رفتن به محتوای اصلی

طلاب

نام‌های دیگر: طلبه، طلبگی، طلاب انقلابی، طلاب علوم دینی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دانش‌پژوهان علوم دینی در حوزه‌های علمیه و وظایف و نقش آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت برگزاری سمینار هفته وحدت حوزه و دانشگاه— ۱۳۶۰/۰۹/۲۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۰۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

از جمله‌ى چیزهایى که حوزه احتیاج دارد، یک نظام تعلیم و تعلّم است تا وقتها در آن هدر نرود؛ این را ما احتیاج داریم. امروز دیگر روزى نیست که ما اجازه بدهیم عمر یک جوان متدیّن و آماده‌ى براى تلاش در راه دین و مجاهدت علمى در راه دین ــ یعنى طلبه ــ [هدر برود]. طلبه این است دیگر؛ طلبه اگر متدیّن نبود، طلبه نمیشد؛ اگر آمادگى براى مجاهدت در راه دین نداشت، طلبه نمیشد؛ حتّى شاید بشود گفت اگر عاشقانه این راه را دوست نمیداشت، طلبه نمیشد. خب، روزى که اسلام توفیق پیدا کرده است که یک نظام مبتنى بر یک اندیشه، یک تفکّر و جهان‌بینى را در معرض دید بشریّت قرار بدهد، دیگر روزى نیست که ما اجازه بدهیم یک روز، یا یک ساعت از وقت این جوان با این خصوصیّات، این طلبه هدر برود؛ باید وقت او را به بهترین شکلى پُر کنیم ــ یعنى حوزه باید پُر کند ــ و حوزه باید از وقت او بهترین استفاده را ببرد و از او یک انسانى که میتواند امروز براى نظام اسلامى آبرو باشد و هدف توسعه‌ى اسلام و رواج اسلام و شناخته شدن اسلام را تأمین بکند بسازد. این، یک نظام درسى لازم دارد؛ بدون نظام درسى نمیشود. اینکه ما رها کنیم یک مجموعه‌ى عظیم بیست هزار نفرى را و ندانیم که اینها چگونه درس میخوانند، چه درسى میخوانند، با چه هدفى درس میخوانند، در چه حدّى قرار میگیرند، سزاوار نیست.
و اینها با طلبگى میسازد؛ تصوّر نشود که خب، اگر این‌جور بخواهند [عمل] بکنند، پس کى درس میخوانند. درس را همیشه میخوانند؛ جنگ که همیشه نیست، راه‌پیمایى که همیشه نیست، حضور در صحنه‌هاى ضرورى که هر ساعت نیست. درس هم باید بخوانند؛ بى ‌درس و بى ‌تحقیق و بى ‌مباحثه طلبه معناى خودش را از دست میدهد. در دوران مبارزات یک عدّه‌اى از طلبه‌ها غرق در عالم مبارزه بودند؛ آن هم مبارزات آن زمانها که یک ‌جور دیگرى بود و یک آمیختگى‌هایى و یک پیچیدگى‌هایى داشت. یک جریان، جریان روشنفکرى بود؛ یک جریان، جریان مبارزه بود؛ اینها با هم التقاء میکردند در مواردى و البتّه التقائشان در آن موارد خوب هم بود. گاهى طلبه‌هاى مبارز یک حالت روشنفکرى پیدا میکردند. بنده در مشهد که بودم، با طلبه‌ها اُنس داشتم؛ طلبه‌هاى قم و جوانهاى قم هم مکرّر پیش ما مى‌آمدند، میرفتند، مسئله مطرح میکردند ــ از این مسائل این‌جورى ــ من میدیدم اینها نسبت به درس بى‌رغبتند؛ مکرّر به این طلبه‌ها میگفتم که برادرها! این درس رسائل و مکاسب را باید بخوانید، این کفایه را باید یاد بگیرید؛ اینکه خیال بکنید که ما دیگر مبارزیم، پس دیگر این حرفها چیست، «معناى حرفى» به چه درد میخورد، «اجتماع امر و نهى» و «مقدّمه‌ى واجب» را ول کن، نخیر، این‌جورى نمیشود؛ باید اینها را یاد بگیرید، این فنّ ما است؛ مکرّر میگفتم، الان هم همین را میگویم که بى‌مایه فطیر است. طلبه‌اى که غور[9] و خوض[10] در درس و علم نداشته باشد، طلبه نیست؛ موضوع منتفى است. بحث سر طلبه است؛ طلبه، یعنى آن ‌که درس میخواند، باید درس بخواند.

شاهدها (۱۴ پاراگراف)

طلبه یعنی کسی که درس می‌خواند و در علم غور می‌کند

… خیال بکنید که ما دیگر مبارزیم، پس دیگر این حرفها چیست، «معناى حرفى» به چه درد میخورد، «اجتماع امر و نهى» و «مقدّمه‌ى واجب» را ول کن، نخیر، این‌جورى نمیشود؛ باید اینها را یاد بگیرید، این فنّ ما است؛ مکرّر میگفتم، الان هم همین را میگویم که بى‌مایه فطیر است. طلبه‌اى که غور[9] و خوض[10] در درس و علم نداشته باشد، طلبه نیست؛ موضوع منتفى است. بحث سر طلبه است؛ طلبه، یعنى آن ‌که درس میخواند، باید درس بخواند.

جوانی نجیب طلبه: نوآوری و ابتکار همراه با تدین و احترام به بزرگ‌تر

… است امّا قید دین، قید پابندى به ضوابط که در طلبه هست، تکمیل میکند آن روحیّات قبلى را؛ آنها اگر تنها باشد، به گستاخى‌هاى بىجا و بعضى از حوادثى که در دانشگاه‌ها و در غیر دانشگاه‌ها انسان مشاهده کرده در طول زمانها و حتّى گاهى اوقات به انحرافها منتهى خواهد شد؛ امّا وقتى با تدیّن همراه شد، وقتى با احترام به بزرگ‌تر همراه شد ــ که این در حوزه‌ى علمیّه یک سنّت است؛ سنّت احترام به بزرگ‌تر، احترام به استاد، احترام به پیش‌کسوت: آن که از ما جلوتر است، آن که زودتر از ما درس را شروع کرده، آن که زودتر از ما دوره‌هاى تحصیلى را یکى پس از دیگرى گذرانده؛ یک احترامى طلبه به پیش‌کسوت خودش قائل است ــ وقتى اینها با هم توأم شد، یک جوانىِ نجیبى، یک جوانىِ توأم با صلاحى را در حوزه به ‌وجود مى‌آورد. این جوانى تبدیل به پیرى نباید بشود. جوان ما ظاهراً جوان، سنّاً جوان، [امّا] روحیّتاً پیر، بى‌نشاط، بى‌حوصله، بى‌ابتکار، ناامید؛ این بسیار چیز بدى است. طلبه باید منشأ امید و شور و نشاط و تحرّک باشد؛ اگر این‌جور شد، آن ‌وقت طلبه در صفوف مقدّم مسائل انقلاب هم …

لزوم حضور طلاب در صفوف مقدم جنگ و حوادث انقلاب

طلبه‌ها باید در صفوف مقدّم باشند؛ اگر جنگ پیش مى‌آید، طلبه باید در صفوف مقدّم جنگ باشد؛ و این را ارزش قرار بدهید؛ این حقیقتاً یک ارزش است. آن کسى که در حوزه‌ى علمیّه مشغول درس خواندن است، به مجرّد اینکه اذان حرب، اذان جهاد بلند شد، مى‌شتابد به سَمت جهاد فى‌سبیل‌الله‌؛ این اصلاً قیمت ندارد. بهترین عناصر طلبه آن کسى است که همین روحیه را در خود …

ارج نهادن به شور و ابتکار جوانی همراه با تدین و احترام به بزرگ‌تر

غرض، اینها وظایف سنگین حوزه‌هاى علمیّه است و نقش طلّاب انصافاً نقش بسیار مهمّى است؛ و من خواهش میکنم آقایان به آن خصوصیّات جوانى ــ همان‌طور که عرض کردم ــ آن شور و نشاط و جرئت و ابتکار و نوآورى جوانى، البتّه همراه با ضابطه‌گرایى و تدیّن و سنّت‌هاى اخلاقى حوزه که احترام به بزرگ‌تر است ــ در کنار هم ــ ارج بنهید؛ اینها را مهم بدانید؛ و حضور انقلابى را. آن کسى که در صحنه‌هاى انقلاب هیچ حاضر نبوده، از یک ارزش بسیار زیادى محروم است؛ این را بدانید. آن کسى که در طول جنگ غالباً در میدان جنگ بوده، اگر چه حالا چهار ورق از ما عقب هم ماند امّا از یک ارزش بسیار والایى برخوردار …

رزمندگی و اسارت طلاب، پدیده‌ای بی‌سابقه در تاریخ علمای شیعه

… را با روحانیّت شیعه شروع کردند، میدانستند یا حدس میزدند که در میان روحانیّت على‌رغم خواست آنها، عناصرى پیدا خواهند شد که علم را با عمل، آن هم عملى به این دشوارى همراه خواهند کرد، قطعاً در برنامه‌هاى ناموفّق خودشان، تجدید نظر اساسى به عمل مى‌آوردند. جمعى طلّاب جوان از حوزه‌هاى علمیّه بروند به میدان نبرد و پس از آزمایش دوران سخت جنگ، آزمایش اسارت را هم با موفّقیّت از سر بگذرانند و با عشق و امید به روحانیّت، به خاستگاه رفیع‌المنزله‌ى خودشان برگردند؛ این بسیار حادثه‌ى عجیب و تاریخى و عظیمى است. و من عرض کنم که در طول عمرِ رشته‌ى علمىِ فقهىِ تشیّع و دانش دین و علماى دین که نزدیک به هزار سال یا شاید بیشتر از این عمرِ بابرکت میگذرد، چنین پدیده‌اى بى‌سابقه است. لذاست که من این را به فال نیک میگیرم؛ این اجتماع را یک اجتماع بسیار مهمّى میشمارم و امیدوارم برکات این تجمّع شما را، دنیاى اسلام و ملّت مسلمان در آینده با همه‌ى وجودشان احساس کنند.

درس خواندن و مایه‌داشتن، شرط اول اثرگذاری طلاب در پیشبرد انقلاب

هر یک از شما عزیزان باید همّتتان این باشد که از ذخیره‌ى ارزشمندى که در این دو میدان به دست آوردید، در راه پیشبرد انقلاب به سمت اهداف عالى و گسترش این فکر در سطح عالم و تعمیق آن در داخل جامعه استفاده کنید. البتّه مقدّماتى دارد: شرط اوّل درس خواندن است و خوب خواندن. بنده به رفقاى طلّابمان از قدیم و قبل از پیروزى انقلاب میگفتم بى‌مایه فطیر است؛ باید مایه داشته باشید؛ باید درس بخوانید؛ آن عالِم مبارزى که ذخیره‌ى قابل توجّهى به دست آورده، میتواند مفید باشد. امام بزرگوار ما که توانست با آن دست قدرتمند خودش یک دنیایى را متحوّل کند، این حرکت عظیم را به برکت علم انجام داد؛ اگر امام عالِم نبود، نمیشد. کار امام که شوخى نبود؛ اصلاً با هیچ حرکت …

طلبه جوان متدین آماده برای مجاهدت علمی در راه دین

از جمله‌ى چیزهایى که حوزه احتیاج دارد، یک نظام تعلیم و تعلّم است تا وقتها در آن هدر نرود؛ این را ما احتیاج داریم. امروز دیگر روزى نیست که ما اجازه بدهیم عمر یک جوان متدیّن و آماده‌ى براى تلاش در راه دین و مجاهدت علمى در راه دین ــ یعنى طلبه ــ [هدر برود]. طلبه این است دیگر؛ طلبه اگر متدیّن نبود، طلبه نمیشد؛ اگر آمادگى براى مجاهدت در راه دین نداشت، طلبه نمیشد؛ حتّى شاید بشود گفت اگر عاشقانه این راه را دوست نمیداشت، طلبه نمیشد. خب، روزى که اسلام توفیق پیدا کرده است که یک نظام مبتنى بر یک اندیشه، یک تفکّر و جهان‌بینى را در معرض دید بشریّت قرار بدهد، دیگر روزى نیست که ما اجازه بدهیم یک روز، یا یک ساعت از وقت این جوان با این خصوصیّات، این طلبه هدر برود؛ باید وقت او را به بهترین شکلى …

لزوم حفظ روحیهٔ شور و نشاط سالم در میان طلاب

از جمله‌ى چیزهایى که جاى آن خالى است در دنباله‌ى همان نظام درسى، مسئله‌ى کتابهاى درسى است؛ [مسئله‌ی دیگر] حفظ روحیه‌ى شور و نشاط در بین طلّاب است، آن [هم] به‌ صورت سالم. اینها چیزهایى است که در حوزه بایستى انجام بگیرد. مجمع محترم نمایندگان باید بنشینند این چیزها را بررسى کنند؛ همینهایى که رئوس و اصولش را در همین اساسنامه که من نگاه کردم، به ‌صورت اهداف و وظایف مجمع هم آورده‌اید. اینها تلاش میخواهد، اینها حرکت میخواهد.

حضور در صحنهٔ رزم و تبلیغ همراه با درس خواندن

… مشى به سمت حقیقت؛ آن کیفیّت را باید بلد بود. راه را اگر کسى بلد نباشد، خب معلوم است که به حقیقت نمیرسد. آن راه آموخته نمیشود، بلدشده نمیشود مگر با خواندن همین درسها؛ اینها را باید خواند تا آن راه را یاد گرفت. آن مِتُد را باید فراگرفت و بدون آن مِتُد نمیشود. بنابراین با درس خواندن باید در صحنه‌ى رزم سیاسى و اجتماعى و نظامى شرکت کرد؛ با درس خواندن باید در صحنه‌ى تبلیغ و آگاهى‌بخشى به مردم وارد شد.

لزوم درس و تلاش طلاب در جهت عظمت کشور و بیداری ملت‌ها

جوانهاى حوزه، طلّاب عزیز، طلّاب زحمت‌کش، طلّاب قانع، طلّاب مؤمن در حوزه‌هاى علمیّه، و دانشجویان عزیز، این جوانها، این فرزندان و جگرگوشه‌هاى ملّت، این بهترین و پاک‌ترین عناصر جامعه‌ى ما در دانشگاه‌ها، در جهت عظمت کشور، در خطّ اسلام، در جهت بلند کردن پرچم اسلام، در جهت بیدار کردن ملّتهاى عالم، در جهت روح بخشیدن به این دنیاى مرده‌ى به ‌وسیله‌ى دستهاى استکبارى درس بخوانند، کار کنند، تلاش کنند تا مطمئن بشوند که فرداى ایران اسلامى از امروز بمراتب بهتر خواهد بود. این، هدف شما است؛ این، هدف وحدت حوزه و دانشگاه است.

علم، تقوا و آگاهی سه عنصر اصلی ساختن خود برای آیندهٔ انقلاب

خب، این علم و این تقوا؛ [شرط] بعد آگاهى‌هاى لازم، که انسان از ناآگاهى خیلى ضربه میخورد. گاهى انسان عالِم هم هست، متّقى هم هست، امّا انسان ناآگاه است، سرش کلاه میرود. [کسب] آگاهى‌هاى لازم و خود را با این سه عنصر اصلى روزبه‌روز ساختن، براى اینکه هر یکى از شما بتوانید یک مشعلى باشید براى آینده‌ى این انقلاب و آینده‌ى این حرکت عظیم.

نصیحت امام خمینی (ره) به طلاب دربارهٔ سنگینی مسئولیتشان در نخستین درس بر منبر

… منبر نشستند ــ گمان میکنم ایشان بعد از رحلت مرحوم آیت‌الله‌‌العظمى بروجردى (رضوان الله‌ علیه) این را قبول کردند؛ این‌‌جور که در ذهنم هست، تا آن بزرگوار حیات داشتند، ایشان بر منبر ننشستند ــ روز اوّلى که ایشان بر منبر نشستند، بنده در آن روز در درس ایشان بودم؛ ایشان آن روز را تماماً به نصیحت گذراندند؛ اوّلین مطلبى که ایشان بعد از بسم‌الله‌ فرمودند [این بود که] مرحوم آقاى نائینى (رحمة الله‌ علیه) روز اوّلى که براى درس نشست روى منبر، گریه کرد و گفت این همان منبرى است که شیخ انصارى روى آن نشسته، حالا من باید بنشینم روى این منبر. از همین جا شروع کردند ایشان به نصیحت کردن طلّاب که بفهمید چه کارى دارید میکنید و چقدر این مسئولیّت سنگین است؛ که جزئیّات فرمایشات آن روز، الان در ذهنم نیست. این احساس مسئولیّت این ‌قدر مهم است که در حدّ یک مدرّس بزرگ، یک فقیه عالى‌مقامِ مهیّاى مرجعیّت ــ از آنجا بگیرید ــ تا معمّمین و روحانیّونى که در طبقات پایین‌تر هستند، تا برسد به یک مرثیه‌خوان و یک روضه‌خوان …

جذب و آموزش و اعزام طلاب جوان به سپاه

۶) با روحانیّت متعهّد و حوزه‌هاى علمیّه و مراکز علمى و فرهنگى کشور به‌ منظور تغذیه‌ى فکرى و معنوى فرماندهان و مسئولان و نیروهاى سپاه ارتباط برقرار نمایید و جذب و سازمان‌دهى و آموزش و اعزام طلّاب و فضلاى جوان را مورد اهتمام قرار دهید.

جذب و آموزش و اعزام طلاب جوان به سپاه

6) با روحانیت ‌متعهد و حوزه‌های‌ علمیه‌ و مراکز علمی‌ و فرهنگی‌ کشور به‌ منظور تغذیه‌ی‌ فکری ‌و معنوی‌ فرماندهان‌ و مسؤولان‌ و نیروهای‌ سپاه‌ ارتباط برقرار نمایید و جذب‌ و سازماندهی‌ و آموزش‌ و اعزام‌ طلاب‌ و فضلای‌ جوان‌ را مورد اهتمام‌ قرار دهید.