رفتن به محتوای اصلی

شهید مطهریشخص

نام‌های دیگر: مرتضی مطهری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مرتضی مطهری، متفکر و استاد حوزه و دانشگاه که در اردیبهشت ۱۳۵۸ ترور شد.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دومین مصاحبه با خبرنگار واحد مرکزی خبر در بیمارستان پس از حادثه ترور— ۱۳۶۰/۰۴/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۶۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۰۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۱۷ پاراگراف)

قبضهٔ فضای دانشگاه با استدلال و فکر، نه دعوا

روحانى باید مجهّز به اندیشه‌ى ناب اسلامى باشد، [آن هم] از بهترینش، مستدل‌ترینش و قوى‌ترینش؛ و ما داریم این‌جور حرفهایى. یک نفر مثل شهید مطهّرى (رضوان الله‌ تعالى علیه) یک جامعه‌ى دانشگاهى را در مقابل خود به قبول و اذعان و تسلیم وا‌میداشت. در همان دانشکده‌اى که آن بزرگوار تدریس میکرد، کسانى بودند که درست ضدّ دین به ‌طور صریح تبلیغات میکردند و درس میگفتند. آن بزرگوار نرفت با آنها دعوا کند و دست‌به‌یقه بشود؛ حرف زد، فکر داد، حقایق را گفت، از ذهنیّت صحیح استفاده کرد و فضا را قبضه کرد. پیش از انقلاب این‌جورى بود؛ پیش از انقلاب، روحانیّونى که با این دانشگاه‌ها و محیط‌هاى فکرى و جوان و احیاناً مرتبط با افکار بیگانه اتّصال داشتند، ابزارى که قدرت و زورى به آنها بدهد نداشتند امّا فضا در قبضه‌ى آنها بود، دست آنها بود. در یک مسجدى میدیدید یک …

مبارزهٔ فکری سالیان با افکار انحرافی به‌عنوان جهادی سخت

… مثل شهید مطهّرى، واقعاً در طول سالها هم قابل بیان کردن به شکلى که حقّش اداء بشود، نیست؛ لذا باز هم ملّت ما بشنوند از مطهّرى عزیز و این شهید بزرگوار. آن جمله این است که شهید مطهّرى یک مبارزِ در راه خدا بود؛ یک مجاهد فى‌‌سبیل‌الله‌؛ منتها جهاد انواعى دارد. یکى از سخت‌ترین جهادها این است که در مقابله‌ى با هجوم افکار و فرهنگهاى غلط و انحرافى و درک غلط جمعى از مردم، یک انسانى که حق را مى‌شناسد، بِایستد و بخواهد از حق دفاع کند و با بیان، با فکر، با منطق، با سلاح زبان و قلم بخواهد ذهنها را به سمت آنچه درست است هدایت کند؛ این از آن جهادهاى بسیار سخت است و شهید مطهّرى این جهاد سخت را سالهاى متمادى انجام داد. او نگاه میکرد به سطح جامعه ــ انسان بصیر و نافذالبصیره‌اى هم بود؛ آدم معمولى‌ای نبود، بینش تیزى داشت ــ میدید که اشتباه‌ها در فهم عمومى ملّت ما که تحت تأثیر تلقین دشمنان قرار گرفته است، چیست؛ و شروع میکرد با آنها مبارزه کردن.

کمک روشنگری فکری او به پیروزی انقلاب و هدایت حرکت عمومی

… که مبارزه‌ى در راه خدا بود، اوّلاً کمک بسیار زیادى کرد به پیروزى این انقلاب؛ چون تا مردم فکرشان درست نباشد، کار درست از آنها سر نمیزند. فکر که درست شد، انسان درست عمل میکند؛ انسان اعتقاد به یک راه درست که پیدا کرد، آن راه را مى‌پیماید و در آن راه مى‌افتد. و او کمک میکرد به شناخت مردم که راه را بشناسند؛ پس کمک کرد به پیروزى این انقلاب و به هدایت این حرکت عمومى که اى کاش کسانى که در آن روزهاى سخت، در میدان مبارزه بودند، بنشینند یک مقدارى با قلم تحلیلى، آنچه را گذشته است ــ آن غصّه‌ها، آن رنجها، آن خونِ‌دل‌ها ــ بیان کنند که این جوانهاى ما، این عزیزان ما، نوباوگان ما بفهمند که ما از چه معابرى عبور کردیم. گاهى ماشین از راه‌هاى سختى عبور میکند، مسافر در راه خواب است و نمیفهمد که به آن راننده‌ى بیچاره و آن شاگرد شوفر و آن چند نفرى که بیدار بودند، چه گذشت تا از این گردنه‌هاى خطرناک عبور کردند؛ بنویسند اینها را تا مردم بدانند که مطهّرى‌ها چه کردند در آن دوران.

شهادت در پی مبارزه با التقاط، نفاق و تهاجم فرهنگی

ثانیاً، همان مبارزه موجب شد که او به شرف شهادت نائل بشود؛ یعنى آن که مطهّرى را به زمین انداخت و خون او را جارى کرد، دشمنی بود که از ارشادها و آگاهى‌هایى که او به مردم میداد، صدمه میدید. چون شهید مطهّرى در مقابل «التقاط» ایستاد، در مقابل «نفاق» ایستاد، در مقابل «تهاجم فرهنگ غرب و شرق» ایستاد، اسلام ناب را، اسلامِ دینىِ حکم فقاهتى را ترویج کرد، کسانى که با این چیزها مخالف بودند، او را به زمین انداختند؛ و اگر دستشان میرسید، هر چه شبیه مطهّرى و کوچک‌تر از مطهّرى و در راه مطهّرى هم بود، به زمین مى‌انداختند که خداى متعال بحمدالله‌ به آنها این فرصت را نداده است و ان‌شاءالله‌ هرگز هم نخواهد داد. خب، پس تجلیل از مطهّرى اینها است.

نقد سخنان نادرست دربارهٔ او و سوءاستفادهٔ مخالفانش از نامش

من میبینم گاهى بعضى‌ها درباره‌ى شهید مطهّرى یک چیزى مى‌نویسند یا یک کلمه حرفى میزنند که این حرف ناشى از نشناختن مطهّرى است؛ یک چیزهاى غلط و عجیب‌ و غریبى درباره‌ى او بیان میکنند که روح او از آن چیزها خبردار نبود. متأسّفانه این هم از واقعیّات است که یک عدّه‌اى بودند که یک عمر در دوران اوج تفکّرات شهید مطهّرى با او مبارزه کردند، حالا امروز چون نام شهید مطهّرى نام درخشانى است، حرفى ندارند که اینجا و آنجا به اسم او هم تمسّک کنند و زیر لواى اسم او، باز همان حرفهاى خودشان را بزنند.

آشکار شدن روزافزون آثار فکری و علمی او پس از شهادت

سالروز شهادت امام صادق علیه‌الصّلاةوالسّلام را به شیعیان و رهجویان آن مشعل عظیم الهی تسلیت عرض میکنم. همچنین یادبود شهادت استاد شهید بزرگوار، مرحوم آیةالله‌مطهّری را گرامی میداریم؛ که هرچه از شهادت آن عزیز میگذرد، آثار و برکات معنوی فکری او، ابعاد تازه‌تری را از خود نشان میدهد. آثار فکری و علمی آن روحانی بزرگوار، روزبه‌روز بیشتر در افق مطبوعات کشور و معلومات دینی ما آشکار میشود و انسان میفهمد که یک روحانی متفکّر و دارای مسؤولیت، چه زندگی پرباری میتواند داشته باشد.

لزوم مطالعهٔ آثار او به‌ویژه برای جوانان و اهل دانش

لازم است جوانان، مخصوصاً آنهایی که با معرفت و دانش سروکار دارند - مثل روحانیون، معلّمین، دانشجویان و نویسندگان - با آثار شهید مطهّری ارتباط نزدیک برقرار کنند و کتابهای آن بزرگوار را بخوانند. این کتابها حقیقتاً بینش وسیعی و در موارد بسیار، بینش نوینی به خواننده خود میبخشد. امیدواریم خداوند متعال، فضل‌ورحمت خود را بر این روح مطهّر نازل فرماید و جامعه ما را قدردان او کند و راه تحقیق وتفحّص و نوآوری و فهم بیش‌ازپیش را، در زمینه معارف بشری و اسلامی، برای جامعه ما هموار فرماید.

تازگی آثارش و لزوم آشنایی مبلغان با آن در نظام اسلامی

… این کتابها هم غالباً سخنرانى است. کمتر بین اینها نوشته وجود دارد. اینها را ایشان سخنرانى میکرده. همینها را ما روان باشیم، خوانده باشیم، فهمیده باشیم، در ذهنمان نشسته باشد، همینها را بیان کنیم. امروز اینها حرفهاى نویى است، حرفهاى کهنه‌‌اى نیست؛ من عرض بکنم. مطالب شهید مطهّرى (رضوان الله‌‌ علیه) بالخصوص ــ بعضى دیگر هم البتّه همین‌‌جور هستند؛ بخصوص ایشان این‌‌جورى است ــ هنوز مطالب نو است؛ مطالبى است که در نظام ما مطالب لازمى است. همان مطالب ایشان را ما بلد باشیم. درباره‌‌ى تقوا شما مثلاً میخواهید بحث بکنید، آقاى مطهّرى چند سخنرانى درباره‌‌ى تقوا سى سال قبل در ۱۳۴۰ در همین تهران دارد که در گفتار ماه[21] منتشر شده. نگاه کنید ببینید چقدر پایه‌‌اش بالا است و چقدر تفاوت دارد با آنچه در یک منبر بى‌‌مطالعه، ممکن است ما …

چشمهٔ فیاض معارف و دریغ از برکات ازدست‌رفته با شهادتش

امروز و فردا جزو روزهاى مهم و آموزنده و پُرمحتوا در نظام جمهورى اسلامى عزیز ما است؛ مربوط است به کارگران و معلّمان، دو قشر بسیار مؤثّر و البتّه زحمت‌کش و عالی‌قدر. قبلاً لازم است که یاد شهید همیشه‌زنده‌ى انقلابمان، آیت‌الله‌ شهید مطهّرى ــ که امام فرمودند حاصل عمر مبارک ایشان هستند[2] ــ را گرامى بداریم و عرض کنیم که شهید مطهّرى (رضوان ‌الله‌ علیه) چشمه‌ى فیّاض و جوشانى بود. اگر ما متأسّفیم به خاطر شهادت ایشان ــ در حالى که شهادت خلعت ذى‌قیمتى است که خداى متعال بر تن خاصّان میپوشاند، در حالى که با شهادت، آن بزرگوار عروج کرد به مقامات عالى و معنوى که همه مشتاق آن مقامات هستند ــ علّت این است که این چشمه میتوانست برکات جدیدى را به عالم اسلام ارزانى کند. هر یک ساعت و یک روز از عمر بابرکت کسى مثل آن شهید بزرگوار براى امّت اسلام و یکایک مردم مسلمان داراى فایده و براى او حسنه است.

نیاز همیشگی جامعه و نسل جوان به کتاب‌ها و آثار او

البتّه آثار آن بزرگوار زنده است، مثل یاد او؛ کتابهاى شهید مطهّرى قابل مردن نیست، قابل تمام شدن نیست. مبادا کسى خیال کند که ما از بعد از انقلاب تا حالا، مرتّب کتابهاى شهید مطهّرى را طبع میکنیم و منتشر میکنیم و این تکرارى است؛ نه، در سخن حق و در کلام حکمت تکرار نیست. هنوز جامعه‌ى ما و نسل جوان ما و جامعه‌ى فرهنگى و علمى ما به دانستنِ همان مطالبى که آن بزرگوار از زبانش و از قلمش فیضان[3] کرد و در اختیار امّت اسلام گذاشت محتاجند.

کهنه نشدن معارف کتاب‌هایش و ناکامی دشمنان در کنار زدن آن‌ها

بله، چه بهتر که مطهّرى‌هایى، مغزهایى، زبانها و قلمهاى پُرفیضى غیر از مطهّرى هم داشته باشیم ــ که ان‌شاءالله‌ امیدواریم داشته باشیم ــ امّا آنچه کهنه نمیشود، آن معارف و حقایقى است که هنوز جامعه‌ى ما محتاج دانستن و تکرار کردن و از بر کردن آنها است و آن، همان محتواى کتابهاى شهید مطهّرى است. مبادا وسوسه‌ى خنّاسان و زمزمه‌ى دشمنان ــ که با فکر شهید مطهّرى مخالف بودند و به همین جهت هم او را از دست ما گرفتند ــ موجب شود که کتابهاى این بزرگوار از رواج بیفتد؛ که البتّه نخواهد افتاد؛ دلها و ذهنهاى مشتاق نخواهند گذاشت که این مطالبِ عمیق و عریق[4] از دست جامعه و ذهنیّت جامعه خارج بشود.

جریان فکری ممتاز او با برجستگی روزافزون در جامعه

اوّل یک جمله در باب این شهید بزرگوار بگویم. چون مسئله‌ى عالِم متفکّرِ فیلسوفِ یگانه‌ى ما، مرحوم آیت‌الله‌ مطهّرى (رضوان الله‌ علیه)، مسئله‌ى یک یاد خشک و خالى نیست که کسى زحمتى میکشد و از دنیا میرود یا زحمتى میکشد و شهید میشود و ما لازم است از او یاد کنیم و شکرانه‌ى زحمات او را بداریم؛ بلکه مسئله، مسئله‌ى یک جریان فکرى است در جامعه‌ى ما که هر چه میگذرد، برجستگى بیشترى پیدا میکند. در زمان حیات آن شهید کسانى که او را می‌شناختند، زیاد نبودند و کسانى که به عمق برجستگى و نورانیّت فکرى او آشنا بودند، باز هم کمتر بودند، امّا امروز در محیط ذهنى انقلاب، جریان فکرى شهید مطهّرى یک جریان ممتازى است. این کتابها و مباحث و گفتارهایى که آن عالِم دلسوز و مؤیّد من‌عند‌الله‌ به آنها پرداخته است، مطالبِ یکایکْ لازم و حیاتى براى جامعه است؛ چه مباحث اجتماعى، چه مباحث فکرى، چه مباحث عمومى و چه مباحث فلسفى خاص، همه‌ى اینها چیزهاى لازمى است. البتّه همه نمیتوانند از …

از برترین پرچمداران احیای تفکر اسلامی به سبب جامعیت شخصیت

… اسلامی - این را از بین ببرد. ما در میان متفکرین ایرانی و غیرایرانی - چه عرب، چه هندی و غیر اینها شاید تُرک - شخصیتهایی داشتیم که این خط را دنبال میکردند؛ چهره‌های معروفی که بعضی از مؤلفین، بعضی از شعراء، بعضی از فلاسفه در این عصر جدید از این قبیل هستند. من وقتی که نگاه میکنم به این چهره‌های شناخته شده‌ی این ردیف، این روال، مرحوم شهید مطهری را یکی از برترین اینها به حساب می‌آورم؛ علت هم همین جامعیتی است که شما به آن اشاره کردید. این مرد یک فقیه بود، یعنی اسلام را وقتی میخواست تبیین کند و مسائل اسلامی را بیان کند از خودش چیزی مایه نمیگذاشت. اسلام را میشناخت، فقه اسلامی را بلد بود و همان‌طور که میدانید فقه اسلامی به معنای شیوه‌ی استنباط احکام از منابع اولیه اسلام - یعنی کتاب و سنت - …

ملجأ و پناه دانشجویان و تحصیل‌کردگان جدید

… یکی از نقاط برجسته‌ی شخصیت شهید مطهری رضوان‌الله‌تعالی‌علیه هست. به نظر من مرحوم مطهری {از دو، یعنی} با دو ابزار با دو وسیله میتوانستند تفاهم و نزدیکی بین دو قشر روحانیون و تحصیل‌کرده‌های جدید را به وجود بیاورند. یکی تلاش عملی و دیگری غنای شخصیت خودش ایشان. از لحاظ تلاش عملی خب ایشان در دانشگاه درس گرفتند، با دانشجوها انس پیدا کردند، در مجامع تحصیل‌کرده‌ها، مهندسین، پزشکان شرکت کردند، به عنوان یک قطب و ملجأ و پناهی برای تحصیل‌کرده‌های جدید شدند - همان‌طور که شما در مورد خودتان احساساتتان را بیان کردید - بله، واقعاً همینجور بود آن زمانها، هزاران دانشجو و فارغ‌التحصیل و کسانی که توی مسائل فرهنگ جدید درس خوانده بودند و تحصیل کرده بودند آقای مطهری را به عنوان یک ملجأ، یک پناه، یک ملاذ، یک آدمی که حرفشان را میفهمد، میتواند دردهایشان را علاج کند، سؤالاتشان را پاسخ بدهد، به او نگاه میکردند و اینها.

موفق‌ترین چهرهٔ روحانی در جذب تحصیل‌کردگان و محیط‌های دانشگاهی

و ایشان نوشته‌هایش، سخنرانی‌اش در رادیو در آن سالهای اوائل، بعد هم سخنرانیهای گوناگونش در دانشگاههای مختلف، سراسر کشور در این خط بود؛ و شاید بتوانم بگویم ایشان موفق‌ترین چهره‌ی روحانی در میان محیطهای فرهنگ جدید بود، یعنی در دانشگاهها و حول و حوش دانشگاه‌ها؛ مثل تحصیل‌کرده‌ها و فارغ‌التحصیل‌ها. موفق‌ترین چهره بود، یعنی هیچ‌کدام از این چهره‌های تقریب بین روحانی و دانشگاه به قدر ایشان در این جهت موفق نبودند و ایمان {چیزها را} آن تحصیل‌کرده‌های جدید را جلب نکرده بودند. دومی غنای شخصیت خود ایشان بود؛ میدانید یکی از چیزهایی که بین این دو قشر را جدا کرده بود این بود که این دو قشر را به هم بی‌اعتقاد کرده بودند. تحصیل‌کرده‌های جدید فارغ‌التحصیل حوزه‌ی علمیه را یک آدم باسواد نمی‌دانستند، اصلاً آنچه را که او بلد بود آن را سواد …

علت احتمالی انتخاب او برای ترور: نقش مؤثر در حفظ خط اسلام در انقلاب

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: البته من نمیتوانم مطمئن باشم که ضد انقلاب با یک معرفت کامل دنبال این مسأله رفته و به طور حساب شده این قضیه را پیگیری کرده. خب آن روز یقیناً به هر یک از چهره‌های معروف و مؤثر روحانی دست پیدا میکردند این کار را میکردند؛ اما اگر آگاهانه به سراغ این انتخاب رفته باشند حقاً باید گفت که درست فهمیده بوده. مرحوم شهید مطهری یک عنصر مؤثری بود برای حفظ تداوم خط اسلام و غلبه‌ی او بر این انقلاب. از اولی که این انقلاب داشت پیروز میشد - هنوز حتی قبل از پیروزی - عده‌ای بودند که مصراً میخواستند صفت اسلامی را از این انقلاب بگیرند، و بعد از آنی هم که انقلاب به پیروزی رسید از اولین لحظات کسانی بودند که در این خط حرکت میکردند، و کسانی هم که این فکر را داشتند …

باطن لطیف و حالات عرفانی در کنار منطق استدلالی

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: مرحوم مطهری رضوان‌الله‌علیه یک انسانی بود که علی‌رغم ظاهری که به او این رقتها و لطافتها خیلی در آن حالت استدلال و مثلاً منطقی برخورد کردن با مسائل نمی‌آمد و تصور نمیشد باطن بسیار رقیق و لطیفی داشت. یک وقتی ایشان در حدود سالهای شاید نمی‌دانم ۵۲ - ۵۳ آن وقتها بود به یک مناسبتی ایشان میگفتند که من مایل هستم که یک فرصتی پیدا کنم و کارهای دانشگاهی و درسی و اینها را بگذارم کنار و بروم قم و آن‌جا حالا تعبیری که ایشان میکردند شاید مثلاً این بود که مثلاً خدا را ببینم یا {حق را} مثلاً به لقاء حق برسم، یک تعبیر اینجور چیزی داشت، که مقصود ایشان این بود که بروند آن‌جا و کار فرهنگی و فکری اینجوری و توأم با خلوت مناسبِ با عبادت و ریاضت و توجه و اینها داشته باشند؛ یک چنین روحی ایشان داشت. مرد بسیار رقیق و ظریفی بود، به شدت تحت تأثیر هیجانات عرفانی و معنوی قرار داشت؛ با دیوان حافظ و اشعار عرفانی مأنوس بود، با قرآن ایشان زیاد مأنوس بود، تصور میکنم اینجور بود که هر شب ایشان تا یک مقداری قرآن نمیخواندند نمیخوابیدند، این را من دیده بودم البته در تعدادی از سفرهایی که ایشان [به] مشهد داشتند، یا با هم فریمان رفته بودیم، یا در …

شایستگی او برای ریاست جمهوری در صورت زنده بودن

… دیگر، به طور طبیعی قانون اینجور است، و خداوند ان‌شاءالله وجود مبارک و شریف امام عزیزمان را - که در همه‌ی این بخشهایی که گفتیم ایشان فوق‌المقوله و سرچشمه و مثال عالی هستند - حفظ کند برای این انقلاب و برای اسلام و قرآن ایشان را خداوند محفوظ بدارد ان‌شاءالله. به‌هرحال مرحوم شهید مطهری اگر امروز میبودند من فکر میکنم مناسب‌ترین جا برای ایشان ریاست جمهوری بود که با آن ابعاد عظیم شخصیت، یک حکیم، یک فیلسوف، یک فقیه، میشد رئیس جمهور یک نظام و این خیلی برای این نظام ارزش داشت، و ما میتوانستیم به وجود او در دنیا افتخار کنیم. واقعاً میتوانست یک نمودار خوبی برای این نظام باشد این بزرگوار اگر زنده میبود.

از ارکان مبارزه در تهران و مورد اعتماد کامل امام خمینی (ره)

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: بله، مرحوم شهید مطهری یکی از ارکان مبارزه در هنگام اوجگیری آن در تهران بودند بدون شک، و ایشان یکی از دو، سه نفر افرادی بودند که امام به ایشان نهایت اطمینان و اعتماد را در اداره‌ی قضایای ایران و تهران - که خب مرکز همه‌ی مسائل تهران بود - داشتند. من البته هنگامی که از تبعید برگشتم، {رفتم‌} آمدم تهران بعد رفتم مشهد، بعد از مدت کوتاهی آمدم تهران و همین‌طور که میگوئید با ایشان در ارتباط بودم غالباً یا غالباً دیگر بله، در ارتباط زیادی بودم تا این‌که در نزدیکیهای آن هفته‌های آخر قبل از پیروزی انقلاب بود که …

تفاوت شرایط امام حسن (ع) و امام حسین (ع) در لزوم ایستادن تا شهادت

آیا امام حسن علیه‌السلام می‌توانست در جنگ با معاویه شهید باشد؟ نه، نمی‌توانست. (51/1/24) [مرحوم شهید مطهری] در پاسخ به این سؤال به‌طورخلاصه می‌گویند شرایط امام حسین که در آن جایز بود، بلکه متعیَّن بود که امامِ حق باید بایستد تا به شهادت برسد، متفاوت است با شرایط زمان امام حسن؛ و خصوصیاتی در آنجا هست که اینجا نبود، خصوصیاتی اینجا هست که آنجا نبود. نتیجه این می‌شود که نه، امام حسن نبایستی می‌جنگید تا شهید بشود...ایشان چند تا نکته را ذکر می‌کنند که من هر نکته‌ای را اشاره می‌کنم، و البته اینها را می‌گویم برای اینکه بعد شما بروید بخوانید خودتان. بخوانید و روی آن فکر کنید و مطالعه کنید و بر آنچه که ایشان گفتند، حتی چیزهایی اضافه کنید.

مقابله با شبهات روز و موضع تهاجمی کتاب‌هایش در برابر مارکسیسم

… در محیط جوان کشور و محیط فکری کشور چه وضعیّتی وجود داشت؛ یک تهاجم به معنای واقعی کلمه وجود داشت؛ چه افکار وارداتی مکتبی و مسلکی مثل مارکسیسم، چه شبهه‌آفرینی‌ها؛ شبهه‌آفرینی‌هایی که این[جور] نبود که یک مکتب را بخواهند ارائه بکنند، [بلکه] شبهه درست میکردند؛ همین کاری که مرحوم آقای مطهّری (رضوان الله علیه) کمر به مقابله‌ی با آن بسته بود که کتابهای ایشان غالباً مواجهه‌ی با شبهات مطرح آن روزگار است. در بحبوحه‌ی این حوادث، مرحوم آقای طباطبائی (رضوان الله تعالی علیه) توانست یک پایگاه فکری مستحکم با آرایش تهاجمی به وجود بیاورد؛ یعنی آن کسانی که با افکار ایشان آشنا میشدند، موضعشان در مقابل مارکسیسم و در مقابل افکار گوناگون موضع تدافعی نبود، موضع تهاجمی بود که یک نمونه‌اش همین کتابهای آقای مطهّری (رضوان الله علیه) است که مشاهده میکنید. این پایگاه فکری را آقای طباطبائی به وجود آورد؛ هم با اصول فلسفه و هم با بیانات تفسیری که این تفسیر، دریایی از معارف سیاسی و اجتماعی است؛ غیر از مسائل معرفتی و مبانی فکری و حِکمی و امثال اینها و آن جنبه‌های خاصّ تفسیری که تبیین آیات است ــ که خب این کتاب در …

هدف قرار دادن مبنای فکری طرف مقابل در بسیاری از آثار

… میکردند، تغذیه میشدند، ارتزاق مادّی و فکری میکردند؛ با منبع مارکسیسم مواجهید. لذا اینجا دانشمندان هوشمند آن روز ما، مثل مرحوم علّامه‌ی طباطبائی، نرفتند سراغ اینکه جواب اینها را بدهند، جواب مارکسیسم [را دادند]؛ این روش رئالیسم جواب مبانی فکری مارکسیستی است؛ مبنای فکری نقطه‌ی مقابل را پیدا کنند، آن را هدف قرار بدهند؛ بسیاری از کارهای مرحوم شهید مطهّری از این قبیل است؛ یعنی صحنه را بشناسیم، بدانیم چه کسی با ما طرف است.

گزارش چهار ایمان مشاهده‌شده در امام در دیدار پاریس

شهید مطهّری (رضوان الله تعالی علیه) در پاریس یک ملاقاتی با امام کرده بود ــ خود شهید مطهّری کوه ایمان بود؛ او در مقابل ایمانِ امام اظهار حیرت و شگفتی میکرد ــ ایشان بعد از برگشتن گفت که من چهار ایمان در امام مشاهده کردم: یکی ایمان به هدف؛ هدف یعنی اسلام؛ هدف امام اسلام بود؛ یکی ایمان به راه؛ راهی که در پیش گرفته بود؛ راه امام راه مبارزه بود؛ یکی ایمان به مردم، به مؤمنین؛ یعنی همان چیزی که خداوند متعال درباره‌ی پیغمبر میفرماید: یُؤمِنُ بِاللهِ وَ یُؤمِنُ لِلمُؤمِنین؛[3] که حالا من بعد چند …

درخشش در حوزهٔ قم و دانشگاه تهران در دههٔ سی و شهادت در دههٔ پنجاه

از شهید چمران و شهید آوینی تا شهدای هسته‌ئی و تا شهید سلیمانی و تا شهید بزرگوار مطهری که در دهه‌ی سی از عمر خود در حوزه‌ی قم و دانشگاه تهران درخشید و در دهه‌ی پنجاه با بال شهادت به ملکوت اعلی پرکشید.

متفکر بزرگ و مجاهد در راه اندیشهٔ اسلامی

یاد چند شهید عالى‌مقام هم از جمله فرصتهاى این دیدار و این روز است. در صدر، شهید عزیزمان مرحوم شهید آیت‌الله مطهّرى [است] که متفکّر بزرگ ما و معلم ما و مجاهدِ در راه فکر و عقیده‌ى اسلامى بود و این سعادت را پیدا کرد که با شهادت خود، قبولى این مجاهدت طولانى‌مدّت را از خداى متعال دریافت بکند؛ خوشا به حال او! همچنین شهید رجایى و شهید باهنر که عمرشان را عمدتاً در آموزش و پرورش گذراندند. دو انسان مجاهد و پارسا و خالص، در خدمت آموزش‌وپرورش کشور که ما از نزدیک شاهد تلاش این دو عزیز در این زمینه‌ها، در طول سالهاى متمادى و در مدّت کوتاه پس از انقلاب …

اهمیت تفکر شهید مطهری فراتر از علم او

… که از این مهم‌تر است، یاد دادن تفکّر است. کودک ما فرابگیرد که فکر کند - فکر صحیح، فکر منطقى - و براى فکر کردن درست راهنمایى بشود؛ سطحى‌نگرى، سطحى‌آموزى در مسائل زندگى یک جامعه را زمین‌گیر میکند، در بلندمدّت بدبخت میکند؛ باید فکر کردن را در جامعه نهادینه کرد. لذا شما ببینید که ما مثلاً از شهید مطهّرى که نام مى‌آوریم، فقط به علم شهید مطهّرى اهمّیّت نمیدهیم، به تفکّر شهید مطهّرى اهمّیّت میدهیم. اگر کسى داراى تفکّر بود، این روحیّه موجب میشود که او بتواند مسائل مهمّ علم را هم کشف کند. اگر جوان ما، عالم ما، دانشمند ما متفکّر بار آمده باشد، از آن ذخیره‌ى دانشى که در اختیار او است، ده‌ها و صدها مسئله‌ى جدید مطرح میکند و پاسخ میگیرد. پس استفاده‌ى از علم …

توصیه به آشنایی دانشجویان با نوشته‌های شهید مطهری

… ندهید؛ سقف معرفت شما اینها نیست. البته من امروز از این حرفهائی که زدند، حقیقتاً لذت بردم؛ حرفهای خوب، حرفهای پخته، تعبیراتِ جاافتاده، جمله‌بندیهای درست؛ این خوشحال‌کننده است. من میخواهم بگویم هرچه میتوانید، اولاً در این بخش کار کنید. سطح معرفت را بالا ببرید. با قرآن، با نوشتجات مرحوم شهید مطهری، با نوشتجات فضلای بزرگی که خوشبختانه امروز در حوزه‌های علمیه حضور دارند، آشنا شوید. امروز فضلای جوانی در حوزه‌های علمیه هستند که میتوانند در این قسمت به مجموعه‌ی جوانهای دانشگاهی یاری بدهند؛ کمااینکه کارهای خوبی هم دارد انجام میگیرد. سطح معرفت دینی بالا برود؛ این یکی از کارهاست که حتماً لازم است. به نظر من آن کاری که مهم است انجام بگیرد، …

آثار شهید مطهری و علمای برجسته سرشار از معنویت و عقلانیت

جوانهای عزیز! این دیدگاه را پایه‌ای قرار بدهید برای حرکت خودتان. سعی کنید در محیط پیرامونی اثر بگذارید. سعی کنید این تعمق را بیشتر کنید. سعی کنید آگاهیهای اسلامىِ عمیق را در حوزه‌ی کارىِ خودتان گسترش بدهید. امروز خوشبختانه وسائل این کارها هم فراهم است. همین نوشته‌های شهید مطهری و نوشته‌های فضلا و علمای برجسته‌ای که امروز در قم و تهران و جاهای دیگر هستند، چیزهای خوبی است، معارف خوبی است، مطالب خوبی است؛ در آنها معنویت هست، عقلانیت هست، دقت هست، آینده‌نگری هست. ذهن خودتان را به این معارف تبدیل کنید و این را در محیط پیرامون خودتان گسترش بدهید.

تطبیق شمر بر نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در سخنرانی پیش از انقلاب

مرحوم شهید مطهری سالها قبل از انقلاب در این حسینیه‌ی ارشاد فریاد میکشید که: واللَّه - قریب به این مضمون - بدانید شمر، امروز - اسم نخست‌وزیرِ آن روز اسرائیل (صهیونیست) را میآورد - اوست. واقع قضیه هم همین است. ما شمر را لعنت میکنیم، برای اینکه ریشه‌ی شمر شدن و شمری عمل کردن را در دنیا بکنیم؛ ما یزید و عبیداللَّه را لعنت میکنیم، برای اینکه با حاکمیت طاغوت، حاکمیت یزیدی، حاکمیت عیش و نوش، حاکمیت ظلمِ به مؤمنین در دنیا مقابله کنیم. حسین‌بن‌علی قیامش برای این بود که …

مقالهٔ او در اثبات وحدت‌آفرین بودن کتاب الغدیر

… دنبال همین نقطه‌ی خاص، همین چیزی که منشأ عظمت اسلام است، هستند؛ یعنی مسئله‌ی شیعه و سنی، قبول غدیر و انکار غدیر. دشمن میخواهد مسئله‌ی غدیر را یک مایه‌ی برادرکشی و جنگ و خونریزی قرار بدهد؛ در حالی که غدیر میتواند وسیله‌ی ائتلاف و برادری مسلمانها با هم باشد. مرحوم شهید مطهری (رضوان‌اللَّه‌علیه) قبل از انقلاب یک مقاله‌ی مفصلی درباره‌ی کتاب «الغدیر» علامه‌ی امینی نوشتند و ثابت کردند که الغدیر علامه‌ی امینی، وسیله‌ی وحدت مسلمین است. بعضی خیال میکردند کتاب الغدیر ممکن است مایه‌ی افتراق بشود. ایشان میگوید اگر درست فکر کنیم، درست عمل کنیم و سنجیده پیش برویم، کتاب الغدیر مایه‌ی وحدت دنیای اسلام است. برادران اهل سنت ما هم میتوانند در یک محیط خالی از پیش‌داوری به منابع غدیر مراجعه کنند؛ یا میپذیرند، یا نمیپذیرند. در هر دو صورت، چه بپذیرند و چه نپذیرند، این معنا مسلّم است که قضیه‌ی غدیر هیچ‌گونه جنگ و دعوای بین پذیرنده و نپذیرنده به وجود نمیآورد و اختلافات …