آغاز دعوت از خانهٔ خود با دعوت خدیجه، امیرالمؤمنین و خویشان
… دیگران را بتواند اسلامی کند. اگر خودش را اسلامی نکند نمیتواند دیگران را اسلامی کند. معلمین آموزش و پرورش اگر خودشان یک پرورش صحیح نداشته باشند و یک تعلیم صحیح، نمیتوانند جوانها را تعلیم کنند و آموزش بدهند و پرورش بدهند. مبدا هر امری از خود آدم شروع میشود. پیغمبر هم وقتی که تشریف آوردند، از خودشان، خودشان کامل بودند، از منزل خودشان شروع کردند. حضرت خدیجه را دعوت کردند، او هم قبول کرد. امیر المومنین- سلام الله علیه- بچه بود آن وقت، دعوت را قبول کرد. قوم و خویشهای خودشان را جمع کردند و فرمودند که یک همچو مسئلهای است. یک دستهای قبول کردند، یک دستهای قبول نکردند. از خودش انسان باید شروع کند. منی که میخواهم بگویم شما فلان کار را نکنید، فلان کار را نکنید، اگر خودم فاسد باشم، این حرفم هیچ تاثیری هم ندارد. شمایی که انجمن اسلامی دارید، و هر کس که انجمنهای اسلامی را تاسیس کرده …
الگوی رفتار افسران با زیردستان به روش پیامبر و امیرالمؤمنین (ع)
… افسرهای ارشد موظفاند که با سایر طبقات به طور سلامت و به طور اسلامیت رفتار کنند. گمان نکنند سربازان که حالا که انقلاب شد ما باید اطاعت نکنیم. اسلام اطاعت فقیه را واجب دانسته است، و من امر میکنم به شما که اطاعت کنید از ما فوقهای خود، و حفظ نظام را بکنید. و من سفارش میکنم به افسرها، افسرهای ارشد و دیگر افسرها که مراعات اسلامی خودشان را بکنند؛ با زیردستان همان کنند که پیغمبر اسلام با زیردستان میفرمود و امیر المومنین- سلام الله علیه. الآن شما در آغوش اسلام هستید و برادر با همه مسلمین، و همه در آغوش اسلام هستیم؛ و باید وظایف اسلامی را عمل کنیم. همچو نباشد که فقط اسم جمهوری اسلام باشد، اسم ارتش اسلام باشد، ولی معنا و محتوا آن طور نباشد.
نبودن بالا و پایین در مجلس آن حضرت با وجود ادارهٔ کشور
… و ضعفا بیشتر عنایت دارد تا به حالِ دیگران، آنکه طرفدار مستضعفین است، آن رژیمی که میخواهد مستضعفین را از قید و بند آن گرفتاریها بیرون بیاورد، آن اسلام است. آنکه پیشش اصلًا مطرح نیست مرزنشینی و مرکزنشینی، بالانشینی و پاییننشینی پیشش مطرح نیست، اسلام است. آنکه وقتی حکومتش، راسش مثل رسول الله- صلی الله علیه و آله و سلّم- وقتی که با اینکه راس بود، با اینکه اداره یک کشور میکرد، وقتی که میآمدند در یک مجلسی که نشسته بودند اصحاب حضرت و حضرت نشسته بودند، بالا و پایین معلوم نبود. میآمد و میگفت کدام یکیتان پیغمبر هستید؟ از باب اینکه دور مینشستند اصحابشان با خودشان، همه با هم دور هم مینشستند، یکی بالا و یکی پایین، یکی این زیرش باشد نبوده است. روی همان زمین و اگر هم یک بوریایی بوده، بوریای آن وقت برای مسجد بوده، روی آن بوریا هم مینشستند دور هم و از همان مسجد که این طور زندگی میکردند، تجهیز قوا میکردند و ممالک را میگرفتند. یک همچون حکومتی ما میخواهیم، که این طور باشد که این طبقات مختلفهای که …
زندگی ساده در مدینه در اتاقی از لیف خرما
… یک کوهستانی رفت، در یک غاری بود تا اینکه کارهای زیرزمینیش را انجام داد. و بعد تشریف بردند مدینه. مدینه کی همراه پیغمبر بود؟ باز آن قدرتمندها بودند؟ باز قُلْدُرها بودند؟ باز رباخوارها بودند؟ تاجرها بودند؟ یهودیهایی که آن وقت جزء مُتمکِّنین بودند، آنها بودند؟ یا پیغمبر وارد شد به یک آدم درجه سهای و اشخاصی که دورش جمع شده بودند یک اشخاص فقیر بیبضاعتی و خودش هم یک منزل و اتاق، نه مثل این اتاق، یک اتاقی با لیف خرما! چند تا اتاق برای خودش، و مسجدش هم آن طور. و اصحاب حضرت هم یک دستهشان، که اصحاب صُفّه[8] بودند، آنهایی بودند که منزل هم نداشتند میآمدند روی یک سَکّویی در آنجا میخوابیدند. و زندگیشان همین بود. اینها را برداشت برد و آنها را از بین برد. این فقرا را، این مستضعفین را، اینهایی که درجه سه بودند و حتی خانه …
نشستن پیامبر در میان مردم و در مسجد مانند سایر مردم
اسلام این طور نیست. اسلام سردارهایش هم توی مردمند. پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله و سلم- خوب، سردار همه بود، بزرگ همه بود، توی مردم بود. با مردم میآمد مینشست، توی مسجد مینشست مثل سایر مردم. حضرت امیر- سلام الله علیه- آن وقت که حکومت یک مملکتی بود که چندین مقابل ایران بود، مصر بود، حجاز بود، عراق بود، ایران بود، سوریه بود- عرض کنم- یمن بود، همه اینها تحت سیطره او بود، مثل سایر مردم میآمد با مردم مینشست و معاشرت میکرد. برای اینکه از مردم …
نشستن در میان اصحاب بیهیچ امتیاز ظاهری
… مثل رسول خدا که شخص اول بود و در زمان خلافت امیر المومنین شخص اول امیر المومنین بود با ادنی فردی که به حسب نظر مردم ادنی حساب میشدند فرق اساسی مربوط به دنیا نبود. این طور نبود که رسول خدا حالا که در راس واقع شده و رئیس امت است مثل سایر حکومتها ریاست بکند. در مسجد میآمدند مینشستند؛ اصحابشان و اتباعشان هم توی مسجد بود؛ کسی، از خارج که میآمد نمیدانست کدام از آنها پیغمبر است. میپرسید کدامتان پیغمبر هستید؟ در نشستن این طور نبود که یکی در بالای تخت بنشیند و ما بقی مقابلش بایستند و سلام نظامی بکنند! حضرت امیر هم همین طور بود. صدر اسلام وضع این طور بود، این طور نبود که امرای لشکر- امرای لشکر خیلی مهم هم داشتند- با مردم دیگر فاصله بگیرند؛ جوّ محبت بود. آنها در یک …
آرامش جهان و پایان اختلاف و خونریزی در صورت عمل حکومتها و ملتها به آن
حکومتها از مردم انشا میشدند[6] و ارتش نیز از آنها. و اگر حکومتها و ملتها به سیره رسول اکرم و ائمه مسلمین عمل میکردند، آرامش در همه جای ارض بود؛ این اختلافات و خونریزیها نبود.
سادگی مسجد پیامبر و تنگدستی یاران او در مدینه
… و دعوت کرد، همین قریش با او مخالفت کردند؛ که آن وقت گردن کلفتها همینها بودند، قلدرها همینها بودند، سرمایه دارها همینها بودند. و ایشان نمیتوانست در آنجا [مکه] اظهاری بکند. در کوه، در آن غار حرا مدتها همان جا بود و نمیتوانست بیرون برود؛ محبوس بود کَاَنّه. بعد هم از آنجا که رفت به مدینه، در مدینه هم همین اشخاصی که طبقه سوم بودند جمع شدند دور ایشان. ایشان وقتی مسجد را درست کرد- آن هم نه یک مسجد مجلل، یک مسجد خیلی محقر درست کرد- روی صُفه آن مسجد، که یک صفهای بود که هیچی هم نداشت، آنجا بسیاری از اصحاب حضرت، از آنهایی که یاران او بودند آنجا میخوابیدند چون منزل نداشتند. در جنگهایی که میشد، یک خرما را از قراری که در تاریخ هست این میگذاشت دهانش در میآورد میگذاشت دهان او، او دهان او، او دهان او.[2] این طور اینها فاقد بودند. مع ذلک اینها بودند که رفتند و قریش را و سایر گردن کلفتهای ظَلَمه را سر جای خودشان نشاندند. نه آنها این را ایجاد کردند که توده را خواب کند! اینها توده را بیدار کردند که آنها را از بین ببرند. اینها یک راه بود که اینها جدا میخواستند بکنند اسلام را از ملت.
مقاتلهٔ پیامبر با استثمارگران مردم
… در ذهنشان بیاید. و حال آنکه کسی که قرآن را- سند اسلام قرآن است- کسی که مطالعه کند و ببیند که وضع قرآن چه بوده، و کسی که شارع اسلام را، رسول اکرم را ملاحظه کند و تاریخ او را ببیند و وضع زندگی او را ببیند، میداند که قرآن در مقاتله با قلدرها آیات زیاد دارد. و رسول اکرم سیرهاش این بود که از اول مقاتله میکرد با این اشخاصی که میخواستند مردم را استثمار کنند، میخواستند مردم را استخدام کنند؛ بر [ضد] اینها قیام کرد. بنا بر این یک رشته تبلیغات آنها این بوده است. و شما دانشمندان باید در کتابها و در رسایلی که مینویسید، این مسائل را طرح بکنید و نقاط ضعف را بگویید.
مبارزات سیاسی، از مسئولیتهای بزرگ پیامبر اکرم (ص)
- شعار سیاست از دین جداست، از تبلیغات استعماری است، که میخواهند ملتهای مسلمان را از دخالت در سرنوشت خویش بازدارند. در احکام مقدس اسلام، بیش از امور عبادی در امور سیاسی و اجتماعی بحث شده است. روش پیامبر اسلام نسبت به امور داخلی مسلمین و امور خارجی آنها، نشان میدهد، که یکی از مسئولیتهای بزرگ شخص رسول اکرم (ص) مبارزات سیاسی آن حضرت است. شهادت امیر المومنین- علیه السلام- و نیز حسین- علیه السلام- و حبس و شکنجه و تبعید و مسمومیتهای ائمه- علیهم السلام- همه در جهت مبارزات سیاسی شیعیان، علیه ستمگریها بوده است. و در یک کلمه مبارزه و فعالیتهای سیاسی بخش مهمی از مسئولیتهای مذهبی است.
رفتار با مردم حتی ذمیان و پیروان مذاهب دیگر
از آن طرف، وقتی که پیغمبر اکرم آمد و ملت خودش را دعوت به توحید کرد، چه جور رفتار میکرد با مردم؛ حتی با ذمیها؛ حتی با آنهایی که خلاف مذهب بودند چطور رفتار میکرد. حضرت امیر- سلام الله علیه- میفرماید که شنیدم که یک لشکر میآمدند- ظاهراً لشکر معاویه بوده است- آمدند در کجا و یک خلخال از پای یک ذمیه ربودند، چه کردند؛ یک خلخال از پای یک ذمیه، از پای یک زن یهودی یا نصرانی ربودهاند؛ بعد نقل است که ایشان فرمودند اگر انسان …
تخریب مسجد ضرار که بر ضد اخلاق تبلیغ میکرد
… را میگیرد؟ اما وقتی که ما میبینیم که مملکت ما از سینمایش گرفته تا مدرسهاش استعماری است؛ یعنی از خارج آوردند اینها را برای ما، تحفههایی است که از آنجا آوردند برای فاسد کردن نسل جوان ما، همه چیزش را، اگر مسجد هم یکوقت این طور شد، ما درِ آن را میبندیم. اگر مسجدی شد که این مسجد دعوتش دعوت فاسد شد، پیغمبر اکرم خراب کرد «مسجد ضِرار» را، مسجدی که درست کرده بودند در مقابل پیغمبر، و تبلیغات میکردند بر ضد اخلاق و بر ضد امثال ذلک؛ پیغمبر داد خرابش کردند. اگر مسجدی باشد که مسجد ضِرار باشد، مسجدی باشد که نتوانیم آن مسجد را اصلاحش کنیم، مسجدش [را] هم خراب میکنیم؛ نه اینکه سینمایش را. اینکه ما با سینما مخالفیم، با این نحو سینمایی که اینها دارند مخالفیم؛ نه با سینما اصلش باشیم. ما چی مخالفیم؟ چه کار داریم ما با …
مبارزه و ادارهٔ مملکت بیآنکه سیاست را کنار بگذارد
… یک نفر چوپان. مقابل کی؟ مقابل فرعون که داد خدایی میزد. اینها هم داد خدایی میخواهند بزنند؛ میبینند حالا خیلی خریدار ندارد. اگر یک خرده سست بیایید آنها هم میگویند: انَا رَبُّکمُ الاعْلی[7]. این مزخرفات همیشه بوده در دنیا و حالا هم هست؛ بعدها هم خواهد بود. آن هم حضرت موسی- سلام الله علیه- این هم رسول اکرم که تاریخش را خوب میدانید دیگر که تنهایی مبعوث شد، سیزده سال نقشه کشید و ده سال جنگ کرد، نگفت که ما را چه به سیاست. اداره کرد ممالکی را، مملکتی را، نگفت ما چکار داریم به این حرفها. آن هم حکومت حضرت امیر است که همهتان میدانید، و آن وضع حکومتش و آن وضع سیاستش و آن وضع جنگهایش. نگفت که ما بنشینیم توی خانهمان دعا بخوانیم و زیارت بکنیم، و چکار داریم به این حرفها؛ به ما چه.
سیرهٔ حکومتی پیامبر گواه آمدن اسلام برای ویرانی کاخهای ظلم
«اساساً اسلام با اساس شاهنشاهی مخالف است، هر کس سیره رسول خدا را در وضع حکومت ملاحظه کند میفهمد اسلام آمده است این کاخهای ظلم شاهنشاهی را خراب کند، شاهنشاهی از کثیف ترین و ننگین ترین نمونه ارتجاع است»[4]
نامه به چهار امپراتور برای دعوت به اسلام و توحید
… و آن طوری که تاریخ ضبط کرده است ایشان چهار تا مکتوب مرقوم فرمودهاند به چهار تا امپراتور: یکی ایران، یکی روم، یکی مصر، یکی حبشه. و عین مکتوب ایشان- آن طوری که در ذهنم هست- مضبوط است. عین مکتوب ایشان را- به طوری که در ذهن من است- در موزه ترکیه زیارت کردهام. این چهار مکتوبی که مرقوم فرمودهاند به مضمون واحد است به چهار امپراتور و آنها را دعوت به اسلام کردهاند و دعوت به توحید؛ این مقدمه بوده است، شالوده بوده است از برای اینکه حقایق اسلام را به تمام دنیا، به تمام امپراتوریهای دنیا ابلاغ بفرمایند و اسلام به آن نحوی که هست معرفی بشود به مردم. مع الاسف آنها جواب مثبت، الّا پادشاه حبشه، نداده؛ و لهذا متوقف شده است آن دعوتی که رسول اکرم میخواستند بفرمایند و میخواستند اسلام را معرفی کنند. عَلی ایِّ حالٍ با رنجهای فراوان، چه خود رسول اکرم و چه بعد از رسول اکرم کسانی که متکفل بودهاند ریاست اسلام را، …
دعوت به مطالعهٔ زندگی و حکومت پیامبر و امیرالمؤمنین
… جنگهای اسلام را ببینید که با چه اشخاصی، با چه قشرهایی بوده است. برای منفعت بوده؟ آن وقتی هم که در جنگ حنین بود، یا یکی دیگر از جنگها، وقتی هم که غلبه کردند، هر چه بود حضرت رسول دادند به خود همان مشرکین. این هم مال شما. اصلًا مادیت مطرح نیست در اسلام. خوب، زندگی پیغمبر اسلام را، زندگی امیر المومنین- سلام الله علیه- را مطالعه کنند، ببینند اینها چه جور زندگی کردند. حکومت هم که کردند چه جور حکومت کردند؛ چه وضعی داشته حکومتشان. [توجهی] که اسلام به مادیت [دارد] توجه تبعی است. همه توجه، معنویات است. در روایت هست که إنّ اللهَ تَعَالَی مَا نَظَرَ ... إلَی عَالَم الطبیعه- یا: إلَی الجِسمِ- مُنذُ خَلَقَهُ نَظَرَ لُطفٍ. معنویات را میزان گرفتهاند.