… او بیشتر بحث میکردیم و حرف میزدیم؛ این را میگوید، بعد شرح حال سیّد حِمْیری را شروع میکند به نوشتن، که به نظرم از همهی شعرایی که شرح حالشان را نوشته طولانیتر، پنجاه صفحه، پنجاه و خردهای صفحه شرح حال او را ذکر میکند؛ یعنی عظمت سیّد حِمْیری این جوری است. فرزدق که خب جایش معلوم است، دِعبل [هم] همین جور؛ اینها قلّههای شعرند، شعرشان هم در خدمت معنویّت و در خدمت اهل بیت و این حرفها است. بنابراین اینهایی که شعر ناب را، شعر محض را از شعر هنری جدا میکنند، باید گفت سواد ادبیّاتی و شعری واقعاً ندارند؛ یعنی مغالطه میکنند؛ یک چیزی خودشان میفهمند، این را بیان میکنند.
پیشنهاد خواندن قصاید مشهور عربی در مدح پیامبر و ائمه با آهنگ ابتکاری
… کمنظیر است اینجور باهمخوانىِ هفت هشت نفره؛ امّا این آهنگها و سرودهایى که دربارهى توحید است، یا دربارهى حضرت ختمى مرتبت (علیه الصّلاة و علیه و على آله السّلام) است و میخوانند یا راجع به موضوعات دیگر، باید نوآورى کنید در این چیزها. الحمدلله زیاد هم هست. عرض کردیم [مثلاً] این قصیدهى بُرده[9] را، قصیدهى لامیّة العجم[10] را، قصاید شیخ کاظم اُزرى[11] را [بخوانید]، این قصاید معروف عربى را که شما در هر محفل عربى که چهار نفر آدم عربىدان در آنجا باشند، تا بیت اوّل آن را خواندید، اصلاً همه میفهمند که شما چه میخواهید بخوانید ــ قصیده برایشان روشن است ــ این قصیده خوب است؛ آن وقت این را شما با آهنگ ابتکارى [بخوانید]؛ خودتان آهنگ ابتکار کنید. همینطور که الان این برادرها خواندند؛ خب آهنگهاى جدیدى بود، نو بود، خوب بود. و صداهاى شما هم الحمدلله از صداهاى آنها کمتر نیست. هیچ لزومى ندارد که حتماً چون «طه الفشنى»[12] یا آن یکى دیگر این را خوانده، ما هم همین را همیشه تا آخر بخوانیم. حالا اوّل که یاد …
اشعار فصیح عرب در مدح پیامبر و ائمه و استفاده از آنها در تواشیح
… که این جوانان ما وقتی همخوانی میکنند، عین همان چیزی را که آنها خواندهاند، تکرار میکنند؛ واقعاً این تقلید محض لزومی دارد؟ این همه شعر عربی و دعا هست که میتوان از آنها استفاده کرد؛ مثلاً میتوانند قصیدهی «بُرده»[19] را بخوانند که خیلی ممتاز و خیلی خوب است. دربارهی پیامبر و ائمه، عربها چهقدر اشعار خوب سرودهاند که در حد اعلای فصاحت و بلاغت است؛ از اینها در تواشیح استفاده کنید.
متعهد بودن شعر عربی امروز برخلاف شعر عربی گذشته
… که در مقدّمهی قصائد و مطلع قصائد، مبالغی تعشّق و به قول خودشان شعرهای تشبیب -شعرهای مثلاً فرض کنید عاشقانه و امثال اینها- داشتند، آن حالت محجوبیّت و عفّت در اینها محفوظ بود. من برای اینکه درست روشن بشود مقصودم چیست، مقایسه میکنم با شعر عربیِ همان دوران؛ البتّه شعر عربی، امروز آنجور نیست؛ خوشبختانه شعر عربیِ امروز، شعر بسیار متعهّد و خوبی است؛ الان هم چهار نفر از شعرای عرب لبنانی اینجا تشریف دارند که برای من شعرهایشان را -چند بیتی- قبل از نماز خواندند، واقعاً خوب بود، واقعاً برجسته بود؛ لکن در گذشته اینجور نبود. مثلاً فرض بفرمایید یک شاعری به خودش جرئت میداد با یک زن شناختهشدهی در جامعه، با …
رواج تعشق به زنان معین با نام در شعر عربی کهن
«لیلی اَخیَلیّه» یک آدم مشخّصی بوده، یک خانم محترم معتبری در جامعه بوده؛ این شاعر معروف، به این زن تعشّق میکند یعنی هیچ اشکالی هم نداشته. یا فرض بفرمایید یک شاعر معروف دیگری -معاصر فرزدق و جریر و مانند اینها- به نام کُثَیّر؛ این شاعر، عاشق یک شاعرهای است که آن شاعره اسمش عزّه است؛ این کثیّر از بس در شعر خود تعشّق نسبت به آن شاعره کرده، معروف شده به کثیّر عزّه؛ یعنی شما الان بخواهید شرح حال کثیّر را پیدا کنید، باید بگردید دنبال «کثیّر عزّه»؛ این کار معمول بوده، این کار رایج بوده؛ [امّا] در شعر فارسی شما این را اصلاً مشاهده نمیکنید؛ بله، در قصائدِ آنوقت یا بعد در غزلیّات، یا تشبیب هست -به قول خودشان تشبیب و نسیب- یا اصلاً تغزّل و تعشّق هست امّا مطلقاً یک شخص خاصّی را با اسمْ هدف قرار نمیدهند که نسبت به او اظهار عاشقی [کنند]. البتّه در …