رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

شعار به‌عنوان بیان فشردهٔ هدف‌ها و جایگاه آن در حرکت اجتماعی و سیاسی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان و دانش‌آموزان— ۱۳۷۵/۰۸/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۷۵ تا ۱۳۹۴
۱۳۷۵۱۳۹۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

یک جمله‌ای را یکی از عزیزان و دانشجویان مطرح کردند، گفتند از شعار کاری ساخته نیست؛ بله، اگر چنانچه این [شعار] به این معنا باشد که ما دائم شعار بدهیم امّا دنبالش عمل نباشد، بله راست است، کاری از صِرف شعار ساخته نیست؛ لکن شعار را چیز کم‌خاصیّتی ندانید؛ شعارها مهمّند. من یادم نمیرود، سالها قبل از انقلاب در مشهد، یک جلسه‌ی دانشجویی داشتیم که من تفسیر میگفتم. یک‌عدّه دانشجو که نسبت به جمعیّت‌های آن‌روز جمعیّت زیادی بود -چندصد نفر دانشجو [یا] کمتر یک‌جا جمع میشدند- و بنده تفسیر میگفتم؛ حالا تفاصیلش زیاد است. یکی در آن جلسه شعار داد؛ بنده آن جلسه را با یک ترتیبی، با یک پیش‌بینی‌ای پیش میبردم؛ یعنی مباحث اساسی و اصولیِ انقلابی را در خلال تفسیر آیات منتقل میکردم؛ دلم نمیخواست با کارهای ظاهری، دستگاه حسّاس بشود و جلوی کار ما را بگیرد. من در صحبتم گفتم خواهش میکنم شعار ندهید؛ شعار نه حرف است، نه عمل است؛ حرف نیست، چون یک کلمه است؛ عمل نیست، چون یک صدایی است که از حنجره‌ی شما می‌آید بیرون؛ این را من در سخنرانی آنجا گفتم. هفته‌ی بعد در روز جلسه یکی از دانشجوها گفت من به مطلبی که هفته‌ی گذشته فلانی گفت، میخواهم اعتراض کنم؛ گفتیم اعتراض کن. گفت ایشان گفتند شعار نه حرف است، نه عمل؛ درحالی‌که اتّفاقاً شعار هم حرف است، هم عمل. حرف است، برای خاطر اینکه یک کلمه است و مضمون مهمّی دارد؛ بله، یک جمله است لکن نشان‌دهنده‌ی یک مجموعه‌ی مضمون و محتوا است؛ بنابراین شما که اهل حرفید -ما اهل حرف بودیم؛ حرف میزدیم، بیان میکردیم- این حرف را باید مغتنم بشمرید. و امّا عمل است، برای خاطر اینکه برانگیزاننده است؛ شعارها انسانها را در صحنه می‌آورند، اینها را بسیج میکنند، جهت میدهند؛ پس عمل است. بله، برخلاف گفته‌ی استاد -بنده را میگفت- که گفتند شعار نه حرف است، نه عمل؛ شعار هم حرف است، هم عمل. آن جوان دانشجویی که آن روز این حرف را زد، امروز یکی از مسئولین کشور است که همه‌ی شماها او را می‌شناسید. من نشسته بودم آنجا و آماده بودم برای صحبت؛ وقتی گوش کردم، گفتم حق با این آقا است، راست میگوید؛ شعار هم حرف است، هم عمل است. حالا هم همین را بِهتان میگویم؛ اگر شعار، خوب، پُرمحتوا، پُرمضمون، حاکی از یک حقیقت قابل گسترش فکری انتخاب بشود، این میشود هم حرف، هم عمل؛ مطرح کردن آن جهت‌دهنده و برانگیزاننده است. بنابراین کسی بیاید مثلاً فرض کنید فقط یک کلمه‌ی «اقتصاد مقاومتی» را که ما گفتیم، دائم بیاید تکرار بکند، دنبالش عملی نباشد، بله، از صِرف گفتن این حرف، کاری ساخته نیست؛ امّا خود این شعار «اقتصاد مقاومتی» اگر در دل و زبان فعّالان کشور که از جمله‌ی مهم‌ترین‌اش شما دانشجوها هستید، دنبال بشود و تکرار بشود -که حالا اگر ان‌شاءالله فرصت شد تا قبل از اذان، عرض میکنم- آن‌وقت مهم است.

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

شعار پرمحتوا هم حرف است و هم عمل برانگیزاننده

… آن جوان دانشجویی که آن روز این حرف را زد، امروز یکی از مسئولین کشور است که همه‌ی شماها او را می‌شناسید. من نشسته بودم آنجا و آماده بودم برای صحبت؛ وقتی گوش کردم، گفتم حق با این آقا است، راست میگوید؛ شعار هم حرف است، هم عمل است. حالا هم همین را بِهتان میگویم؛ اگر شعار، خوب، پُرمحتوا، پُرمضمون، حاکی از یک حقیقت قابل گسترش فکری انتخاب بشود، این میشود هم حرف، هم عمل؛ مطرح کردن آن جهت‌دهنده و برانگیزاننده است. بنابراین کسی بیاید مثلاً فرض کنید فقط یک کلمه‌ی «اقتصاد مقاومتی» را که ما گفتیم، دائم بیاید تکرار بکند، دنبالش عملی نباشد، بله، از صِرف گفتن این حرف، کاری ساخته نیست؛ امّا خود این شعار «اقتصاد مقاومتی» اگر در دل و زبان فعّالان کشور که از جمله‌ی مهم‌ترین‌اش …

پرهیز از مصاحبه و افزودن اندکی چاشنی مفاهیم شعاری به کار

من حالا همین‌جا میخواهم روی یکى از تعبیرات شما تکیه بکنم؛ روى مسئله‌ى «شعار» که اشاره کردید. یک وقت شعار به معناى مصاحبه کردن و حرف زدن و مانند اینها است؛ از این بِکُل اجتناب کنید. یک ‌وقت شعار به معناى مفاهیم شعارى است؛ نه، خیلى هم از آن اجتناب نکنید. یک ‌قدرى چاشنى شعار را در این مجموعه‌ى کارتان بگنجانید؛ عیبى ندارد. یک ‌وقتى من در مشهد ــ سال ۵۱ و ۵۲ ــ براى یک مشت دانشجوهاى جوان، درس تفسیر میگفتم؛ جلسه‌ى خیلى شلوغى هم بود. الان هم خیلى از اینهایى که در کشور [مسئولند] ــ این آقاى دکتر فرهادى[8] و فیروزآبادى؛[9] این بچّه‌هایى که مشهد بودند ــ همه جزو بچّه‌هاى آن جلسه‌اند؛ …

اهمیت شعارها و حساسیت نحوهٔ برخورد با آن‌ها در یک نظام

چون جلسه، به مناسبت نزدیکی سیزدهم آبان - روز مبارزه با استکبار - تشکیل شده است، خیلی بجاست که درباره مسأله اساسی این شعار - یعنی شعار مبارزه با استکبار - در این جلسه قدری صبحت شود. اساساً شعارها در یک کشور و در یک نظام، اهمیت زیادی دارند و برخورد با شعارهای مختلف در هر کشوری، از ظرافت و حسّاسیت خاصی برخوردار است. اگر یک ملت یا مسؤولان آن، چگونگی برخورد با شعارها را درست ندانند، به خسارتهای بزرگی دچار خواهند شد.

رد این سخن که امروز روز شعار نیست، روز عمل است

البته گاهی شنیده میشود که بعضی بر زبان می‌آورند، امروز روز شعار نیست؛ روز عمل است. این، حرف درست نیست؛ اگر چه بعضی از کسانی که این حرف را ادا میکنند، نیّت درستی دارند و میخواهند بگویند فقط با شعار دادن، نمیشود کشور را اداره کرد، که حرف درستی است.

لزوم عمل در کنار شعار و نادرستی کنار گذاشتن شعار

با شعار دادن، نه یک کشور را، بلکه یک دِه را هم نمیشود درست کرد و اداره و آباد نمود. در کنار شعار، عمل لازم است؛ ولی بعضی از روی ساده‌لوحی، بعضی هم شاید از روی غرض، این حرف را طور دیگری معنا میکنند. گویا این طور میخواهند وانمود کنند که شعار را باید کنار گذاست. این، غلط است. شعار، مثل عَلَم، راهنما و نشانه است. عملِ بدون شعار هم، مثل شعارِ بدون عمل است.

لزوم حفظ صریح شعارها برای گم نکردن راه ملت

یک ملت، برای این که بداند کجا میرود و چه کار باید بکند، باید شعارهای خود را به طور صریح و روشن حفظ کند. اگر شعارها از بین برود، مثل این است که جمعیت کثیری در بیابانی، بدون نشانه حرکت کنند و یک وقت میبینید که از جای دیگر سر در می‌آورند. شعار، خصوصیتش این است که نمیگذارد یک ملت و یک کشور، راه را عوضی برود. پس، خود این هم، یک شعار باشد که بگوییم: هم شعار، هم عمل؛ شعار در کنار عمل، عمل در سایه شعار.

بی‌اطلاعی مخالفان از تاریخ تمدن‌ها در نگاه خوش‌بینانه

… برحذر میدارند؛ دوران اوج شعارهای مکتبی را که دهه‌ی ۶۰ است، زیر سؤال میبرند؛ امروز هم از تکرار شعارهای مکتبی و شعارهای انقلابی و اسلامی، خودشان واهمه دارند و میخواهند در دل دیگران واهمه بیندازند؛ میگویند آقا، هزینه دارد، دردسر دارد، تحریم دارد، تهدید دارد. نگاه خوشبینانه این است که بگوئیم اینها تاریخ نخوانده‌اند - البته نگاه‌های بدبینانه هم وجود دارد - اینها اگر تاریخ خوانده بودند و اطلاع داشتند از سرگذشت و منشأ و مبدأ تمدنهائی که وجود دارد و همین تمدن مادی غرب که امروز میخواهد دنیا را فتح تصرف کند و این حرف را نمیزدند. باید بگوئیم اینها بی‌اطلاعند، تاریخ نخوانده‌اند.

لزوم شعار و شور و حماسه همراه با تبیین عمق شعارها

… میکنند، و دلها دست خداست. مردم را خدای متعال توی صحنه میآورد؛ یعنی همان ایمان الهی و توفیق الهی و تأیید الهی است که مردم را در صحنه میآورد. منتها خب، مدیریت لازم است؛ شماها مدیریت میکنید، مدیریتتان هم شایسته است. بنابراین سعی کنید حالت شعاری غلبه پیدا نکند. البته شعار لازم است. شعار یک چیز حتمی است، لازم است؛ شور، هیجان، حماسه لازم است؛ منتها بایستی عمق شعارها تبیین شود؛ یعنی همین کارهائی که اشاره کردند، تبیین شود: حرف ملت ایران آن روز چه بود، امروز چیست؟ حرکت ملت ایران و جهت این حرکت چگونه حرکت و جهتی است؟ ما در سایه‌ی دین حرکت میکنیم. به کمک خدای متعال و صاحب دین است که حرکت میکنیم. هدف ما هم تحقق آرمانهای الهی و همان چیزی …

لزوم پرهیز از شعارهای منصرف‌کنندهٔ مسئولان از کارهای اصلی

باید از شعارهای انحرافی پرهیز شود. عدّه‌ای اصلاً کأنّه مزد گرفته‌اند برای این‌که ذهن مسؤولان کشور را از کارهای اصلی منصرف کنند و به جای دیگری ببرند؛ متأسفانه بعضی از مطبوعات هم در این زمینه خیلی تأثیر دارند. هر چیزی را مینویسند، برخلاف ایمان و اعتقادات و مصالح مردم و برخلاف واقعیت مینویسند و آزادانه منتشر میکنند؛ آخرش هم داد میکشند که آزادی نیست! از آزادی استفاده میکنند برای این‌که به‌دروغ ادّعا کنند …

شعار مانند پرچم تعیین‌کنندهٔ جهت ملت و لزوم حفظ آن

… و خواهران در زمینه‌ى هدایت و تشکیل کاروانهاى راهیان نور و پشتیبانیها و خدمات به آنها و به دوش گرفتن این کار بزرگ انجام مى‌دهید، حقّاً در خور ستایش و تمجید و تشکّر است. مسأله، فقط جنبه‌ى شعارىِ محض ندارد؛ اگرچه شعار هم براى یک ملت و یک کشور، خیلى مهم است. داشتن شعار، مثل داشتن پرچم و عَلَم است؛ زیرا جهت را مشخّص مى‌کند. کسانى که مى‌خواهند شعارهاى ملتها را از دست آنها بگیرند، در واقع مى‌خواهند پرچمهاى راهنما را از جلوِ چشم آنها محو کنند. شعارها را باید نگه داشت و حفظ کرد. این‌جا مسأله، فقط حفظ شعار نیست؛ بلکه با دید ریزبین‌ترى، این مسأله حائز عناصر سازنده‌ى واقعى است و در این جمله خلاصه مى‌شود که بگوییم حفظ افتخارات و نقطه‌هاى سربلندى و عزّت یک ملت است. این ارزش بسیار مهمّى است.

حفظ حریم انقلابی با چاشنی شعار

عزیز من! گاهى اوقات شعار، هم حرف است، هم عمل است؛ بگذارید در آن، یک‌ ذرّه چاشنى شعار هم باشد. بگذارید [به ‌خاطر] شعار شما، بعضى‌ها از شما اجتناب کنند؛ یک عدّه‌اى حریم انقلابى را حفظ کنند؛ من این را میخواهم. الان روى مسائل اصلى انقلاب، یک عدّه‌اى جرئت پیدا کرده‌اند؛ مثل همان که گفت: به بدهکار که رو بدهى، طلبکار میشود. یک زمانى جرئت نمیکردند در مسائلِ نظرى‌تر از این هم اظهار نظر بکنند، [امّا] حالا در مسائل واضح انقلاب و بیّنات انقلاب، سؤال …

لزوم تعمق در شعار و عمل بر اساس آن به جای تکرار صرف

پس، مبارزه با استکبار، یک شعار همیشگی است. منتها مطلب اساسی این است که یک ملت هوشمند، همیشه برخورد با شعارها را درست انتخاب میکند. یک وقت، انسان فقط شعاری را دائماً بر زبان جاری و تکرار میکند؛ این کارِ زیادی نیست. یک وقت، شعار را میشکافد، در آن تعمّق میکند و بر اساس آن، کار انجام میدهد؛ این درست است. در شعار مبارزه با استکبار - که امروز گفتم تجسّم استکبار، دولتِ متجاوز امریکاست - خود امریکاییها و دولتمردان امریکایی، از اوّل انقلاب تا به حال، راههایی را طی کردند، برای این که این شعار را از فضای کشور ایران بزدایند. چرا؟ چون تا این شعار وجود دارد، تا ذهن …