اهمیت سیاستگذاری و تدوین چشمانداز ده یا بیست سالهٔ حوزه
… سیاستگذاری ابعاد گوناگونی دارد. ما مگر نمیگوئیم میخواهیم علم تولید بشود و پیشرفت کند، خوب کدام علم؟ معنای پیشرفت علم فقه چیست؟ معنای پیشرفت علم اصول مثلاً چیست؟ پیشرفت کند یعنی چه؟ سمت و سوی این پیشرفت به سوی چیست؟ اینها همه سئوالهائی است که پاسخ لازم دارد. سیاستهائی که در مرکز شورای عالی نهاده میشود، به این سئوالها پاسخ میگوید؛ سیاستگذاری. چشمانداز روشنی برای آیندهی حوزه علمیه باید ترسیم شود. همانطور که در مسائل کشور چشمانداز بیست ساله تدوین شد، بیائید یک چشم انداز بیست ساله، ده ساله برای حوزه تشکیل بدهید. این کارِ شورای عالی حوزهی علمیه است.
لزوم وقت گذاشتن اعضا و فرعی نبودن عضویت در آن
خوب، کِی میتواند شورای عالی این کار را انجام بدهد؟ وقتی که افراد محترم شورای عالی برای این کار فرصت کافی بگذارند؛ متفرغ باشند؛ یعنی عضویت در شورای عالی حوزه یک شأنی در کنار شئون اصلی به عنوان شأن فرعی نباشد. خوب شما ببینید یک دانشگاه مدیریتش، یا فرض کنید که دستگاه سیاستگذارش چه جوری عمل میکنند؟ حوزهی علمیهی به این عظمت - حالا چه حوزهی قم، چه حوزهی مشهد، چه حوزهی اصفهان - نمیتواند به صورت حاشیهای اداره بشود. باید وقت بگذارند؛ این یک.
لزوم بدنهٔ کارشناسی قوی از فضلای جوان حوزه
دوم اینکه باید یک بدنهی کارشناسی بسیار قوی داشته باشند. خوشبختانه در حوزه ما این بدنهی کارشناسی را - همین شماها؛ آقایانی که امشب صحبت کردند و بسیار دیگر از شماها که صحبت نکردید و شاید افراد زیادی در حوزهی علمیه از این فضلای جوان و خوشفکر - داریم. اینها یقیناً یک بدنهی کارشناسی خودکفا را تشکیل میدهند. ما از جهت مسائل حوزهای، هیچ احتیاجی به کس دیگری نداریم و میتوان از این فضلا استفاده کرد. البته این بدنهی کارشناسی باید کار کنند، تلاش کنند. اینها یکی از کارهائی است که شورای عالی میتواند انجام بدهد.
طرح شورای عالی سیاستگذاری از ۱۲ تا ۱۵ فاضل طراز اول بدون دخالت در اجرا
… یک فرمى براى این مدیریّت تصویر کردهام، نوشتهام روى این کاغذ ــ براى شما الان میخوانم ــ که اگر حوزه این جورى اداره بشود، مشکلاتش حل خواهد شد؛ اگر این جورى اداره نشود، مشکلاتش حل نخواهد شد. من عرض میکنم حوزه با شوراى مدیریّت اداره نمیشود؛ مدیر لازم دارد. در رأس بایستى یک شوراى عالى سیاستگذارى امور حوزه وجود داشته باشد؛ پانزده نفر، دوازده نفر از فضلاى طراز اوّل حوزه که دو هفته یک بار اینها دُور هم جمع بشوند، مسائل حوزه را با هم تبادل نظر کنند براى سیاستگذارى. دیگر در جزئیّاتِ اجرائیّات داخل نشوند. این عدّه، یک نفر را به عنوان مدیر انتخاب کنند. این مدیر بایستى شرایطى داشته باشد: اوّلاً بایستى از فضلاى حوزه باشد ــ باید فاضل باشد ــ باید طلبهها و فضلا او را قبول داشته باشند؛ خارج از حوزه یا کسى که وجههى فضلى و علمى نداشته باشد، کار را مشکل خواهد کرد.
انتخاب ده تا پانزده فرد خوشفکر برای سیاستگذاری و تعیین خطوط اصلی
مدیریّت رفاه و خدمات، مدیریّت ادارى و پشتیبانى، مدیریّتهاى گوناگون ــ یا معاونت یا مدیریّت ــ یک چنین چیزى لازم است. یعنى آن هیئت عالى، آن شوراى عالى ــ حالا مراجع میخواهند انتخاب بکنند، جامعهى مدرّسین محترم انتخاب بکنند؛ هر کسى میخواهد انتخاب کند ــ ده پانزده نفر باید انتخاب بشوند از آدمهاى خوشفکر. وقت هم زیاد لازم نیست اینها بگذارند؛ هفتهاى یک جلسه، دوهفتهاى یک جلسه ــ بسته به کارها ــ بنشینند سیاستگذارى کنند، خطوط اصلى را معیّن کنند؛ یک دبیر فعّال هم داشته باشند که برایشان برنامهها را روان کند. بعد اینها یک مدیر قوى انتخاب کنند، با همهى وجود از او حمایت کنند، کمک مالى بشود به او؛ البتّه اگر این جور بشود، در این صورت بنده پشتیبانى مالى هم خواهم کرد. به خود آقایان ــ آقایان جامعهى …
وجود شورای عالی برای سیاستگذاری در حوزه
امروز خوشبختانه مدیریّت حوزه برای اجرای سیاستهای مهم در آن، حضور فعّالی دارد و برای سیاستگذاری هم «شورای عالی حوزه» وجود دارد. ولی باید عرض کنم: اگر دیگران همکاری نکنند، مدیریّتْ به تنهایی نمیتواند معجزه کند. باید همکاری وجود داشته باشد. طلبهها، اساتید، فضلا، مجتهدین و مراجع معظّم - اعلی اللَّه مقامهم - باید همکاری کنند تا مدیریّت بتواند کار کند. اگر اعتقاد به همکاری نباشد، کاری پیش …
تأسیس شورای عالی و مدیریت حوزه پس از طرح آن
رابعاً، مرکزی به طور مشخّص، متصدّىِ سررشته دارِ انجامِ این کارها شود. چهار سال قبل، بحث ما بر سر تأسیس این مرکز بود که بحمداللَّه امروز حاصل شده است. امروز، حوزه یک شورای عالی و یک مدیر دارد که من در همین جا فرصت را مغتنم میشمارم و از زحمات جناب آقای مؤمن (اداماللَّهبقائهالشّریف) به خاطر زحمات چند سالهشان در سمت مدیریت حوزه تشکّر میکنم و هم به جناب آقای استادی (دامت برکاته) که عزیزِ ما هستند و این بار مهم را به دوش گرفتند و من واقعاً از صمیم دل به ایشان اخلاص دارم، خوشامد عرض میکنم. حوزه باید مرکز و سررشته دارِ این حرکتها باشد. مدیریت، دو گونه کار میتواند بکند: یک گونه، کارهای قانونی و آییننامهای است که مثلاً امتحانات و گزینش و شهریه این طور باشد. یکی هم کارهای بزرگ و عظیمی است که شاید تحت یک آیین نامه و نظامنامهای هم نیاید؛ بلکه …
قدردانی از کارهای مهم مدیریت حوزه در سالهای اخیر
… زائد و بیفایده و غیر ناظر به آن نیازها باشد. طلبهای که در حوزه درس میخواند، باید در جهتِ برآوردن یکی از حاجات و رفع یکی از نیازها حرکت کند؛ یعنی یا برای داخل و یا برای خارج، یا برای تألیف و یا برای تحقیق، یا برای تدریس و یابرای تعلیم، خود را آماده کند. بحمداللَّه در چند سال اخیر کارهای بسیار مهمّی در این زمنیه انجام گرفته است که لازم است از شورای عالی و دستگاه مدیریّت حوزه علمیّه تشکّر کنم. در حوزه علمیّه قم خیلی زحمت کشیدهاند و خیلی تلاش شده است؛ منتها آنچه باقی مانده و هنوز انجام نگرفته است، نسبت به آنچه که تاکنون انجام شده، چند برابر بیشتر است. این حرکت نباید کُند شود؛ بلکه باید روز به روز سرعت و استقامت و صحّت بیشتری پیدا کند و اگر در یک جا …
تصویب معاونان مدیر حوزه از سوی شورای عالی
این مدیر قوى براى خودش ده نفر، پنج نفر، هشت نفر، دوازده نفر ــ هر چه لازم است؛ حالا بنده به این شکل گفتم ــ [معاون انتخاب کند]. البتّه اگر قرار باشد یک چنین چارتى تصویب شود، یکى از همان سمینارها لازم است. یک گروه خوشفکر باید بنشینند، پیدا کنند و معاونت انتخاب کنند. معاونین را بیاورند، آن شوراى عالى تصویب کند، تأیید کند که با نظر همه باشد. مسئولین زیردستتر را خود آن مدیر انتخاب کند. یک جامعهى عظیمى، یک ساختمان مناسبى در اختیارشان گذاشته بشود با پنجاه اتاق، صد اتاق، بیشتر، کمتر؛ یک بودجهى معیّن؛ چند صد نفر آدم که اینها مرتّب صبح بیایند دنبال ادارهى کار حوزه؛ وَالّا شوراى محترم مدیریّت، فضلاى …