رفتن به محتوای اصلی

شهید مطهریشخص

نام‌های دیگر: مرتضی مطهری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مرتضی مطهری، متفکر و استاد حوزه و دانشگاه که در اردیبهشت ۱۳۵۸ ترور شد.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دومین مصاحبه با خبرنگار واحد مرکزی خبر در بیمارستان پس از حادثه ترور— ۱۳۶۰/۰۴/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۰۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۱۷ پاراگراف)

گرایش سلوکی و معنوی و اهل گریه و تضرع و دعای نیمه‌شب

من لازم میدانم و بارها هم این نکته را گفته‌ام که همه‌ی طلاب و همه‌ی اهل منبر، یک دور آثار آقای مطهری را بخوانند. مرحوم شهید مطهری (رضوان‌اللَّه‌علیه) گرایش سلوکی و معنوی هم داشت؛ یک مقدار متأثر از مصاحبت و شاگردی امام، یک مقدار متأثر از مصاحبت و شاگردی مرحوم علامه‌ی طباطبایی، یک مقدار هم بعدها با بعضی از اهل دل و اهل حال مأنوس و آشنا شده بود. ایشان اهل گریه و تضرع و دعای نیمه‌شب بود؛ بنده از نزدیک اطلاع داشتم. در آثار ایشان این رشحه‌ی معنوی، توحیدی و سلوک کاملاً مشهود است. یکی از کارهای لازم در حوزه‌ها مطالعه‌ی آثار ایشان است. جوانان عزیز ما باید با آثار شهید مطهری آشنا شوند. اگر بنده میخواستم برنامه‌ی حوزه‌ی علمیه‌ی قم را بنویسم، بلاشک …

معلم بزرگ دیروز و امروز و فردای کشور و متفکر دین‌شناس پرکار

برادران و خواهران عزیز! خیلی خوش آمدید هم ایام فرخنده ی هفته ی وحدت، و هم روز معلم و روز کارگر و هفته ی بزرگداشت معلم را تبریک عرض می کنم و از خداوند متعال علو درجات شهید بزرگ انقلاب - مرحوم آیت الله شهید مطهری - را مسألت می کنم که حقاً و انصافاً برای دیروز و امروز و فردای کشور معلم بزرگی بود؛ یک متفکر دین شناسِ مؤمنِ بااخلاص و پُرکار. معلمی و کارگری به معنای گسترده، در زیباترین شکل آن در این شخصیت عظیم انقلاب متجلی و متبلور بود. تجلیلی که ما از مقام معلم یا مقام کارگر می کنیم - چه در این مناسبت و چه در مناسبتهای گوناگون دیگر - صرفاً یک تعارف زبانی نیست؛ بیان منطق اسلام درباره ی تعلیم و …

بررسی اندیشه‌های او و تأثیرش در مبانی فکری انقلاب، نیاز جوامع اسلامی

در ابتدا از همه مسؤولان و دست اندرکاران برگزاری این کنگره و از حضور همه علما، اساتید، محققان به ویژه مهمانان خارجی که برای شرکت در این اجلاس از کشورهای مختلف به جمهوری اسلامی ایران تشریف آورده اند صمیمانه تشکر می کنم. بررسی اندیشه ها و آراء شهید آیةالله مطهری و تأثیر آن در شکل گیری مبانی فکری انقلاب اسلامی و تجلیل از شخصیت کم نظیر ایشان، هم مورد نیاز جوامع اسلامی و هم ادای بخشی از وظیفه حق شناسی نسبت به اندیشمندان و فرزانگان انقلاب اسلامی است.

لزوم تبیین هویت فکری و روشنفکری او در جریان فکری اسلامی معاصر

به نظر می رسد محور اصلی در این گردهمایی باید تبیین شخصیت فکری و هویت روشنفکری شهید مطهری و نقش آن در جریان فکری و روشنفکری اسلامی معاصر باشد. دربارۀ هویت فکری و روشنفکری شهید مطهری تاکنون تعریف جامعی ارائه نشده است.

نامأنوس بودن سخنان دینی و قرآنی او برای برخی اهل دین

… است. سیْر در این اقیانوس عظیم و رسیدن به اعماق آن و کشف آن - که از کتاب و سنّت همه‌ی اینها استفاده میشود - کاری است که همگان باید بکنند؛ کاری است که در طول زمان باید انجام گیرد. تولید فکر در هر زمانی متناسب با نیاز آن زمان از این اقیانوس عظیم معارف ممکن است. یک روزی حرفهای مرحوم شهید مطهّری که مطرح میشد، به گوش بعضی ناآشنا میآمد. حرفهای شهید مطهّری، حرفهای دین بود؛ حرفهای قرآن بود؛ حرفهای اسلامی بود؛ اما بسیاری از کسانی که با دین و قرآن و اسلام هم سر و کار داشتند، با آن حرفها آشنایی نداشتند! در همه‌ی زمانها این امکان برای متفکّران آگاه، قرآن‌شناسان، حدیث‌شناسان، آشنایان با شیوه‌ی استنباط از قرآن و حدیث، آشنایان با معارف اسلامی و مطالبی که در قرآن و در …

اهانت‌ها و تهاجم‌ها به او در زمان حیات و پس از آن

… و ینأون عنه». حرف رسا و نافذ، منطق قوی و مستحکم، هر جایی که باشد، دشمن آن‌جا را زود تشخیص میدهد؛ چون حسابگر است. دشمن - همان‌طور که گفتم - آن‌جا را میشناسد و به مقابله‌اش می‌آید. با مرحوم شهید مطهری نیز همین‌گونه برخورد کردند. امروز شهید مطهری در دنیا نیست. البته امروز هم بعضی کسان شهید مطهری را رها نمیکنند؛ امروز هم حتی به او تهاجم میکنند؛ لیکن آن روزی که زنده بود، کسانی که بوده‌اند و دیده‌اند، میدانند که با آن شهید عزیز چه کردند؛ چه اهانتها، چه ناشایستها و ناسزاها که به آن چهره‌ی مطهّر و منوّر زده شد. در همه‌ی سطوح ممکن است چنین چیزی پیش بیاید. نسبت به اشخاص هم ممکن است پیش بیاید؛ اما بایستی راه درست را، شیوه‌ی درست را و ابزار درست را، با این چیزها از دست نداد. باید اثرگذاری داشته باشد. دو چیز در کنار هم باید باشد: اول تصمیم قاطع و جدّی و هوشیارانه برای …

حق بزرگ بر گردن ملت و انقلاب به‌عنوان معلم پیشرو

به همه برادران و خواهرانی که لطف کردند و تشریف آوردند، خوشامد عرض میکنم و روز شریف معلم و روز شریف کارگر را به معلمان عزیز و به کارگران عزیز تبریک میگویم. همچنین یاد استاد شهیدِ بزرگوار و معلم پیشروِ این وادی - مرحوم آیةاللَّه شهید مطهری - را که حقّ بزرگی به گردن ملت و انقلاب ما دارند، گرامی میدارم.

پرورش او در دامان معلمان خوب، از جمله پدرش

… آینده هم خیلی مهمّ است؛ اما فقط هم آن نیست. همینهاست که کشور و نظام و جوانان را میسازد. همینهاست که مطهّری درست میکند. مطهّری رضوان‌اللَّه‌تعالیعلیه در دامان چند معلّمِ خوب پرورش یافته بود که اوّلین آنها پدر خودش بود. بله؛ بعضی پدرها معلّمند؛ بهترین معلّمند. آن معلّم خوب، این مرد بزرگ را پدید آورد. شهید مطهّری از پدر خود خیلی بالاتر و بزرگتر بود - من پدر بزرگوار ایشان را هم زیارت کرده بودم - مطهّری انسان استثنایىِ برجسته‌ای در زمان خودش بود که از مقام پدر خیلی بالاتر بود؛ اما آن پدر بود که توانست این مرد بزرگ را به‌وجود آورد و در دامان تربیتِ خود پرورش دهد. معلّمان او هم این‌گونه بودند. مرحوم آقای مطهّری از معاشرت یک یا دو ماه رمضان خودش با مرحوم «آقانجفی قوچانی» آن مرد بزرگواری که «سیاحت شرق» و «سیاحت غرب» را نوشت، برای من نقل میکرد. معلوم میشد که مقامات معنوی و تربیت و ممشا و منش آن مرد برروح مرحوم مطهری …

تبیین معارف عالی اسلام برای مردم در کتاب‌هایش

عزیزان من! آنچه که امروز میتواند جبهه ایمان و جبهه حق را مستحکم کند عبارت است از تمسّک به وحدت کلمه در زیر سایه اسلام، در زیر سایه حسین‌بن‌علی، در زیر سایه معارف عالیه اسلام که شخصیتهایی مثل شهید مطهّری - که این روزها ملت ما به یاد آن بزرگوار است - آن را در کتابهای خود برای آحاد مردم تبیین و تشریح کردند. تمسّک به وحدت در پرتو این خورشیدهای فروزان، به فضل الهی این کشور را از این مرحله هم مثل مراحل گذشته خواهد گذراند و دشمن را ناکام خواهد کرد. ان‌شاءاللَّه فردای این کشور و فردای این ملت، به برکت استقامت ملت ایران و استقامت جوانان ما و ایمان راسخ و عمیق آنها، …

کتاب‌هایش برآمده از سخنرانی‌ها و تبلیغ به سبک رایج روحانیت

… بیشتر از آن در کشورهاى آفریقایى ــ انجام دادند. در خود اروپا و آنجاها هم وضع بدتر از این حرفها است که قابل ذکر نیست؛ لکن در شما این ممکن و واقع است و گذشته‌ى تبلیغىِ ما هم این را نشان میدهد که تبلیغ اوّلاً ناشى است از اندیشه و فکر و مطالعه و تدبّر و رسیدگى؛ که نگاه کنید به آثار تبلیغى، اغلب کتابهاى مرحوم آیت‌الله‌ شهید مطهّرى (رضوان الله‌ تعالى علیه) سخنرانى‌هاى او است؛ یعنى همین تبلیغات او است که با همین روش، با همین سبْکى که شما امروز دارید انجام میدهید، ابلاغ شده، تبلیغ شده و رسانده شده است. و ببینید چقدر پُرمایه و پُرمغز است! و از این ‌قبیل الى‌ماشاءالله‌ چه در دوران انقلاب و چه قبل از آن [وجود داشته].

آثار شهید مطهری مجموعه‌ای ارزشمند از دانش دین

… فطیر است.» همین باعث شده است که وظیفه‌اى بر دوش همه‌ى ما باشد و آن این‌که، هرکس در هر جا که هست، یک قدم به جلو بردارد. بعضى از طریق تحقیق علمى و تأمّل در این باره، بعضى از طریق کار کردن روى قرآن یا احادیث و یا آثار برجسته‌ى دینى، و بعضى هم به طرق دیگر. من به جمعى از روحانیان عرض مى‌کردم که اگر کسى ده اثر از آثار شهید مطهّرى را انتخاب کند و با دقت از اوّل تا آخر بخواند و در آنها تأمّل و تعمّق کند، درمى‌یابد که اینها مجموعه‌ى با ارزشى از دانشِ دین است. دانش دین، صرفاً فلان کتاب فقهى نیست که مثلاً یک بارِ دیگر آن را بگیریم و بخوانیم تا به دانشمان بیفزاییم؛ نه.

الگوی ورود به میدان پاسخ‌گویی به افکار جدید

… می‌شود جلو نظرات افراد را بست!؟ می‌گویند، حرف می‌زنند، به ذهنها خطور می‌کند، بیان می‌کنند. در بین مستمعین این حرفها، جوانانی هستند که آینده‌ی مملکت در دست آنهاست؛ اداره‌ی کشور در آینده به عهده‌ی آنهاست. حتی طلاب جوانی هستند که آینده‌ی حوزه‌ها در دست آنهاست. پس، کسانی باید بیایند و وارد میدان شوند؛ همان‌طور که مرحوم مطهری وارد میدان شد. ما، در گذشته مرحوم مطهری را داشتیم، و امروز هم کسانی باید بنشینند و واقعاً فکر کنند.

آثار او بهترین آثار موجود ولی ناکافی برای همیشه

… مسائل تاریخ، مسائل فلسفه و خلاصه انواع و اقسام مفاهیمی که در کمونیسم مطرح است. حالا ما مسلمانیم و برگشته‌ایم به اسلام. شما که به قول خودتان «ام القرای اسلام» هستید، بیایید به ما کتاب بدهید.» شما به آنها خواهید داد؟ چه چیزی را ترجمه می‌کنید تا به آنها بدهید؟ باز هم مجبوریم بگوییم: آثار شهید مطهری، رضوان الله علیه. که البته، حقیقتاً هم در همان مقداری که این بزرگوار نوشته، بهترین آثار است. گویا و منطقی و اول و آخر دار و قوی و خوب. اما خوب؛ آخر تا کی؟ آیا نباید کتاب جدید تولید کنیم؟ نباید به حسب مناسبات مختلف، آثار مختلف تولید شود؟

تصویر روحانیت در چشم دانشجویان با دیدن مطهری و باهنر و مفتح

ما میگفتیم روحانیون به دانشگاه بروند؛ حالا روحانیون هم رفته‌اند. البته روحانیون وجود مبارکی هستند؛ اما نه آن مقداری که توقع بوده است. الان روحانیونی که در دانشگاه هستند، آیا واقعاً همان شبحی را تداعی میکنند که دانشجویان با دیدن مرحوم شهید مطهری از روحانیت به چشم میآوردند؟ این سیلی که از دانشگاه به طرف حوزه‌ی قم راه افتاد و مرتب آمدند طلبه شدند، به‌خاطر چه بود؟ چون شبحی که از روحانیت در نظرشان بود، شبح مطهری و باهنر و مفتح و امثال اینها بود. آیا این آقایی که حالا به دانشگاه میرود، همان شبح را تداعی میکند یا نه؟ قاعدتاً نه. این خلأ را شما با مقاله‌هاتان پُر کنید؛ بگذارید حوزه آن جایگاه خودش را داشته باشد.

اثرگذاری او به‌عنوان روحانی در دانشگاه

امروز روحانى، نماینده‌ی [اسلام] در دانشگاه‌ها است؛ یعنى کسى که دین را در دانشگاه‌ها باید معرّفى کند. شما ببینید در گذشته یک روحانى خوب در دانشگاه، مثل شهید بزرگوار مرحوم آیت‌الله‌ مطهّرى یا دیگر برادران و بزرگانى که آنجا بودند چقدر اثر میگذاشتند؛ روحانى در دانشگاه فقط اینها که نبودند؛ خب، معمّمینى بودند که استاد بودند [امّا] آنها مردم را به دین نزدیک نمیکردند؛ بعضى‌شان از دین دور هم میکردند؛ بعضى از اساتید معمّم بى‌ملاحظه‌ى مراعات‌نکنى که سرِ کلاس و بین دانشجوها هر چه به دهانشان مى‌آمد بدون توجّه به …

الگوی سالگردهایی که هر سال مسئلهٔ فکری تازه‌ای تولید می‌کند

… که من نمیدانم؛ امّا من عرضم این است، این کار باید احیا بشود، امّا احیاى آن چه جورى است؟ من عرض میکنم بیشترین سرمایه‌‌‌‌‌‌گذارى را روى این قسمت قضیّه بکنید. خب، براى آقاى مطهّرى ــ شهیدِ به این عظمت ــ هر سال سالگرد میگرفتند، سه چهار سال رادیو یک چیزى میگفت؛ و بعد یواش‌‌‌یواش به این فکر افتادند که خب این سالگرد را یک کارى بکنیم که براى این خطّى که حالا مطهّرى نماینده‌‌‌‌‌‌ى این خط است، یک اثرى داشته باشد؛ خب کردند و خوب هم هست؛ یعنى دارند هر سالى یک کارى میکنند، یک بحثى میشود، یک چیز جدیدى تولید میشود، به‌‌‌‌‌‌اصطلاح یک مسئله‌‌‌‌‌‌ى جدیدى در فضاى فکرى عالم اسلام تولید میشود یا پرداخته میشود؛ بالاخره یک چنین کارهایى باید کرد. هفتم‌‌‌‌‌‌ تیر را چه جورى میشود بزرگداشت کرد؛ به نظر من مسئله این است.

متهم‌شدن به ضعف تشیع به‌سبب دعوت به پرهیز از نزاع مذهبی

… به این‌که شما رفتید شیعه شدید، در جامعه‌ى خود ما هم کسانى بودند که به خاطر این‌که از دعوا و نزاع و اختلاف بین شیعه و سنى جلوگیرى مى‌کردند و نصیحت مى‌کردند به وسیله‌ى افراد ساده‌لوح و سطحى متهم شدند به این‌که اینها تشیعشان ضعیف است و گرایش به تسنن دارند. در همین تهران قبل از انقلاب چهره‌هاى بزرگى مثل؛ مرحوم شهید بهشتى و شهید مطهرى را افراد بدخواه متهم مى‌کردند به این‌که اینها ولایتشان ضعیف است و تشیعشان ضعف است. چرا؟ در حالى که اینها پرچمداران تفکر اسلامى از دیدگاه شیعه بودند، چه طور مى‌شد اینها را متهم کرد به چنین چیزى؟ علت این بود که اینها مى‌گفتند که دست از دعوا بردارید دم از اختلاف نزنید، حساسیتها را تحریک نکنید، فقط به این دلیل. البته استعمار هم حداکثر استفاده را از این قضیه مى‌کند، هر جا یک منادى وحدتى در هر جاى دنیاى اسلام پیدا شد او را به یک تهمتى متهم مى‌کنند براى این‌که نداى او را از بین ببرند و برد کار او را ضعیف کنند. مردم ما باید هوشیارانه با این مسأله برخورد کنند به خصوص …

پناهگاه دانشجویان مسلمان در دانشکدهٔ الهیات

مرحوم شهید مفتح و همچنین شهید مطهری جزو کسانی بودند که ملجأ و ملاز جوانهای دانشجوی مسلمان بودند. آن کسانی که می‌خواستند واقعاً اسلامی باشند، اسلامی بیاندیشند، اسلام را یاد بگیرند، الهیات را بفهمند، و آن چیزی که فرض می‌شد که دانشکده‌ی الهیات برای آن بوجود آمده، آن بشوند، این دو شهید عزیز سالیان متمادی این‌جا ملجأ بودند، و تحرک داشتند، و مخصوصاً مرحوم شهید مفتح خیلی هم بی‌پروا که مرحوم مطهری برای من نقل می‌کردند از برخورد شدید ستیزه‌آمیز بعضی از اساتید با ایشان و ایشان با بعضی از اساتید این‌جا به مناسبت همین مسائل بنیانی فکری و اعتقادی و این‌که این‌جا اهانت می‌شد به بعضی از مقدسات حتی بوسیله‌ی همان کسانی که به گمان من تعمّد بود در گذاشتن اینها، و این شهید عزیز بی‌مهابا و بدون رعایت بعضی از ملاحظات و با کنار گذاشتن آن متانت ظاهری‌ای که یک استاد برای خودش قائل است. برخورد کرده بود و در مقابل آن مسائل ایستاده بود. یک چنین شخصیت انصافاً همه‌جانبه‌ای بود، این عزیز بزرگوارمان. بعد از انقلاب هم حقاً شخصیت نافع و مفیدی بود. اگر چه از ایشان کم بهره گرفته شد و عمر بابرکت ایشان کفاف نداد که بمانند و انقلاب را بهره‌مند کنند. لکن …

لزوم شخصیت‌نگاری دقیق و کامل او بر پایهٔ خاطرات و آثار

… هم بود - و خب شما جزو کسانی بودید که در شهادت استاد به سیاه کردن جامه اکتفا نکردید، واقعاً قلباً عزادار و مثل بسیاری از علاقمندان و آشنایان آن عزیز قلباً عزادار بودید؛ و چیزهای خیلی زیادی را قاعدتاً از این بزرگوار میدانید به مناسبتی که با ایشان نزدیک بودید. خیلی خوب است که این مذاکره را شروع کنیم و شاید این گفتگو یک مقدمه‌ای باشد برای یک بازنگری مجدد در شخصیت این استاد عزیز که به صورت منطقی و دقیق و با استفاده از خاطراتی که از ایشان هست و کتابهایی که هست واقعاً یک {شخصیت }شخصیت نگاری واقعی و صحیحی از ایشان به طور کامل انجام بگیرد.

آشنایی کامل با فقه و معارف اسلامی

این بزرگوار تمام این آشنایی را داشت. اشتباه آنها بر اثر عدم آشنایی بود بله، و این آشنایی را ایشان به طور کامل داشت در جنبه‌ی فقه، در جنبه‌ی معارف اسلامی.

تحلیل سخن او دربارهٔ خطرناک‌ترین دوره برای اسلام در ایران

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: بله. البته خب شهید مطهری تاریخ را خوب میدانست و دوره‌های مختلف تاریخی کشور ما را از بعد از اسلام ایشان یقیناً مطالعه کرده بودند و میدانستند، و آدمی هم نبود ایشان که بی‌حساب و بی‌مطالعه حرف بزند؛ میخواهم من این را قرینه بگیرم که ایشان در هنگامی که این جمله را میگفتند به یاد دوران مغول مثلاً بودند. دوران مغول یکی از آن دورانهای فوق‌العاده سخت است برای عالم اسلام؛ میدانید آنچه که در دوران مغول عالم اسلام از دست داد چیزی نیست که در ظرف یک قرن و دو قرن و سه قرن ممکن باشد برگردد و من شک دارم که آیا تا الان هم ما از لحاظ به دست آوردن منابع اصیل فکری اسلامی - …

رد شجاعانه و صریح شعار اسلام منهای روحانیت

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: بله درست است این، یعنی اعتقاد مرحوم مطهری رضوان‌الله‌علیه به نقش نهاد روحانیت منهای اشتباهاتی که ممکن است این یا آن شخص روحانی داشته باشد یکی از خصوصیات ویژه‌ی این بزرگوار بود. این جمله‌ی اسلام منهای روحانیتی که کوبیده شد به طور کامل و واقعاً در ذهنهای کسانی که مشتبه بودند پاک شد این را ایشان این هنر آقای مطهری بود که روی این مسأله، اوّلاً درک کرد که هدف آن کسانی که دارند یک سری حرفهایی را میزنند همین اسلام منهای روحانیت است، یعنی میخواهند اسلام بدون مفسر و عالم اختصاصی به اسلام وجود داشته باشد تا راه برای تعبیر و توجیه باز باشد. هم این معنا و هم این‌که این را شجاعانه و صریحاً مطرح کردن و رد کردن از خصوصیات مرحوم مطهری بود.

لطف الهی در حق او در یافتن استادان و مربیان برجسته

… معنوی که روی ایشان اثر داشته برایشان خیلی جالب بود، مثل مرحوم حاج میرزا علی آقای شیرازی بله، ایشان عکس مرحوم آمیرزا علی آقای شیرازی را توی اتاقشان زده بودند، بله آن‌جا بود که با یک حالی هم از حاج میرزا علی آقا ایشان یاد میکرد، و شانسی هم واقعاً ایشان داشتند؛ من به غبطه میخورم به حال آقای مطهری واقعاً این لطفی که خدا در حق ایشان کرده یک چیز عجیبی است. خب مثلاً در قم که ایشان میروند در اوائل کار یک استادی مثل امام خمینی را ایشان پیدا میکنند؛ خب دیگر کمتر کسانی بودند که توانسته باشند در آن برهه‌ی از زمان از این سرچشمه‌ی موّاج صفا و معنویت و عرفان و حکمت آن‌جور استفاده بکنند که مرحوم شهید مطهری رضوان‌الله‌علیه کردند که هم شرحش را خود ایشان بیان کردند، هم حضرت آیت‌الله‌منتظری که خب همدرس و شریک و …

بهره‌مندی از هم‌درسان و استادان برجسته در حوزهٔ قم

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: بله این هم یکی دیگر از خصوصیات است. بله، یک همدرسی مثل آیت‌الله منتظری و بعد آن وقت درس مرحوم طباطبائی و اُنس با مرحوم طباطبائی - اُنس طولانی با ایشان - استفاده‌ی از مرحوم آمیرزا علی آقای شیرازی، استفاده‌ی از مرحوم قوچانی، کی بودند؟ ... آقا نجفی بله مرحوم آقا نجفی، ایشان

توفیق الهی در دیدار و بهره از استادان و بزرگان کم‌نظیر

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: بله دیده بود. آقای مطهری شخصیتی مثل آمیرزا علی آقا واقعاً شانسی داشت ایشان و خدای متعال به ایشان لطف کرده بود آن‌جور اساتیدی و آن‌جور بزرگانی که انسان مثلاً این‌طور شخصیتها را خیلی کم اتفاق می‌افتد کسی یکی، دو تا از اینها را مثلاً ببینید در مدت عمرش، ایشان اینها را همه را دیده بود و الحمدلله توفیقات الهی از همه جهت نصیب این بزرگوار بود.

شخصیت جامع و کم‌نظیر در جمع ابعاد گوناگون

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: بله به‌هرحال شخصیت انصافاً جامع و کاملی بود آقای مطهری جزو نادرترین شخصیتهایی است که همه‌ی این ابعاد مختلف در وجود ایشان بحمدالله جمع بود.

سودمندی شهادت او برای اسلام کمتر از حضورش نبود

… این مثل این است که مثلاً فرض کنید که انسان در یک بازار خیلی پرعظمتی برود یک وقت یک سکه‌ی طلا را خرج بکند، خوب به قدر یک سکه‌ی طلا می‌گیرد. یه وقت به قدر هزارتا سکه‌ی طلا می‌خواهد، به قدر هزتار سکه‌ی طلا خرج می‌کند. یعنی شهادت یک عمل، یک حرکت بی‌خسارت است. آقای مطهری هم که شهید شده بود، یک عده‌ای دستپاچه بودند که حالا چه خواهد شد؟ لکن نه! الحمدالله دیدید که آقای مطهری شهادتش برای اسلام از حضورش برای اسلام کم‌فایده‌تر نبود. آقای بهشتی هم همین‌جور.

تحلیل خوارج در کتاب سیری در سیرهٔ ائمهٔ اطهار

[شهید مطهری] دربارۀ خوارج بحث بسیار خوبی کردند در کتاب [سیری در سیرۀ ائمۀ اطهار]، که حقیقتاً جای این است که مورد تأمل و تعمّق قرار بگیرد. ایشان می‌گویند مسئلۀ خوارج، مسئلۀ نومسلمان‌هایی بود که احساسات اسلامی داشتند، اما آگاهی‌های اسلامی نداشتند، اساس قضیه این است. پیغمبر اکرم چه در دوران سیزده سال مکه، چه در دوران ده سال مدینه، مسلمان‌ها را تربیت می‌کرد؛ لحظه‌به‌لحظه. معلمِ وحی بالای سر مسلمان‌ها بود، قدم‌به‌قدم آنها را نسبت به معارف اسلامی، نسبت به انطباق آن معارف با عمل مردم، نسبت به جهت‌گیری جامعۀ اسلامی، نسبت به …

توصیه به خواندن کتاب او دربارهٔ جبر و اختیار برای فهم معنای تقدیر

این کتاب شهید مرحوم مطهری را بخوانید دربارۀ جبر و اختیار.[22] درست روشن می‌کند معنای تقدیر را. این تقدیر الهی است. تقدیر الهی این بوده، بعد هم [محقق] نشده به‌خاطر بروز حوادثی. پس، از دید امام باقر علیه‌الصلاة‌والسلام مسئله برای امام صادق، مسئلۀ قائم آل محمد است یعنی بناست آن حضرت همین سِمت قیام را بر عهده داشته باشد و این کار را انجام بدهد و قیام کند. …

گرامیداشت یاد او به‌عنوان معلم بزرگ در روز معلم

خوشامد عرض میکنم به یکایک شما برادران و خواهران عزیز، معلّمان و پرورش‌دهندگان فضیلت و سازندگان آینده‌ی کشور. به جامعه‌ی معلّمین در سراسر کشور سلام عرض میکنم، روز معلّم را به همه‌ی معلّمان عزیزمان تبریک عرض میکنم و یاد معلّم بزرگ و شهید، مرحوم آیت‌الله مطهّری را که این روز همیشه با یاد ایشان همراه است، گرامی میدارم. این روز، روز دوازدهم اردیبهشت، برای ما یک فرصت است که عرض اخلاصی بکنیم به جامعه‌ی معلّمین کشور؛ هم تشکّر کنیم، هم عرض ارادت کنیم، هم در حدّ توان تکریم زبانی از معلّمان عزیزمان بکنیم ــ البتّه تکریم زبانی کافی نیست، امّا لازم است ــ و مطالبی را هم راجع به …