رفتن به محتوای اصلی

غدیررویداد

نام‌های دیگر: غدیر خم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نصب امیرالمؤمنین (ع) به ولایت در غدیر خم و پیام‌های این رویداد.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات درباره عید سعید غدیرخم— ۱۳۶۳/۰۶/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۳ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۳۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

ما معتقدیم که پیام غدیرخم و حادثه‌ى نصب علىّ‌بن‌ابى‌طالب دو پیام است: یک پیام همان چیزى است که از همان روز شیعیان و طرف‌داران امیرالمؤمنین علىّ‌بن‌ابى‌طالب آن پیام را گرفتند و آن عبارت است از حکومت علىّ‌بن‌ابى‌طالب. حالا واقعیّتهاى تاریخى البتّه جور دیگرى شد.
مسئله‌ى غدیر یعنى گزینش علم و تقوا و جهاد و ورع و فداکارى در راه خدا و سبقت در ایمان و اسلام و تکیه‌ى بر روى اینها در تشخیص و تعیین مدیریّت جامعه؛ قضیّه این است. مسئله‌ى غدیر، یک قضیّه‌ى ارزشى است؛ به این معنا غدیر نه براى شیعیان بلکه براى همه‌ى مسلمانان آموزنده است، حاوى درس است، میتواند مورد تجلیل و تکریم قرار بگیرد که حالا نمیخواهیم وارد بحثهاى فرقه‌اى و طایفه‌اى در این زمینه‌ها بشویم و نباید بشویم. عید غدیر حقیقتاً عید است براى مردم؛ چون به‌یادآورنده‌ى یک امر حسّاس و مهم است.
امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام در مقابله با خطرها آن‌چنان شجاعانه عمل میکند که میگوید کسی نمیتوانست با فتنه‌ای که من چشم آن را درآوردم - منظور، فتنه خوارج است - یا فتنه ناکثین درافتد. آن معنویّت و دین و اخلاق و فضیلت از یک طرف، آن بینش عمیق و شجاعت و فداکاری و عواطف رقیق انسانی در کنار صلابت و استحکام معنوی و روحی از طرف دیگر؛ همه اینها ناشی از عصمت است؛ چون خدای متعال او را به مقام عصمت برگزیده است و گناه و اشتباه در کار او وجود ندارد. اگر چنین کسی در رأس جامعه باشد، اوج مطلوب همه رسالتهاست. این معنای غدیر است. در غدیر، چنین کاری اتّفاق افتاد.

شاهدها (۱۴۲ پاراگراف)

کامل شدن دین و تمام شدن نعمت با تعیین ولایت

روز عید غدیر، ولایت اسلامى یعنى رشحه‌اى[2] و پرتوی از ولایت خدا در میان مردم تجسّم پیدا کرد و لذا بود که دین کامل شد؛ بدون تعیین و تبیین این مسئله، دین واقعاً ناقص میماند و لذا بود که نعمت اسلام بر مردم تمام شد. مسئله‌ى ولایت در اسلام این‌‌جور مسئله‌اى است؛ ولایت یعنى حاکمیّت و سرپرستى در جامعه‌ى اسلامى، چیزى است طبیعتاً جدا از ولایت و سرپرستى و حکومت در جوامع دیگر. در اسلام سرپرستى جامعه متعلّق به خداى متعال است. هیچ انسانى این حق را ندارد که اداره‌ى امور انسانهاى …

اعلام ولایت امیرالمؤمنین در غدیر خم پس از اعمال حج

… دو نمیدانم که انگشت سبّابه و وُسطى یکى از یکى بلندتر است بلکه مثل دو انگشت سبّابه‌اند که هیچ‌کدام بر آن دیگرى ترجیحى ندارد و مسئله‌ى عترت را -که حالا در این باره صحبت خواهم کرد- مطرح کردند و بعد از اینکه اعمال حج انجام گرفت، بلافاصله راه افتادند طرف مدینه؛ در بین راه در سر یک سه‌راهى که باید قوافل مدینه از قوافل یمن از هم جدا میشدند، در محلّى به نام غدیر خم حضرت ایستادند و در حالى که نقل میکنند شاهدان و حاضران حادثه که هوا به قدرى داغ بود که اگر گوشت را روى زمین مى‌انداختند کباب میشد، در یک چنین وضعیّتى، حضرت میروند روى بلندى مى‌ایستند تا مردم تدریجاً جمع میشوند، وقتى مى‌بینند همه جمع شدند، مسئله‌ى ولایت را، «وَ مَن کنتُ مَولاه فَهذا عَلِىٌّ مَولاه»[5] را اعلان میکنند و دست امیرالمؤمنین را میگیرند بلند میکنند، این‌جور که همه ببینند و در روایات متعدّد هست که زیر بغل پیغمبر و زیر بغل علىّ‌بن‌ابى‌طالب دیده شد وقتى که دست را بلند کردند، براى اینکه به همه نشان بدهند. این اجمالى از حادثه است.

پیام نصب امیرالمؤمنین (ع) به خلافت خطی روشن در تفکر اسلامی

موضع‌گیرى امیرالمؤمنین یک موضع‌گیرى روشنى است و ما در این زمینه به‌ مناسبت ایّام متناسب و مرتبط با امیرالمؤمنین شرح دادیم که حضرت در اوّل کار چه‌ جور برخورد کردند، بعد چه‌ جور روششان را منطبق کردند، و بعد هم که به خلافت رسیدند ــ آنها بحث دیگرى است ــ امّا آنچه به‌ عنوان یک خطّ روشن در تفکّر اسلامى و در تاریخ اسلامى باقى ماند، این بود که پیغمبر اکرم این پیام را داد که علىّ‌بن‌ابى‌طالب، یعنى آن فردى که از لحاظ معنویّات، از لحاظ جهاد، از لحاظ دین، از لحاظ سوابقِ پاکى و طهارت اسلامى بى‌نظیر و ممتاز از دیگران است، او بعد از پیغمبر منصوب به خلافت است.

بیان مسئلهٔ حکومت با اهتمامی بی‌نظیر و تأیید آن با آیهٔ قرآن

و پیام دوّم که پیامى است که ما امروز به آن خیلى احتیاج داریم، پیام اهمّیّت دادن به مسئله‌ى حکومت اسلامى است. هیچ مسئله‌اى را رسول اکرم با این اهتمام بیان نکردند؛ در یک چنین شرایط دشوارى آن را براى مردم ذکر نکردند. پیغمبر اکرم بعد از آنکه این مسئله را بیان کرد، براى اهمّیّت این مسئله، پاى این قضیّه را با مُهر و امضاى قرآن کریم ممهور و موشّح کرد که: اَلیَومَ یَئِسَ الَّذینَ کَفَروا مِن دینِکُم؛ امروز دیگر کسانى که کافر شدند، از دین شما مأیوس شدند.

بعد دوم غدیر، امری مشترک میان شیعه و سنی و هم‌سنگ بعد نخست

و البته بحث در باب استنباط و استدلال به این حادثه در کتاب‌های فراوان و متعدد در طول تاریخ اسلام از روز اول تا امروز ادامه داشته و من قصد ندارم که دربارۀ این مطلبی که هزاران زبان و قلم دربارۀ آن گفته‌اند و نوشته‌اند، چیزی بر آنها بیفزایم. و اما بُعد دوم حادثه که از لحاظ اهمیت، کمتر از این بُعد نیست، یک امر مشترک بین شیعه و سنی است؛ که آن را قدری بیشتر تشریح خواهم کرد.

حادثهٔ غدیر از بعد پیوند با عترت، متعلق به همهٔ مسلمانان

… حق و مستفاد قطعی از این حدیث را خلافت بلافصل می‌داند و به آن معتقد و پایبند است. آنهایی هم که به این عقیده پایبند نیستند ـ یعنی برادران اهل‌سنت ـ ارتباط و پیوند فکری و عقلانی و اعتقادی و عاطفی خودشان را از خاندان پیغمبر و از امیرالمؤمنین باید قطع نکنند. لذا مسئلۀ غدیر از این بُعد دوم که بُعد ایجاد پیوند میان علی‌بن‌ابی‌طالب علیه‌السلام و عترت پیغمبر با آحاد مسلمان‌هاست ـ از این بُعد ـ حادثۀ غدیر برای همۀ مسلمان‌هاست. (1366/5/23)

بیان حکومت با تعبیر ولایت در حدیث «من کنت مولاه»

بُعد دیگر، کلمه و مضمون ولایت است که در ماجرای غدیر تکرار شد: «مَن كُنتُ مَولاهُ فَهَذا عَلِىٌّ مَولاهُ»[11]. پیامبر اکرم در این ماجرای تاریخی و در این نصب بزرگ، حکومت را با تعبیر «ولایت» بیان کرد. در زبان عربی و زبان‌های دیگر، برای این پدیده‌ای که اسمش حکومت و زمامداری و حکمرانی است، یعنی [برای] کسی یا جماعتی که بر یک جامعه حکومت می‌کند و فرمان می‌راند، تعبیرات گوناگونی آورده شده است؛ که هر یک از این تعبیرات، اشاره به جهت خاصی است. مثلاً تعبیر حکومت، …

اشاره به ماجرای غدیر خم در قصیدهٔ سید حمیری

… العَمِّ فِی الاِرثِ قَد حُجتُ ³[3] از سوی دیگر، شاعران هواخواه علویان، در قصاید خود ـ که غالباً سرشار از نوعی عاطفۀ شورانگیزِ ناشی از احساس مظلومیت است ـ این استدلال‌ها را رد کرده، استدلال‌های دیگری و گاه از نوع همان‌ها بر حقانیت ادعای ائمۀ شیعه ارائه کردند. برای نمونه، اشاره به ماجرای غدیر خم، در قصیدۀ معروف سید حِمیَری[4]:

برگزاری جشن بزرگ غدیر در تهران با شوق مردم

… یکی‌ همین کرونا. مردم اوّل شروع کرونا وارد میدان شدند، کار کردند. خیلی از کارهایی را که دستگاه‌ها باید انجام میدادند مردم انجام دادند؛ وارد میدان شدند. همان روزها، مردم وارد شدند و کمک مؤمنانه انجام دادند. کارهای فراوان گوناگونِ خدماتی، مردم انجام دادند. جشن [بزرگ غدیر] را در تهران مردم انجام دادند؛ مردم خودشان با میل و با شوق انجام دادند. مردم میتوانند. فعّالیّتهای اجتماعی به ملّت نشاط میدهد، پیشرفت را در کشور تضمین میکند، تأمین میکند، پشتیبانی میکند.

میهمانی غدیر در تهران، حادثه‌ای عجیب از حضور مردم

… که نظام احتیاج به حضور مردم داشت، بدون اینکه کسی به آنها بگوید، خودشان حضور پیدا کردند. تشییع جنازه‌ی شهید سلیمانی یادتان هست، یا همین تشییع جنازه‌ی دو سه روز پیش در اصفهان؛[6] اینها خیلی پُرمعنا است، اینها جهت‌گیری‌ها را نشان میدهد، راه را به ما نشان میدهد. این میهمانی غدیر در تهران[7] حادثه‌ی عجیبی بود؛ و کارهایی از این قبیل که [مردم] همیشه بوده‌اند. اینها نباید از یاد برود. یاد شهید رجائی و شهید باهنر در هفته‌ی دولت یک نمونه است، یک علامت است برای اینکه ما «یاد» را باید گرامی بداریم؛ خود یاد را باید گرامی داشت؛ یاد چیز خیلی مهمّی است. این یک کارکرد است.

بخش عمده‌ای از شناسنامه و هویت شیعه در طول قرن‌ها

اولاً عید سعید غدیر را که بخش عمده‌ای از شناسنامه‌ی شیعه‌ی ائمه (علیهم‌السّلام) محسوب میشود و مرد و زن شیعی در طول سالیان طولانی و قرن‌های متمادی با یاد این روز و این حادثه هویت خود را احساس کرده‌اند، به شما حضار عزیز و همه‌ی مردم مؤمن کشورمان و به دنیای اسلام تبریک عرض میکنیم. و به شما برادران و خواهران گرامی؛ بخصوص برادران و خواهرانی که از راه‌های دور و شهرهای گوناگون تشریف آوردید و همچنین به خانواده‌ی معظم شهیدان خوشامد عرض میکنیم.

عید غدیر «عیدالله الاکبر» در تعبیر احادیث

تبریک عرض میکنیم عید سعید غدیر را - که در تعبیرات احادیث ما از آن به «عیداللَّه الاکبر» تعبیر شده است - به همه‌ی ملت عزیزمان، به شما عزیزانی که در اینجا تشریف دارید و به همه‌ی مردم قم که سابقه‌ی پایبندی قمیها به ولایت، یک سابقه‌ی بسیار طولانی است؛ حداقل یک سابقه‌ی هزار و صد ساله.

عید غدیر، روزی بسیار بزرگ و مهم در تاریخ اسلام

جوانان عزیز؛ خیلی خوش آمدید. عید سعید غدیر را به شما تبریک عرض میکنم. این را بدانید که عید ما با دیدن امثالِ شما جوانان خوب و با استعداد کشورمان، شیرینتر و دلپذیرتر میشود. من این را برای خودم و برای کشور به فال نیک میگیرم که در روز عید غدیر - که روز بسیار بزرگ و مهمّی در تاریخ اسلام است - با شما جوانان ارزشمند دیدار میکنم. ان‌شاءاللَّه موفّق باشید. حال ما آماده هستیم که برنامه را همان‌طور که ترتیب داده‌اید، شروع کنید و ادامه دهید.

تعبیر روایات از غدیر به «عیدالله الاکبر»

عید سعید غدیر را - که در روایات ما از آن به «عیداللَه الاکبر» تعبیر شده است[2] - به همه شیعیان جهان، به ملت شریف ایران، به شما حضار محترم و به همه کسانی که برای معارف اصیل الهی ارج و منزلتی قائل هستند، تبریک عرض میکنم.

روز انتخاب امیرالمؤمنین (ع) به ولایت، روز نو

… بنی آدم و نوع بشر، روز نویی بود. روزی که حضرت نوح - بعد از توفان عالمگیر - کشتی خود را به ساحل نجات رساند، «نوروز» است؛ روز نویی است و داستان تازه‌‌‌ای در زندگی بشر آغاز شده است. روزی که قرآن بر پیغمبر نازل شد، روز نویی برای بشریت است - حقیقت قضیه همین است؛ روزی که قرآن برای بشر نازل میشود، مقطعی در تاریخ است که برای انسانها روز نو است - روزی هم که امیرالمؤمنین علیه‌‌‌السّلام به ولایت انتخاب شد، روز نو است.

ابعاد گوناگون بهره‌گیری معنوی و فکری از غدیر

در باب غدیر، انسان از ابعاد گوناگونی میتواند نظر بیندازد و بهره‌ی معنوی و فکری بگیرد؛ یکی، اصل و موضوع «ولایت»، به‌عنوانِ استمرار نبوّت است. این، موضوع مهمّی است. نبوّت عبارت است از گزاردن پیغام پروردگار در میان بشر در برهه‌ای از زمان و تحقّق اراده‌ی الهی به‌وسیله‌ی شخصی که مبعوث و برگزیده‌ی پروردگار است. بدیهی است این دوره هم تمام میشد و …

احساس عزت ملت از برکات رعایت ارزش‌های تثبیت‌شده در غدیر

… هویّت اسلامی را به خودش برگرداند. یعنی مردم ما احساس عزت میکنند که مسلمانند؛ و حقیقت قضیه نیز همین است. «وللَّه العزّة ولرسوله و للمؤمنین[1] .» مؤمنین، عزیزند. آن کس که در دل خود ایمان دارد و در عمل خود، آنچه را لازمه ایمان است رعایت میکند، حقیقتاً عزیز است. بحمداللَّه، احساس عزّت هم در دل ملت ما هست و این از برکات رعایت همان ارزشهایی است که در غدیر تثبیت شد.

شناخت راه ولایت از سوی مردم، از برکات غدیر و حکومت امیرالمؤمنین (ع)

… این ولایت، متعلّق به کیست که متعلّق به فقیه و دین‌شناس و عالِم دین است ــ [کار میکردند] و این اصل از اوّل انقلاب از طرف کسانى که در حقیقت این بافت ارزشى کامل را نمیتوانستند تحمّل بکنند و نمیتوانند بکنند، مورد تعرّض شدید قرار گرفت؛ امروز هم همین‌جور است. خوشبختانه مردم این راه را شناخته‌اند و این از برکات غدیر، از برکات اسلام، از برکات زندگى امیرالمؤمنین و حکومت کوتاه آن بزرگوار است.

معنای روشن‌تر عید غدیر برای ملت ایران پس از انقلاب

متقابلاً این عید سعید را به همه‌ى ملّت عظیم‌الشّأن ایران و به سایر مسلمین در سرتاسر عالم و به شما برادران و خواهران صمیمانه تبریک عرض میکنم. علاوه بر اینکه امسال به مناسبت آغاز پانزدهمین قرن اعلام ولایت در غدیر خم یک خصوصیّتى دارد در بزرگداشت عید مبارک غدیر، تمام سالهاى بعد از انقلاب [هم]، عید غدیر معناى روشن‌تر و مفهوم زیباتر و شیرین‌ترى را براى ملّت ما داشته است و دارد.

علت تأکید بر غدیر، نقش تعیین‌کنندهٔ رأس جامعه

… و عدل و تقوا و ورع و استقامت دور باشد، ولو در میان مردم صلاح هم وجود داشته باشد، آن صلاحِ بدنه‌ى مردم نمیتواند این جامعه را به سرمنزل مطلوب هدایت کند؛ یعنى تأثیر رأس قلّه و رأس هرم و مجموعه‌ى مدیریّت و دستگاه اداره‌کننده در یک جامعه این‌ قدر فوق‌العاده است. این است که ما روى مسئله‌ى غدیر این ‌قدر تکیه میکنیم.

معنای امامت به‌عنوان درس و تفسیر واقعهٔ غدیر

… امیرالمؤمنین در کمتر از پنج سال حکومت خود، این را در عمل نشان داد و شما ببینید که این مدت کوتاهِ کمتر از پنج سالِ حکومت امیرالمؤمنین، در طول قرن‌ها همچنان می‌درخشد و باقی مانده است به‌عنوان یک نمونۀ الگو؛ به‌عنوان چیزی که بشریت آن را هرگز فراموش نخواهد کرد. این نتیجۀ درس غدیر و واقعۀ غدیر و معنا و تفسیر واقعۀ غدیر است. (1380/12/12)

پیشنهاد دعای تمسک به ولایت به‌جای حمد بر آن در عید غدیر

همیشه در ایام عید غدیر، معمول است، این را می‌خوانند مردم: «اَلحَمدُ لِلهِ الَّذی جَعَلَنا مِنَ المُتُمَسِّکین بِوِلایَةِ عَلِی‌بنِ‌اَبی‌طالبٍ عَلَیهِ‌السَّلام»[16]. بنده به دوستانم غالباً این‌جور می‌گویم، می‌گویم نگویید «اَلحَمدُ لِلّٰهِ الَّذی جَعَلَنا»، می‌ترسم دروغ باشد، بگویید: «اَللّهُمَ اجعَلنا مِنَ المُتِمَسِّکین بِوِلایَةِ عَلِیِ بنِ اَبی طالبٍ عَلَیهِ‌السَّلام» خدایا ما را از متمسکین به ولایت قرار بده. ببینیم هستیم یا نه. آن‌وقت خواهیم رسید به این مطلب. آن‌هم یک بُعد دیگر از ابعاد ولایت است.