رفتن به محتوای اصلی

شیطان

نام‌های دیگر: ابلیس

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

موجود رانده‌شده از درگاه الهی و وسوسه‌گری و دشمنی او با انسان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم— ۱۳۶۸/۰۴/۱۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

یک حدیث دیگر، باز بهذا الاسناد، «عن علی علیه‌السّلام قال: قیل لرسول اللَّه، صلّیاللَّه‌علیه‌وآله، من الذی یباعدالشیطان منا.» چه چیزی شیطان را از ما دور میکند؟ البته میدانید که «شیطان»، اعم از «ابلیس» است. همان قوای مؤثر شرّآفرین و فساد آفرین و انحراف آفرینی که در قالبها و لباسهای مختلف، گاهی انسان، گاهی غیرانسان و گاهی هوای نفسانی و گاهی هم ابلیس است. «ابالسه» طایفه مهمّی از شیاطینند، که داستانشان در قرآن هست. اما فقط آنها نیستند. آنها شیاطین جنّند و شیاطین انس هم هستند که گاهی خطرشان از آنها کمتر نیست. پس، شیطان یک معنای عام است. خوب؛ چه عاملی این را از ما دور میکند؟ «قال: الصوم للَّه یسود وجهه»؛ روزه چهره‌اش را سیاه میکند. علّتش هم این است که صوم و روزه، طغیان غرایز گمراه کننده جسمانی را سرکوب میکند و جلو طغیان آنها را میگیرد. «و الصّدقه تکسر ظهره» و صدقه پشتش را میشکند؛ چون صدقه، گذشت و اغماضِ مهمّی از مایملک انسان است.
خوب؛ این یک مطلب کلّی در باب ارزشها و ضدّ ارزشها بود. «حرام» میتواند دینی - ضدّ ارزشهای دینی -، ملّی - هر ملتی چیزهایی در میان خود دارد که ضدّارزش است - یا انسانی و بشری - همه انسانها و بشریت، چیزهایی را بد و ضدّارزش میدانند - باشد. از نظر شرع مقدّس اسلام و فرهنگ قرآنی، مظهر همه ضدّ ارزشها و بدیها، چیزی است که قرآن اسمش را «شیطان» گذاشته است. در منطق اسلام و قرآن، شیطان مفهوم عامی است که مظهر همه ضدّ ارزشها، بدیها و زشتیهاست. هر چه در قرآن به شیطان نسبت داده شده است، بد است. فساد، کبر، تنبلی، فتنه‌گری، ظلم، دشمنی با خوبان و خوبیها، مالِ شیطان است.
شیطان درقرآن، تعبیری ازنیروهای شرآفرین و فساد آفرین و انحطاطآفرین است که در صف مقابل انبیا قرار میگیرد؛ وَکَذلِکَ جَعَلْنَا لِکُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّا شَیاطِینَ الاِْنسِ وَالْجِنِّ.[2] و در سراسر قرآن، یاد و نشان شیطان تکرار شده و در تمام طول مدت نزول وحی، از آن نام برده شده است. این بدان معناست که یاد و نشان دشمن، هرگز نباید مورد غفلت جوامع مسلمان قرار گیرد.

شاهدها (۵۱ پاراگراف)

کار شیطان اغوا یعنی ایجاد اختلال در دستگاه محاسبه و عقل انسان

… این از یک طرف - و گفته میشود که ماه رمضان، ماه اطاعت و عبودیّت است، که کوتاه‌ترین کلمه و پُرمغزترین کلمه، کلمه‌ی تقوا است: کُتِبَ عَلَیکُمُ الصِّیامُ کَماکُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِن قَبلِکُم لَعَلَّکُم تَتَّقون.[10] مسئله، مسئله‌ی تقابل شیطان و تقابل تقوا است. کار شیطان اغوا کردن است؛ اغوا یعنی چه؟ یعنی ایجاد اختلال در دستگاه محاسبه‌ی شما - شیطان این است دیگر - نقطه‌ی مقابل، کارکرد تقوا است؛ سعی شیطان این است که شما را اغوا کند، یعنی دستگاه عقل را، دستگاه فطرت را، دستگاه سنجش صحیح را که در وجود انسان گذاشته شده است، از کار بیندازد؛ یعنی انسان را دچار خطای در محاسبه کند. کار تقوا نقطه‌ی مقابل است: اِن تَتَّقُوا اللهَ یَجعَل لَکُم فُرقانا،[11] تقوا به شما فرقان، یعنی آگاهی برای جدا کردن حق از باطل را میدهد. در آیه‌ی شریفه‌ی دیگر [میفرماید]: وَ اتَّقُوا اللهَ وَ یُعَلِّمُکُمُ الله؛[12] …

شیطان در قرآن تعبیری از نیروهای شرآفرین در صف مقابل انبیا

شیطان درقرآن، تعبیری ازنیروهای شرآفرین و فساد آفرین و انحطاطآفرین است که در صف مقابل انبیا قرار میگیرد؛ وَکَذلِکَ جَعَلْنَا لِکُلِّ نَبِىٍّ عَدُوًّا شَیاطِینَ الاِْنسِ وَالْجِنِّ.[2] و در سراسر قرآن، یاد و نشان شیطان تکرار شده و در تمام طول مدت نزول وحی، از آن نام برده شده است. این بدان معناست که یاد و نشان دشمن، هرگز نباید مورد غفلت جوامع مسلمان قرار گیرد.

مظهر همهٔ ضدارزش‌ها و بدی‌ها در منطق اسلام و قرآن

خوب؛ این یک مطلب کلّی در باب ارزشها و ضدّ ارزشها بود. «حرام» میتواند دینی - ضدّ ارزشهای دینی -، ملّی - هر ملتی چیزهایی در میان خود دارد که ضدّارزش است - یا انسانی و بشری - همه انسانها و بشریت، چیزهایی را بد و ضدّارزش میدانند - باشد. از نظر شرع مقدّس اسلام و فرهنگ قرآنی، مظهر همه ضدّ ارزشها و بدیها، چیزی است که قرآن اسمش را «شیطان» گذاشته است. در منطق اسلام و قرآن، شیطان مفهوم عامی است که مظهر همه ضدّ ارزشها، بدیها و زشتیهاست. هر چه در قرآن به شیطان نسبت داده شده است، بد است. فساد، کبر، تنبلی، فتنه‌گری، ظلم، دشمنی با خوبان و خوبیها، مالِ شیطان است.

عام بودن معنای شیطان و شمول آن بر انسان، هوای نفس و ابلیس

یک حدیث دیگر، باز بهذا الاسناد، «عن علی علیه‌السّلام قال: قیل لرسول اللَّه، صلّیاللَّه‌علیه‌وآله، من الذی یباعدالشیطان منا.» چه چیزی شیطان را از ما دور میکند؟ البته میدانید که «شیطان»، اعم از «ابلیس» است. همان قوای مؤثر شرّآفرین و فساد آفرین و انحراف آفرینی که در قالبها و لباسهای مختلف، گاهی انسان، گاهی غیرانسان و گاهی هوای نفسانی و گاهی هم ابلیس است. «ابالسه» طایفه مهمّی از شیاطینند، که داستانشان در قرآن هست. اما فقط آنها نیستند. آنها شیاطین جنّند و شیاطین انس هم هستند که گاهی خطرشان از آنها کمتر نیست. پس، شیطان یک معنای عام است. خوب؛ چه عاملی این را از ما دور میکند؟ «قال: الصوم للَّه یسود وجهه»؛ روزه …

مفهوم عام شیطان: نیروهای شرآفرین بیرون از وجود انسان

… با شما، ای فرزندان آدم که شیطان را عبودیت نکنید؟ دربارۀ شیطان گاهی درضمن بحث‌های گوناگون توضیح دادیم. شیطان عبارت از جناب ابلیس نیست یا یک چیز پنهان و مخفی که به چشم نمی‌آید، به دست لمس نمی‌شود، در همه‌جای زندگی آدم هم ممکن است پیدا باشد، فقط این نیست. شیطان یک چیز وسیعی‌ست، یک مفهوم عامی‌ست. شیطان یعنی نیروهای شرانگیز و شرآفرینِ خارج از وجود انسان. نیروهای شرآفرین، اما خارج از محدودۀ وجود خود آدم، این می‌شود شیطان. همچنانی‌که نفس را ـ که قرین شیطان است، نوکر شیطان است، آلت دست و آلت فعل شیطان است ـ اگر بخواهیم تعریف کنیم، می‌توانیم این‌جوری تعریف کنیم: نیروهای شرانگیز و شرآفرینِ درونیِ انسان. نفس و شیطان، نفس امّاره، شیطان؛ این از داخل، آن از خارج. این دوتا نیروهای …

قدرت‌های شرآفرین بیرون از وجود انسان از جمله ابلیس

… یعنی مثل تو. همچنانی‌که در مورد خودت، ای پیغمبر می‌بینی، همچنین ﴿جَعَلنا لِكُلِّ نَبِيٍّ﴾ برای هر پیامبری قرار دادیم، ﴿عَدُوًّا﴾ دشمنی، مخاصمی، ﴿شَياطينَ الاِنسِ وَ الجِنِّ﴾ که این دشمن‌ها، شیطان‌های انس و جن هستند. معنای شیطان را گفتم، این‌هم مؤیدش است. شیطان یعنی قدرت‌های شرآفرینی که خارج از وجود انسانند. یک نوعش همین ابلیسی‌ست که به آدم علیه‌السلام، آدم ابوالبشر، سجده نکرده. آن شیطان، بدنام‌ترین شیطان‌های عالم است، بدنامی شیطان‌های دیگر هم پای اوست بیچاره. هر فسادی، هر غلطی که هر شیطانی، اعم از انسی و جنّی در عالم می‌کند، مردم بدنامی‌اش را، لعنتش را، پای آن ابلیس می‌نویسند و از او می‌دانند، در‌حالی‌که بعضی از این شیطان‌ها استاد …

معنای شیطان: هر عامل بیرونی وادارنده به شر و فساد و ظلم

… با اولیا و هم‌جبهگان و پیوستگان و وابستگان شیطان ستیزه و مقابله و مقاتله بکنید، ﴿اِنَّ كَيدَ الشَّيطانِ كانَ ضَعيفاً﴾ که مکر شیطان، تدبیر شیطان، حیلۀ شیطان، ضعیف است. در این آیه می‌بینید که طاغوت به‌جای شیطان و شیطان به‌جای طاغوت، نام برده شده‌اند. شیطان هر عنصری‌ست که از خارج ِاز وجود آدمی، او را به کارهای شرارت‌آمیز و به کارهای فسادآمیز، به انحطاط، به پَستی، به زبونی، به ظلم، به بدی، به کجی وا می‌دارد؛ به او می‌گویند شیطان.

اثرگذاری بر محاسبهٔ انسان از راه تهدید و تطمیع و وعده‌های فریبنده

تأثیر شیطان در دستگاه محاسبه‌ی ما، از راه تهدید و تطمیع است؛ از یک طرف ما را میترساند: آیه‌ی شریفه‌ی قرآن در سوره‌ی مبارکه‌ی آل‌عمران [میفرماید]: اِنَّما ذلِکُمُ الشَّیطنُ یُخَوِّفُ اَولِیآءَهُ فَلا تَخافُوهُم وَ خافُونِ اِن کُنتُم مُؤمِنین.[13] در قضیّه‌ی غزوه‌ای که بعد از اُحد اتّفاق افتاد - که آمدند شایعه کردند که …

حضور شیطان در همه‌جا حتی در مسجد و حرم و طواف کعبه

… در اینجا حضور دارید و در آن مسجد بنحوی به خدمتگزاری مشغول هستند، این را قدر بدانند و در این مکان مقدّس همه چیز را -همه‌‌ی برنامه‌‌ها، همه‌‌ی اقداماتی که انجام میگیرد، خود خدماتی که به مردم داده میشود- در جهت همین ذکر و توجّه و تذکّر و مانند اینها قرار بدهند؛ چون شیطان بالاخره در همه جا هست و در محیط‌های معنوی هم شیطان حضور پیدا میکند. این‌جور نیست که وقتی یک جایی مسجد شد، حَرم شد، شیطان بگوید دیگر من اینجا وارد نمیشوم؛ نخیر، هر جایی که من و شما هستیم، شیطان هم آنجا هست؛ در طواف کعبه هم شیطان هست. بدترین فسقها و اهانتها و مانند اینها گاهی اوقات در مقدّس‌‌ترین مراکز انجام گرفته؛ چه گناهانی در طواف حرم کعبه‌‌ی شریف و چه فسقهایی در راه منا و عرفات که تاریخ اینها را ثبت کرده! این شعری که ماها در مُغنی میخوانیم:

کاهش نفوذ شیطان با مراقبت و تسلط او بر انسان در حال غفلت

… حضور دارد، نه اینکه نیست؛ مراقب شیطان باشید. مواظب باشید که هم شیطان به مردم آسیب نرساند، هم به خودِ شما آسیب نرساند. این مراقبتها همان چیزی است که در ادبیّات قرآنی و اسلامی اسمش تقوا است؛ تقوا یعنی همین؛ یعنی انسان دائم مواظب خودش باشد، مراقب خودش باشد. اگر این مراقبت شد، تأثیر شیطان، نفوذ شیطان کم میشود، تیغ شیطان کُند میشود؛ اگر این مراقبت نشد و غافل شدیم، می‌‌افتیم دست شیطان و هر کاری خواست با ما میکند؛ مثل جسم بی‌‌جانی یا بیهوشی که بیفتد دست یک آدم هوشمند؛ به هر طرف بخواهد، آن را برمیگرداند؛ اگر غفلت کردیم، شیطان با ما این کار را میکند. شیطان در نماز هم می‌‌آید، شیطان در طواف هم می‌‌آید، شیطان در دعا هم می‌‌آید، شیطان در حال توسّل هم می‌‌آید؛ خیلی باید …

آسودگی ابلیس از اعمال نیک انسان پس از تسلط بر او در سه چیز

سند این روایت به ابلیس میرسد که این لعین، به لشکریان خود این جور گفت که اگر من توانستم در سه چیز بر بنی‌آدم مسلّط بشوم، دیگر غصّه‌ی این را نمیخورم که حالا او اعمال نیکی دارد به جا می‌آورد و ممکن است مراتب سعادت را طی کند؛ نه، خاطرم آسوده است؛ چون هر کاری بکند از او قبول نخواهد شد؛ عمده این است که من این سه چیز را بتوانم تدارک کنم و در این سه کار بر بنی‌آدم مسلّط بشوم؛ اگر [مسلّط] شدم دیگر خیالم آسوده است. آن سه چیز چیست؟

تکرار پیگیر مسئلهٔ شیطان در سراسر قرآن و عام‌تر بودن معنای آن

… همه‌ی راهنمایی‌ها، در قرآن کریم با بهترین بیان وجود دارد. قرآن کریم غالباً مسائل مهم را تکرار میکند؛ چنین نیست که اگر یک مطلبی و بحثی در یک جای قرآن آمده باشد، در مناسبت‌های دیگر قرآن، آن مطلب ذکر نشود. تکرار، به حسب نیاز و اهمّیّت مطلب، در قرآن فراوان است. از اوّل قرآن تا آخر قرآن، یک نکته به طور پیگیر و مکرّر مورد توجّه قرار داده شده است، و آن مسئله‌ی «شیطان» است. از هنگامی که انسان قرآن را شروع میکند تا قرآن را ختم میکند، ده‌ها مرتبه نام «شیطان» یا مشتقّات کلمه‌ی «شیطان» تکرار شده است، غیر از آنچه درباره‌ی کلمه‌ی «ابلیس» آمده است. معنای «شیطان» در قرآن با معنای «ابلیس» متفاوت است؛ «شیطان» یک معنای عمومی‌تر است. ابلیس یک شیطان از شیطانها است و انواع شیطانها و انواع شیطنت‌ها برای بشر و در سر راه بشر وجود دارد که یکی از آن شیطانها ابلیس است. ماجرای ابلیس هم جداگانه، بارها و بارها، در سوره‌ی بقره و سوره‌های دیگر قرآن تکرار شده است، همه‌جا هم با این تذکّر و تأکید که …

علت تکرار ماجرای شیطان: یادآوری اصلی‌ترین دشمن انسان

من عرض میکنم علّت اینکه ماجرای «شیطان» در قرآن تکرار شده، یک مسئله‌ی دقیق روانی برای بشر است و آن مسئله این است که انسان، در حرکت زندگی خود، با دشمن مواجه است، مگر راه نروید، مگر حرکت نکنید، مگر زندگی نکنید؛ وَالّا آن کسی که زنده است، در راه حرکت خود و تلاش خود، دشمنانی دارد؛ انسان هرگز بدون دشمن نیست. قرآن میخواهد جامعه‌ی اسلامی را همواره در یاد اصلی‌ترین دشمن او که شیطان است نگه بدارد؛ یعنی زن و مرد مسلمان و هر فرد مسلمان باید از یاد شیطان غفلت نکند و از یادش نرود که دشمن در کمین راه تکامل او است. اگر این را به یاد داشتید و متوجّه بودید که دشمن هست و در کمین و درصدد توطئه و درصدد ضربت زدن است، حواس خود را جمع خواهید کرد، راه را درست خواهید …

ضعف کید شیطان در برابر مؤمنان هوشیار و سلطه‌اش بر پیروانش

ملّت مسلمان باید بیدار باشد. اَ لَم اَعهَد اِلَیکُم یٰبَنیِ ءادَمَ اَن لا تَعبُدُوا الشَّیطٰن؛ تسلیم دشمن نشوید، دشمن را فراموش نکنید، به یاد داشته باشید که دشمن هست. امّا [درباره‌ی] همین «شیطان» با این‌همه تأکید، خدای متعال در یک جایی در قرآن میفرماید که «اِنَّ کَیدَ الشَّیطٰنِ کانَ ضَعیفًا»؛[5] همین شیطانی که باید مواظبش باشی و اگر مواظب نباشی، ضربه خواهی خورد، اگر شما بیدار باشید، هشیار باشید، متّحد باشید، متوجّه باشید، به وظیفه‌تان عمل کنید، کید و مکر همین شیطان بسیار ضعیف است و نمیتواند کاری انجام بدهد. اِنَّما سُلطٰنُه عَلَی الَّذینَ یَتَوَلَّونَه؛[6] قدرت شیطان نسبت به آن کسانی است که از او میترسند، از او حساب میبرند، برای او حساب باز میکنند. آن کسی که به خدا متّکی و بنده‌ی خدا است، شیطان باید از او بترسد.

طمع همیشگی شیطان به همه حتی پیامبران و ناکام گذاشتن آن به دست بندگان مخلص

برادران و خواهران! بدانید که ما هرگز از طمع شیطان دور نیستیم. در همه حال، شیطان به ما طمع می‌ورزد. شیطان حتّى به پیغمبران طمع ورزید، چه برسد به امثال ما! آن چیزى که بندگان مخلص را از دیگران متمایز میکند، این است که دائماً بینى شیطان را به خاک میمالند و طمع او را ناکام میگذارند. این با چه چیزى ممکن است؟ با تقوا. تقوا هم چیز معضلى که انسان نتواند بفهمد نیست.

درخواست پایان عمر هنگامی که عمر چراگاه شیطان شود

«وَ عَمِّرنی ما کانَ عُمُری بِذلَةً فی طاعَتِکَ فَاِذا کانَ عُمُری مَرتَعاً لِلشَّیطانِ فَاقبِضنی اِلَیکَ» اگر روزی، عمر ما مرتع و چراگاه شیطان شد، ما را زودتر ببر تا نمانیم. (72/7/7)

ترساندن دوستان خود از دشمنان خدا

﴿اِنَّما ذلِكُمُ الشَّيطانُ يُخَوِّفُ اَولِيآءَهُ﴾، این آیه را یادتان باشد، در خاطر بسپارید، زیاد بخوانید و یاد بگیرید. ﴿اِنَّما ذلِكُمُ الشَّيطانُ يُخَوِّفُ اَولِياآءَهُ﴾ جز این نیست که این گویندگان، شیطان هستند. شیطان است که می‌ترساند دوستان خود را، می‌گوید آقا، برایتان توطئه چیدند، برایتان دسیسه چیدند، دشمن‌ها لشکر گرد آوردند، منافقین با کفار قریش همدست شدند، منافق شمشیری زیر عبایش بسته، بَناست تو را بزند، بَناست تو را بکشد، بَناست چنین و چنان بکند. آنی‌که تو را می‌ترساند، آن شیطان است. ﴿اِنَّما ذلِكُمُ الشَّيطَاُ﴾ ترسانندۀ تو از دشمنِ خدا، شیطان است و شیطان می‌ترساند. اما تو را؟ آیا تو از گفتۀ شیطان به ترس می‌روی؟ ترسیده می‌شوی؟ بسته به این است که تو چه کسی باشی. او دوستان خود را موفق می‌شود که بترساند. تو اگر دوست او بودی، می‌ترسی؛ اگر دوست او نبودی، نمی‌ترسی. ببینید چقدر آیه کوتاه و ضمناً پرمغز و پرمعناست. ﴿اِنَّما ذلِكُمُ …

گوناگونی و فراوانی شیاطین انس و جن؛ ابلیس تنها یکی از آنها

شیاطین انس داریم، شیاطین جن داریم، شیطانی از خویشاوندان و زنان داریم، شیطانی از بزرگان داریم، شیطانی از افراد بیگانه داریم، شیطانی از احساسات داریم، به این می‌گویند شیطان. یکی از مصداق‌ها و نمونه‌هایش، ابلیس است که در‌مقابل آدمِ صفی‌الله، قدِ مخالفت و استقلال علم می‌کند و آن حرف‌ها را می‌زند و من و شما هر‌چه که در عمرمان لعنت می‌کنیم، به آن بیچاره، شیطان اوّلی لعنت می‌کنیم؛ در‌حالی‌که شیطان فقط او نبوده، از او شاید شروع نشده به او هم ختم نشده است. شیطان‌ها إلی‌ماشاءالله در عالم زیادند. لمس هم می‌شوند، به دست هم می‌آیند، به چشم هم می‌آیند، انسان با آنها گاهی معاشر هم هست. شیطان، شیطان است. هرچه که انسان را از راه خدا به‌سوی فساد و شرارت و بدی و انحطاط بکشاند، شیطان است.

تسلط نداشتن شیطان بر مؤمنان متوکل به خدا

… دل تو انباشته است، از تو نستاند. راه عمل را و راه فهمِ بیشتر را بر تو نبندد؛ ﴿فَاستَعِذ بِاللهِ﴾ پناهنده‌شو به خدا، ﴿مِنَ الشَّيطانِ الرَّجيمِ﴾ از شر شیطان مطرود، ﴿اِنَّهُ لَيسَ لَهُ سُلطاٌ﴾. مگر می‌توانم به خدا پناهنده بشوم؟ مگر می‌توانم از شر شیطان بگریزم؟ بله، ﴿اِنَّهُ لَيسَ لَهُ سُلطانٌ عَلَى الَّذينَ آمَنوا وَ عَلىٰ رَبِّهِم يَتَوَكَّلونَ﴾ همانا شیطان را، قدرت شرآفرینِ فسادآفرین را، تسلط و نیرویی نیست بر آن‌کسانی‌که مؤمن بشوند به الله و بر الله توکل و اتکا کنند. آن‌کسانی‌که تحت ولایت خدا خودشان را قرار می‌دهند و می‌کوشند و می‌شتابند به‌سوی منطقۀ ولایت الله، شیطان بر اینها تسلطی ندارد.

تسلط شیطان تنها بر پذیرندگان ولایت او، همانند تسلط حجاج

﴿اِنَّما سُلطانُهُ عَلَى الَّذينَ يَتَوَلَّوَهُ﴾ همانا تسلط شیطان بر آن کسانی‌ست که ولایت او را پذیرفته‌اند. تسلط حجاج بر آن کسانی‌ست که سخن درشت او را پذیرفته‌اند. ریسمان گردن خود را با دست خود به دست او داده‌اند. ﴿اِنَّما سُلطاُهُ﴾ فقط و فقط قدرت و سلطۀ شیطان، ﴿عَلَى الَّذينَ يَتَوَلَّونَهُ﴾ بر آن کسانی‌ست که ولایت او را پذیرفته‌اند، ﴿وَ الَّذينَ هُم بِهِ مُشرِكونَ﴾ و آن‌کسانی‌که او را شریک برای خدا گرفته‌اند. ﴿وَ مَن يُشاقِقِ الرَّسولَ﴾ آن‌کسی‌که جدایی کند، ستیزه‌گری کند با پیامبر، ﴿مِن بَعدِ ما تَبَيَّنَ لَهُ الهُدىٰ﴾ بعد از آنی‌که راه هدایت برای او روشن و نمایان شد، از راه پیامبر جدا بشود، به تعهد ایمانِ اظهارِ نبوت و ایمان به نبوت و شهادت بر نبوت، تن و گردن …

پیمان شیطان برای گمراه کردن بندگان و درآوردن آنان به ولایت خود

… معنا کردیم؛ اما می‌توانید کنار سرکش، بنویسید عاری از نیکی و فضیلت، این‌هم یک معنای مرید است، ﴿لَعَنَهُ اللهُ﴾ شیطانی که مطرود خداست. ﴿وَ قالَ﴾، از اول هم قرارش را شیطان با خدا گذاشته، جبهۀ شیطان با جبهۀ خدا به‌طور طبیعت و خصلت، آشتی‌پذیر نیستند. ﴿وَ قالَ﴾؛ طبع شیطان‌صفت‌ها و شیطان‌ها را دارد می‌گوید، همۀ شیطان‌ها و طبقۀ شیطان، اساساً همین‌جورند، ﴿وَ قالَ لَاَتَّخِذَنَّ مِن عِبادِكَ نَصيباً مَفروضاً﴾ تعهد کرده و گفته است که من از بندگان تو ای خدا، نصیبی مقرر و سهمی مفروض برای خود جدا خواهم کرد؛ یعنی عده‌ای از بندگان تو را از راه راست به گمراهی می‌کشانم، عقل آنها را می‌گیرم، بینش و خرد آنها را کور می‌کنم، به‌جای اینکه در ولایت تو باشند، تحت ولایت و فرمانروایی خود، آنها را درمی‌آورم. ﴿وَ لَاُضِلَّنَّهُم﴾ آنها را به شدت گمراه می‌کنم، ﴿وَ لَاُمَنِّيَنَّهُم﴾ آنها را به شدت پایبند آرزوهای دور و دراز می‌کنم.

وضع قانون و راه خلاف فطرت برای پیروان ولایت خود

… که تحت فرمان من هستند، خدایا، آن‌کسانی‌که من از منطقۀ حکومت و ولایت، تو پروردگارا، صید می‌کنم و به شوره‌زار ولایت خود می‌برم، دستور می‌دهم به آنها، وادارشان می‌کنم تا خلقت و فطرت الهی را کنار بگذارند، دور بشوند از آن خط سیری که تو برای آنها معین کردی. قانون برای آنها می‌گذارم، قانون خلاف فطرت؛ دستور به آنها می‌دهم، دستور خلاف طبیعت؛ راه جلوی پایشان می‌گذارم، راهی که آنها را به‌سوی سر‌منزلی غیر سر‌منزل طبیعی انسانی می‌رساند، ﴿وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلقَ اللهِ﴾ دستور به آنها خواهم داد محققاً، تا به‌طور حتم و اکید، خلقت تو را، آفرینش تو را، فطرت خداداده را دگرگون سازند. این عهد شیطان با خداست.

مانع شدن شیطان از زندگی فطری کسانی که در ولایت او هستند

شیطان با خدا، پیمانش این‌جور پیمانی است، پیمان لج، و پیمان عناد در‌مقابل خدا. ما این‌جوریم خدا! همۀ شیطان‌ها، این لوحۀ طومارِ برنامه‌شان است. همۀ شیطان‌های عالم کارشان همین کار است. مطمئن باشید که اگر مردمی با فطرت و سرشت خداداد بخواهند زندگی کنند، شیطان نمی‌گذارد؛ شیطانی که بر آنان ولایت دارد، نمی‌گذارد، ممکن نیست بگذارد. و هرجوری باشد، آنهایی را که در ولایت او هستند، تحت ولایت و سیطرۀ او هستند، آنها را از آفرینش و فطرت خدایی دور می‌کند، چون بدون او، کارش نمی‌گذرد شیطان، شیطانیّتش لنگ می‌شود. لذا دنبالش، خدا می‌فرماید که ـ خطاب به من و شماست ـ ﴿وَ مَن يَتَّخِذِ الشَّيطانَ وَليّاً مِن دونِ اللهِ﴾ هرکسی که به‌جای خدا شیطان را به ولایت بپذیرد، ﴿فَقَد خَسِرَ خُسراناً مُبيناً﴾ زیانی بسیار آشکار و نمایان کرده است، خسارت کرده. ﴿يَعِدُهُم﴾ شیطان به اینها …

شیطان یعنی جنگ‌افروزی و ویرانگری و همدستی شیاطین در قالب یک سیستم

… در همین منطقه‌ی غرب آسیا چه خبر است، در شمال آفریقا چه خبر است! چه کسی این جنگها را به راه انداخت؟ چه کسی به انسانهای شریر و فاسد سلاح رساند، امکانات داد، آنها را تشویق کرد برای اینکه کشورهایی را دچار فتنه کنند، زیرساخت‌های کشورها را ویران کنند، نابود کنند؟ شیطان یعنی این. وَ کَذٰلِکَ جَعَلنا لِکُلِ‌ّ نَبِیٍ‌ّ عَدُوًّا شیٰطینَ الاِنسِ وَ الجِنِ‌ّ یُوحی بَعضُهُم اِلی‌ بَعضٍ زُخرُفَ القَولِ غُرورًا.[7] این‌جوری است؛ شیطانها که دست‌به‌دست هم میدهند، سیستم به وجود می‌آورند؛ بر جریانهای حاکم دنیا وقتی‌که غالب میشوند، وضع بشریّت میشود این وضعی که امروز شما مشاهده میکنید.

شیطان به‌معنای همهٔ نیروهای شرآفرین و گمراه‌کنندهٔ انسان

… مصروفِ کار بشود، مصروفِ عمل بشود، آن را می‌خواهم. عمرِ درازِ بی‌خودی و اَلَکی نمی‌خواهم. «اللّهُمَّ عَمِّرني ما كانَ عُمُري بِذلَةً في طاعَتِكَ، فَاِذا كانَ عُمُري مَرتَعاً لِلشَّيطانِ فَاقبِضني اِلَيکَ» خدایا هروقتی‌که دیدی عمر من چراگاه شیطان است ـ شیطان؛ درست توجه کنید، معنای شیطان را در ذهنتان خوب بیاورید، آن معنایی که برای شیطان ما گفتیم و قرآن ناطق است، نیروهای شرآفرین، هر آن‌کسی‌که انسان و انسانیت را به راه خطا و راه گناه و راه فساد می‌کشاند، شیطان یعنی او ـ هرگاه دیدی عمر من چراگاه شیطان‌هاست، دیدی وسیله‌ای‌ست برای اینکه شیطان‌ها از من استفاده کنند، دیدی عمر من مایه و زمینه‌ای‌ست برای اینکه جبهه‌های مخالف خدا از آن بهره ببرند، از من به‌عنوان تبلیغات استفاده کنند، از من به‌عنوان حربه و آلتِ فعل استفاده کنند، از جهلِ من استفاده کنند، از غرورِ من استفاده کنند، از تکبرِ من استفاده کنند، هروقت دیدی من یک وسیله‌ای شدم برای کامیابیِ بدها و برای ناکامی نیکان و خوب‌ها، هروقت دیدی من عملاً بدون اینکه خود بدانم هم حتی، بندۀ شیطان شدم، مرتعِ شیطان شدم، «فَاقبِضني اِلَيكَ» مرا به‌سوی خودت بِبَر، من این عمر را نمی‌خواهم؛ این دعاست.

ایجاد عداوت و بغضا با هر ابزار ممکن

… که خب متأسّفانه وجود دارد؛ باید مراقب بود؛ این خواسته‌ی شیطان است. امام فرمودند آمریکا شیطان بزرگ است[9] و قرآن میگوید که «اِنَّما یُریدُ الشَّیطانُ اَن یُوقِعَ بَینَکُمُ العَداوَةَ وَ البَغضاءَ فِی الخَمرِ وَ المَیسِر»؛[10] این خمر و میسر خصوصیّتی ندارد؛ یعنی شیطان میخواهد بین شما عداوت و بغضاء درست کند و یکی از ابزارهایش خمر و میسر است؛ اگر از ابزار دیگری هم بتواند عداوت و بغضاء به وجود بیاورد، طبعاً به وجود می‌آورد؛ طبیعی است. پس «اِنَّما یُریدُ الشَّیطانُ اَن یُوقِعَ بَینَکُمُ العَداوَةَ وَ البَغضاء»؛ هر جایی که شما عداوت و بغضاء می‌بینید، دست شیطان را باید مشاهده کنید. حالا چه ‌جوری میشود علاج کرد، این یک بحث دیگری است؛ هر جایی به یک نحوی میشود علاج کرد و بایستی فکر کرد، پیدا کرد راه علاج را. باید مراقب سیاستهای شیطانی دشمن باشیم.

شیطان پیشوای متعصبان به تعبیر امیرالمؤمنین (ع)

یا در مورد علائق اجتماعى؛ حالا اشاره کردند به این نوشته‌اى که یک خانم فرانسوى نوشته که من فلان‌کس را آدم متعصّب مثلاً آن‌جورى میدانستم، حالا میبینم که نه مثلاً [آن‌جورى نیست‌]. درباره‌ى تعصّب، به قول امیرالمؤمنین: شیطان «عَدُوُّ اللهِ اِمامُ المُتَعَصِّبین»؛[7] رئیس متعصّب‌هاى عالم وجود، شیطان است؛ از همه متعصّب‌تر است. امروز هم شیطان اکبر که امام فرمودند آمریکا است، اینها رئیس متعصّبینند. شما ببینید چقدر «ارزشهاى آمریکایى» میگویند! این ارزشهاى آمریکایى خیال نکنید یک چیزهاى لطیف مثلاً معنوى است؛ نه، ارزشهاى آمریکایى همین چیزهایى است که کلان آن در …

مصونیت از نفوذ شیطان با عمیق شدن عزت و بی‌دفاعی صاحبان عزت ظاهری

… مثل یک باروی مستحکم عمل میکند؛ نفوذ در او، محاصره‌ی او، نابود کردن او برای دشمنان دشوار میشود؛ انسان را از نفوذ و غلبه‌ی دشمن محفوظ نگه میدارد. آن وقت هرچه این عزت را در لایه‌های عمیق‌تر وجود فرد و جامعه مشاهده کنیم، تأثیرات این نفوذناپذیری بیشتر میشود؛ کار به جائی میرسد که همچنان که انسان از نفوذ و غلبه‌ی دشمن سیاسی و دشمن اقتصادی محفوظ میماند، از غلبه و نفوذ دشمن بزرگ و اصلی، یعنی شیطان هم محفوظ باقی میماند. آن کسانی که عزت ظاهری دارند، این عزت در دل آنها، در درون آنها، در لایه‌های عمیق وجود آنها نیست؛ لذا در مقابل شیطان بیدفاعند، نفوذپذیرند.

نفوذ شیطان حتی از راه عبادت و ایده‌های خوب

بشر موجود عجیبی است عزیزان من! گاهی عبادت و نماز شب هم میشود وسیله‌ی نفوذ شیطان، وسیله‌ی فریب نفسِ خود انسانی که دارد نماز شب میخواند! همه‌ی ایده‌های خوب، همه‌ی فکرهای خوب و شریف میتواند منفذی بشود برای شیطان. سیاستهای اصل 44 خیلی خوب است، خیلی لازم است و حتماً باید با گسترشِ تمام اجرا شود؛ اما مراقب باشند مثل آن نماز شبِ دام شیطان نشود. از اینجا هم ممکن است شیطانها نفوذ کنند. بارها گفته‌ام؛ آدمهای سوءاستفاده‌چی، قانوندانهای قانون‌شکن، کسانی که بلدند چه جوری سر …

دعوت شیطان در برابر دعوت انبیا و دوراهی انتخاب بشر

در مقابل این دعوت، دعوت شیطان است که جنود و یاران و دست‌پروردگان خود را در مقابل انبیاء همیشه بسیج کرده است و بشر بر سر دو راهی است؛ باید انتخاب کند.