نگارش کشفالغطاء برای ادارهٔ دستگاه فتحعلیشاه و ذکر همکاری با حکومت زمان
موضع دوّم، موضع بىتفاوت است؛ مثل مواضعى که روحانیّت ما در طول زمان در گذشته با دستگاهها و دولتها داشت. این هم یک موضع. البتّه همان موضع بىتفاوت هم این جور نبود که در هیچ مسئلهاى همکارى نکند؛ در آنجاهایى که لازم میدانست [همکاری میکرد]. مرحوم شیخ جعفر کاشفالغطاء (رضوان الله تعالى علیه) به گمان زیاد، کتاب کشفالغطاء را براى ادارهى دستگاه فتحعلىشاه نوشته؛ آن طور که از مقدّمهى کتاب برمىآید. و در کتاب جهاد کشفالغطاء، ایشان اسم مىآورد از فتحعلىشاه و از سلطان مسلمین، و مسائلى را ذکر میکند که این جور باید همکارى کنند، و از این کارها باید بکنند و مانند اینها. خب، ناظر بوده به حکومت زمان. مرحوم میرزاى قمى (رضوان الله علیه) براى جنگهاى ایران و روس در زمان فتحعلىشاه، بخصوص رساله نوشت؛ رسالهى جهاد؛ رسالهى عبّاسیّه. مرحوم میرزاى قمى رسالهاى دارد در باب جهاد به نام عبّاسیّه؛ به اسم عبّاسمیرزا است؛ مسائل جهاد، چون مسائلى بوده که دولت با آنها …
بسیج طلاب و مردم و جلوگیری از ورود وهابیها به نجف
ما دیدیم وهّابیها، از دویست سال قبل قبور ائمّه را ویران کردند؛ رفتند کربلا قبر مطهّر سیّدالشّهدا (علیه السّلام) را ویران کردند، ضریح چوبی بود، آن را سوزاندند، داخل حرم آتش درست کردند، قهوه درست کردند، قهوه خوردند؛ این اتّفاق افتاد. رفتند نجف، نتوانستند بیایند [داخل] به خاطر مرحوم شیخ جعفر کاشفالغطاء که نیرو داشت و طلبهها و دیگران را بسیج کرد و نجف سور[10] داشت، حصار داشت؛ نتوانستند بروند نجف، رفتند کوفه و در مسجد کوفه، افراد زیادی را که شیعه بودند، قتلعام کردند و کشتند. این موجب نشد که علمای شیعه، بزرگان شیعه، مراجع شیعه اهل سنّت را متّهم کنند؛ نه، اینها تندروانی بودند که آن کار را کردند. در زمان خود ما داعش در عراق یک جور، …
تجلیل از فتحعلیشاه بیآنکه در اختیار او قرار گیرد
… هرگز این علما و شاگردان و تربیت شدگان آنها مقهور سیاست صفویه نشدند و در اختیار آنها قرار نگرفتند. بله، کمک میکردند، همکاری میکردند، از آنها تعریف و تجلیل میکردند؛ اما در قبضهی آنها نبودند، به اختیار آنها نبودند. در بخشی از دوران قاجاریه هم همین جور بود. کاشفالغطاء (رضوان اللَّه تعالی علیه) آن عالم بزرگ به ایران آمد و کتاب «کشف الغطاء» را نوشت. ایشان در این کتاب - هم در مقدمه، هم در بحث جهاد به مناسبت جنگهای روس و ایران - تجلیل زیادی از فتحعلیشاه میکند؛ اما کاشفالغطاء آدمی نبود که توی مشت فتحعلیشاه و امثال فتحعلیشاه قرار بگیرد؛ آنها مستقل بودند. میرزای قمی در منزل خود در قم مورد احترام و تجلیل پادشاه زمان خودش قرار میگیرد؛ اما زیر بار خواستهی او نمیرود. آنها اصرار داشتند آنچه را که میخواهند، میرزا فتوا بدهد؛ اما میرزا قبول نکرد، زیر بار نرفت. میرزای قمی رسالهای دارد به نام «رسالهی عباسیه» که نظر …
فتوا دادن به خواستههای حکومت قاجار در کشفالغطاء
… جمهورى اسلامى با زندگى جامعه، متفاوت است با حوزهى علمیّه در دوران ستمشاهى و دورانهاى طولانى، حتّى در آن دورانى که سلاطین مىآمدند دست علما را میبوسیدند. در آن روز، سلاطین دست علما را میبوسیدند براى اینکه علما یک کلمهاى بگویند که سلاطین از آن استفاده کنند. شما اگر نگاه کنید کتاب کشفالغطاى مرحوم شیخ جعفر کبیر (رضوان الله تعالى علیه) را ــ شیخ جعفر کاشفالغطاء را ــ خواهید دید در همین بحث جهادش که مورد ابتلاى ما است، پیدا است که حکومت وقت، مکرّردرمکرّر از آن بزرگوار چیزهایى میخواسته است که ایشان به مناسبت آن فتوا داده. البتّه عین همانها را حکومت وقت از میرزاى قمى هم میخواسته منتها میرزاى قمى (رضوان الله علیه) رندتر و زرنگتر بوده و خیلى جواب درستى نداده. خب مرحوم شیخ جعفر، ساکن ایران نبوده است و از دور مسائل را میدیده و خیلى وضع دربار قاجار را نمیدانسته، ایشان راحتتر آنچه را آنها میخواستند ــ فتوا و اجازه و حکم و مانند این چیزها ــ تا حدود زیادى در اختیارشان گذاشته؛ یعنى شیخ جعفر کاشفالغطاء یا میرزاى قمى را دربار فتحعلى شاه احترام میکرده است، امّا براى چه؟ براى حکم جهاد با روسها، براى گرفتن اجازهى اخذ وجوه از مردم و براى اینطور چیزها. آنها هم البتّه غالباً آدمهاى زرنگى بودند؛ مثل میرزاى قمى که شما [وقتى] نگاه کنید …
بیان احکام مهم در دفاع ایران در برابر روسها
… همان مرحوم آسیّدعبدالله و بعد در شهرهاى دیگر و سرتاسر کشور و مراجع عظام تقلید در اغلب قضایاى مهمّ این کشور، شما یک نقش تعیینکنندهاى را از علماى بزرگ مشاهده میکنید. البتّه از دیگر علما ممکن است نقشى ثبت نشده باشد، به خاطر اینکه عظمت آنها آنقدر نبوده است. وَالّا مثلاً فرض بفرمایید نقش مرحوم میرزاى قمى (رضوان الله تعالى علیه) در جنگهایى که ایرانىها میکردند در مقابل تهاجم روسها و دفاعى که ایران انجام میداد که آن رسالهى عبّاسیّه را ایشان در جهاد نوشته است، یا مرحوم کاشفالغطاء (رضوان الله علیه) که در همان زمان همین نقش را ایفا کرد و احکام بسیار مهمّى را بیان کرد؛ و هلمّ جرّا.[6] این نقش زیاد است؛ مگر آن وقتى که علماى ما در انزوا قرار داشتند یعنى مغلوبٌ علىٰ امرهم[7] بودند و از طرف کسانى که سررشتهى کارها در دست آنها بوده، به آنها اعتنائى نمیشده است که آنوقت هم بین مردم، در خلال مردم و زندگى مردم [نقشآفرین بودند].