رفتن به محتوای اصلی

فاجعهٔ سینما رکس آبادانرویداد

نام‌های دیگر: سینما رکس آبادان، فاجعهٔ سینما رکس

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آتش‌سوزی سینما رکس آبادان در مرداد ۱۳۵۷ و جان باختن تماشاگران آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به اهالی آبادان درباره آتش‌سوزی سینما رکس— ۱۳۵۷/۰۵/۳۱

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹
۱۳۵۷۱۳۵۹

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۷ پاراگراف)

آتش‌زدن عمدی به دست عمال شاه به گواهی شواهد، شاید برای انصراف اذهان از نهضت

خواهران من و برادران پاسدار، ما پیروز شدیم ان شاء الله، ولی خسارت هم زیاد دیدیم. امروز روزی است که منطبق است با روز آتش زدن سینمای رکس[1] در زمان آن شاه معدوم غدّار. آن طوری که شواهد شهادت می‌دهد و در آن وقت شواهد زیاد بر این مطلب بود، سینما رکس را عمداً عمال آن شاه معدوم مخلوع آتش زدند و شاید نظرشان به این بود که اذهان ملت را منصرف کنند از نهضت و متوجه کنند به این مصیبت و ما زمینه جنایتکاری این رژیم را می‌فهمیم که یک عده بیگناه را محصور کنند در جایی و آتش بزنند که ذهن مردم از خود آنها منصرف بشود و متوجه به آن مصیبت بشود. او به جزای اعمال خودش رسید و الآن در محضر خدای تبارک و تعالی بر او چه خواهد گذشت خدا می‌داند. من این مصیبت را به ملت ایران تعزیت عرض می‌کنم و امیدوارم که آن شهدا در محضر خدای تبارک و تعالی رو سفید باشند. ما خسارات زیاد بردیم و مِن جمله، در کردستان که امروز …

تعقیب دخیلان در سوزاندن مردم با معرفی آنان و ارائهٔ دلیل

امام: آخر یک مسئله ضد انقلاب است، یک مسئله قضیه سینما است .... ضد انقلابها، مسئله دیگری است. [در آن‌] قضیه‌ای که مربوط به سینماست و سوزاندن مردم این مساله باید افرادی که شماها اعتقادتان است که اینها دخالت داشته‌اند در این امر معرفی کنید. و دلیلی هم که برای این امر شما دارید ارائه بدهید، تعقیب می‌شود. مسئله ضد انقلاب بودن، سرتاسر ایران ضد انقلاب زیادند! اما قضیه شما یک قضیه دیگر است، و مطالبتان را بگویید، و ایشان پرونده را ممکن است بخواهند تهران، آن جا رسیدگی کنند؛ و افراد هم بخواهند تهران، درست کنند مساله را.

حدس و اعلام امام از نجف دربارهٔ عاملان و تأثر عمیق ملت

امام: این مساله، مساله سینما یک مسئله‌ای بود که ما نجف بودیم، و من از اوّلی که قضیه سینما را شنیدم حدسم این بود که عُمّال خود شاه این کار را کردند. و اعلام هم کردم این مطلب را. و بعد هم معلوم شد همین طورها بوده است، و موجب تاثر همه ملت و ما، خصوصاً تاثر من راجع به این فاجعه بود، یک فاجعه عظیمی برای ملت ما بود. و من تسلیت می‌گویم به همه بازماندگان آنها، به مادرها، به برادرها، تسلیت می‌گویم. و خداوند آنها را رحمت کند.

انتساب جنایت سینما رکس به جنایتکاران حرفه‌ای شاه، نه ملت

اتهاماتی را که رادیو ایران با کمال بیشرمی به ملت نسبت داده است- نظیر جنایات وحشیانه سینما رکس، تنها به دست جنایتکاران حرفه‌ای شاه می‌تواند باشد. اینان از هیچ جنایتی برای استفاده تبلیغاتی روگردان نمی‌باشند. فرم جنایات و طرز تبلیغاتْ شهادت می‌دهد که دست جنایتکار دستگاه ظلم که بدین گونه وحشیگریها عادت دارند در کار بوده است.

سوزاندن عمدی مردم در سینما با بستن در به دست شهربانی و انداختن گردن خرابکاران

… مبداش بوده است: خاموش‌ کردن جهات شرکی و آتش‌پرستی، و فروریختن کنگره‌های ظلم. در تولد ایشان هم مبدا برافروخته شدن اساس آتش‌پرستی، اگر مهلت به او می‌دادند؛ که نمونه‌اش تغییر تاریخ بود و بر پا کردن کنگره‌های ظلم همه جانبه که از آن ظلمها، این آتش‌سوزیها [ست‌]. خوب یک دسته مردم بیچاره که رفتند توی سینما[6] البته سینمای ایران جای رفتن نیست، این یک- چیزی است که- مصیبتی است که بر ایران وارد است که جوانهای ما را این سینماها ضایع می‌کنند، خراب می‌کنند، لکن یک عده مردمی که رفتند در آنجا، اینجا چه کرده بودند که لایق این بودند که باید درِ آن را شهربانی بیاید ببندد، و بخواهند مردم باز کنند، اجازه بازکردن ندهند؟ موارد معلومی که با نقشه، چیزهای آتش‌سوزی را گذاشته بودند آتش بزنند؛ یک مردم بیچاره‌ای را در آنجا بسوزانند، خاکستر کنند. تمام مقصد این بود که بگویند اینها را خرابکارها می‌کنند؛ خوب، خرابکاری آخر حدی دارد که شما خرابکاری بکنید و گردن خرابکارها بگذارید؛ یک همچو مردمی‌اند اینها.

آتش زدن سینما به دست شاه و دولت برای تبلیغ بر ضد نهضت و ناکامی آن

سینمای آبادان- بر حسب قراین و به تصدیق مردم داغ‌دیده آبادان- به دست شاه جنایتکار و دولت به آتش کشیده شد و نزدیک به چهار صد نفر را سوزاند تا «وحشت بزرگِ» موعودْ وسیله تبلیغی بر ضد نهضت مقدس ما شود؛ و دیدید که نشد. و در آینده‌ای دور یا نزدیک فرد یا افرادی را آورده تا اقرار کنند که در این رابطه دست داشته‌اند! این افراد یا مامورند و یا از بهترین و متدین ترین افرادی هستند که برای کشتن آنان هیچ وسیله‌ای را بهتر از این نمی‌دانند.

قرائن دست داشتن دستگاه ظلم در آتش زدن سینما برای بدنام کردن نهضت

… ما با آن وضع حساب شده موجب تاثر و تاسف شدید گردید. من گمان نمی‌کنم هیچ مسلمانی بلکه انسانی دست به چنین فاجعه وحشیانه‌ای بزند جز آنان که به نظایر آن عادت نموده‌اند و خوی درندگی و وحشیگری، آنان را از انسانیت بیرون برده باشد. من تا کنون اطلاع کافی ندارم؛ لکن آنچه مسلّم است این عمل غیر انسانی و مخالف با قوانین اسلامی از مخالفین شاه که خود را برای حفظ مصالح اسلام و ایران و جان و مال مردم به خطر مرگ انداخته‌اند و با فداکاری از هم میهنان خود دفاع می‌کنند- به هر مسلکی باشند- نخواهد بود و قراین نیز شهادت می‌دهد که دست جنایتکار دستگاه ظلم در کار باشد که نهضت انسانی- اسلامی ملت را در دنیا بد منعکس کند. آتش را به طور کمربند در سراسر سینما افروختن و بعد توسط مامورین درهای آن را قفل کردن، کار اشخاص غیر مسلط بر اوضاع نیست.

منشأ واحد آن با کشتار سایر شهرها و سود شاه از این جنایت

آیا مردم مظلومی که هر روز به دست همین جنایتکاران به خاک و خون کشیده شده و به وضع بسیار اسفباری کشته شده‌اند هم میهنان ما نبوده‌اند؟ قراین نشان می‌دهد که قضیه دلخراش آبادان چون کشتار سایر شهرهای ایران از یک منشا به وجود آمده است. آیا از این جنایت کسی جز شاه و بستگانش امید نفعی داشته‌اند؟ آیا تا کنون غیر از شاه که هر چند وقت یک بار دست به کشتار وحشیانه مردم می‌زند این قبیل صحنه‌ها را به وجود آورده است و یا خواهد آورد؟ این مصیبت دلخراش برای شاه، شاهکار بزرگی است تا به تبلیغات وسیع در داخل و خارج دست زند و به بوقها و مطبوعات دست نشانده داخل و نفع طلب خارج دستور دهد که هر چه بیشتر برای اغفال مردم این جنایت را منتشر و به ملت محروم و مظلوم ایران نسبت دهند تا در خارج، ملت حق طلب …

رسیدگی به دخالت متهمان در صورت وجود دلیل

- نه پیش من، من که دادستان نیستم، نه. به آقای دادستان کل، آقای قُدّوسی[1] مراجعه می‌کنید. و شما ممکن است که پیش ایشان بروید و مسائل را به ایشان بگویید، ایشان آدم صحیحی است، یک آدم فعّالی است؛ قاطعی است. اگر چنانچه دلیل در کار باشد که این اشخاصی که الآن هستند، در کارها دخالت داشتند، در این امر را ایشان رسیدگی خواهد کرد. و من هم می‌گویم به ایشان که رسیدگی کنند؛ می‌گویم دیگر آقای قدوسی اقدام بکنند. من می‌گویم اقدام بکنند. اگر چنانچه دلیل در کار هست، همه را ارائه بدهید. ان شاء الله رسیدگی می‌شود.

نوشتن نام آمران و محرکان و ارائه به دادستان کل با ادله

امام: کسانی که در مسئله سینما دخالت داشته‌اند، یا آمِر بوده‌اند، یا محرِّک بوده‌اند، آنها را شما اسماءشان را بنویسید، و به آقای قدّوسی ارائه بدهید؛ با ادلّه‌ای که دارید. من هم به ایشان سفارش می‌کنم که تعقیب کنند.

سوزاندن قریب چهارصد نفر و اعدام عاملان آن

… جرمهای اینها- همه- ثابت است و همه جرمهای زیاد دارند، اینها محکوم به اعدام هستند. [و] اگر این دادگاهها نبود و اگر جلوگیری از این مردم به واسطه دادگاه نبود، آن وقت مردم خودشان قیام می‌کردند؛ برای اینکه آنهایی که کشتار عمومی کردند در یک ملتی، آنهایی که قضیه ... را پیش آوردند و در آبادان یک دسته بزرگی، قریب چهار صد نفر آدم را سوزاندند،[5] اینها را دارند اینها اعدام می‌کنند نه اینکه اشخاص عادی را. اشخاص عادی را شما ملاحظه می‌کنید که تا کنون قریب هفتصد نفر، ششصد نفر آزاد شدند ... برای اینکه جرمهایشان کم بوده است. و همین طور کسانی که جرمهایشان کم است اینها را آزاد می‌کنند. آنهایی که محکوم به حبس می‌شوند یا محکوم به اعدام می‌شوند، آنها اشخاصی هستند که …

پی بردن مردم آبادان به عامل بودن رژیم در آتش‌سوزی

… در کرمان آن فضاحتها را کردند و به اسم نمی‌دانم «کولی» و کذا- کولی تر از خودشان هیچ کس نیست- به اسم این حرفها، حالا تازه، بله، فرستاده‌اند برای اینکه تحقیق کنند ببینند که کی همچو کاری کرده و کی همچو ظلمی کرده! آقا، دیگر ملت باورش نمی‌آید این حرفهای شما را. همان اولی که در آبادان این کارها شد، خود مردم آبادان ریختند بیرون، فهمیدند که اینها خودشان کرده‌اند؛ برای اینکه شواهد بود که اگر کسی و اگر یک آدم شلوغکاری می‌خواست این کار را بکند با این نظم، آتش‌سوزی را با این نظم درست کند و مواد آتشزا را با آن نظم درست کند و بعد هم درِ آنجا را ببندد، اجازه ندهد که بیرون بیاید کسی؛ ... از آنجا مردم صدایشان درآمد. حالا هم هر وقت کشف بشود، مردم خودشان می‌گویند. در قبرستان هم که رفتند، آن همه تظاهر کردند بر خلاف.[7] حالا هم قضیه کرمان همین طور است، قضیه همدان همین طور است، قضیه زنجان همین طور است. حالا ایشان تازه به فکر این افتاده است که با …

انجام آن به دست عمال شاه و سوختن نزدیک به چهارصد نفر

… از وضع اسفبار کشور می‌خواهد بار بیاورد. سینمای شاه مرکز فحشا و تربیت‌کننده آدمکهایی است از خود بیخبر و از وضع بی‌سامان کشور بیخبرتر و چنین مراکز را ملت مسلمان، مخالف با مصالح کشور می‌داند و بدون آنکه از طرف روحانیون امری بشود، آنها را خراب کردنی می‌دانند. البته حادثه سینمای آبادان[4] به دست عمال شاه صورت گرفت تا وحشت بزرگ را که شاه ادعا کرده بود مخالفان او وعده می‌دهند، به اثبات برساند و با کمال وحشیگری نزدیک به چهار صد نفر را زغال کرد. و از سینماها بدتر، وضع بانکهاست که در ورشکستگی و عقب‌ماندگی کشور نقش موثرتری دارد و ملت، این مراکز را ویران‌کننده و موجب تزلزل اقتصاد کشور و لایق آتش زدن می‌دانند. این شاه است که به حسب نقل در مصاحبه با مخبر ایتالیایی گفته است: «درک من از زن آن است که او باید …

اظهار تأسف تبلیغاتی جنایتکاران شاهدی بر نقشهٔ شیطانی شاه

گفتار شاه که: تظاهر کنندگان مخالف من «وحشت بزرگ» را وعده می‌دهند؛ و تکرار آن پس از واقعه که: این همان وعده بوده است، شاهد دیگری بر توطئه است؛ نه اینکه واقعاً شاه یک غیبگوی بزرگ است! مصاحبه سابق شاه که ایران را با ملت نابود می‌کنم نیز شاهد این مدعا است. اظهار تاسف و تاثر در بوق‌های تبلیغاتی از اشخاصی که هر روز دستشان تا مرفق به خون هم میهنان مسلمان ما فرو رفته است. شاهد بزرگی است بر نقشه شیطانی شاه و همدستانش، هم آنان که در اکثر شهرهای ایران دست به کشتارهای فجیع زده‌اند.

نمونهٔ جنایات رژیم و قربانیان جوان آن

… او هست ارائه بدهند. و این همه معلول و این همه ناقص العضوی که به وسیله او شده است، ما ارائه بدهیم به عالم. آقا وضع ما این است. وضع ملت ما در این سی و چند ساله حکومت، این است. وضعمان این است که جوانهای ما، این پیرزنها را بیاوریم که جوانهایشان را از دست دادند. عکس جوانهاشان را نشان بدهند که اینها آنهایند که در «سینما رکس[2]» مثلًا از بین رفتند.

سوختن کارکنان صنعت نفت به دست جنایتکاران

همه اقشار ملت در این نهضت سهم دارند؛ همه کوشش کرده‌اند، همه جانفشانی کرده‌اند، همه خون داده‌اند؛ لکن کارکنان صنعت نفت سهم بسزایی دارند. آنها شریان حیاتی اجانب را قطع کردند؛ آنها بودند که به واسطه اعتصاب خود، و قطع نفت، نهضت را به پیروزی رساندند؛ آنها بودند که در سینما «رکس» به دست جنایتکاران و خیانتکاران بدل به خاکستر شدند؛ لکن عمر جاودانی پیدا کردند: حیات الهی در پیشگاه الهی. شهیدان ما عمر جاودانی دارند. من از تمام اقشار ملت متشکرم؛ و از خصوص کارکنان صنایع نفت تشکر بیشتر دارم. من دعا به همه می‌کنم و به شما؛ لکن باید بدانید که از اینجا به بعد هم به همان قدرتی که آمده‌اید، باید …