رفتن به محتوای اصلی

عبرت از تاریخ

نام‌های دیگر: عبرت‌آموزی از تاریخ، عبرت‌گیری از تاریخ، عبرت‌های تاریخ

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

درس گرفتن از رویدادها و تجربه‌های گذشتگان برای امروز و آینده.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم— ۱۳۶۸/۰۴/۰۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

یک چیزی در قرآن هست که ما را به فکر می‌اندازد. قرآن به ما می‌گوید نگاه کنید، از گذشتۀ تاریخ درس بگیرید.[1] حالا ممکن است بعضی‌ها بنشینند فلسفه‌بافی بکنند که گذشته، برای امروز نمی‌تواند سرمشق باشد. از این حرف‌ها می‌زنند؛ کاری به کار آنها نداریم. قرآن، صادق مصدَّق[2]، ما را به عبرت‌گرفتن از تاریخ دعوت می‌کند. عبرت‌گرفتن از تاریخ، یعنی همین نگرانی‌ای که من الان عرض کردم. چون در تاریخ چیزی هست که اگر بخواهیم از آن عبرت بگیریم، باید دغدغه داشته باشیم. این دغدغه، مربوط به آینده است. این دغدغه برای چیست؟ مگر چه اتفاقی افتاده است؟

رد استثنایی دانستن حوادث امروز و ثبات پایه‌های زندگی بشر

من واقعاً به شما برادران و خواهران عزیز توصیه میکنم که با تاریخ آشنا شوید. تاریخ درس است؛ از تاریخ بسیار درسها میشود آموخت و بسیار تجربه‌ها میشود به دست آورد. عدّه‌ای سعی میکنند حوادث روزگار ما را یک حوادث استثنایی - که به هیچ وجه از تاریخ قابل استفاده نیست - وانمود کنند. این غلط است. رنگهای زندگی عوض میشود، روشهای زندگی عوض میشود؛ اما پایه‌های اصلی زندگی بشر و جبهه بندیهای اصلی بشر، تغییری پیدا نمیکند.

تقوای برخاسته از دیدن لغزشگاه‌ها و هلاکت اقوام در تاریخ

… تخطّیای نخواهد کرد - آدمی که در زندگی خودش قصوری دارد، از چنین موجودی طبعاً واهمه دارد. ترس به این معنا در قرآن هست: «فلا تخشوا النّاس و اخشون»،[2] «و خافون ان کنتم مؤمنین»؛[3] اما «اتّقوا اللَّه» یعنی مراقب خدا باشید؛ مواظب باشید که خدای متعال متوجّه شماست. تقوا، یعنی همین مراقب بودن، که «انّ من صرّحت له العبر عمّا بین یدیه من المثلات».[4] کسی که لغزشگاهها و سرنگون‌شدنها را دیده، کسی که بدبختیها و هلاکشدنهای اقوام و مردم مختلف را در تاریخ دیده، کسی که آیینه‌ی تاریخ در مقابل اوست، «حجزته التّقوی عن تقحّم الشّبهات»؛[5] تقوا نمیگذارد در جایی قدم بگذارد که از آن نقطه مطمئن و خاطرجمع نیست. تقوا، یعنی مراقبت از این‌که مبادا در نقطه‌ای قدم بگذاریم که بلغزیم و در لجّه‌ای که دیگر قابل نجات نیست، فرو افتیم.