اوّل یک جمله در باب این شهید بزرگوار بگویم. چون مسئلهى عالِم متفکّرِ فیلسوفِ یگانهى ما، مرحوم آیتالله مطهّرى (رضوان الله علیه)، مسئلهى یک یاد خشک و خالى نیست که کسى زحمتى میکشد و از دنیا میرود یا زحمتى میکشد و شهید میشود و ما لازم است از او یاد کنیم و شکرانهى زحمات او را بداریم؛ بلکه مسئله، مسئلهى یک جریان فکرى است در جامعهى ما که هر چه میگذرد، برجستگى بیشترى پیدا میکند. در زمان حیات آن شهید کسانى که او را میشناختند، زیاد نبودند و کسانى که به عمق برجستگى و نورانیّت فکرى او آشنا بودند، باز هم کمتر بودند، امّا امروز در محیط ذهنى انقلاب، جریان فکرى شهید مطهّرى یک جریان ممتازى است. این کتابها و مباحث و گفتارهایى که آن عالِم دلسوز و مؤیّد منعندالله به آنها پرداخته است، مطالبِ یکایکْ لازم و حیاتى براى جامعه است؛ چه مباحث اجتماعى، چه مباحث فکرى، چه مباحث عمومى و چه مباحث فلسفى خاص، همهى اینها چیزهاى لازمى است. البتّه همه نمیتوانند از …
اثرگذاری او بهعنوان روحانی در دانشگاه
امروز روحانى، نمایندهی [اسلام] در دانشگاهها است؛ یعنى کسى که دین را در دانشگاهها باید معرّفى کند. شما ببینید در گذشته یک روحانى خوب در دانشگاه، مثل شهید بزرگوار مرحوم آیتالله مطهّرى یا دیگر برادران و بزرگانى که آنجا بودند چقدر اثر میگذاشتند؛ روحانى در دانشگاه فقط اینها که نبودند؛ خب، معمّمینى بودند که استاد بودند [امّا] آنها مردم را به دین نزدیک نمیکردند؛ بعضىشان از دین دور هم میکردند؛ بعضى از اساتید معمّم بىملاحظهى مراعاتنکنى که سرِ کلاس و بین دانشجوها هر چه به دهانشان مىآمد بدون توجّه به …
الگوی سالگردهایی که هر سال مسئلهٔ فکری تازهای تولید میکند
… که من نمیدانم؛ امّا من عرضم این است، این کار باید احیا بشود، امّا احیاى آن چه جورى است؟ من عرض میکنم بیشترین سرمایهگذارى را روى این قسمت قضیّه بکنید. خب، براى آقاى مطهّرى ــ شهیدِ به این عظمت ــ هر سال سالگرد میگرفتند، سه چهار سال رادیو یک چیزى میگفت؛ و بعد یواشیواش به این فکر افتادند که خب این سالگرد را یک کارى بکنیم که براى این خطّى که حالا مطهّرى نمایندهى این خط است، یک اثرى داشته باشد؛ خب کردند و خوب هم هست؛ یعنى دارند هر سالى یک کارى میکنند، یک بحثى میشود، یک چیز جدیدى تولید میشود، بهاصطلاح یک مسئلهى جدیدى در فضاى فکرى عالم اسلام تولید میشود یا پرداخته میشود؛ بالاخره یک چنین کارهایى باید کرد. هفتم تیر را چه جورى میشود بزرگداشت کرد؛ به نظر من مسئله این است.
تأثیرگذاری او همراه شهید مفتح و شهید بهشتی در دانشگاهها
… کسانى که در سرتاسر کشور به پُستها یا به کارهاى مؤثّر و حسّاس احتیاج داشتند، در یک نسل، با دین بکلّى بیگانه شدند؛ آن نسل پرورشیافتهى دوران رضاخانى و اوایل دوران نفوذ دانش جدید و فرهنگ اروپایى در ایران، غالباً نسل بىاعتقادى بود. البتّه بعدها وضع عوض شد؛ کسان زیادى با پیشرفتهاى دینى، با آگاهىهاى مذهبى آشنا شدند، احساسات در دلها بیدار شد، تفکّرات صحیحى پیدا شد، روشنفکران متدیّنى پیدا شدند، روحانیّون نافذالکلمهاى در دانشگاهها رسوخ کردند، امثال شهید مفتّح، شهید مطهّرى، شهید بهشتى، این شخصیّتهاى برجسته در دانشگاهها اثر گذاشتند و بعضى از شخصیّتهاى دانشگاهى با دنیاى دین و مسائل مذهبى آشنا شدند، و بر خلاف آنچه آنها میخواستند پیش آمد؛ امّا بناى کار را آنجور گذاشته بودند.
عمق تفکرات اجتماعی و اسلامی
… داشته باشند؛ الان آنچه در باب مسائل اسلامى، معارف کلّى اسلامى متفکّرین ایرانى روى آن بحث کردهاند، بمراتب عمیقتر و قوىتر است از آنچه متفکّرین روشنفکر معروف دنیا از اخوانالمسلمین،[5] سیّد قطب،[6] قبلاً رشید رضا،[7] عبده،[8] دیگران و دیگران مطرح کردهاند. تفکّرات مرحوم طباطبائى، مرحوم مطهّرى ــ این متفکّرین شیعه ــ در زمینههاى اجتماعى و مباحث عمومى اسلام ــ حالا مباحث تخصّصى مثل فقه و عرفان و فلسفه و مانند اینها که جاى خود دارد ــ حتّى معارف و مسائل عمومى، اینجا عمیقتر است. جورى نباشد که ناگهان ما در باب مسائل شیعه یک بحثى را مثلاً ارائه کنیم که بحث سَبُکى باشد، بحث خیلى عمیقى نباشد، بحث کممایهاى باشد، رقیقى باشد که به جاى جذب موجب دفع بشود. این نکتهى اوّل که هدف از این اجتماع بایستى دائماً مورد نظر باشد.