رفتن به محتوای اصلی

سیرهٔ پیامبر اکرم (ص)

نام‌های دیگر: سیرهٔ حکومتی پیامبر اکرم (ص)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

روش زندگی، دعوت و حکومت پیامبر اسلام (ص).

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علمای نجف (وظیفه سران کشورهای اسلامی- مسئولیت علما)— ۱۳۴۴/۰۸/۲۳

سیر زمانی

از ۱۳۴۴ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۴۱۳۶۶

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۵ پاراگراف)

نشستن پیامبر در میان مردم به‌گونه‌ای که از دیگران شناخته نمی‌شد

اما رژیم اسلامی آن است که پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله و سلم- که در زمان خودشان در راس بودند، به حسب اصطلاح ما در راس بودند، در مسجد می‌آمدند و می‌نشستند با مردم؛ با اشخاصی که وارد می‌شدند دور هم می‌نشستند، و همچو می‌نشستند [که‌] معلوم نبود که کدام یک اینها پیغمبر است، همین طور حلقه‌ای می‌نشستند. این طور هم نبود یک صدر و ذیلی باشد؛ یک پتویی مثلًا افتاده باشد و تشکی باشد، صندلی‌ای باشد و تخت و تاجی باشد. شاید مسجدشان حصیر هم نداشت به این معنایی که مسجدهای شما دارد- و حتماً این طور نبوده- اگر هم یک چیزی بوده، یک چیز مختصری بوده. مسجدشان هم دیوارش به …

ساده‌زیستی و نشستن بی‌امتیاز در میان اصحاب در مسجدی ساده

ما تا این راه مستقیمی که راه انسانیت است، راه اسلام است و از حکومتهایش ما فرق را می‌فهمیم، آن وقتی که اسلام به دست ماها نیفتاده بود که مثل یک پوستین این طرف آن طرف باشد، آن وقتی که اسلام صریح بود، زمان خود پیغمبر- صلی الله علیه و آله و سلم- و زمان علی بن ابی طالب- سلام الله علیه- شما وقتی آن وقت را ملاحظه کنید و سران قوم را در آن وقت، سردارهای اسلام را در آن وقت، آنکه در راس واقع شده بود به حسب نظم مملکتی، وقتی که ملاحظه بکنید چه جور زندگی می‌کردند، وضع خودشان چه جور بود، آنکه پیغمبر اسلام بود در یک مسجدی که نه مثل این مسجد ماها و مساجدی که حالا هست، یک مسجدی که شاید حصیر هم نداشته است. یک دیوار یک متری، آن قدری تقریباً بوده است و با این چیزهای چوبهای خرما یک جایی‌اش را سقف زده بودند، مسجد آن اتاقها، یک دانه اتاق! برای یک دانه اتاق بود. وقتی که نشسته بودند، در مسجد می‌نشستند با اصحابشان، کسی که از خارج می‌آمد نمی‌فهمید اینها کدام یکی پیغمبرند و کدام یکی دیگرانند، می‌پرسید کدام یکی از شما او هستید!؟ این طور می‌نشستند مثل سایرین. حتی یک همچو پتویی نبوده است که زیرشان بیندازند که یک امتیازی در کار باشد و آنکه حضرت امیر- سلام الله علیه- است و تاریخش را همه می‌دانید. همان روزی که بیعت کردند با حضرت امیر و رای دادند به ایشان، همان روز وقتی فارغ شد از این …

رفتار پدرانه با مردم و خشونت با کفار توطئه‌گر

مسلمین ملاحظه بکنند، حکومتهای اسلامی ملاحظه بکنند، حکومت صدر اسلام را [که‌] صدر اسلام وضع حکومت چه طور بود. پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله و سلم- با مردم چه طور رفتار می‌کرد در عین حالی که با کفّار، وقتی که نمی‌شد هدایتشان بکنند و توطئه‌گری می‌کردند، با خشونت رفتار می‌کرد؛ با ملت چه طور رفتار می‌کرد؛ یک پدر مهربان و بالاتر از یک پدر مهربان بود. امیر المومنین چه طور در زمان خلافت، که یک خلافتی بود که سرتاسر ممالک اسلامی، که در آن وقت از حجاز و مصر و ایران و عراق و سوریه و یمن و همه اینها از اروپا هم یک مقداری بود، این مرد بزرگ در عین حالی که سیطره بر همه این ممالک داشت، با مردم چه طور رفتار می‌کرد؛ …

ساده‌نشینی پیامبر در مسجد و بازشناخته نشدن او از دیگران

… خود پیغمبر- صلی الله علیه و آله و سلم- و آنهایی که در پایین- به اصطلاح شماها یا مردم- واقع شده‌اند، اینها در یک جا با هم مجتمع می‌شوند و می‌نشینند و صحبت می‌کنند- و عرض می‌کنم- قصه می‌گویند و صحبت و تجییش جیوش[12] می‌کنند و اینها؛ بنای پیغمبر این طور بود. پیغمبر که خلیفه الله بود، همه او را قبول داشتند، وقتی که در مسجد می‌نشست نمی‌شناختندش کسی از خارج می‌آمد نمی‌شناخت، برای اینکه بالا و پایینی در کار نبوده. آن وقت حتی یک همچو چیزی هم نبوده است که بیندازد زیرش. آن روی یک حصیر، اگر خوب بود حصیر؛ و الّا روی زمین می‌نشستند. اسلام این است. ما دلمان می‌خواهد البته قدرت ما نداریم که آنی که هست عرضه کنیم؛ اما هر چه آدم بتواند به مبدا خیر نزدیک بشود باید خودش را نزدیک کند. حالا که من نتوانستم مثلًا مثل «مالک اشتر» عمل کنم، خوب، هر چه بتوانم خودم را نزدیک کنم به آنها باز خوب [است‌]- و …

رحمت و دلسوزی پیامبر حتی برای کفار و تلاش برای هدایت و نجات آنان

… پاسداری از جمهوری اسلام و مکتب اسلام این است که ما اعمالمان همان طوری که اسلام مقرر فرموده است باشد. اگر اعمال پاسدارهای جمهوری اسلام همان اعمال اسلام باشد، موافق رضای خدا باشد، با بندگان خدا رفتارش رفتار برادرانه باشد، حتی [با] آنهایی هم که معصیت کار هستند. پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله و سلم- همان طوری که برای مومنین رحمت و دلسوز بود، برای کفار هم بود. دلسوز بود برای کفار؛ یعنی متاثر می‌شد که این کفار به کفر خودشان باقی باشند، و منتهی به آتش جهنم بشوند. برای آنها دلسوزی می‌کرد. دعوتش برای این بود که نجات بدهد این اشخاص کافر را، آن اشخاص عاصی را. خدای تبارک و تعالی خطاب می‌فرماید که «مثل اینکه می‌خواهی‌ خودت را بکشی برای اینها که اینها ایمان نیاورده‌اند»! همچو متاثر بود که اینها چرا ایمان نمی‌آورند، اینها چرا نجات پیدا نمی‌کنند، …

معاشرت ساده و برادرانهٔ پیامبر با اصحاب بی‌تمایز و تشریفات

رئیس اول اسلام هم این طور بود که با مردم معاشرت می‌کرد؛ مثل معاشرت یک نفر آدم با یک نفر دیگر. مثل دو نفر برادر که اینجا نشسته بودند. پیغمبر اکرم که رئیس اسلام بود در مسجد می‌آمدند می‌نشستند، و رفقایشان هم، اصحابشان هم دورشان می‌نشستند با هم. جوری بود جلسه که وقتی یک کسی می‌آمد از خارج نمی‌شناخت که اینها کدام یکی پیغمبرند کدام یکی غیر پیغمبر. می‌پرسید که کدام یکی‌تان [هستید]؟ وضع این طوری بود. این طور با جامعه رفتار، این طور با مردم رفتار می‌کردند. این طور نبود که وقتی که وارد می‌شود، هزار تا پرده جلو باشد، و بعد هم باید دید کجا بنشیند و سان بدهند و چه. این حرفها نبود در کار .... از آن طرف قدرت …

لزوم اقتدای کشور اسلامی به سیرهٔ محبت‌آمیز پیامبر و ائمه

باید مملکت اسلامی به پیغمبر اسلام و ائمه اسلام اقتدا بکنند. همان طور که آنها سیره‌شان یک سیره محبت‌آمیز بود نسبت به برادرهاشان، نسبت به مردم، نسبت به مسلمین، باید ماها هم که تبع آنها هستیم، همین سیره را داشته باشیم و جدیت کنیم که جوانها این طور بار بیایند، اسلامی بار بیایند. جوانها اگر اسلامی بار آمدند، اینها امین خواهند بود. اگر اسلامی بار آمدند اینها خیانت نخواهند کرد، و اینها مفید خواهند بود برای مملکت. و من امیدوارم که خداوند همه شما را توفیق بدهد، سلامت بدهد، تایید کند.

نبود تشریفات و تمایز پیامبر به‌عنوان رئیس دولت با مردم

... رئیس دولت با سایر افراد ملت فرق نداشته است؛ رئیس دولت در زمان رسول الله- صلی الله علیه و آله و سلم- خود پیغمبر بود، و وضع و رفتارش با مردم به این طور بود که در مسجد وقتی که تشریف داشت و اشخاص هم بودند، اگر کسی از خارج مجلس وارد می‌شد و غریبه بود نمی‌دانست رئیس دولت کدام یک از اینهاست و می‌پرسید کدام هستید. تشریفات به این معنا که در بین طاغوت بوده است هرگز نبوده است. رئیس دولت در زمان حضرت امیر- سلام الله علیه- در محضر قاضی حاضر شد، و با آن یهودی که ادعا داشت- یا ایشان ادعا داشتند- طرح دعوا کردند و قاضی وقتی که خواست احترامی از حضرت امیر المومنین بکند، ایشان گفتند حق نداری؛ در محضر قضا ما یکی هستیم. و بعد هم حکم را علیه …

الگوی رفتار افسران با زیردستان به روش پیامبر و امیرالمؤمنین (ع)

… افسرهای ارشد موظف‌اند که با سایر طبقات به طور سلامت و به طور اسلامیت رفتار کنند. گمان نکنند سربازان که حالا که انقلاب شد ما باید اطاعت نکنیم. اسلام اطاعت فقیه را واجب دانسته است، و من امر می‌کنم به شما که اطاعت کنید از ما فوقهای خود، و حفظ نظام را بکنید. و من سفارش می‌کنم به افسرها، افسرهای ارشد و دیگر افسرها که مراعات اسلامی خودشان را بکنند؛ با زیردستان همان کنند که پیغمبر اسلام با زیردستان می‌فرمود و امیر المومنین- سلام الله علیه. الآن شما در آغوش اسلام هستید و برادر با همه مسلمین، و همه در آغوش اسلام هستیم؛ و باید وظایف اسلامی را عمل کنیم. همچو نباشد که فقط اسم جمهوری اسلام باشد، اسم ارتش اسلام باشد، ولی معنا و محتوا آن طور نباشد.

نبودن بالا و پایین در مجلس آن حضرت با وجود ادارهٔ کشور

… و ضعفا بیشتر عنایت دارد تا به حالِ دیگران، آنکه طرفدار مستضعفین است، آن رژیمی که می‌خواهد مستضعفین را از قید و بند آن گرفتاریها بیرون بیاورد، آن اسلام است. آنکه پیشش اصلًا مطرح نیست مرزنشینی و مرکزنشینی، بالانشینی و پایین‌نشینی پیشش مطرح نیست، اسلام است. آنکه وقتی حکومتش، راسش مثل رسول الله- صلی الله علیه و آله و سلّم- وقتی که با اینکه راس بود، با اینکه اداره یک کشور می‌کرد، وقتی که می‌آمدند در یک مجلسی که نشسته بودند اصحاب حضرت و حضرت نشسته بودند، بالا و پایین معلوم نبود. می‌آمد و می‌گفت کدام یکیتان پیغمبر هستید؟ از باب اینکه دور می‌نشستند اصحابشان با خودشان، همه با هم دور هم می‌نشستند، یکی بالا و یکی پایین، یکی این زیرش باشد نبوده است. روی همان زمین و اگر هم یک بوریایی بوده، بوریای آن وقت برای مسجد بوده، روی آن بوریا هم می‌نشستند دور هم و از همان مسجد که این طور زندگی می‌کردند، تجهیز قوا می‌کردند و ممالک را می‌گرفتند. یک همچون حکومتی ما می‌خواهیم، که این طور باشد که این طبقات مختلفه‌ای که …

زندگی ساده در مدینه در اتاقی از لیف خرما

… یک کوهستانی رفت، در یک غاری بود تا اینکه کارهای زیرزمینیش را انجام داد. و بعد تشریف بردند مدینه. مدینه کی همراه پیغمبر بود؟ باز آن قدرتمندها بودند؟ باز قُلْدُرها بودند؟ باز رباخوارها بودند؟ تاجرها بودند؟ یهودیهایی که آن وقت جزء مُتمکِّنین بودند، آنها بودند؟ یا پیغمبر وارد شد به یک آدم درجه سه‌ای و اشخاصی که دورش جمع شده‌ بودند یک اشخاص فقیر بی‌بضاعتی و خودش هم یک منزل و اتاق، نه مثل این اتاق، یک اتاقی با لیف خرما! چند تا اتاق برای خودش، و مسجدش هم آن طور. و اصحاب حضرت هم یک دسته‌شان، که اصحاب صُفّه[8] بودند، آنهایی بودند که منزل هم نداشتند می‌آمدند روی یک سَکّویی در آنجا می‌خوابیدند. و زندگیشان همین بود. اینها را برداشت برد و آنها را از بین برد. این فقرا را، این مستضعفین را، اینهایی که درجه سه بودند و حتی خانه …

نشستن پیامبر در میان مردم و در مسجد مانند سایر مردم

اسلام این طور نیست. اسلام سردارهایش هم توی مردمند. پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله و سلم- خوب، سردار همه بود، بزرگ همه بود، توی مردم بود. با مردم می‌آمد می‌نشست، توی مسجد می‌نشست مثل سایر مردم. حضرت امیر- سلام الله علیه- آن وقت که حکومت یک مملکتی بود که چندین مقابل ایران بود، مصر بود، حجاز بود، عراق بود، ایران بود، سوریه بود- عرض کنم- یمن بود، همه اینها تحت سیطره او بود، مثل سایر مردم می‌آمد با مردم می‌نشست و معاشرت می‌کرد. برای اینکه از مردم …

نشستن در میان اصحاب بی‌هیچ امتیاز ظاهری

… مثل رسول خدا که شخص اول بود و در زمان خلافت امیر المومنین شخص اول امیر المومنین بود با ادنی‌ فردی که به حسب نظر مردم ادنی‌ حساب می‌شدند فرق اساسی مربوط به دنیا نبود. این طور نبود که رسول خدا حالا که در راس واقع شده و رئیس امت است مثل سایر حکومتها ریاست بکند. در مسجد می‌آمدند می‌نشستند؛ اصحابشان و اتباعشان هم توی مسجد بود؛ کسی، از خارج که می‌آمد نمی‌دانست کدام از آنها پیغمبر است. می‌پرسید کدامتان پیغمبر هستید؟ در نشستن این طور نبود که یکی در بالای تخت بنشیند و ما بقی مقابلش بایستند و سلام نظامی بکنند! حضرت امیر هم همین طور بود. صدر اسلام وضع این طور بود، این طور نبود که امرای لشکر- امرای لشکر خیلی مهم هم داشتند- با مردم دیگر فاصله بگیرند؛ جوّ محبت بود. آنها در یک …

آرامش جهان و پایان اختلاف و خونریزی در صورت عمل حکومت‌ها و ملت‌ها به آن

حکومتها از مردم انشا می‌شدند[6] و ارتش نیز از آنها. و اگر حکومتها و ملتها به سیره رسول اکرم و ائمه مسلمین عمل می‌کردند، آرامش در همه جای ارض بود؛ این اختلافات و خونریزیها نبود.

دعوت به مطالعهٔ زندگی و حکومت پیامبر و امیرالمؤمنین

… جنگهای اسلام را ببینید که با چه‌ اشخاصی، با چه قشرهایی بوده است. برای منفعت بوده؟ آن وقتی هم که در جنگ حنین بود، یا یکی دیگر از جنگها، وقتی هم که غلبه کردند، هر چه بود حضرت رسول دادند به خود همان مشرکین. این هم مال شما. اصلًا مادیت مطرح نیست در اسلام. خوب، زندگی پیغمبر اسلام را، زندگی امیر المومنین- سلام الله علیه- را مطالعه کنند، ببینند اینها چه جور زندگی کردند. حکومت هم که کردند چه جور حکومت کردند؛ چه وضعی داشته حکومتشان. [توجهی‌] که اسلام به مادیت [دارد] توجه تبعی است. همه توجه، معنویات است. در روایت هست که إنّ اللهَ تَعَالَی مَا نَظَرَ ... إلَی عَالَم الطبیعه- یا: إلَی الجِسمِ- مُنذُ خَلَقَهُ نَظَرَ لُطفٍ. معنویات را میزان گرفته‌اند.