامعه تأمین شود؛ همان آزادیای که انقلاب اسلامی و نظام اسلامی پرچمش را در دنیای اسلام بلند کرد؛ نه آزادی به شکل افراطی، تقلیدی و من‌درآوردی. کجا بحث آزادی در این منطقه از دنیا مطرح بود؟ در دنیای اسلام، پرچم آزادی را نظام …

توانایی زدودن چهرهٔ فقر از کشور با منابع موجود

… لازم و تدبیر مقتضی، آن نیازها را برآورده ساخت. امروز این امرِ لازمی است. شما اگر به تبلیغات جهانی - که بیگمان از مرکزیّتهای حساب‌شده سیاسی و امنیّتی هدایت میشود - نگاه کنید، میبینید یکی از نقاط امید دشمنان ما برای فلج کردن نظام اسلامی، همین مسأله اقتصاد است. ما منابع ثروت و درآمد و نیروی کار فراوان و زمینه‌های متعدّدی برای شکوفایی اقتصادی داریم. ما میتوانیم بسیاری از کارها را انجام دهیم. ما میتوانیم چهره زشت فقر را از کشور بزداییم. پس مسؤولان دولتی، پیش و بیش از هر کار به این مسأله همت بگمارند. بخش اقتصادی دولت در واقع بزرگترین بخش از بدنه دولت است. چه مسؤولان ستادی اقتصادی و چه مسؤولان اجرایی بخشهای گوناگون تولیدی و خدماتی، همه باید یکجهت و یکدل مشغول کار شوند. در این قضیه هیچگونه …

روا بودن بهرهٔ بیشتر با تلاش به شرط نبود فقر در جامعه

… شریف امام (رضوان الله‌ علیه) هم این نبود؛ من خودم از ایشان یک وقتى پرسیدم. اسلام در مسائل اقتصادى یک روشى دارد، ممشایى[3] دارد، مسلکى دارد؛ جامعه‌ى اسلامى آن مسلک را طى میکند. این سیاست کلّى اقتصادى کشور است. اساس، عبارت است از رفاه عمومى و عدالت اجتماعى. البتّه ممکن است یک نفرى با تلاش بیشتر و استعداد بیشترى، بهره‌ى بیشترى براى خودش فراهم بکند؛ مانعى ندارد امّا باید در جامعه فقر نباشد. هدف برنامه‌ریزان باید این باشد؛ [سازمان] برنامه و بودجه، سازمان برنامه و برنامه‌ریزان کشور با این سیاست کلّى و با این اساس باید برنامه‌ریزى کنند.

آشکارتر شدن فقر با بالا رفتن سطح زندگی

… امکان درآمد بود؟ این کارخانه‌ها نبود، این وسایل مکانیزه نبود؛ طبعاً درآمدها خیلى محدود بود. درآمد یک فرد بود؛ امروز هر یک فردى، درآمد یک مجموعه یا شبیه یک مجموعه‌اى را ممکن است داشته باشد. بنابراین درآمدها بیشتر است، به همین نسبت انفاقها باید بیشتر باشد. خب، جامعه هم بزرگ‌تر شده، سطح زندگى‌ها هم بالا رفته، فقر بیشتر خودش را نشان میدهد. وقتى سطح زندگى بالا میرود، طبعاً فقر بیشتر خودش را آشکار میکند. هر کسى که یک چیزى از این سطح عالى را نداشته باشد، قهراً فقیر است. بنابراین روح انفاق و روح نیکوکارى بایستى در جامعه توسعه پیدا کند و جزو ایمان مردم بشود. هر کسى بنا را بر این بگذارد که در اموالش ــ وَ فیِّ اَموالِهِم حَقٌّ لِلسّاٰئِلِ وَ المَحروم ــ واقعاً یک …

دشواری رفع فقر در مدت کوتاه پس از قرن‌ها سلطهٔ ظالمانه

… فقه است. خب، ما اگر بخواهیم در طول سیزده سال این فقه را فقط یاد بگیریم، میتوانیم؟ عمل کردن از یاد گرفتن مشکل‌تر است. این ‌جور نیست که وقتى ما بخواهیم در یک جامعه گناه از بین برود، با یک اشاره‌اى بشود این کار را کرد یا با یک اِعمال زورى بشود این کار را کرد. اگر بخواهیم فقر از جامعه برود و زایل بشود، این‌ جور نیست که در یک جامعه‌اى که سالهاى متمادى بلکه قرنهاى متمادى از همه‌ جهت موارد درآمدى او و ارتباطات اقتصادى او در زیر فشار سلطه‌هاى ظالم بوده، ما بتوانیم در یک مدّت کوتاهى یک نظم و نسقى به آن بدهیم؛ کار بسیار سخت است. اداره‌ى کشور، اداره‌ى زندگى، مواجه شدن با واقعیّت، بمراتب دشوارتر است از آنچه در ذهن انسان، از ترتیب اوضاع میگذرد.

ریشه‌کنی فقر و محرومیت از لوازم آبادانی ایران اسلامی

… نیروهاى مخلص آستین همّت بالا زده‌اند، بر همگان واجب است که سازندگى کشور را بسیار جدّى بدانند و موانع را از سر راه آن بردارند. امروز آبروى اسلام در گرو آن است که ایران اسلامى به کشورى آباد تبدیل شود؛ کار و ابتکار در آن همه‌گیر شود؛ زندگى مردم سر و سامان یابد؛ فقر و محرومیّت ریشه‌کن شود؛ تولید داخلى با نیازهاى مردم متعادل گردد؛ کشور در صنعت و کشاورزى به خودکفایى برسد؛ دشمن از طریق احتیاجات زندگى مردم، راهى به اِعمال فشار نداشته باشد؛ و خلاصه دین در کنار معنویّت، زندگى مادّى مردم را نیز سامان بخشد.

نقش صندوق‌های قرض‌الحسنه در سدّ فقر نیازمندان در محدودهٔ خود

… میکرد، آن را به گردش می‌انداخت؛ این بیچاره هم از آن پول استفاده میکند، یا مریضش را میبرد درمان میکند، یا براى زمستانش آذوقه‌اى میخرد، یا لباس شب عید بچّه‌هایش را تأمین میکند. هیچ اشکالى ندارد؛ از لحاظ موازین و معیارهاى اقتصادى اصلاً مشکلى ایجاد نمیکند؛ بلکه خیر هم در جامعه ایجاد میکند، علاوه بر اینکه سدّ فقرِ فقرا و مستمندان هم ‌-در محدوده‌ی خودش- هست.