رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

عید پایان ماه رمضان و نماز و خطبه‌های آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم در روز سی‌ام ماه مبارک رمضان ۱۴۱۰ ه.ق— ۱۳۶۹/۰۲/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

در دعای قنوت نماز عید فطر می خوانیم که: «اسألک بحقّ هذا الیوم الّذی جعلته للمسلمین عیدا»؛ این روز را خدای متعال عید مسلمانان قرار داده است؛ یعنی روزی که برای مسلمانان همواره خاطره انگیز است: اجتماع مردم، آشنایی مردم با یکدیگر و نو کردن روز و روزگار و روش زندگی. در دنباله ی این جمله می خوانیم که: «ولمحمّد (صلی اللَّه علیه وآله) ذخراً و شرفاً و کرامتاً و مزیدا»؛ برای پیغمبر ذخیره، شرف، کرامت و مزید است؛ مایه ی افزایش و گسترش میراث معنوی پیغمبر است. ما امت اسلامی چه زمانی می توانیم این روز را به معنای حقیقی خود برای خودمان عید قرار بدهیم و برای پیامبر مکرّممان مایه ی شرف و سربلندی بسازیم؟ آن وقتی که به اشاره ی دست پیغمبر توجه کنیم و بر طبق آن حرکت کنیم.
البته گفته شده است در عید فطر به یکدیگر تحیت بگویید؛ لباسهای تازه‌ی خود را بپوشید؛ آن روز را روز عید و شادمانی بدانید؛ اما جوهر این عید عبارت است از توجه به معنویت و طلب مغفرت و درخواست رحمت پروردگار.

شاهدها (۶۸ پاراگراف)

روز آغاز دوبارهٔ زندگی معنوی برای مسلمان آگاه

عید سعید فطر را به محضر مبارک حضرت بقیةاللَّه‌الاعظم ارواحنافداه و همچنین به همه مسلمانان عالم و به ملت بزرگ و شریف ایران و به شما نمازگزاران عزیز، تبریک عرض میکنم. هر عید فطری، برای انسانِ مسلمانِ آگاهِ هوشیار، میتواند یک روزِ عیدِ حقیقی باشد. روز شروعِ دوباره زندگی معنوی و روحی؛ مثل بهار برای گیاهان و درختان. انسانی که ممکن است در طول سال دچارِ انواع آلودگیها و گناهان شود، و انسانی که بر اثر هواىِ نفس و خصلتها و صفات زشت، خود را تدریجاً از ساحتِ رحمتِ الهی دور کرده است، هر سال از طرف پروردگار عالم از یک فرصت استثنایی برخوردار میشود و …

پیوند ویژهٔ عید فطر با پیامبر اکرم (ص) بر پایهٔ دعاهای این روز

آنچه که از مجموع آثار مربوط به عید فطر بر می‌آید، این است که چنین روزی، نسبت ویژه‌ای با وجود مقدّس نبىّ‌اکرم حضرت محمّدبن‌عبداللَّه صلّیاللَّه‌علیه‌وآله‌وسلّم دارد. در دعاهای شب عید فطر، در چند جا گفته میشود: «یا مصطفی محمّدٍ و ناصره»، «یا مصطفیاً محمّداً و ناصره». «ای برگزیننده محمّد، صلّیاللَّه‌علیه‌وآله و ای یاری کننده او.» در دعای قنوت امروز هم بارها تکرار کردیم: «الّذی جعلته للمسلمین عیداً ولمحمّدٍ صلّیاللَّه‌علیه‌وآله ذُخْراً وَ شَرفاً و کرامتاً و مزیدا.» پس، ارتباط ویژه این روز با وجود مقدس نبىّ‌اکرم صلّی اللَّه علیه و آله امری معلوم و آشکار است. من عرض میکنم اگر در هر روز عید فطر، امّت این بزرگوار، حرکت شایسته‌ای نسبت به پیشوای عظیم‌الشّأن و رهبر معظّمِ الهىِ خود انجام دهد، آن وقت، عید فطر آن‌چنان که خدا خواسته و مقرّر شده است، یک عید نبوی و عید مصطفوی واقعی خواهد شد.

عید فطر و قربان فرصت تجدید و مرور مبانی اسلامی در ذهن‌ها

نکته‌اى که در روز عید فطر و عید اَضحىٰ[2] هست، این است که این دو روز از نظر اسلام بهانه و فرصتى است براى تجدید مبانى اسلامى در ذهنها و مرور کردن آنها، چه در قالب نماز عید فطر و چه خطبه‌ها و اجتماعاتى که در آنها گفتگویى در باب اسلام است؛ لذاست که در ادعیه‌ى قنوت در نماز امروز وقتى ‌که درباره‌ى امروز صحبت میشود، مؤمنین به پروردگار این‌جور عرض میکنند که «اَلَّذى جَعَلتَه‌ لِلمُسلِمینَ عیداً وَ لِمُحَمَّدٍ صَلّى اللهُ‌ عَلیهِ وَ آلِهِ ذُخراً وَ شَرَفاً وَ کَرامَةً وَ مَزیدا»؛[3] امروز ذخیره، …

روز پاداش نیکوکاران و خسارت تبهکاران به تعبیر امیرالمؤمنین (ع)

عید سعید فطر را به همه‌ى شما عزیزان نمازگزار و به همه‌ى ملّت بزرگ ایران و به همه‌ى مسلمین عالم تبریک عرض میکنم؛ روز بزرگى است که پس از روزها و شبهاى بسیار باعظمتى است. امیرالمؤمنین (علیه‌ الصّلاة ‌و السّلام) در یکى از خطبه‌هاى روز عید فطر چنین فرمودند: اَیُّهَا النّاسُ اِنَّ یَومَکُم هٰذا یَومٌ یُثابُ فیهِ المُحسِنونَ وَ یَخسَرُ فیهِ المُبطِلون؛ یعنى اى مردم! امروز روزى است که نیکوکاران پاداش و اجر خود را در آن از خداى متعال میگیرند اجر روزه، اجر عبادات ماه رمضان، اجر امساکها و جلوگیری‌هاى از هواى نفْس وَ یَخسَرُ فیهِ المُبطِلُون؛ روزى است که کسانى که حرکت و عمل نادرست داشته‌اند در چنین روزى، خسارت بدکارگى خود را خواهند یافت؛ روز جزا است. وَ هُوَ اَشبَهُ بِیَومِ قِیامِکُم؛ امروز شبیه روز قیامت است. فَاذکُروا بِخُرُوجِکُم مِن مَنازِلِکُم اِلى مُصَلّاکُم خُرُوجَکُم مِنَ الاَجداثِ اِلى رَبِّکُم؛ از خانه که خارج میشوید به طرف مصلّاى نماز عید، به یاد بیاورید آن هنگامى را که از قبرهاى …

روز نزول مغفرت و رحمت الهی و لزوم قدردانی از آن

روز عید فطر، روزِ مورد توجّه پروردگار و روز نزول مغفرت و رحمت الهی بر مؤمنان است. این روز را هم باید مثل ایام ماه مبارک رمضان، قدردانی کرد. امام مجتبی علیه‌السّلام - طبق روایتی - در روز عید فطر، از راهی عبور میکرد. دید جمعیتی ایستاده‌اند و بازی میکنند و بیخیال و بیتوجّه به اهمیت این روز، با غفلتِ خودشان سرگرمند و میخندند. کنار آن جمعیت ایستاد و فرمود: «ان اللَّه جعل شهر رمضان مضماراً لخلقه.[2] » …

عظمت روز عید فطر و سوگند دادن خدا به حق آن در قنوت نماز

عید سعید فطر را تبریک عرض میکنم به همه‌ی شما نمازگزاران عزیز، به همه‌ی ملّت ایران و به همه‌ی امّت اسلامی. در عظمت این روز همین بس که در این نمازی که در قنوتِ آن بارها ذکر الهی را میگوییم، خدا را قسم میدهیم «بِحَقِّ هٰذَا الیَوم»؛ این، عظمت این روز را به ما یادآوری میکند.

مایهٔ شرافت و کرامت برای پیامبر اکرم (ص) و جامعهٔ اسلامی

عید فطر همان‌طوری که در دعای قنوت نماز آن وارد شده است و میخوانیم «وَ لِمُحَمَّدٍ صَلَّی‌ اللهُ ‌عَلَیهِ ‌وَ آلِهِ ذُخراً وَ شَرفاً وَ کَرامَةً وَ مَزیدا»،[2] مایه‌ی شرافت است، مایه‌ی کرامت است، ذخیره است برای وجود مقدّس نبیّ ‌مکرّم، یعنی برای اسلام و جامعه‌ی اسلامی. به نظر میرسد یکی از مهم‌ترین عوامل و عناصری که میتواند مایه‌ی شرافت و کرامت باشد برای رسول مکرّم اسلام و مردم مسلمان و جامعه و امّت اسلامی، اتّحاد امّت اسلام است، رفع اختلافات است.

روز تکریم پیامبر اکرم (ص) از سوی مسلمانان

و امروز هم که روز عید فطر است، روزی است که برای تکریم پیغمبر اکرم است؛ جَعَلتَهُ لِلمُسلِمینَ عیدا، وَ لِمُحَمَّدٍ صلّی اللهُ علیهِ وَ آلِه ذُخرًا و شَرَفًا و کرامتًا وَ مَزیدا؛ این احترام به پیغمبر و تکریم آن پیغمبر است از سوی مردم، مردمی که خدای متعال درباره‌ی پیغمبر فرمود: عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّم؛[1] سختی‌های مردم بر او دشوار است.

پیوند شادی عبادت با شادی عید فطر و رتبهٔ بالای این روز

… آنهائی که با عبادت خدا، با انجام فرائض الهی در این ماه به تکلیف خود عمل کردند، احساس رضایت و بهجت میکنند. کار معنوی و مجاهدت با نفس در این ماه، به صاحبان همت و صاحبان اراده، که شما مردم عزیز هستید و روزه را تحمل کردید، احساس شادی و مسرت معنوی میبخشد. این هم یکی از خصوصیات کار برای خدا و تلاش و مجاهدت لله است که صاحب آن، با وجود تحمل مشکل و تحمل زحمت، احساس شادی میکند و خداوند این شادی را متصل کرده است به شادی روز عید فطر؛ که در عظمت این روز همین بس که شما در قنوتهای نُه‌گانه‌ی این نماز پربرکت، خدا را قسم میدهید به این روز - «اسئلک بحقّ هذا الیوم»[1] - این نشان‌دهنده‌ی رتبه‌ی بالای این روز است.

دعا و تضرع سراسری مردم در نمازهای عید فطر

بعد نوبت میرسد به روز عید فطر و نمازهای عید. این تضرع و دعائی که در روز عید فطر در سرتاسر کشور خوانده میشود، مردم جمع میشوند، دعا میخوانند، تضرع میکنند، از خدای متعال عالیترین خواسته‌ها را درخواست میکنند، با حالت توجه، با حالت تضرع، ما کِی این چیزها را داشتیم؟ کِی در طول تاریخ - تاریخ قرنها، نه تاریخ سالها - کشور ما اینجور مشحون به آیات الهی و کلمات تضرع‌آمیز در مقابل پروردگار و دعا و توجه و ذکر بوده؟ کِی این همه مردم در این وادی وارد میشدند؟ برای کی میآیند؟ به کی میخواهند خودشان را نشان بدهند؟ جز اخلاص، جز ایمان، …

تعبد و صفوف مستحکم نماز به‌عنوان مظهر عید

مظهر عید بودنِ این عید سعید، تعبد است، عبادت است، صفوف مستحکم نماز است. در همه‌ی دنیای اسلام، امروز مردم در صفوف واحدِ نماز جماعت ایستادند و خشوع کردند در مقابل پروردگار. این یک پیوند معنوی و قلبی میان امت مسلمان است. همین صفِّ واحد باید بین امت اسلامی تشکیل بشود برای مواجهه‌ی با مسائل مهم جهان، که بسیاری از آنها مرتبطِ با امت اسلامی و با سرنوشت امت اسلامی است.

از مقاطع تجدید خاطره در مسیر تقوا و لزوم مغتنم شمردن آن

… و جان انسان میزداید. در حقیقت از شب قدر، انسان مؤمن روزه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌دار، سال نوی را آغاز میکند. در شب قدر تقدیر او در دوران سال برای او از سوی کاتبان الهی نوشته میشود. انسان وارد یک سال نو، مرحله‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی نو و در واقع یک حیات نو و ولادت نو میشود. در راهی به حرکت در می‌آید، با ذخیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی تقوا این راه را طی میکند، در اثنای این راه هم مقاطع گوناگون برای تجدید خاطره و یادآوری مجدد برای او قرار داده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند و روز عید فطر یکی از این مقاطع میان راه است. این روز را باید مغتنم شمرد.

لزوم قدردانی از هدایت الهی و اجتماع دعای مردم در روز عید فطر

هدایتهای الهی را قدر بدانیم، تفضلات الهی را قدر بدانیم، روز عید فطر را قدر بدانیم، این اجتماع عظیم مردم را که دست به دعا برمیدارند، رو به قبله میکنند، در روز معینی با خدا دلهایشان را متصل میکنند و انس مییابند، قدر بدانیم. اتحاد خودمان را حفظ کنیم، همت و اراده‌ی خودمان را حفظ کنیم و روزبه‌روز امیدمان را به آینده بیشتر کنیم.

عید فطر، عید آشتی دل‌های مسلمانان در ابعاد ملی و امت اسلامی

… لذا در این دعائی که ما در قنوت میخوانیم؛ «الّذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمّد (صلّی اللَّه علیه و اله) ذخرا و شرفا و کرامتا و مزیدا»؛ برای وجود مقدس نبی اکرم این عید یک ذخیره است، وسیله‌ی شرف است، وسیله‌ی کرامت و ازدیاد مقام عالىِ متعالىِ آن وجود مقدس است. کِی این خصوصیات حاصل میشود؟ آن وقتی که این عید، عید آشتیکنان دلهای مسلمانان با یکدیگر باشد. هم در ابعاد ملی این حرف صادق است، هم در ابعاد وسیع امت اسلامی این حرف صادق است. در ابعاد ملی همچنانیکه ملت بزرگ ما در طول سالیان پس از انقلاب تا امروز تجربه کرده است، اتحاد و اتفاق کلمه، وسیله‌ی عزت اوست، وسیله‌ی قدرت اوست.

فرصت تضعیف انگیزه‌های اختلاف و نفاق در دل‌ها

جوانهای ما - امروز اکثر ملت ما جوانند؛ کمتر کشوری، کمتر ملتی این همه جوان دارد - اینجور خالصاً، مخلصاً، با حضور قلب خدا را یاد کنند، اشک بریزند، با خدا راز و نیاز کنند، دلهاشان را پیش خدای متعال ببرند، اینها از برکات اسلام عزیز ماست. این را باید نگه داشت. عید فطر روزی است که ما به خود بیائیم و اگر در دلهای ما انگیزه‌های اختلاف و نقار و نفاق و دوگانگی وجود دارد، آنها را هرچه میتوانیم ضعیف کنیم، در دل خودمان آنها را سرکوب کنیم. ما راه طولانیای در پیش داریم. درست است که انقلاب، به ما و به حرکت ما شتاب داد - ما پیشرفتهای زیادی کردیم. ما از یک ملت درجه‌ی سه‌ی دنیا، به یک ملت عزیز تبدیل شدیم؛ ملتی که ملتهای مسلمان به او چشم دارند. در درون خودمان هم پیشرفتها خیلی زیاد بوده است - اینها …

عید فطر مبدأ عزیمت حقیقی به سوی تعالی انسانی

امروز روز عید فطر است؛ آن هم بعد از یک ماه رمضانِ سی روزه‌ی پر برکت و سرشار از نعم الهی و برکات معنوی الهی. خوشا بحالتان. ماه رمضان خوبی را گذراندید، امروز هم روز فطر خوبی است. این را مبدأ یک عزیمت حقیقی به سمت تعالی انسانی قرار بدهید؛ این مربوط به داخل کشور.

روز عیدی گرفتن از خدا و درخواست خیرات برترین بندگان

امروز عید فطر است؛ روز عیدی گرفتن از خدای متعال است؛ روزی است که در قنوت نماز عید فطر میلیونها دلِ متذکّر و خاشع از خداوند متعال درخواست کردند همان خیراتی را که به برترین بندگانش داده است، به آنها هم بدهد و از شروری که برترین و بزرگترین انسانهای تاریخ را از آن دور نگه داشته است، آنها را هم دور بدارد. آن خیرات، در درجه اوّل، عروج به مقام توجّه به خدا، عبودیّت خدا، آشنا بودن و مرتبط بودن با خدا و الهام گرفتن از حضرت حق در همه گفتارها و کردارها و آنات زندگی است، و بدترین شرور، شرک به خدا، خضوع در مقابل قدرتهای غیرالهی و ضدّ الهی و بنده و برده دیگران بودن …

مظهر توحید کلمه و کلمهٔ توحید با جمع معنویت و پیوند نیروها

… میکند؛ اما این را فقط به عنوان عملی فردی که هر یک از مردم تنها برای خود به خدا مرتبط شوند، نمیبیند؛ بلکه این ارتباط، توجّه و ذکر، خشوع و توسّل به خدا را به عنوان وسیله‌ای که بتوانند در امر دنیا و ساختن آینده‌شان هم قدم ثابت و گام مستحکمی بردارند، میبیند. اگر همان‌طور که بعضی از بزرگان فرموده‌اند که برای سعادت امّت اسلامی «کلمه توحید» و «توحید کلمه» دو اصل قطعی است - که همین‌طور هم هست - عید فطر و نماز و توسّل ما در این روز نیز مظهر توحید کلمه و کلمه توحید است؛ زیرا هم معنویت است و هم توسّل و خشوع؛ هم مستحکم کردن دل به وسیله ایمان به خداست و هم پیدا کردن حالت سکینه و آرامش و خلاصی از تلاطمهای گوناگونِ نفس انسانی است. درعین‌حال، عید فطر متّصل کردن همه نیروها و قوا به یکدیگر و آوردن آنها به صحنه زندگی نیز هست. بنابراین امروز هم ملت ما و هم امّت بزرگ اسلامی نهایت نیاز را به این رکن رکین و اصل بزرگ اسلامی دارد.

روز پاداش و رؤیت رحمت الهی پس از ماه رمضان

عید فطر، روز پاداش گرفتن و رؤیت رحمت الهی بعد از ماه رمضان است. بحمداللَّه ماه رمضان را - که ماه صبر و صلاة بود - با عافیت گذراندید و خدای متعال، با دعا و ذکر و مناجات، شما را به ادای فریضه روزه و توسّل و خشوع در مقابل حضرت حق موفّق کرد. امروز، روزی است که ان‌شاءاللَّه خدای متعال پاداش شما را عنایت خواهد کرد. شاید یکی از …

تبریک عید به معنای گذراندن موفق ماه رمضان

در خطبه اول نماز عید فطر، فقط دو مطلب را به شما برادران و خواهران عزیز نماز گزار عرض میکنم. اوّل، تبریک این عید بزرگ اسلامی است. تبریک عید فطر، به معنای تبریکِ گذراندنِ موفّقیت‌آمیز ماه مبارک رمضان است. خدا را شکرگزاریم که ملت ما را موفّق کرد که امسال هم ماه رمضانِ حقیقتاً مبارکی را بگذراند. فضای کشور در سرتاسر ماه رمضان، با توجّهات مؤمنان و احساسات پاک جوانان مؤمن و انفاس قدسیّه روزه‌داران معطّر بود. امسال بحمداللَّه ماه رمضان از لحاظ توجّهات و توسّلات و …

تشبیه روز عید فطر به روز قیامت و روز پاداش

روز عید فطر - همچنان که در روایت امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام هست - به روز قیامت تشبیه شده است؛[1] یعنی روز پاداش. ان‌شاءاللَّه این اجتماع عظیم شما در این مراسم معنوی و عبادی و سیاسی، توجّه و رحمت الهی را به سوی شما جلب کند و ملت ایران و مسؤولان کشور و همه کسانی که در هر نقطه‌ای از کشور و در هر بخشی از بخشهای عظیمِ تلاشِ این ملت مسؤولیتی دارند، بتوانند با توکّل به خداوند …

عید عبادت و مغفرت در پایان دورهٔ ریاضت ماه رمضان

روز عید فطر، عید عبادت و عید مغفرت است؛ عید پایان یک دوره فشرده ریاضت برای مسلمان مؤمنی است که میخواهد از این ریاضت، برای ساختن و برای تقویت روحیات و ملکات نیک در خود استفاده کند و در طول سال و در همه عمر از آن بهره گیرد. در ماه رمضان، این ریاضت الهی و شرعی، این خویشتنداری، این صبر بر گرسنگی و تشنگی، این مبارزه با هوای نفس و شهوات انسانی، موجب آن میشود که ملکات نیک در انسان تقویت شود. بشر در حقیقت مجموعه‌ای از همین ملکات و صفات و خصال است. آن کسانی که صفات و خصال نفسانی و روحی …

عید واقعی برای کسی که روزه و عبادتش پذیرفته شده است

در پایان عرایضم، این حدیث را از امیرالمؤمنین علیه‌السّلام برای شما عزیزان بخوانم. از امیرالمؤمنین علیه‌السّلام نقل شده است: «انّما هو عید[1] »؛ امروز عید واقعی است. «لمن قبل اللَّه صیامه و شکر قیامه»؛ برای آن کسی که خدا روزه و نماز و عبادت او را در ماه رمضان قبول کرده باشد. «و کلّ یوم لا یعصی اللَّه فیه فهو عید»؛ هر روزی که خدا در آن معصیت نشود، آن روز عید است. عزیزان من! با مرتکب نشدن معصیت الهی و اجتناب از محارم الهی، امروز را عید کنید؛ فردا را عید کنید؛ همه دوره سال را برای خود عید کنید.

عید مسلمانان و مایهٔ شرف و کرامت پیامبر اکرم (ص)

اوّلاً عید سعید فطر را به همه شما حضّار عزیز - نمازگزاران - به همه ملت ایران و به همه مسلمانان جهان تبریک عرض میکنم. عیدی که طبق دعای مأثور قنوت نماز، عرض میشود: «الّذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمّد صلّی اللَّه علیه و آله ذخراً و شرفاً و کرامةً و مزیدا»[1] ، عید مسلمانان و ذخیره و مایه شرف و کرامت و سربلندی پیامبر عظیم‌الشّأن اسلام است.

مظهر اجتماع و اتحاد و برادری مردم با دل‌های متوجه به خدا

روز عید فطر، «الّذی جعلته للمسلمین عیدا و لمحمّد صلّی اللَّه علیه و آله ذخراً و شرفاً و کرامة و مزیدا»[4] است. چرا روز عید فطر این‌گونه است؟ چون روز عید فطر، مظهر اجتماع و اتّحاد و برادری مردم با داشتن دل به سوی خداست. اگر این در دنیای اسلام تأمین شود - یعنی اتّحاد و دل به سوی خدا و در گرو احکام خدا داشتن - عزّت مردم هم تأمین خواهد شد. شما ملت عزیز ایران این را که دارید، قدر بدانید. اگرچه متأسفانه در داخل کشور ما هم کسانی یا با بیمسؤولیتی و یا با سوء نیّت سعی میکنند میان …

روز تصمیم جدی برای آمادگی ماه رمضان آینده

یک نکته‌ی دیگر هم در روز عید فطر هست و آن تصمیم جدّی برای آمادگی در طول سال، جهت حلول در ماه رمضان دیگر است. اگر کسی بخواهد در هر ماه رمضان، در ضیافت الهی وارد شود و اگر بخواهد در حوزه لیلةالقدر و آن شبهای مبارک داخل گردد، باید از پیش خود را آماده کند. این آمادگی، آمادگی طول سال است که باید تصمیم آن را امروز بگیرید. بنا بگذارید که در سال آینده، در زندگی خود، آن چنان …

روز پاداش و محاسبه نسبت به ماه رمضان

… با عواطف، افکار و احساساتشان به یک مرکز مشترک و عمومی میان همه، از خواص عید است. در اعیاد اسلامی هم، عواطف و احساسات و افکار و نفوسِ یکایک مسلمانان در هرجای دنیا که هستند به یک نقطه که بین همه آن‌ها مشترک است، متوجّه می‌شود. این نکته، بسیار اساسی و مهم است. خصوصیت همسایگی با ماه رمضان و در حقیقت روز پاداش بودنِ امروز نسبت به ماه رمضان، یا روز محاسبه بودن نسبت به ماه رمضان هم، یک خصوصیت دیگر است.

روز پاداش مؤمنان و روز شرف و کرامت

روز عید مبارک فطر، روزِ گرفتن پاداش برای مؤمنان و روزی است که برای پیغمبر اکرم و اولیایش، روز عید، روز شرف و روز کرامت است. همه شما برادران و خواهران مسلمان نماز گزار را به رعایت تقوا و پرهیزگاری دعوت و توصیه میکنم؛ که تقوا و پرهیزگاری، نتیجه و غایتی است که باید به فضل پروردگار، بر روزه ماه رمضان مترتّب شده باشد.

روز ذخیره، شرف و کرامت پیامبر اکرم (ص) و گسترش دعوت او

عید سعید بزرگ اسلامى فطر را به همه‌ى مسلمین عالم، مخصوصاً آن مسلمانانى که در راه حاکمیّت اسلام و معنا بخشیدن به این روزها مجاهدت میکنند، مخصوصاً به شما ملّت بزرگ ایران و جمعیّت عظیم نمازگزاران فطر تبریک عرض میکنم. روز عید فطر همان روز بزرگ و عظیمى است که شما در نماز عید فطر خدا را به آن روز قسم میدهید: اَسئَلُکَ بِحَقِّ هٰذَا الیَوم؛ آن روزى که براى مسلمانها عید است و براى پیغمبر ذخیره است: ذُخراً وَ شَرَفاً وَ کَرامَتاً وَ مَزیدا.[2] در طول تاریخ، امروز ذخیره‌ى پیغمبر خدا است؛ مایه‌ى شرف و کرامت او است؛ مایه‌ى افزایش نام و گسترش دعوت او است.

دوران امر بین وجوب و حرمت روزه در روز عید فطر

ثانیاً اعمال واجبی وجود دارد مثل ایّام حج، روز عرفه، روز قربان و واجبات متعدّدی که در این ایّام هست، یا همین روزه‌ی ماه رمضان، که خب، اینها متوقّف بر این است که شما ماه را بشناسید. امّا مسئله‌ی ماه شوّال، از این جهت بیش از ماه‌های دیگر اهمّیّت دارد که اینجا امر، دایر بین وجوب و حرمت است؛ یعنی اگر شما دیشب هلال را دیده بودید، روزه‌ی امروز حرام بود؛ حالا که ندیدید، روزه‌ی امروز واجب است. پس دَوَران امر بین وجوب و حرمت است در روز عید فطر؛ پس استهلال ــ یعنی در جستجوی هلال برآمدن و تلاش کردن برای دیدن ماه شب اوّل ــ واجب است؛ مگر اینکه شما بدانید دیگرانی هستند که می‌بینند.