… حالت جنگی بکنیم. الان که عملاً جنگ نیست. لکن ما میخواهیم نگذاریم آن احساسات و حالتی که در دوران جنگ بود، از حافظهها زدوده شود. باید ببینید در هر زمان چه چیز مناسب است و آن را تهیه کنید. اگر بتوانید مستندسازی را ادامه دهید، به نظر من کار مهم و خوبی است. البته در مستندسازی، نقش کلام همان کاری که خود مرحوم شهید آوینی میکرد خیلی مهم است. هم نوشتار و هم بیان آن نوشتار، بسیار بسیار مهم است. اگر نکته گوییهای او نبود، خیلی از منظرهها اصلاً معنی نداشت.
صدای نجیب و استوار او و باورش به سخنانی که بیان میکرد
… خودِ ایشان به من نوشت: «آن کسی که اینها را تهیه میکند، من هستم.» کسی که میخواهد چنین برنامههایی بسازد، باید آن نجابت و معصومیت و استحکام و اطمینان به سخن را داشته باشد. گاهی حرفی را کسی میزند و حرف بزرگی است؛ اما پیداست که خودش اعتقادی به این حرف ندارد. امّا این صدا، آن صدایی است که بزرگترین حرفها را میزد و خودش اعتقاد داشت. مثلاً میگفت: «این جوانان ما، به راههای آسمان آشناترند تا به راههای زمین.» این را چنان میگفت که گویا راههای آسمان را خودش رفته، دیده و میداند که اینها آشناتر هستند! ما خیال میکنیم صدای جنگی باید صدای کلفت و نخراشیدهای باشد. امّا ایشان آنطور صدایی نداشت. صدایی بود معصوم و نجیب و درعینحال استحکامی ویژه داشت؛ در قالب نوشتاری قوی و هنرمندانه.
نور و صفا و حالت روحانی او و علاقه به گفتارهای رادیوییاش
امیدواریم که خداوند متعال درجات او را عالى کند. من با فرزند شما نشست و برخاست زیادى نداشتم، بلکه شاید سه جلسه [ایشان را دیدم] که در آن سه جلسه هم با ایشان خیلى کم همصحبت شدم؛ منتها آن گفتارهاى رادیویى ایشان را از سالها پیش مىشنفتم و علاقه داشتم و نمیدانستم هم که ایشان آنها را اجرا میکند؛ لکن در عین حال با اینکه آن سابقه را نمیدانستم و با ایشان هم صحبت نکرده بودم، یک نورى در ایشان همواره مشاهده میکردم؛ من وقتى که نگاه میکردم ــ ایشان دو سه مرتبه که اینجا آمدند، همین جا روبهروى من مىنشست ــ یک نورى را و یک صفائى را و یک حالت روحانىاى را در ایشان حس میکردم و همینجور هم بود و همینها هم موجب میشود که آدم بتواند به این درجهى رفیع شهادت برسد. خداوند انشاءالله که این دلهاى داغدیده و غمگین شماها را خودش تسلّا بدهد.
هنریتر و دشوارتر بودن کار او و پختهتر شدن روزافزونش
… کشیدن و فضا را دوباره آفریدن؛ آن فضاى جنگ را دوباره بازآفرینى کردن؛ این کارى بود که ایشان داشت میکرد و هر چه هم پیش میرفت، بهتر میشد؛ یعنى پختهتر میشد، چون یک کار نشدهاى بود. غیر از این بود که بروند در جنگ با رزمنده حرف بزنند؛ آن کار خیلى آسانتر بود؛ این کارِ حالا، هنرىتر و دشوارتر و محتاج تلاش فکرى و هنرى بیشترى بود. خب، اوّل ایشان شروع کرد، بعد، یواشیواش، دائماً پختهتر و بهتر هم میشد و من حدس میزنم اگر ایشان ادامه میداد و زنده میماند، این کار خیلى اوج پیدا میکرد؛ حالا هم بایستى این دنبال بشود. تازه در همین میدان هم منحصر نیست؛ یعنى بازآفرینىِ آن فضا از راه خاطرهها یکى از کارها است؛ در باب جنگ و ادامهى «روایت فتح»، کارهاى دیگرى هم شاید در این خلال بشود انجام داد. حیف است که این کار تعطیل بشود.
روایت ماندگار جزئیات جبهه با بیانی شیرین و اثرگذار
من حالا این را میخواهم عرض بکنم -که این هم یک مطالبهی جدّی و یک آرزو است، انشاءالله این آرزو برآورده بشود- کاش کسانی بتوانند مثل شهید آوینی این جهاد عظیم و عمومی را روایت کنند ؛ همچنان که شهید آوینی با آن بیان شیرین و زیبا و اثرگذارِ خودش توانست جزئیّات جبهه را برای ما روایت بکند و آن را ماندگار بکند. کاش کسانی بتوانند این کار را بکنند؛ هم در گفتار و هم در نوشتار و هم در کارهای هنری و نمایشها و پدیدههای هنری.
نگارش و اجرای متنهای قوی برنامه به دست خودش
این نوشتهها، نوشتههای قوی و خوبی بود. خودِ ایشان مینوشت و خودش هم اجرا میکرد. اگر بتوانید روی اینها کار کنید و چیز خوبی تهیه کنید ولو نتوانید نیم ساعت برنامه بدهید عیبی ندارد. یکربع برنامه هم بدهید، خوب است. مقدّمهاش را کم کنید. مقدّمهی طولانی، خوب نیست. مقدّمه، هر چه خوب باشد، باید کوتاه باشد. چرا؟ چون تکراری است. من مقدّمهی …
احساس غم و تأسف از فقدان او
خداوند انشاءالله که شهید عزیز را با پیغمبر محشور کند. من حقیقتاً نمیدانم چه جورى میشود که انسان احساساتش را در یک چنین مواقعى بیان کند و تعبیر کند؛ چون در دل انسان، در حادثهى یک شهادتى مثل شهادت این شهید عزیز، یک جور احساس نیست؛ چندین احساس با هم هست. یکىاش احساس غم و تأسّف است از نداشتن کسى مثل سیّدمرتضای آوینى؛ این یکى از احساسات انسان است؛ چندین احساس دیگر هم با این همراه است که تفکیک اینها از همدیگر و بازشناسى کردن هر احساسى و بیان کردن آنها کار خیلى مشکلى است.
الگویی معاصر برای نسل جوان
… خودمان، جلوی چشم خودمان [الگو داریم]. شهدای هستهای ما یکی از الگوهای بزرگند؛ شهید چمران یک الگو است؛ شهید چمران یک دانشمند به معنای واقعی کلمه بود؛ دانشمند بود، درسخوانده و تحصیلکرده بود امّا یک مبارز واقعی، یک مجاهد واقعی هم بود، به معنای واقعی کلمه؛ شهید آوینی یک الگو است؛ شهید حججی یک الگو است. ببینید؛ از انواع و اقسام الگوها در اختیار ما است. این برادر عزیزمان خیلی خوب اینجا بیان کردند؛ گفتند الگوی من، معلّم کلاس اوّلم بود امّا حالا الگوی من حججی است؛ بله، از این الگوها ما داریم؛ با شجاعت، با شهامت، با احساس مسئولیّت، با …
پیشاهنگی در کار انقلابی فرهنگی و لزوم تقدیر از او و گرامی داشتن نامش
… که کار انقلابی کردیم، اینها را داریم. ببینید! کاری که شهدای هستهای ما در زمینههای هستهای که بسیار هم حسّاس است پیشاهنگش بودند، کاری که شهید طهرانیمقدّم پیشاهنگش بود، کاری که شهید کاظمی[8] در زمینهی سلّولهای بنیادی پیشاهنگش بود، کارهای بسیار بزرگی است. در زمینههای فرهنگی [هم] کاری که شهید آوینی پیشاهنگش بود و در این اواخر [هم] مرحوم سلحشور -که اینها پیشروان کار انقلابی در این کشورند- اینها را باید ترویج کرد، اینها را باید تقدیر کرد و نام اینها را باید گرامی داشت. کار انقلابی این است. اینکه من بارها تکرار میکنم که نیروهای انقلابی را و نیروهای حزباللّهی را باید گرامی بداریم و باید نگه بداریم، بهخاطر این است؛ کار وقتی با روحیهی انقلابی شد، پیشرفت خواهد کرد.
نمونهٔ بسیجی در عرصهٔ هنر
خب، یک خصوصیّت بسیج، گسترهی حضور است که این را باید حفظ کرد؛ در عرصهی نظامی، در عرصهی علمی، در عرصهی هنری -خب شهید آوینی یک بسیجی است؛ فرض بفرمایید فلان هنرمندِ متعهّدِ علاقهمند، چه در عالم هنرهای تجسّمی، چه در شعر، چه در ادبیّات و امثال اینها، این یک بسیجی است- چه در فنّاوری، چه اخیراً در مسائل اقتصادی که بنده هم به دولتیها سفارش کردم و گفتم بسیج داوطلب است که در اقتصاد مقاومتی حضور پیدا …
یاد او و حضورش در نشستهای پیشین هنرمندان با رهبری
هم شهید «آوینی» و هم آقای «زارعی» -که خداوند انشاءالله درجاتشان را عالی کند- در این جلسه نیستند. در اجتماعاتی که جمع دوستان در اینجا داشتند، آن دو نفر هم -بعضاً یا هردو یا یکیشان- حضور داشتند. خداوند درجاتشان را عالی کند. از آقای «نصیری» هم معذرت میخواهم که به حکم برادری از نوبتشان استفاده کردم.