رفتن به محتوای اصلی

شیعهگروه و سازمان

نام‌های دیگر: شیعیان، شیعیان جهان، شیعیان خارج از ایران

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیروان مکتب اهل‌بیت (ع)، جایگاه و روابط آنان در جهان اسلام.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌‌های نماز جمعه در مسجد آل الرسول(ص) ایرانشهر— ۱۳۵۷/۰۲/۲۲

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۳
۱۳۵۷۱۴۰۳

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

ما وظیفه داریم در کنار آن شعار و عمل وحدت ــ که یک برنامه‌ى قطعى است، یک عمل قطعى است ــ شیعه را به‌ عنوان یک مجموعه‌ى متّصل و ملحق به جمهورى اسلامى، در همه جاى عالم جمع کنیم. وقتى ما داریم شعار وحدت اسلامى میدهیم، چگونه شعار وحدت شیعى ندهیم و در داخل شیعه به فکر ایجاد یک وحدتى نباشیم. البتّه شیعه در نگاه وسیع‌تر شامل میشود شیعه‌ى اثنىٰ‌عشرى را، شیعه‌ى زیدى را، شیعه‌ى اسماعیلى را، که اینها مشترکات زیادى دارند و در دنیا متفرّقند؛ هستند و تأثیرات سیاسى دارند. البتّه در بین اینها آدمهاى ناباب و بد هست ــ کما اینکه داخل جمهورى اسلامى آدمهایى هستند شیعه‌ى دوازده امامى خاصّ خالص، منتها آدمهاى بدى‌اند؛ با انقلاب بدند، با نظام بدند، با سیاست بدند، با دشمن اسلام خوبند؛ خب او هر جا باشد، هر جور باشد، از ما نیست، آن بحث دیگرى است ــ لکن شیعه بِماهِىَ‌شیعه باید در دنیا مرکزیّت خودش را پیدا کند. الان در هند میلیون‌ها شیعه وجود دارد، در پاکستان میلیون‌ها شیعه وجود دارد، در کشورهاى عربى میلیون‌ها شیعه وجود دارد و غالباً اینها اقلّیّتهایى هستند که به آنها دارد فشار مى‌آید؛ چه آنجاهایى که مسلمین در فشارند، چه آنجاهایى که حتّى مسلمین در فشار نیستند، اینها در فشارند؛ یک جایى لازم است که از آنها حمایت بکند و آن اینجا است. ما اگر بخواهیم این مرکزیّت را تثبیت و تحکیم بکنیم، باید با شیعه‌ى دنیا تعارف[4] داشته باشیم؛ بشناسیم، بیایند، بروند، بدانند و با یک جایى ارتباط داشته باشند و ما حقّاً از اوایل انقلاب از این غفلت داشتیم؛ این کارى که دارد انجام میگیرد، یک کارى است که خیلى دیر دارد انجام میگیرد.
این روزها متعلّق به امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام است؛ علاوه بر این‌که امسال هم به عنوان سال این بزرگوار نامگذاری شده است. یاد و نام و خاطرات امیرالمؤمنین علیه‌السّلام برای چیست؟ در درجه اوّل برای این است که ما این فرصت را برای خود به وجود آوریم که از او تبعیت کنیم. شیعه، یعنی تابع. اگر تبعیّت و پیروی از او نباشد، نسبت دادن خود به او، ظلم به او خواهد بود. علاوه بر این، با معرفی چهره آن بزرگوار میتوانیم مسأله اصلی اسلام را که اداره جوامع بشری با نظام اسلامی و با دستور اسلامی است - در ذهن و دل مردمِ این زمان روشن کنیم. محور همه چیز، حکومت چند ساله امیرالمؤمنین است؛ لذا ما از آنچه که درباره آن بزرگوار میگوییم، باید قصدمان تبعیّت باشد. البته این را باید تأکید کنم که در روزگار ما که نظام اسلامی به پیروی از دستورات اسلام بر سرِ کار آمده است، آن کسانی که در درجه اوّل وظیفه دارند از امیرالمؤمنین پیروی کنند، مسؤولان و صاحبان مناصب در نظام اسلامی‌اند.
نکته‌ای که با توضیح بالا می‌خواهم بر آن تأکید کنم، این است که تا روزگار مورد بحث، یعنی پس از شهادت امام حسین علیه‌السلاام نام و اصطلاح شیعه، مانند دوران امیرالمؤمنین علیه‌السلام، فقط بر کسانی اطلاق می‌شد که از نظر اندیشه و عمل، با امام راستین، دارای رابطۀ مستحکم و مشخص بودند. همین جمع بودند که پس از صلح امام حسن علیه‌السلام به فرمان آن حضرت، تشکیلات پیوستۀ شیعی را به‌وجود آوردند و همین‌ها بودند که با تبلیغات دامنه‌دار و عمیق خود، کسانی را به درون مرز آن تشکیلات درآورده و کسان بیشتری را که ازلحاظ اندیشه و ایدئولوژی، هم‌پا و همانند آنان نبودند، به ماجراهای شیعی کشانیده بودند. بی‌گمان روایتی که از امام صادق نقل کردیم ـ که جمع مؤمنانِ پس از حادثۀ عاشورا را به سه یا پنج نفر محدود می‌کرد ـ ناظر به کسانی از این دسته است؛ یعنی شیعیان و پیروان استوار ائمه؛ کسانی که در حرکت و سِیر تکامل‌پوی انقلاب علوی و هاشمی دارای نقشی آگاهانه و تعیین‌کننده بودند.

لزوم همراهی و تعاطف و همکاری شیعیان با یکدیگر

همراهى و هماهنگى شیعیان با یکدیگر که این هم از خصوصیّات شیعه است؛ فرمود «آیا به آن حدّى رسیده‌اید که در جیب برادرتان دست کنید؟»؛ گفت: نه، فرمود: «پس به آن حدّ از برادرى هنوز نرسیده‌اید».[24] تشیّع، آحاد شیعه باید با هم تعامل، تعاطف[25] و همکارى داشته باشند و چیزهاى دیگرى هم هست که اینها امّهات و چیزهاى برجسته‌اش بود. البتّه علم و معرفت و برجستگى در مقیاس علم هم همیشه بحمدالله‌ پرچمى بوده است که شیعیان جزو پیشروانش بوده‌اند.

جمعیت عظیم پیروان اهل‌بیت و مسئولیت آنان در قضایای بشری و اسلامی

امروز شما برادران و خواهران از سرتاسر دنیا اینجا اجتماع کرده‌اید براى اینکه مجمع جهانى اهل‌بیت (علیهم الصّلاة و السّلام) را با وجود خودتان مجسّم و متبلور کنید؛ این کار بزرگى است. پیروان اهل‌‌بیت، امروز جمعیّت عظیمى را در دنیا تشکیل میدهند؛ هم در قضایاى مربوط به بشریّت، این مجموعه داراى سهم و داراى مسئولیّتند، هم در قضایاى مربوط به مسلمین و کشورهاى اسلامى و جوامع اسلامى اینها داراى نقشند و داراى مسئولیّتند و باید مسئولیّت خودشان را بشناسند و آن را درست ایفا کنند؛ هم راجع به مجموعه‌ى شیعه در دنیا، آحاد شیعه و میلیون‌ها انسانى که در سراسر عالم هستند؛ شاید نزدیک به دویست میلیون شیعه امروز در دنیا هست؛ نسبت به آنها هم شما داراى نقشید و داراى تأثیرید؛ هم در جنبه‌ى شکلى و سازمان‌دهى شیعه و شناسایى آحاد شیعه در دنیا شما …

فشار و تبعیض علیه شیعیان در حفظ عقاید، تحصیل و فعالیت سیاسی

… کار آنها، امکان علمى‌شان، امکان سیاسى‌شان، امکان اجتماعى‌شان، امکان مالى‌شان، امکانات بالقوّه‌ى سیاسى‌شان، این جزو کارهایى است که در آن بخش اوّل باید انجام بگیرد. مرتبط کردن شیعه با یکدیگر از این جمله است. حفظ عقاید جوانان شیعه در اطراف دنیا از این قبیل است. بسیارى از جاهاى دنیا، آحاد شیعه و جوانان شیعه نمیتوانند عقاید خودشان را حفظ کنند، به‌ خاطر فشارهایى که روى آنها هست. بسیارى از آنها نمیتوانند کسب علم و سواد و تحصیلات بکنند، به ‌خاطر فشارهایى که بر آنها هست. بسیارى از آنها در جاهایى نمیتوانند به مقامات سیاسى و قُدُرات[4] سیاسى دست پیدا بکنند و منشأ اثر سیاسى بشوند، به‌ خاطر فشارها و تبعیض‌هایى که نسبت به آنها در بعضى جاهاى دنیا هست. اینها گره‌هایى است؛ این گره‌ها را چه کسى باید باز کند؟ مجموعه‌ى این کارها جزو وظایف این مجمع است؛ و امروز به فضل پروردگار اوّلین حکومت اسلامى، اوّلین نظام سیاسى مقتدر اسلامى، در دنیاى امروز که به ‌سمت بى‌ایمانى حرکت میکرد، اوّلین نظام الهى و معنوى به ‌دست …

اجتماع شیعیان به معنای نفی فرقه‌های دیگر اسلامی نیست

این نکته باید مورد توجّه باشد که شیعه اگر در سرتاسر دنیا تعارف[5] میکند و شناسایى میکند افراد خود را و افراد شیعه به یکدیگر دست آشنایى میدهند، این به معناى رد و نفى فرقه‌هاى دیگر اسلامى نیست. این منافاتى با وحدت بین فِرَق مسلمین به‌ هیچ ‌وجه ندارد؛ این کمک به آن وحدت است؛ در جهت آن وحدت است. سالهاى متمادى دشمنان اسلام سعى کردند بین فِرَق اسلامى و بیش از همه، بین شیعه و سنّى اختلاف و جنگ و درگیرى و تنازع به ‌وجود بیاورند؛ و قصد آنها نه حمایت از تشیّع بود، نه حمایت از تسنّن؛ نه گرایشى به شیعه داشتند، نه گرایشى به سنّى بلکه هم دشمن شیعه بودند، هم …

محنت‌های عظیم شیعیان کرخ بغداد و پیشوایشان

… در کلام را در اوضاع و احوال اجتماعی دشواری انجام داده است. حکومت آل بویه در بغداد اگر چه فضای مناسبی برای بحث آزاد علمی پدید آورد، اما به‌هیچ‌وجه مشکل برخوردهای تعصب آمیز فقهاء حنبلی و فشارهای دستگاه حکومت عباسی بر شیخ مفید و عموم شیعیان را نتوانست حل کند. مظلومیت شیعیان کرخ بغداد و محنتهای عظیمی که بر آنان و پیشوای بزرگوارشان وارد میآمد، حقائقی است که تاریخ بدان صریحاً گواهی داده است. به گمانی شیخ مفید غیر از آن سه نوبت تبعید که در کتب تاریخ آن را ثبت کرده‌اند، در یک دوره‌ی تقریباً دو ساله در حدود سالهای ۴۰۵ تا ۴۰۷ دچار گرفتاری و محنتی بوده است که نوع آن هم به درستی روشن نیست. این گمان از آن‌جا پدید میآید که در قضایای وفات سید رضی شاگرد …

زندگی دشوار و همراه با درگیری و کشتار شیعیان بغداد در دوران آل بویه

این قرائن، گمان گرفتاری و محنتی در آن دو سال برای مفید را که منتهی به غیبت او از بغداد شده باشد در ذهن بر میانگیزد که باید پیرامون آن تحقیق کرد. ولی آنچه مسلم است آن است که زندگی در بغداد برای عموم شیعه و از جمله رهبران آنها در بخش عظیمی از صد و سیزده سال حکومت آل بویه به عراق و بغداد بسی دشوار و محنت آمیز و همراه با درگیری و کشتار و مظلومیت بود[34] و شیخ مفید در میان این مشکلات عظیم و با تحمل مسؤولیت رهبری شیعه در عراق بلکه در سراسر جهان اسلام، به چنین توفیق عظیمی در زمینه‌ی معارف شیعه دست یافته است.