چشم امید به فضلای جوان آشنا با مسائل زمان برای اصلاح حوزه
برادران عزیز! شما بدانید براى اصلاح امور جامعهى علمى خودمان و در درجهى اوّل، روحانیّت و [حوزهی] قم ــ که به حدّاکثر اهتمام نیاز دارد تا بتواند در جاى خودش قرار بگیرد و تکلیف خودش را در این دنیاى پیچیدهى عظیمِ پُرمسئلهى پُرمشغله ایفا کند ــ و در این کار به این بزرگى، چشم امید من به این طبقهى شما است. نمیگویم به گروه شما امّا همین طبقهى شما، [یعنی] فضلائى که درس خواندهاند، زحمت کشیدهاند، با مسائل علمى حوزه آشنا هستند، با مسائل کشور هم آشنا هستند، با مسائل زمان هم آشنا هستند و نیروى جوانى هم در آنها هست، انگیزهى جوانى هنوز در آنها بحمدالله به قدر کافى وجود دارد؛ مگر شماها بتوانید یک کارى بکنید؛ حتّى براى مسائل حوزه. این البتّه یکى از مسائل حوزه است که آن عبارت است از اهتمام به امر دانشگاه و المام[2] به دانشگاه و مسئول دانستن خود در قبال ذهن و فکر و اندیشهى نسل جوانِ باسواد کشور؛ اینها یک بخشى از مسئولیّتهاى حوزه است …
لزوم زنده شدن روح کار در فضلای جوان مدرس سطوح عالی
ثالثاً، بیدار شدن روحِ کار در جوانان حوزه است. وقتی میگوییم جوان، منظور این نیست که هر جوانِ خامِ از راه رسیدهای، علاج کنندهی درد است. منظور من فضلای جوانند که الان بحمداللَّه در حوزه، طبقهی بزرگی را تشکیل میدهند و سنّشان در حدود چهل و حول و حوش آن است و کفایه و مکاسب و درس خارج تدریس میکنند و سالهاست که پای درس فقه و اصول نشستهاند و بعضی مباحث دیگر هم دارند. روحِ کار، بایستی در اینها زنده شود. کسانی که مخاطبان ما هستند، باید روح کار را در آنها زنده کنند. اگر نکردند، خود اینها بایستی حرکت و تلاش کنند و همّت بگمارند.
بهرهبرداری نشدن از ذهنهای نابغهٔ حوزه که در مراکز علمی جهان میدرخشیدند
… در حوزهى علمیّه هست. امروز ما در حوزه محقّقین خوبى داریم، متفکّرین خوبى داریم، مغزهایى در این حوزهى علمیّه هستند که اگر هر کدام از مراکز تحقیقاتى دنیا، این آدم را در آن رشتهى خودشان تربیت کرده بودند، امروز یک نابغه داشتند. این هم یکى از بدبختىهاى ما است؛ ذهنهایى که اگر در فلان مؤسّسهى تحقیقاتى دنیا در فنّ ریاضیات یا فیزیک یا طبیعى یا نجوم یا مانند اینها امروز بودند، مثل یک خورشیدى در دنیا میدرخشیدند و هر روز یکى از کارهایشان در دنیا به ثبت میرسید، این جور مغزهایى در حوزهى علمیّهى ما یک آدم معمولىِ عادّىاند؛ نه اینکه شأنى برایشان کسى قائل نیست ــ اینکه حالا چیزى نیست ــ کارى از آنها کشیده نمیشود و بهرهى لازم از اینها گرفته نمیشود. پس حوزهى ما از لحاظ شأنیّت و استعداد، این امکان را دارد امّا عملاً [این امکان را] ندارد. چرا ندارد؟ عللى دارد.
خودکفایی حوزه در کارشناسی مسائل حوزوی با فضلای جوان
دوم اینکه باید یک بدنهی کارشناسی بسیار قوی داشته باشند. خوشبختانه در حوزه ما این بدنهی کارشناسی را - همین شماها؛ آقایانی که امشب صحبت کردند و بسیار دیگر از شماها که صحبت نکردید و شاید افراد زیادی در حوزهی علمیه از این فضلای جوان و خوشفکر - داریم. اینها یقیناً یک بدنهی کارشناسی خودکفا را تشکیل میدهند. ما از جهت مسائل حوزهای، هیچ احتیاجی به کس دیگری نداریم و میتوان از این فضلا استفاده کرد. البته این بدنهی کارشناسی باید کار کنند، تلاش کنند. اینها یکی از کارهائی است که شورای عالی میتواند انجام بدهد.
مشکل منزلت اجتماعی فضلا و اساتید
یکی هم مسئلهی منزلت اجتماعی فضلا و اساتید است که این هم جزو مشکلات ماست. حالا یک پیشنهادی بعضی از دوستان کردند که حالا من مطرح میکنم و او اینکه هیئت علمی در قم تشکیل شود؛ یعنی هیئتهای علمی برای سطوح مختلف، برای رشتههای مختلف رسمیت پیدا کنند که یک نفری به یک حدی که رسید، از یک آزمونی که عبور کرد، جزو هیئت علمی قم بشود. این یک …
فضلای جوان حوزه، امید آینده و ستونهای بنای حوزه
… جمعی از بهترینهای آنها شما هستید. البته من با بعضی از آقایان از نزدیک آشنا هستم و سالهاست که اخلاص دارم؛ با بعضی هم از روی آثار یا مقالههایشان تا حدودی آشنا هستم و به قول معروف، ما پُز این را همهجا دادهایم که جمع فضلای جوانِ فعّالِ خوشفکری در حوزه داریم. شما حقّاً امید آینده هستید. انشاءاللَّه این ستونها خواهد توانست سقف رفیع و بنای باشکوهی را در آیندهی حوزه نوید دهد.
فضلای جوان، موتور حرکت جریان عقلی و نیازمند پشتیبانی مالی
… سازگار است. به نظر من این کار شدنی است. البته برنامهریزی حوزه هم میتواند کمک و حمایت کند و اگر لازم باشد به دوستان در قم از این جهت سفارشی هم بشود، ما حرفی نداریم. منتها مهم این است که از اعتقاد و التزامتان به اهمیت و تأثیر اساسی این کار چیزی کاسته نشود. شما موتور این قطار عظیم هستید؛ اگر موتور خاموش یا کُند شد، یقیناً در حرکت قطار اثر خواهد گذاشت. این موتور باید کار کند، مرتّب و سالم هم کار کند و پیش برود؛ البته از لحاظ اعتباری و مالی هم باید پشتیبانی شود.
ضروری و تعیینکننده بودن مجموعههای جوان برای حوزه
… آنچه از من بربیاید براى حمایت و کمک مالى، آبرویى و هر چیز دیگر، حرفى ندارم؛ هیچ مشکلى وجود ندارد. شما راه که دارید میروید و حرکت میکنید، بدانید که من در حدّ توان خودم ــ که توان محدودى هم هست ــ در خدمت شما هستم و دعا هم میکنم. من شماها را مرتّب دعا میکنم؛ یعنى واقعاً از بس فکر میکنم که وجود این مجموعههاى جوان، براى حوزه ضرورى و تعیینکننده است، وظیفهى خودم میدانم که به شماها دعا بکنم؛ که آن، به هر حال التجاء[4] به پروردگار است و انشاءالله که مؤثّر هم باشد. على ایّ حال در این زمینهها هیچ مشکلى نیست. حالا که جناب آقاى حجازى[5] با شما هم در این زمینه ارتباط دارند، چه در زمینهى خواستههایتان ــ خواستههاى مالى و اعتبار و مانند این چیزها …
وظیفهٔ فضلای جوان در اثبات درد حوزه با بحث و استدلال
اوّلاً، قبولِ درد است. کسانی نیایند بگویند این حرفها چیست و مطرح کنند که «شیخ انصاری» و «میرزای نائینی» و «آخوند» و «امام» و دیگر بزرگان، در همین حوزهها پرورش پیدا کردهاند و شما حرف تازهای میزنید! اگر آنها درد را قبول نکردند، درمان درست نخواهد شد. این کار، به دست شما - بخصوص فضلای جوان - است. بگویید، تکرار کنید، بنویسید، استدلال نمایید؛ با کسانی که این موارد را قبول ندارند، مباحثه کنید، مجادلهی بحق کنید و ثابت نمایید که این بیمار، واقعاً بیمار است و این موجود زنده، درد دارد. اگر درد را نفهمیدند، این بیمار درمان نخواهد شد.
فضلای جوان مخاطب مستقل و لزوم همت آنان
مخاطب دوم، فضلای جوان حوزه هستند. شما مستقلاًّ مخاطبید. شما هم باید در این زمینه کمر همّت ببندید.
سفارش به تداوم حرکت فضلای جوان حوزهٔ قم
من مجدّداً خدا را شکر میکنم از اینکه الحمدللَّه توفیق پیدا کردم و خدمت آقایان رسیدم. از بودن شما در حوزهی قم هم خوشحالم و خدا را شکر میکنم. از این هم که الحمدللَّه اساتید بزرگوار قم این توفیق را پیدا کردند که چنین محصول باارزشی را تقدیم حوزه کنند، خوشحالم؛ منتها مجدداً توصیه میکنم که این حرکت را تداوم دهید و پیش بروید تا انشاءاللَّه خدای متعال هم کمک کند.