جلوگیری قاطع از قوانین خلاف شرع و توجه به ضرورات کشور
و از شورای محترم نگهبان میخواهم و توصیه میکنم، چه در نسل حاضر و چه در نسلهای آینده، که با کمال دقت و قدرت وظایف اسلامی و ملی خود را ایفا و تحت تاثیر هیچ قدرتی واقع نشوند و از قوانین مخالف با شرع مطهر و قانون اساسی بدون هیچ ملاحظه جلوگیری نمایند و با ملاحظه ضرورات کشور که گاهی با احکام ثانویه و گاهی به ولایت فقیه باید اجرا شود توجه نمایند.
لزوم پرهیز مجلس از مصوباتی که رد شوند و مایهٔ وهن گردند
… که در اطراف هستند، اگر خدای نخواسته، طریقشان را یک نحوی قرار بدهند که مردم کم کم شک در اینها بکنند، آن روز است که برای ما مصیبت پیش میآید؛ آن روز است که نه جنگ میتواند پیروز بشود و نه مجلس میتواند موفق باشد و نه دولت؛ آن روز است که باید فاتحه را بخوانیم. شما آقایان باید توجه به این معنا بکنید که مسائل را طوری طرح بکنید، مسائل را طوری رای به آن بدهید که در شورای نگهبان رد نشود؛ یا اگر رد میشود در هر سالی یکی دو تایش رد بشود. اما شما از این ور یک ماه زحمت بکشید و صحبت بکنید و رد و ایراد بکنید و یک مسئلهای را تمام کنید، آنها بعد از چند روز بگویند اینها خلاف شرع است، با اسلام نمیسازد، یا با قانون اساسی مخالف است که آن هم از روی اسلام است، این وهن برای مجلس میآورد و این خوف برای ما ایجاد میکند که مبادا یک وقتی مردم خیال کنند که اینها تدین ندارند؛ توجه ندارند که نه، تدین دارند، دیدشان آن دیدی که باید باشد بعضیشان نیست و الّا نه اینکه بیتدین باشند، خیرخواهاند، حسن نیت دارند، تدین دارند، اما این طور نیست که همه اینها در دیدها یک طور باشند، و همه اینها در مسائل یک طور باشند. باید طوری بشود که اگر شما …
نبود این شورا در مشروطیت جز در آغاز و نقد برابردانستن گذشته و حال
میآییم سراغ شوراهای نگهبان. در تمام دوره مشروطیت- جز آن اول که یک صورتی برایش بود- دیگر شورای نگهبان ما نداشتیم. خوب، این شورای نگهبان که نداشتیم، شما میگویید که حالا مثل آن وقت است، برای اینکه حالا هم شورای نگهبان نداریم ما؟! یا اگر داریم یک مردمی هستند نظیر مردم آن وقت و نظیر دست [اندر] کاران آن وقت؟! آنجا هم که نمیتوانید بگویید؛ برای اینکه نبود شورای نگهبان. میگویید بودن شورای نگهبان از نفس این مجلس است که نفس این جمهوریت است که زمان شاه که آن نبود، بهتر بود؟ اگر میگویید، آن را هم باز بنویسید.
تأیید مصوبهٔ مجلس، ملاک شرعی و قانونی بودن آن
آنچه را مجلس شورای اسلامی تصویب نموده و به تایید شورای نگهبان رسیده، هم شرعی است و هم قانونی میباشد.
شناخت نزدیک امام از فقهای شورا و بزرگشدن آنان به دست ایشان
… که این، تعهد به اسلام ندارد. البته اختلاف سلیقه، اختلاف دید، اختلاف اجتهاد در هر قشری هست، در علما هم هست، در مجتهدین هم هست، در شما آقایان هم هست که اختلاف سلیقه دارید، اختلاف دید دارید، لکن همه مشترکاند در اینکه خدمتگزارند و همه میخواهند خدمتگزار باشند. و در بین آنها من حتی یک نفر را نمیتوانم بگویم که این یک نفر به اسلام خیلی علاقه ندارد، همهشان علاقهمندند با اختلاف سلیقهای که دارند و شورای نگهبان، این فقهایی که در آنجا هستند تمامشان را من از نزدیک سالهای طولانی میشناسم، که باید بگویم اینها را من بزرگ کردهام، آنها هم که حالشان معلوم است. و امّا دولت، آنها را هم بعضی از آنها که سالهای طولانی من با آنها آشنا بودم، بعضی از وزرا و بعضی از آنها را در این مدتی که متصدی خدمت بودند، با آنها آشنا شدم و آنها را شناختم، اینها هم همهشان میخواهند خدمت بکنند. شما گمان نکنید که در بین آنها، یکی پیدا بشود …
آرزوی تصویب قوانینی که بیچونوچرا پذیرفته شوند
… که اسلام را به آن معنایی که دارد، به آن معنا بتوانند بفهمند. یک جنبهای یا یک جنبههایی را در آن مطالعه میکنند و مسائلی در آنجا مثلًا میفهمند، لکن جنبههای زیاد دیگری که در اسلام هست توجه نمیکنند؛ و این اسباب این میشود که یک اختلاف نظرهایی پیش بیاید. من میل دارم که، شما هم میل دارید که این مجلس طوری باشد که اگر قانونی را گذراند وقتی که در شورای نگهبان برود بیچون و چرا قبول کنند. شما میدانید که مردم اسلام را میخواهند، دیانت را میخواهند، رضای خدا را میخواهند. این همه مردمی که در ایران در این طول مدت مبارزه کردند و حالا هم دارند در جبههها مبارزه میکنند و در پشت جبههها هم مبارزه میکنند، اینها همه برای اسلام است و برای خداست. …
آزردگی مردم و تغییر شناخت آنان از مجلس با ردّ مکرر مصوبات اکثریت
… میدهیم، توجه بکنیم که ما تحت تاثیر یک مکتبی از مکتبهای دنیا واقع نشویم. ما تحت تاثیر قرآن باشیم، تحت تاثیر احادیث از ناحیه پیغمبر- صلی الله علیه و آله- اگر این طور بشود کارها زودتر میگذرد و کارها بهتر میگذرد؛ و نظر مردم به شما، همان نظری است که حالا هست. اگر ده مرتبه این طور اتفاق بیفتد که یک عدهای که اکثریت- فرض کنید- هستند، اینها یک چیزی بگویند، یک عدهای هم در اقلیت باشند چیز دیگر بگویند، برود در شورای نگهبان و رد کند، اکثریت را رد کند، نقض کند، اگر چندین دفعه این طور بشود مردم آزرده میشوند. یعنی آن شناخت مردم از شما ممکن است یک وقت خدای نخواسته، تغییر بکند و این از بزرگترین خطرهایی است که برای مجلس اسلامی است و برای اسلام است.
توصیه به مشورت نمایندگان با اعضای شورا برای رد نشدن مصوبات
… عمد است، خوب، آنها که نمیدانند این مسائل را، توده مردم که نمیتوانند مسائل را تحلیل کنند به طوری که بفهمند که کجا عمد بوده، کجا نبوده، فلان آقا چه بوده است، او چه بوده، این مصیبت میشود برایتان. و من امیدوارم که ان شاء الله جدیت زیاد در این مساله بکنید. و ان شاء الله رایهایی که شما میدهید، مشورتها زیاد باشد. بلکه گاهی وقتها با بعض افراد شورای نگهبان مشورت کنید و بعد از اینکه مشورت شد و این امور آن طور شد، دیگر نه شورای نگهبان رد میکند و نه مردم ناراضی میشوند. مردم وقتی دیدند یک حکمی را حکم خداست، مجلس گفته است، شورای نگهبان هم که دنبال این است که احکام اگر خلاف اسلام باشد ردش کنند، حالا که قبول کردند اسلامی است، مردم با اسلام که دعوا ندارند. مردم، اسلام هر چه بفرماید قبول میکنند. کسی که جوانش را برای اسلام میدهد …
انتخاب فقهای آن بر عهدهٔ امام طبق اصل ۹۱
با تقدیر و تشکر از زحمات بسیار شما در مقام دادستانی کل کشور و همچنین در شورای عالی قضایی، و از آنجا که جنابعالی مورد وثوق و اطمینان میباشید، بر طبق اصل 91 قانون اساسی جمهوری اسلامی که به منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با آنها شورایی تشکیل میشود، و انتخاب اعضای فقهای آن شورا بر طبق شرایط تعیین شده به عهده این جانب میباشد، بدین وسیله جنابعالی را به عنوان یکی از فقهای شورای نگهبان منصوب مینمایم،[2] و از خداوند تعالی توفیق بیشتر شما را امید دارم.
موافقت با استعفای یکی از اعضای فقهای شورا
موافقت میشود. ان شاء الله موفق باشید.
رد برنامهٔ خلاف اسلام و هدر رفتن زحمت برنامهریزان
… معطل بماند. شما در این اجتماعاتی که میخواهید بکنید، روحانیونی که در این امر تخصص دارند، آنها را دعوت کنید که نظارت کنند که یک وقت- خدای نخواسته- بر خلاف اسلام چیزی واقع نشود، که اگر بر خلاف اسلام واقع بشود، جز اینکه شما زحمتتان هدر رفته است، کاری نکردهاید؛ برای اینکه بالاخره وقتی رسید به شورای نگهبان، شورای نگهبان رد میکند. آن وقت شما مدتها زحمت کشیدهاید زحمتتان از بین رفته است، دوباره از سر باید شروع کنید. این را از اول یک کسی که تخصص داشته باشد در امور اسلامی و بینایی و توجه به مسائل کشور و به گرفتاریهایی که امروز ما در کشور داریم، توجه به این مسائل رویهمرفته داشته باشد، آن هم حاضر باشد و با شما کمک کند و نظارت کند تا اینکه مسائل مطابق ارزشهای اسلامی باشد. …
مرجع مشورت دربارهٔ قانون مجازات در امر تعزیر
چون طرفین قضیه دارای اشکالاتی است و متصدی امور قضایی اکثراً شرایط شرعیه را ندارند،[1] جنابعالی با شورای محترم نگهبان در این امر مشورت نمایید که راه حلی که کمتر اشکال داشته باشد پیدا نمایید. و السلام علیکم.
وظیفهٔ بخشنامهٔ منع عمل به قوانین سابق مخالف شرع
… میگوید که هر قانونی بر خلاف شرع است، قانون نیست اصلًا. بنا بر این، اینکه میگویید: قانون این طور میگوید، غلط میکند، قانون نیست این. این یک قراردادی بوده است که زمان طاغوت، طاغوتی بوده، بناء علیه، آقایان نباید اعتنا کنند به این امور و باید بخشنامه بکنند. شورای نگهبان، شورای قضایی بخشنامه بکنند و همه جا بگویند به اینکه این قوانین سابق که مخالف شرع بوده نباید عمل بشود و اگر کسی عمل بکند، مجرم است و باید محاکمه بشود، به جزای خودش برسد. این هم راجع به این جهت. و البته مسائل زیادی راجع به مسائل دادگاه و قضا هست، لکن دیگر مجال این نیست.