نگارش کشفالغطاء برای ادارهٔ دستگاه فتحعلیشاه و ذکر همکاری با حکومت زمان
موضع دوّم، موضع بىتفاوت است؛ مثل مواضعى که روحانیّت ما در طول زمان در گذشته با دستگاهها و دولتها داشت. این هم یک موضع. البتّه همان موضع بىتفاوت هم این جور نبود که در هیچ مسئلهاى همکارى نکند؛ در آنجاهایى که لازم میدانست [همکاری میکرد]. مرحوم شیخ جعفر کاشفالغطاء (رضوان الله تعالى علیه) به گمان زیاد، کتاب کشفالغطاء را براى ادارهى دستگاه فتحعلىشاه نوشته؛ آن طور که از مقدّمهى کتاب برمىآید. و در کتاب جهاد کشفالغطاء، ایشان اسم مىآورد از فتحعلىشاه و از سلطان مسلمین، و مسائلى را ذکر میکند که این جور باید همکارى کنند، و از این کارها باید بکنند و مانند اینها. خب، ناظر بوده به حکومت زمان. مرحوم میرزاى قمى (رضوان الله علیه) براى جنگهاى ایران و روس در زمان فتحعلىشاه، بخصوص رساله نوشت؛ رسالهى جهاد؛ رسالهى عبّاسیّه. مرحوم میرزاى قمى رسالهاى دارد در باب جهاد به نام عبّاسیّه؛ به اسم عبّاسمیرزا است؛ مسائل جهاد، چون مسائلى بوده که دولت با آنها …
بیان احکام مهم در دفاع ایران در برابر روسها
… همان مرحوم آسیّدعبدالله و بعد در شهرهاى دیگر و سرتاسر کشور و مراجع عظام تقلید در اغلب قضایاى مهمّ این کشور، شما یک نقش تعیینکنندهاى را از علماى بزرگ مشاهده میکنید. البتّه از دیگر علما ممکن است نقشى ثبت نشده باشد، به خاطر اینکه عظمت آنها آنقدر نبوده است. وَالّا مثلاً فرض بفرمایید نقش مرحوم میرزاى قمى (رضوان الله تعالى علیه) در جنگهایى که ایرانىها میکردند در مقابل تهاجم روسها و دفاعى که ایران انجام میداد که آن رسالهى عبّاسیّه را ایشان در جهاد نوشته است، یا مرحوم کاشفالغطاء (رضوان الله علیه) که در همان زمان همین نقش را ایفا کرد و احکام بسیار مهمّى را بیان کرد؛ و هلمّ جرّا.[6] این نقش زیاد است؛ مگر آن وقتى که علماى ما در انزوا قرار داشتند یعنى مغلوبٌ علىٰ امرهم[7] بودند و از طرف کسانى که سررشتهى کارها در دست آنها بوده، به آنها اعتنائى نمیشده است که آنوقت هم بین مردم، در خلال مردم و زندگى مردم [نقشآفرین بودند].