بازشناخته نشدن پیامبر از اصحاب بهسبب نبودن بالا و پایین مجلس
… تمام انبیا این طور بودند و تاریخ، همه آنها را نشان میدهد که با وضع بسیار سادهای عمل میکردند. در صدر اسلام آن امر بسیار روشن است که چه جور وضع داشتند، حکومتها چه وضعی داشتند و امرای ارتش چه وضعی داشتند، و خود اشخاصی که در راس بودند با مردم چه وضعی داشتند. در عین حالی که وضعشان آن طور بود که وقتی یک کسی از خارج میآمد در مسجد رسول الله، و این افراد نشسته بودند، نمیشناخت که کدام یکی اینها رسول الله هستند. سوال میکرد که کدام یکی هستید؟ برای اینکه نه بالایی بود، نه پایینی بود، دور مینشستند. اگر حصیری هم بود یا بوریایی بود من نمیدانم، لکن این فرشهایی که شما خیال کنید، حتی این فرشی که شما زیرتان انداختید نبوده است. آن وقت دور هم مینشستند و لیکن عظمتشان، عظمتی بود که دنیا را تحت تاثیر قرار داد. عظمت انسان به روحیت روح انسان است.
تحمل فشار و زحمت بیوقفه در مکه و مدینه
من گمان ندارم که هیچ کس به قدر رسول اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- در آن سیزده سالی که مکه تشریف داشتند، و در آن ده سالی که در مدینه، اگر کسی درست توجه بکند به زندگی حضرت مولا رسول الله، میبیند که شاید آدم بتواند بگوید یک روز ایشان، یک حالی که به حسب نظر ما استراحت است، ایشان نداشتهاند. آن وقتی که در مکه بودند، آن قدر فشار داشتند و آن قدر اذیت به ایشان میکردند و آن قدر ایشان را در تنگنای همهطور و همه جانبه میگذاشتند که بالاخره مجبور شدند که بروند در یک غاری، و در آنجا هم تحت نظر اینها بودند، و زندگی ایشان آن طور گذشت. یک روز برای ایشان استراحت نبود. و بعد از اینکه دیدند نمیشود در مکه ماند و تبلیغاتشان در مکه آن قدر تاثیر ندارد و یک عده معدودی، چند نفری به ایشان ایمان آوردند، ایشان هجرت کردند، و اگر وضع ایشان را در مدینه هم ببینیم، میبینیم که در این ده سال مدینه، جز زحمت و اشتغال به جنگهایی که پیش آمد و غزوههایی که پیش آمد، نداشتند، و در آن غزوات هم سنگینیاش به دوش خود ایشان بود. لکن مقصد یک مقصدی بود که اینها پیش او هیچ نبودند. در مکه وقتی که به ایشان پیام دادند که تو بیا دست از این دعوتت بردار، و تو هر چه میخواهی ما در اختیارت- مثلًا- میگذاریم، ایشان فرمودند که اگر همه عالم- تعبیرشان تقریباً این است که- همه زمین و آسمان را به من …
نفی سلطهجویی و برتریطلبی در رفتار پیامبر با یاران
… میخواهد از این بشر تولید بشود، یک بچه خوبی باشد، بعد هم در دامن مادرش این طور، بعد هم در دبستانش این طور، بالا و پایین تا آخر. اسلام میخواهد شما را هدایت کند به یک راه راستی. اسلام این طور نیست که بخواهد به شما یک سلطهای پیدا کند و یک آقایی بفروشد، خیر. پیغمبر اکرم که شخص اول بود و بنیانگذار اسلام و بنیانگذار هدایت مردم، سیرهاش را بروید ببینید چه جور بوده. آیا هیچ وقت سلطه جو بوده؟ وقتی با همین اشخاصی که رفقایش بودند، دوستانش بودند، دیگر سیاه و سفید و اینها مطرح نبود، نشسته بودند همه با هم، دور هم مینشستند؛ یکی آنجا بنشیند یکی پهلویش، بالا و پایین باشد، این هم نبوده. از اول بنا بوده است که یک اخلاق صحیح انسانی، آنکه برای انسان صالح است، آن را تربیت کنند به آن اخلاق، و تربیت کنند به آن عقاید و تمام اعمالی که دستور دادهاند همهاش برای این است که، این را تربیت کنند که به آن مقصدی که به حسب فطرت دارد؛ فِطْرَتَ اللهِ الَّتی …
شکستن غرور سلاطین با کنار زدن حریر بهدست سفیران پیامبر
… مدت اطلاع دادند- که اخیراً را درست نمیدانم- سفارتخانههای ما، سفارتخانههای اسلامی که باید باشد نیست- چه در مکانها و چه در کیفیت مستخدمینی که آنجا هستند. خصوصاً مستخدمین زن و چه در سایر جهاتی که هست- باز [این] احساس درست نشده است که جمهوری اسلامی یعنی چه. بعض از سفرایی که پیغمبر اکرم- صلی الله علیه و آله و سلم- به دربار سلاطین بزرگ آن وقت فرستاده بودند، اینها وقتی وارد شدند با شمشیر خودشان آن پارچهای که حریر بود زدند کنار. این شکستن آن دماغ فرعونی سلاطین آن زمان بود.
نشان دادن بیاثری شکوه درباری بر سفیران متعهد به اسلام
مطلب به نظر ساده میآید لکن مساله این طور نیست. اینها که رفتند، یک اعراب سادهای بودند، متعهد به اسلام بودند. از اول خواستند بفهمانند که وضع ما چی است و ما برخوردار از چه مکتبی هستیم. و این طور جلال و جمال و دستگاه به ما تاثیری نمیکند.
شکستن شخصیت فرعونی با عمل ساده و بزرگ سفیران پیامبر
… و همین طور گاهی این کار را میکردند که وقتی که یک محترمی میرفت، یک عالمی مثلًا میرفت ملاقات میکرد با آنها، در حضور آن عالم یک بیچاره دیگری را میآوردند به چوب میبستند برای اینکه بفهمانند تو باید اطاعت بکنی. و از آن وقت یک همچو وضعی بود و از این بدتر. این عملی که سفیر یا سفرای حضرت رسول انجام دادند، یک عمل ساده بزرگی بود. از اول، شخصیت آن فرعون را از اول شکستند. مرحوم مدرّس هم این عادت را داشت. توی حیاطش یک فرشی انداخته بود و آنجا مینشست. قلیان هم وقتی میخواست پا میشد خودش شروع میکرد درست کردن. در این خلال فرمانفرما وارد میشد، فرمانفرمای آن وقت را شما شاید نمیدانید چه مسئلهای بود. ایشان میگفت که قلیان را دستش …
آغاز دعوت از خانهٔ خود با دعوت خدیجه، امیرالمؤمنین و خویشان
… دیگران را بتواند اسلامی کند. اگر خودش را اسلامی نکند نمیتواند دیگران را اسلامی کند. معلمین آموزش و پرورش اگر خودشان یک پرورش صحیح نداشته باشند و یک تعلیم صحیح، نمیتوانند جوانها را تعلیم کنند و آموزش بدهند و پرورش بدهند. مبدا هر امری از خود آدم شروع میشود. پیغمبر هم وقتی که تشریف آوردند، از خودشان، خودشان کامل بودند، از منزل خودشان شروع کردند. حضرت خدیجه را دعوت کردند، او هم قبول کرد. امیر المومنین- سلام الله علیه- بچه بود آن وقت، دعوت را قبول کرد. قوم و خویشهای خودشان را جمع کردند و فرمودند که یک همچو مسئلهای است. یک دستهای قبول کردند، یک دستهای قبول نکردند. از خودش انسان باید شروع کند. منی که میخواهم بگویم شما فلان کار را نکنید، فلان کار را نکنید، اگر خودم فاسد باشم، این حرفم هیچ تاثیری هم ندارد. شمایی که انجمن اسلامی دارید، و هر کس که انجمنهای اسلامی را تاسیس کرده …