ترجیح استفادهٔ کمتر از علم قاضی جز در جایی که ظواهر به محکومیت ضعیف بینجامد
… کرده است. خیلی از حدود جرایمی که حتی مجازات اعدام دارد، انسان نگاه میکند میبیند قاضی علم پیدا کرده است! چطور ممکن است سر این قضیه بهطور معمول، انسان علم پیدا کند؟! اما قاضی علم پیدا کرده است و کار او هم معتبر است. برای خودش حجت است و برای دیگران حجت است. لکن غالباً بایستی کوشش کنیم که از علم قاضی، در قضایای مختلف، کمتر استفاده کنیم. اما آنجایی که انسان میبیند ظواهر امر طوری ترتیب داده شده است که به محکومیت ضعیف میانجامد؛ اینجا، جای استفاده از علم قاضی است. دستگاه قضایی باید صبغهی حمایت از مظلوم داشته باشد؛ همچنان که در دورههای مختلف و در کشورهای مختلف، دستگاههای قضایی صبغههای مختلفی داشتند. همین اروپاییهایی که اینقدر به استقلال دستگاه قضاییشان تظاهر میکنند، در فیلمهایی که خودشان ساختهاند و در سینماها و …
جای استفاده از علم قاضی برای رهایی مظلوم بیتقصیر
لذا باید توجه کرد. غالب عناصر مؤمن و حزباللهی و کسانی که در میدانهای دفاع از جمهوری اسلامی در خطوط مقدم قرار گرفتند، جزو دستهی دومند. چقدر از جوانان خوب و مؤمن و حزباللهی که در حادثهای دچار شدهاند و حتی گاهی بعضی از مسؤولین جریان قضا هم اعتراف میکنند و میگویند «ما میدانیم که این بیتقصیر است، لکن دست و بالمان بسته است! روال قانونی! آن طرف زرنگ بوده و طوری حرکت کرده که نمیشود به نفع این مظلوم کاری انجام داد.» جای استفادهی از علم، اینجاست.
قیاس علم ناظر بدون مدرک با علم قاضی
انشاءالله که خداوند وجود شریف آقایان را محفوظ بدارد. در آن قضیّهاى که فرمودید که دلایل و مدارکى هم نیست امّا آدم میداند، از قبیل آنچه مثلاً در علم قاضى آدم میگوید [است]؛ اگر آدم واقعاً میداند، خب طبق علمش باید عمل کند، منتها بایستى واقعاً ضوابط را رعایت کرد. نمیگوییم آن ملفوظ و منطوق[22] قانون؛ لکن بالاخره همان که انسان میداند، بر اساس ضوابطى میداند دیگر؛ آن ضوابط باید رعایت بشود. حالا اگر با تطبیق با آن ضوابط، واقعاً انسان …