رفتن به محتوای اصلی

شورای عالی انقلاب فرهنگیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: شورای انقلاب فرهنگی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نهاد سیاست‌گذار فرهنگی و علمی کشور که امام خمینی (ره) پایه‌گذاری کرد.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:حکم انتصاب ‌اعضاى جدید شوراى عالى انقلاب فرهنگى— ۱۳۶۸/۰۸/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲
۱۳۶۸۱۴۰۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

مسئله‌ی سوم مسئله‌ی ضمانت اجرا است؛ مصوبات اینجا بایستی اجرا بشود؛ حالا سازوکاری برای ضمانت اجرا تدوین میکنید، فبهاونعمة؛ اگر فرض کنیم که یک سازوکار خاصی هم برای ضمانت اجرای مصوباتِ اینجا تدوین نمیشود، خودِ حضور رئیس جمهور و رئیس قوه‌ی مقننه برای قانون‌گذاری - آنجاهایی که احتیاج به قانون‌گذاری است - و وزرای محترم و مسئولان دستگاه‌های ذیربط، باید به معنای ضمانت اجرا باشد؛ یعنی وقتی که فرض بفرمایید نقشه‌ی جامع علمی - که واقعا یکی از کارهای بزرگ شورا تدوین این سند نقشه‌ی جامع علمی کشور بود که کار بسیار خوبی شد و سازوکار اجرایی خوبی هم برای آن تدوین شد که این جزو کارها است - تدوین میشود، دستگاه‌های اجرایی هر کدام به سهم خودشان بایستی اهتمام داشته باشند به اینکه این انجام بگیرد؛ یا مثلا فرض کنید سند مهندسی فرهنگی - که شنیدم کار آن نزدیک به اتمام [است] یا اتمام پیداکرده - [که] باید برای آن هم سازوکار اجرایی حتما تهیه بشود که تحقق پیداکند؛ یا سند دانشگاه اسلامی؛ یا سند تحول بنیادی آموزش و پرورش که وزیر محترم آموزش و پرورش خود را متعهد بدانند که این را عملی کنند و اجرایی کنند؛ یا سند راهبردی نخبگان کشور - که در آن جلسه خود بنده هم شرکت کردم که سند بسیار مهمی است - که این مسئله را خب معاونت محترم رئیس جمهور بایستی تعقیب کنند؛ و خلاصه باید خود اعضا و دستگاه‌های فرهنگی قبول کنند و باور داشته باشند که ما این جایگاه را به‌عنوان یک قرارگاه مرکزی [قرار دادیم]. تعبیر "قرارگاه" ممکن است به بعضی گوشها سنگین بیاید - قرارگاه یک اصطلاح جنگی است، اصطلاح نظامی است - و بگویند آقا، قرارگاه مال مسائل نظامی است، شما در مسائل فرهنگی هم فکر نظامی را رها نمیکنید! واقع قضیه این است که کارزار فرهنگی از کارزار نظامی اگر مهم‌تر نباشد و اگر خطرناکتر نباشد، کمتر نیست؛ این را بدانید؛ یعنی میدانید هم شما، واقعا یک میدان کارزار است اینجا. و بخصوص در قرارگاه‌های نظامی این‌جوری است؛ قرارگاه مسئولیت اجرای مستقیم به معنای اینکه یک واحدی متعلق او باشد، ندارد؛ اما واحدها در اختیار او قرار میگیرند، به تعبیر نظامی در کنترل عملیاتىِ او قرار میگیرند. وقتی ما یک قرارگاه نظامی تشکیل میدهیم، فرض بفرمایید سپاه میگوید این یگانهای من در کنترل عملیاتی آن تشکیلات [هستند]، پشتیبانی این یگان، متعلق به آن سازمان است - یا ارتش، یا سپاه، یا هر دستگاه دیگر - اما به‌کارگیری این و هدایت این، به عهده‌ی قرارگاه است؛ یعنی یک چنین حالتی را در اینجا بایستی توجه داشت.
فلسفه‌ وجودی شورای عالی انقلاب فرهنگی، فهم و تبیین و تثبیت و انفاذ ماهیت فرهنگی انقلاب اسلامی و بازآرایی مداوم جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی و پایش پیشرفت‌های فرهنگی کشور متناسب با ظرفیت‌ها و شایستگی‌های عظیم ایران اسلامی و انقلابی است.

شاهدها (۱۴۵ پاراگراف)

اهمیت بیشتر کار دبیرخانه با گسترش ترکیب شورا از اعاظم فرهنگی کشور

… آشنا بودم، نمیخواهم تعارف کنم، یا این‌که چیزی را نگفته بگذارم. هیچ نباید از این معنا - کمااین‌که شنیدم - چنین تصوّری بشود که ما به ایشان[2] بیاخلاصی کرده‌ایم؛ نه، اصلاً چنین چیزی نیست. این به معنای آن است که من به این کار اهمیت میدهم. این کار، کار مهمی است. بعد از این هم کار دبیرخانه مهمتر خواهد شد؛ برای این‌که این جلسه، یک جلسه‌ی سی و چند نفره شد؛ آن هم از اعاظم فرهنگی کشور. یعنی الان جلسه، نسبت به گذشته، جلسه‌ی خیلی بزرگ و سنگینی است. به قول معروف «کثره‌المبانی تدلّ علی کثرةالمعانی». این کثرت مبانی و کثرت معانی هم که هست، به دنبالش کثرت توقّعات است.

لزوم فعال بودن دبیرخانه و ادارهٔ آن با مدیریتی مباشر و ناظر

یعنی طبعاً از این جلسه توقّعات زیادی برای مسأله‌ی فرهنگ کشور خواهد بود که حال چند جمله درباره‌ی مسائلی که در این وضع جدید مورد نظر است، بیان میکنم. از این جهت من لازم میدانم که واقعاً دبیرخانه در این زمینه فعّال باشد. کارِ آن مثل یک وزارتخانه با یک مدیریّت مباشر و کاملاً ناظر، که دغدغه و مشکل دیگری - مثل وزارت - هم نداشته باشد، اداره شود. این از این جهت است؛ والّا همیشه آقای میرسلیم یار و همکار ما در مسائل گوناگون، بخصوص در مسائل فرهنگی بوده‌اند.

توجه مضاعف به جریان و تفکر انقلابی و اسلامی در تشکیلات جدید شورا

مقصود این است که ما میخواهیم در تشکیلات جدید، جریان و تفکرات انقلابی و اسلامی - که اساس همه‌ی تحوّلات مثبت و مبارک در این کشور بوده و ان‌شاءاللَّه بعد از این هم باید باشد و خواهد بود و بیشتر از همه هم مورد تهاجم دشمن است - مورد توجه مضاعفی قرار گیرد و حقیقتاً روی آن برنامه‌ریزی و کار شود.

لزوم اصول‌گراترین بودن شورا به‌عنوان تعریف آیندهٔ آن

من میخواهم بگویم که این مرکز باید اصولگراترین جاها باشد. اگر بخواهیم یک تعریف و به اصطلاح تحدیدی نسبت به وضع این کار و این تشکیلات و آینده‌ی آن بکنیم، به نظر من همین کلمه‌ی اصولگرا را باید بگوییم.

تکیه بر اصول و ارزش‌ها مبنای کار شورا با وجود ضرورت‌های اجرایی، بدون تعصب و تحجر

… اجرایی نیستم. ضرورتهایی که انسان را گاهی وادار میکند تصمیمی بگیرد، میدانم. اگر انسانی اهل عمل نبود و به تعبیر جناب آقای هاشمی گاهی عمل میکرد و همیشه دنبال عمل نبود، شاید واقعاً در عالم خیالات پرواز میکرد و متوجّه این واقعیّتها نمیشد. من آن را توجّه دارم. در جاهایی ضرورتها بر انسان تحمیل میشود؛ بحثی نیست؛ اما کُلاًّ بایستی مبنای کار این تشکیلات، تکیه بر اصول و ارزشها باشد. این نه تعصّب است، نه تحجّر، نه زیاده‌روی و نه قابل تشبیه است به کارهایی که مثلاً ممکن است بعضی آدمهای بیرویّه در گوشه‌ای انجام دهند. این کار بر فکر و اندیشه متّکی است.

پافشاری اعضای اندیشمند و مؤمن بر اصول به‌عنوان خط‌مشی آیندهٔ شورا

شما که اعضای این شورا هستید، همه صاحبان فکر، همه اندیشمند، دانشمند و صاحب تخصّصید. همه‌ی شما مؤمن به اسلام و معتقد به این اصول هستید و باید این مجموعه بر این اصول پافشاری کند. اساس کار ما در آینده‌ی این شورا این است و این خواهد بود. البته این نیست که بگوییم در گذشته این طور بوده است. من نمیخواهم به هیچ وجه این را بگویم؛ لیکن خطّ مشی آینده این است. یعنی تأکید بر همین مطلبی که در باب مسأله‌ی فرهنگ، مورد قبول مجموعه‌ی حاضر هم هست و من آن را در اوّل عرایضم گفتم.

اعلام اولویت‌های فرهنگی مقطعی به دستگاه‌ها و رسانه‌ها

یکی از کارهایی که من میخواهم به این مجموعه بگویم و خواهش کنم، این است که گاهی در یک مقطع خاص، علاوه بر کارهای بلند مدّتی که انجام میگیرد، احساس میشود که یک کار خاص و اولویّتهای فرهنگی لازم است که ممکن است به دستگاههای ذیربط اعلام شود و آنها حس کنند که بر اساس آن برنامه‌ریزی کنند؛ رسانه ها و بعضی دستگاههای دیگر نیز کار کنند. فرض بفرمایید ما در دوره‌ی جنگ، از لحاظ فرهنگی چیزهایی احتیاج داشتیم. البته به نظر من در آن زمان، متصدّی همه‌ی این کارها شخص امام رضوان‌اللَّه تعالی علیه بودند که حقیقتاً ایشان در هر موقعیتی، آنچه را احساس میکردند که جزو اولویّتها و ضرورتهای جامعه است، در بین …

پرهیز از سرگرم شدن شورا به کارهای جزئی مانند تصویب اساسنامه‌ها

اگر بخواهیم این کاری که مورد نظر است، در این تشکیلات و - به تعبیر من - در این ستاد مرکزی انجام گیرد، به نظر من بایستی ما کارهای جزئی و ریز را از دست و بال این تشکیلات جمع کنیم. مجموعه‌ای از بزرگان مثل رئیس جمهور، رؤسای سه قوّه و مسؤولین مهم مینشینند برای بررسی اساسنامه‌های گوناگون طولانی، برای بعضی از جاها و آنها را تصویب میکنند. به نظر من این چیزی نیست که خیلی قابل دفاع باشد. البته من نمیخواهم چیزی را از مسؤولیتهای شما حذف کنم؛ آن به عهده‌ی خود شوراست. ممکن است بعضی از چیزها را هم با توجّه به این‌که حالا جمعیت شورا زیاد است، بر زیر مجموعه‌های آن منتقل کنید.

پرداختن جدی به کارهای اساسی و رساندن آن‌ها به تصمیم قطعی

خلاصه کارهای ریز را از دست و بال شورا جمع کنید. کارهای اساسی را مطرح نمایید و به آنها جدّاً پرداخته شود. حقیقتاً به نقطه‌ای برسد که قطع شود. قبلاً راجع به همین مسائل با جناب آقای هاشمی صحبت بود. ایشان میفرمودند که مثلاً مسائل مربوط به دانشگاهها و از این قبیل، به نقطه‌ای میرسد که قطع میشود. مسائل مربوط به فرهنگ عمومی، بحث هم زیاد میشود، اما غالباً به نقطه‌ای که بشود آن را قطع کرد و به یک تصمیم گیری …

لزوم مرزبندی دقیق موضوعات، رسیدن به نتایج عملی و ابلاغ آن برای اجرا

حقیقتاً باید در این مجموعه‌ی جدید، موضوعها به صورت تحدید شده و دقیق مرزبندی شده، مطرح گردد و به یک نتایج عملی برسد و این نتایج به کسانی که باید آنها را اجرا کنند، ابلاغ شود و این گونه نباشد که شورای عالی انقلاب فرهنگی تصمیمی را در زمینه‌ای بگیرد، در حالی که این تصمیم در عمل معلّق بماند و نتواند پیش برود.

محوریت شورا در استفاده از فرصت موجود برای اصلاحات فرهنگی و اخلاقی

… کشور، از آن فرصتها خیلی استفاده میشد. آن فرصتها از ما گرفته شد. اما الان هنوز فرصت هست؛ یعنی خوشبختانه هنوز روحیه و آمادگی انقلابی در این کشور وجود دارد و امیدواریم که همواره وجود داشته باشد. روحیه و آمادگی مذکور، هست؛ اگرچه با قوّت و قدرت اوایل انقلاب نیست. الان هم به نظر من باید از این فرصت استفاده کرد و آن اصلاحات فرهنگی اخلاقی را برای این کشور انجام داد و این کاری است که مرکزش شما هستید. امیدوارم ان‌شاءاللَّه بتوانید این کارها را به خوبی انجام دهید.

لزوم اجرای مصوبات شورا در عین قانون‌گذار نبودن آن

مقام معظّم رهبری: بله، باید ترتیب اثر داده شود؛ این است. یعنی بایستی اجرا شود. تعبیر ایشان، چنین تعبیری بود. ایشان اسم قانون نیاوردند و به عنوان مرکز قانون گذاری قرار ندادند. کمااین‌که مجمع تشخیص مصلحت هم مرکز قانون گذاری به این معنا نیست. طبعاً مجلس شورای اسلامی مرکز قانون گذاری است؛ لیکن مصوّبات این‌جا باید اجرا شود. حالا باید ترتیبی داده شود که آن چیزی را که مورد نظر شریف ایشان بود - به نظر ما هم همین خوب است که ما بتوانیم کاری بکنیم که آنچه این‌جا تصویب میشود - حتماً اجرا شود. به صورتی نباشد که این‌جا یک عدّه از افراد متفکّر، صاحب منزلت فرهنگی و فکری و اجتماعی و غیره …

لزوم مکمل بودن شورا با مجلس و دولت و نبود تعارض میان مصوبات

… باید مکمّل هم باشند. تصمیم‌گیریهایی هم در دولت میشود؛ ولی شورای عالی انقلاب فرهنگی، هیچ وقت احساس تعارض و تنازع با دولت نمیکند - یعنی بنا نیست - چون اعضای دولت حضور دارند. در شورای جدید نیز چند نفر از آقایان - رؤسای کمیسیونها - که در مجلس هستند، حضور دارند. باید احساس تعارض نشود و مکمّل هم باشند. کارها را به گونه‌ای برنامه‌ریزی کنند که وجود این مجموعه و تصمیمش، حتماً مؤثّر باشد و معارضه‌ای هم بین مصوّبات این‌جا و مصوّبات مجلس وجود نداشته باشد. حالا ترتیبش چگونه خواهد بود، همان‌طوری که آقای هاشمی فرمودند، البته باید بررسی شود؛ یک حدّ و مرز مشخصی برای این گذاشته شود. میتوانید بعضی از مصوّبات این شورا را با تصویب خود شورا بیاورید تا من تأیید کنم. البته در مواردی که واقعاً مصوّبات مهمّی است که فکر …

پیدایش به تدبیر امام و نقش مؤثر در امور فرهنگی و دانشگاه‌ها

شورای عالی انقلاب فرهنگی که با تدبیر حکیمانه‌‌ی امام راحل عظیم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌الشأن به جای ستاد انقلاب فرهنگی قبلی پدید آمد، نقش فعال و مؤثری را در عرصه‌‌ی امور فرهنگی کشور بخصوص دانشگاه‌ها ایفا کرد و برکات ماندگاری از خود به جای گذارد. اکنون با پیشرفت کشور در کار سازندگی و گسترش دامنه‌ی نیاز به دانش و تخصص و لزوم فراگیری علوم و فنون و پرورش محققان و نوآوران و استادان و متخصصان کارامد، اهمیت این بخش از مسائل فرهنگی تأکید مضاعف یافته است. توسعه‌‌‌‌‌‌‌‌ی دانشگاهها و پژوهشگاهها و دیگر مراکز …

ستاد مرکزی جهاد ملی با بی‌سوادی، عقب‌ماندگی علمی و تبعیت فرهنگی

همه‌‌‌ی این حقایق مهم و هشدار دهنده، مسؤولان فرهنگی کشور را به تدبیری برتر و اهتمامی بیشتر و تلاشی گسترده‌‌تر فرا‌ می‌خواند و بویژه شورای عالی انقلاب فرهنگی را که در جهاد ملی، با بیسوادی و عقب‌‌ماندگی علمی و تبعیت فرهنگی، در حکم ستاد مرکزی و اصلی است، به تحرک و نوآوری و همت‌‌‌‌گماری بر می‌انگیزد.

تدوین شرح وظایف و ترسیم خطوط کلی فرهنگی کشور، نخستین وظیفهٔ دورهٔ تازه

نخستین وظیفه‌‌‌ی شورای عالی در دوره‌‌ی تازه، تدوین شرح وظایف و ترسیم خطوط کلی فرهنگی کشور است که در آن، متن حکم حضرت امام قدس سره و احکام اینجانب و توصیه‌‌های شفاهی در دیدارهای مکرر اعضای شورا مورد توجه و استناد قرار خواهد گرفت.

مقطع حساس شورا و نقش آن در سیاست‌گذاری فرهنگی و گسترش دانشگاه‌ها

شورایعالی انقلاب فرهنگی که از مواریث و یادگارهای ارزشمند امام راحل بزرگوار(طاب ثراه) و یکی از مفیدترین نهادهای عالیرتبه‌ی انقلاب است،‌ اکنون در مقطع حساسی از عمر خویش است. سیاستگذاری مسائل فرهنگی در آستانه‌ی تدوین برنامه‌ی پنج ساله دوم و بخصوص هدایت حرکت سازمان یافته برای مقابله با تهاجم فرهنگی دشمن و نیز ادامه‌ی گستردن کمی و کیفی دانشگاهها و مراکز تحقیق ازجمله چیزهایی است که شأن و نقش این شورایعالی را حساس‌تر می‌سازد و تقویت آن با نیروهای تازه‌نفس را الزام می کند. از اینرو جنابعالی را که بحمدالله خود عنصری فرهنگی و معتقد و علاقمند به تلاشهای اصولی در عرصه‌ی فرهنگ و دارای سوابق روشنی در این عرصه می‌باشید، به عضویت آن شورا منصوب می‌کنم. انتظار از جنابعالی و دیگر اعضاء محترم آن است که فرهنگ انقلاب و تحول فرهنگی را …

ضرورت متولی دلسوز برای امور فرهنگی که در محاسبات دولتی جا نمی‌افتد

وقتی انسان فکر می‌کند، می‌بیند شورای عالی انقلاب فرهنگی یکی از صدقات جاریه‌ی امام رضوان اللَّه تعالی علیه است و نعمت بزرگی برای امور فرهنگی کشور است. همان‌طور که جناب آقای هاشمی اشاره کردند، اگر امور فرهنگی، یک متولی و مجمع دلسوز و پیگیر و علاقه‌مند نداشته باشد، احتمال این هست که برنامه‌های فرهنگی، در محاسبات دولتی، جای خودش را پیدا نکند. مجموعه‌ی دولت، طبعاً به مسائل کلی کشور می‌رسند و بدیهی است که بعضی از مسائل، به هر دلیل، خودش را بر مجموعه‌ی دولت تحمیل می‌کند و چاره‌ای نیست که راجع به آنها تصمیم‌گیری شود. لذا در این بین، مسائل فرهنگی به مرکزی احتیاج دارند که در آن، دلسوزانه و پیگیر در مورد آنها مطالعه شود. آن مرکز، همین مجمع است. شاید در ابتدای امر، عده‌ای خیال می‌کردند که برای یک مجموعه‌ی فرهنگی، یک شورای فرهنگی دیگر ضرورت ندارد. اما امام تأکید کردند که «شورای عالی انقلاب فرهنگی باید باشد» و شورا، به این شکل جدید تشکیل شد و خود جناب آقای هاشمی هم یکی از پیگیرها و دلسوزهای این قضیه …

لزوم حفظ شوق و تازگی کار شورا و پرداختن به کارهای اساسی فرهنگی

… کردن؛ این خطر بزرگى است. اوّلى که انسان به یک کارى میپردازد، طبعاً شوق بیشترى دارد و جزئیّات آن کار را رسیدگى میکند؛ نباید گذاشت این شوق تمام بشود و کار حالت یکنواخت بگیرد. حالا جناب آقاى یزدى[4] اشاره کردند به اضافه شدن بعضى از افراد و تأثیر آن در کار شورا؛ همین نکته مورد توجّه بنده است که باید کارى کرد که این شورا از آن حالت تروتازگى و شوق و ذوق و علاقه‌مندى به کار و پشت‌کارگیرى هرگز نیفتد؛ با تدابیر مختلف؛ یک مقدارى از آن به داخل شورا و مدیریّت شورا و دبیرخانه‌ى شورا مربوط میشود، یک مقدار به اعضا مربوط میشود، یک مقدار هم شاید به ما ارتباط پیدا کند. امیدواریم که به هر حال این شوراى عالى همچنان در جهت‌گیرى‌هاى درست و تلاش عمقى و بنیانى و کلّى در کار فرهنگ کشور پیشرفت داشته باشد.

غلبهٔ ضرورت امور دانشگاه‌ها بر دیگر کارهای انقلاب فرهنگی در شورا

از مدّتها پیش ــ از همان اوقاتى که بنده هم بودم در شورا و توفیق داشتم که آقایان را هر هفته زیارت کنم ــ این فکر در داخل شورا بود که شورا از کار اصلى خود که «انقلاب فرهنگى» است، بسنده کرده به بخشى از آن که امر دانشگاه‌ها و آموزش عالى است؛ یعنى به بعضى از کارهاى دیگر، ممکن است نپردازد، به بعضى کمتر بپردازد. حالا در این دوره‌ى اخیر، شما با تشکیل این فرهنگستانهاى مختلف و بعضى از این کارها، یک مقدارى کار را توسعه دادید که تلاش مشکورى است و باید هم توجّه بشود به مسائل فرهنگ عمومى کشور و کارهایى که خارج از محدوده‌ى دانشگاه‌ها است، یعنى دستِ‌کم نباید گرفته بشود و قاعدتاً در برنامه‌هاى شورا بایستى باشد؛ ولى واقعیّت این است که بیشتر، ضرورت کار دانشگاه‌ها و فورى بودن و فوتى بودن و ادارى بودن و لاینعطل بودن ــ غیر قابل تعطیل بودن ــ کار دانشگاه‌ها، شورا را به آن سمت میکشاند. چاره هم ندارید؛ مجبورید که براى دانشگاه‌ها به هر حال، رئیس، برنامه، حالاها هیئت امنا، آئین‌نامه‌هاى مختلف و از این قبیل چیزها را ناگزیر آماده کنید، لذاست که حالا بنده هم عرایضم را بیشتر به آن مسئله‌ى دانشگاه‌ها مخصوص میکنم.

وظیفهٔ ایجاد محیط دینی، انقلابی و بانشاط برای پرورش دانشجو

… تلاش واقعاً مشکورى شده، تعدادى از اساتید، تعدادى از دانشجویان، تعدادى از مسئولین گوناگون، واقعاً کارى کردند که جزو ذخایر جاودانه‌ى آنها است پیش خدا و پیش این ملّت ــ که این کارها تماماً مشکور است ــ لکن کار نیمه‌تمام است، کار ناتمام است، کار کامل نیست. باید شوراى انقلاب فرهنگى، یکى از اهمّ وظایف و واجبات خودش را این قرار بدهد که ما چه کنیم که محیط دانشگاه، یک محیطى باشد که پرورش دانشجو در آن، دینى، انقلابى، توأم با آگاهى سیاسى، توأم با روحیه‌ى بانشاط دانشجویى باشد. این یکى از کارهایى است که شما باید بکنید. اگر شما نکردید، دشمنان این ملّت، نقطه‌ى مقابل آن را خواهند کرد؛ کمااینکه دارند الان هم میکنند؛ البتّه طرق مختلفى دارند.

برگزیده و صاحب‌نظر بودن اعضا و انتظارات زیاد نظام از شورا

… آن است، صاحب‌نظر و داراى تخصّصند؛ همه فرهنگى‌اند، همه با دانش و فرهنگ و دانشگاه و مانند اینها آشنایى دارند؛ ثالثاً جزو شوراهایى است که چند سال از عمر آن در بحبوحه‌ى کارها و تلاشها گذشته و کاملاً جاافتاده و پخته است؛ به مسائل پیرامون خودش کاملاً آشنایى دارد؛ ]لذا[ انتظارات به همین نسبت از این شورا زیاد است. نه اینکه بنده انتظار خاصّى داشته باشم، بلکه کلّاً نظام از یک مجموعه‌ى اهل فنّ برگزیده‌اى که به عنوان شوراى عالى انقلاب فرهنگى و زیر این نام جمع شده‌اند، انتظارات زیادى دارد؛ بخصوص با توجّه به اینکه بسیارى از مشکلاتى که به نظرمان میرسد در صحنه‌هاى مختلف اجتماعى، اقتصادى یا حتّى سیاسى داریم، اگر کاوش کنیم بر‌میگردد به مشکلات فرهنگى.

نقد انحصار همت شورا در مسائل دانشگاه‌ها و لزوم نگاه وسیع به جامعه

… نظر میرسد حالا هم همان‌جور است یا شاید یک خرده بهتر باشد. حالا این دو سه موردى که ایشان فرمودند[2] و همچنین کارهایى که اخیراً تصویب شده و اعلام شده ــ فرهنگستانها و مانند اینها ــ واقعاً خیلى کارهاى خوبى بود و شاید ]الان وضعیّت[ یک‌قدرى بهتر شده از آن جهت. آن‌ وقت هم همیشه ما مجموعه‌ى شورا به خودمان که مراجعه میکردیم، این نقص را اعتراف میکردیم؛ میگفتیم ما از کارهاى وسیعى که اینجا لازم است غافل میشویم و منحصر میشویم به مسائل دانشگاه‌ها؛ در حالى که مسائل دانشگاه‌ها بلکه مسائل آموزشى اعم از دانشگاه‌ها و آموزش‌وپرورش، کار یک شوراى عالى آموزشى است؛ فرضاً [تحت عنوان] شوراى آموزشى کشور. کمااینکه خود آموزش‌وپرورش یک شورایى دارد. خب، این چیزى نیست که شخصیّت‌هایى مثل حضّار ]این جلسه[، بخصوص با حضور رؤساى محترم سه قوّه و وزراى مختلف و این ‌همه اشتغالاتى که مسئولین در کشور دارند، بخواهند فقط به آن بپردازند. چه …

لزوم استفاده از صاحب‌نظران فرهنگی و انقلابی در حاشیهٔ شورا

… احتیاج دارید. من یادم مى‌آید که آن وقت دو کمیسیون بود: کمیسیون یک و کمیسیون دو؛ و بعد هم یک کمیسیون بین الکمیسیونَین که اسم آن کمیسیون مشترک بود. البتّه باز وقتى که به آن کمیسیون‌ها میرویم، مجموعه‌اى که هستند، مجموعه‌ى وزرا و معاونین و مانند اینها هستند. شاید لازم باشد که یک ‌قدرى این شورا در حاشیه‌ى خودش از صاحب‌نظرانى داراى شخصیّت فرهنگى و انقلابى ــ این دو با هم و در کنار هم ــ [استفاده کند.] اینجا آنجایى است که شوخى نمیشود کرد. اینجا اگر چنانچه یک ذرّه حاشیه‌ى انقلابىگرى‌اش ساییده بود و خراش داشت، این زاویه در عمل باز خواهد شد و مشکلات بزرگى را به وجود مى‌آورد؛ ]آن صاحب‌نظر[ حتماً باید عنصر فرهنگى باشد و حتماً هم باید انقلابى باشد. اینجا از آنجاهایى است که جز به این نمیشود رضایت داد. این گونه افراد را دعوت بفرمایید در حواشى این شورا تا به کارهاى اساسى و مهمّى که دارید برسند.

ضرورت روزافزون وجود شورا با اهمیت یافتن مسائل فرهنگی

امیدواریم که خداوند کمک کند به شما که این بارِ بسیار سنگین را به سهولت و سبکى ان‌شاءالله‌ بردارید و پیش ببرید. ما آن‌ وقتها خیال میکردیم که این شوراى انقلاب فرهنگى لابد یک چند سالى ادامه پیدا میکند و بعد دیگر وجودش شاید لازم نباشد؛ هر چه میگذرد مى‌بینیم نه، کأنّه وجود این شورا اصلاً واجب‌تر و لازم‌تر میشود با این اهمّیّتى که مسائل فرهنگى دارد براى ما پیدا میکند. خیلى مسائل دیگرى در زمینه‌هاى فرهنگى هست که دیگر حالا من وقت آقایان را نمیگیرم. ان‌شاءالله‌ که موفّق باشید.

توان پیشبرد فرهنگ کشور و رد ادعای افت شورا

معتقد بوده‌ام و همچنان هستم که این شوراى عالى میتواند کارایی‌هاى زیادى براى پیشبرد فرهنگ کشور داشته باشد؛ و کمک بزرگى است به وزارتخانه‌هایى که متصدّى و مباشر اجرائى کار فرهنگى هستند و همه هم بحمدا‌لله‌ در این مجموعه عضوند و شریکند؛ و از این ترکیب و این وضع هم بنده خیلى خوشحال و خشنودم.جناب آقاى هاشمى فرمودند که شورا افت کرده؛ من این را هیچ اعتقاد ندارم؛ من معتقدم که بحمدا‌لله‌ الان شورا با حضور آقایانى که تشریف دارید، بخصوص با توجّه به حضور مستمرّ خود جناب آقاى هاشمى، وضعش خیلى بهتر و تروتازه‌تر و فعّال‌تر شده. آن‌وقت هم عقیده‌ی من همین بود. جلساتى که ایشان شرکت میکردند، جلسات کارآمد و برش‌دارى بود و پیشرفت …

انتصاب اعضای جدید برای تکمیل ظرفیت و افزایش کارایی شورا

با سلام و تحیّت؛ به‌منظور تکمیل ظرفیّت شوراى عالى انقلاب فرهنگى و افزایش کارایى و خدمات باارزش آن شوراى محترم، حضرات آقایان مذکور در ذیل را به عضویّت آن شورا منصوب میکنم: جناب حجّت‌الاسلام والمسلمین آقاى محفوظى به نمایندگى از دفتر نمایندگان روحانى در دانشگاه‌ها، جناب آقاى دکتر حسن حبیبى، جناب آقاى دکتر علی‌اکبر ولایتى، جناب آقاى مهندس مصطفىٰ میرسلیم، رئیس کمیسیون آموزش عالى مجلس شوراى اسلامى.

قدردانی از خدمات اعضای پیشین و درخواست ادامهٔ کمک‌های مشاوره‌ای آنان

شورای عالی خدمات با ارزشی در این زمینه‌ها ارائه داده است و اینجانب بر خود فرض میدانم از همه‌ی اعضاء محترم که در دوره‌های مختلف نقش آفریده‌اند، بویژه از دانشمندان و اساتیدی که در دوره‌ی جدید در شورای عالی حضور نخواهند داشت صمیمانه سپاسگزاری کنم و ادامه‌ی کمکهای مشاوره‌ئی آنان را به این شورا درخواست نمایم.

انتصاب اعضای حقوقی و حقیقی برای دورهٔ چهارسالهٔ جدید

اینک برای دوره‌ی جدید -که از ابلاغ این نوشته آغاز خواهد شد- اشخاص حقوقی و حقیقی نامبرده در ذیل را برای چهار سال به عضویت شورای عالی انقلاب فرهنگی منصوب میکنم.

مسئولیت ترمیم سند تحول با پیگیری آموزش و پرورش

پس بنابر‌این، دو کارِ مهم هست: یکی ترمیم اصل سند که این [کار] به وسیله‌ی خود شورای عالی انقلاب فرهنگی باید انجام بگیرد، این ترمیم را آنها باید بکنند، یعنی آنجا بایستی انجام بگیرد و شما باید پیگیری کنید؛ و دوّم هم برنامه‌ی جامع اجرائی که تشکیلات آموزش و پرورش این برنامه را باید تنظیم بکند، این هم کار شما است؛ برنامه‌ی جامعی تنظیم بشود. البتّه بخشی از این برنامه را شما تنظیم کرده‌اید، بسیاری‌اش را عملیّاتی کرده‌اید آن طور که حالا در گزارشتان بود و من هم البتّه …