امام در اینجا فلسفه و مبنای امامت را، از نظر شیعه معیّن میکند. چه کسی باید بعد از خدا مورد اطاعت ما قرار گیرد؟ کسی که خدا اطاعت او را واجب کرده است. اگر مردم آن زمان میخواستند روی این مسئله فکر کنند، خیلی آشکارا به این نتیجه میرسیدند که اطاعت عبدالملک واجب نیست؛ چون ممکن نیست خدا اطاعت عبدالملک را واجب کرده باشد. عبدالملک با آنهمه ظلم و جور و فساد و بغی، پیداست که شایستۀ اطاعت نیست. امام اینجا مسئلۀ امامت را ذکر میکند، سپس برای اینکه تنها شُبههای هم که در ذهن مستمعانشان وجود دارد از بین برود، میفرماید: «وَ لا تُقَدِّمُوا الاُمورَ الوارِدَةَ عَلَیکُم مِن طاعَةِ الطَّواغیتِ وَ فِتنَةِ زَهرَةِ الدُّنیا بَینَ یَدَی اَمرِاللهِ وَ طاعَتِهِ …
کنارگذاشتن قرآن همزمان با رسیدن به خلافت
… در دوران امام باقر، سالهای درازی را با این وضعیت زندگی کرده، از دین، از اسلام، جز ظاهری نمیداند؛ بله، در آنجا نماز جماعت هست، قاضی هست، اما قاضیِ وابستۀ به همان خلیفه، امام جماعتِ وابستۀ به همان خلیفه، مردمِ الهامگیرندۀ دین از همان خلیفۀ فاسدِ فاسقِ فاجر؛ همان عبدالملکی که وقتی به خلافت رسید، نشسته بود داشت قرآن میخواند، خبر آوردند که بابایت مُرد، تو را هم جانشین خودش کرده. قرآن را بوسید گذاشت روی طاقچه، گفت: «هَذا فِراقُ بَینی وَ بَینَکَ»[12] این فراق من و توست، دیگر تمام شد، خداحافظ قرآن! خداحافظی کرد و رفت، تا مُرد. و [دربارۀ] جانشینان او، چه چیزها در تاریخ هست! کتابی است به نام «بَینَ الخُلَفاءِ وَ الخُلَعاءِ [فِی العَصرِ العَبّاسی]»[13] یعنی خلیفهها، و به تعبیر فارسیِ رایجِ مثلاً همهکسفهم، بیعارها و الدنگها؛ آنوقت شروع میکند بیعاریها و الواطیهای این خلفا را …
امام دانستن عبدالملک از سوی مردم آن زمان
کار دوّم این است که بخصوص مسئلهی امامت که یک مسئلهی مهجوری شده و از ذهنها بکلّی دور شده یا بد معنا شده، برای مردم و در ذهنهای مردم دوباره بازسازی بشود؛ امامت یعنی چه؟ چه کسی باید امام باشد؟ امام چه شرایطی دارد؟ این هم یک کار دیگر؛ چون بالاخره جامعه امام داشت ، عبدالملک امام بود و مردم او را امام میدانستند، پیشوای جامعه بود.
خواستن لقب امامالهدی برای خود
[البتّه] او هم میخواست «امام الهدی» بگویند؛ در زمان بنیعبّاس، این بیشتر بود. مروانبنابیحفصهی امویِ خبیث از شعرای مدّاح و وابسته و مزدورِ هم بنیامیّه و هم بنیعبّاس بود و عجیب این بود که زمان بنیامیّه شاعر دربار بود، بعد که بنی عبّاس آمدند سر کار، باز شد شاعر دربار، چون شاعر بسیار بزرگی بود و با …
بیاهمیتی مدح پیامبر (ص) برای او و حساسیت به شعر دربارهٔ امام سجاد (ع)
… نداریم ـ جهاد نیست. چرا؟ چون برای عبدالملک اشکالی ندارد که در مدح رسولالله صلیاللهعلیهوآله شعر بگویند. کاری نداریم که اگر عبدالملک در زمان رسولالله صلیاللهعلیهوآله بود، بهجای جدش یا سَلَفش ابوسفیان، او هم با رسولالله صلیاللهعلیهوآله میجنگید؛ اما حالا که رسولالله صلیاللهعلیهوآله نیست، هرچه میخواهند برای رسولالله صلیاللهعلیهوآله شعر بگویند؛ برای او اهمیتی ندارد. او میگوید من جانشین رسولاللهام. برای او اهمیت دارد که کسی دربارۀ فرزند رسولالله صلیاللهعلیهوآله یعنی علیبنالحسین السجاد علیهالسلام شعر نگوید. کُمیت که میآید دربارۀ علیبنالحسین علیهالسلام شعر میگوید، شعرش جهاد است؛ چرا؟ چون مضمونش درگیری با هشامبنعبدالملک و با خود عبدالملک ـ خلیفۀ زمان ـ است. همان روز خیلیها بودند که برای رسولالله صلیاللهعلیهوآله شعر میگفتند، در توحید شعر میگفتند، اما …
تقرب قبیلهٔ دشمن اهلبیت نزد او
… دعوت کردند، که از علی برائت و بیزاری بجوید و او را لعن کند؛ به یکی از مردان قبیلۀ ما گفتند که از علی برائت بجوی و لعنش کن، «فَقالَ نَعَم» گفت البته که میکنم «وَ اَزیدُکُم حَسَناً وَ حُسَیناً» حسن و حسین را هم [میافزایم و لعن میکنم]. «قالَ وَ مَنقَبَةٌ». آنوقت این آخریاش «قالَ وَ قالَ لَنا اَمیرُالمُؤمِنینَ عَبدُالمَلِکِ اَنتُمُ الشِّعارُ دونَ الدِّثارِ وَ اَنتُمُ الاَنصارُ بَعدَ الاَنصارِ» گفت ما در پیشگاه حضرت خلیفه عبدالملک هم اینقدر مقرّبیم که به ما گفته که شما نزدیکان مَن هستید و بعد از انصار پیغمبر، انصار، شمایید. «قالَ وَ مَنقَبَةٌ»؛ این است مطلب. (52/11/29)
عیش و نوش و حرامخواری دستگاه خلافت
… دور، که با آن دنیا بناست آخرت نابود بشود. لذا حرفزدن امام سجاد را ببینید: «اَ وَ لا حُرٌّ یَدَعُ هَذِهِ اللُّماظَةَ لِأَهلِها»[7] آیا آزادهای، آزادمردی نیست که این پسماندۀ دهان سگ را بیندازد جلوی آنکسیکه شایسته و درخور آن است؟ پسماندۀ دهان سگ چیست؟ پسماندۀ سفرۀ عشرت حَجّاج است، باقیماندۀ عیش و نوش عبدالملک است. عیش و نوشهایش را عبدالملک کرده، غذاهایی را که باید نخورَد، خورده، حرامها را در شکم خود و نزدیکانش پرکرده، آنهم که زیاد آمده، به تو داده! این پسخوردۀ سگ است! بینداز جلوی خودش. نفْس تو و جان تو و روح تو و کرامت انسانی تو و شخصیت رحمانی تو، بالاتر از اینهاست؛ بینداز جلوی خودش، نگیر از او، نخواه. «اِنَّهُ لَیسَ لِاَنفُسِکُم ثَمَنٌ اِلَّا الجَنَّةَ» جان شما یک قیمت بیشتر ندارد و آن بهشت است. اگر …
فرستادن جلادترین نوکر خود، حجاج، به کوفه
میخواهم آیه را معنا کنم برایتان. حجاجبنیوسف را خلیفۀ اموی، عبدالملک، فرستاد کوفه، چون میدانست که هیچکس چون حجاج از عهدۀ مردمِ شورشگرِ حماسهآفرینِ کوفه برنمیآید. جلادترین و پستترینِ نوکرهای خودش را فرستاد و او حجاجبنیوسف بود. حجاجبنیوسف آمد، نیمۀ شب وارد شهر شد، کسی نفهمید که حجاج آمده است، حاکم قبلی را هم مردم ظاهراً بیرون کرده بودند، یا مثل بیرون کردن. یکصد نفر مرد شمشیرزن یا سی، چهل نفر، همراهش آورده بود (امروز میخواهیم تاریخ بگوییم. بنده وقتی تاریخ میگویم کمتر خسته …
خواندن نامهٔ عبدالملک با عنوان امیرالمؤمنین در مسجد کوفه
گفت: میبینم سرها بر گردنها آویزان است. وقت چیدن و جداکردنش رسیده. خب من حالا تشخیص میدهم که سر چه کسی را باید چید. بلند شو غلام. غلامش را صدا زد، غلامش بلند شد، روی منبر ایستاد. گفت: نامۀ امیرالمؤمنین را بخوان برای آقایان. غلام نامۀ امیرالمؤمنین را، البته میدانید که امیرالمؤمنین یعنی جناب عبدالملک مروان! نامۀ عبدالملک مروان ـ خلیفه ـ را باز کرد و بنا کرد خواندن. اولش این بود: بسماللهالرحمنالرحیم، مِن امیرالمؤمنین عَبدُالمَلکِبنمَروان اِلی اَهلِ الکوفة، یا اَهلَ الکوفة سَلامٌ عَلَیکُم. ای اهل کوفه سلام بر شما. تا اینجا را خواند، یکدفعه حجاج رو کرد به غلام، گفت: ساکت، آرام بگیر. آرام گرفت. رو کرد به مردم، گفت: …
امیر کافران و فاسقان، نه امیرالمؤمنین
﴿وَ مَن يُشاقِقِ الرَّسولَ مِن بَعدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الهُدىٰ وَ يَتَّبِع غَيرَ سَبيلِ المُؤمِنينَ نُوَلِّهِ ما تَوَلّىٰ﴾ حجاج را قبول کردید؟ به سلام امیرالمؤمنینِ او، که امیرالکافرین و امیرالفاسقین است، جواب گفتید، خیلی خب، حالا که میخواهید او را، حجاج برای شما. حالا که شما بابِ[14] حجاجید، خدا با معجزه، حجاج را برنمیدارد، و زینالعابدین علیهالسلام را بهجای او بگذارد. همان حجاج برای شما، تا وقتیکه دیگر حجاج را نخواهید. تا وقتیکه خود شما حجاج را میپسندید، همۀ زندگی شما و فکر شما و روح شما در اختیار حجاج خواهد …