نظر به اینکه زمینها و آب و صحرای خمین، سهم الارث پدری متعلق به حضرت عالی و این جانب و مرحوم آقا سید نور الدین هندی[1] رحمه الله میباشد، و ورثه آن مرحوم قصد تفکیک و افراز[2] یا هر نوع اقدام دیگری نسبت به آب و ملک فوق را دارند، بدین وسیله به حضرت عالی وکالت و حق وکالت به غیر داده میشود که هر گونه صلاح میدانید نسبت به افراز و تفکیک و فروش و تقسیم و واگذاری و اجاره و یا هر نوع اقدام دیگری با اسقاط خیارات حتی غَبْن[3] و دریافت وجوه اقدام فرمایید. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.
علاقه به او و لزوم گماردن کمککار برای کارها با توجه به کهولت سن وی
پس از اهدای سلام، توفیق و تایید جنابعالی را خواستار است. الساعه اطلاع حاصل شد که آقا[1] تشریف آوردهاند. شما میدانید مقدار علاقه من را به ایشان و وضع مزاج و کِبَر سن ایشان را. باید برای کارها- که شاید از سابق بیشتر شود- کمک کارهایی باشد و جنابعالی ناظر به امور باشید که کارها اولًا لنگ نشود و ثانیاً به ایشان تحمیل نشود.
بیمانع بودن بازگشت او به قم با لغو حکم اقامت اجباری در خمین
9- راجع به رفتن قم بعد از ماه اگر چیز جدیدی پیش نیاید، به حَسَب ظاهر مانع ندارد؛ چون حکم لغو شده است و اقامت خمین رسمیت ندارد و گمان میکنم عکس العملی هم نداشته باشد؛[3] در هر صورت اختیار با حضرت عالی است؛
قاطع اعلام کردن نظر او در امور قم
11- رَویههای آقایان اطراف و جوانب را مرقوم فرمودید، نامطلوب است؛ این امر از اول همین نحو بوده است، لکن نمیشود کاری کرد، شاید عکس العمل نامطلوب داشته باشد؛ باید نصیحت کرد آن هم ظاهراً بیاثر است؛ خداوند اصلاحشان فرماید. از سلامت خودتان مطلعم فرمایید و در امور قم نظر بدهید مورد اطاعت است. من نظر حضرت عالی را قاطع اعلام کرده و میکنم. و السلام علیکم.
نگرانی از کسالت و تنهایی او و لزوم گماشتن خادم و پزشک
ان شاء الله تعالی موفق و سلامت باشید. امروز تلفن شد که آقا[1] کسالت دارند و تنها، بدون خادم، و وضع غذا و پذیرایی ایشان مختل است؛ فوق العاده نگران هستم. لازم است یک خادم پیش ایشان باشد؛ یا مشهدی رضا و مشهدی ناد علی[2] به نوبت بروند یا کس دیگر که آشپزی بداند برود نزد ایشان- با هر قیمت که اجرت میخواهد. من منتظرم که شما به من سلامت ایشان و رفاه ایشان را اطلاع دهید. موکول نکنید به دیگران؛ خودتان مستقیماً دخالت کنید. این جانب را از اضطراب و ناراحتی بیرون بیاورید و اگر ایشان کسالت دارند، طبیب از هر جا ممکن است ببرید و مرا مطلع کنید. و السلام علیکم و رحمه الله
سفارش به رسیدگی به سلامت و آسایش او و تأمین خادم
تاکید میکنم که از سلامت آقا[3] مطلعم نمایید و موجبات راحت ایشان را هر چه بیشتر فراهم کنید؛ ایشان خادم لازم دارند، یکی را یا از قم بفرستید یا آقای صدوقی[4] تهیه نمایند. شهریه و آنچه آقا میدادند داده شود. به آقای تهرانی سلام این جانب را برسانید. و السلام علیکم.
لزوم کمک به او و کاستن از کارهایش به سبب ضعف پیری
حضرت آقا[2] از ضعف پیری و نداشتن مُعین[3] دلخواه شکایت دارند؛ حتماً باید ایشان کمک شوند و کارهای ایشان کم شود، شما باید فکری بکنید و خودتان و یا اشخاص به درد بخور پیدا کنید با ایشان به هر قیمت است همراهی کنند. من نگران هستم. و السلام علیکم.
اعتبار مهر و امضای او بهمنزلهٔ مهر و امضای امام در وجوه
چون در این اوقات، وصول قبوض وجوه به این جانب و ایصال به صاحبان وجوه بسیار مشکل است، لهذا به جمیع اهالی محترم ایران و افغانستان و پاکستان و سایر بلاد اعلام مینماید که مهر و امضای حضرت مستطاب حجت الاسلام و المسلمین آقای حاج سید مرتضی پسندیده- دامت برکاته- اخوی معظم این جانب و وکیل من در این امور، به منزله مهر و امضای این جانب است و مومنین هر چه وجوه از هر بابت به معظم له برسانند مورد قبول این جانب است و بریء الذمه میشوند، و محتاج به مهر و امضای این جانب نیستند. و السلام علی المومنین و علی عباد الله الصالحین.
دست و مهر و امضای او به منزلهٔ دست و مهر و امضای امام
راجع به وجوه، آقایان مومنین مجازند که وجوه خودشان را به حضرت حجت الاسلام و المسلمین آقای پسندیده اخوی معظم این جانب برسانند. دست ایشان دست این جانب و مُهر و امضای ایشان به منزله مُهر و امضای این جانب است. ان شاء الله تعالی موفق باشند. این مطلب را به جناب آقای حاج محمد طاعتی کاشانی- ایّده الله تعالی- نیز ابلاغ نمایید، و خود جنابعالی هم هر چه خواستید برسانید به ایشان برسانید؛ مورد قبول این جانب است. و السلام علیکم و رحمه الله.
وکالت در فروش زمین و قنات خمین و دریافت وجه از طرف امام
وکیل شرعی خود نمودم این جانب سید روح الله خمینی، حضرت مستطاب حجت الاسلام آقای آقا مرتضی[1]- مد ظلّه العالی- را در فروش تمامی چهار دانگ و نیم از هشت قطعه زمین مزروعی محله شهنه خمین و چهار ساعت و نیم از مجاری المیاه قنات خمین که معظم له مشترکاً برای این جانب و سرکار خانم همدم هندی[2] خریداری فرمودهاند، به هر نحوی که صلاح میدانند. و نیز وکیلند در اخذ وجه و التزام از طرف این جانب، و امضای معظم له به منزله امضای این جانب است.[3]
سفارش به توجه و فرض بودن خدمت به ایشان
ان شاء الله تعالی سلامت باشید.[1] ماها بحمد الله سلامت هستیم و محتاج به دعا. جواب مرقوم آقای عمو[2] را از طریق دیگر فرستادم؛ امید است برسد. از ایشان خیلی توجه کنید و خدمت به ایشان فرض است از برای شما. به دخترها و خانم خودتان سلام میرسانم. حسن[3] را میبوسم.
قسم دادن برادر به ترتیب اثر دادن به سخن پزشک
برادر بزرگوارم، قربانت شوم[1] شما را به خدای متعال قسم میدهم به حرفهای دکتر ترتیب اثر دهید. چرا موجب نگرانی همه میشوید؟ خداوند لازم نموده است که در مواقع احتمال ضرر، انسان از آنچه موجب است اجتناب کند، اگر چه ترک حج و صوم و صلاه باشد. شما میخواهید موافق حکم خدا عمل کنید، کاری نکنید که خداوند نعوذ بالله از شما ناراضی باشد. این احتیاطات شما بر خلاف …
تعیین بهعنوان وصی مطلق امام بهویژه در وجوه شرعیه
قبلًا در نجف اشرف که بودم برای امور ایران، چهار نفر از آقایان علمای اعلام را وصی خود قرار داده بودم. اینک که در قم هستم وصیت سابق را لغو نمودم، و وصی خود قرار دادم حضرت حجت الاسلام و المسلمین آقای پسندیده، اخوی مکرم و جناب حجت الاسلام و المسلمین آقای منتظری- دامت افاضاتهما- را راجع به جمیع امور، خصوصاً مربوط به وجوه شرعیه که در نزد خودم و آقای پسندیده یا جای دیگر است. کسی حق مزاحمت با آنان را ندارد، و این دو نفر وصی مطلق من هستند. امید است ان شاء الله تعالی موفق و موید باشند. و مقدار جزئی وجه شخصی من هست که در طبقه بالای محلی که وجوه در آنجا است، میباشد؛ در طرف راست آن محل؛ آنچه در آنجا است به مخدره مادر احمد[2] بدهند. از …
صلاح ندانستن رفتن ایشان نزد آقایان گلپایگانی و شریعتمداری در موضوع آمدن امام
جواب: رفتن ایشان منزل آقایان، در این موضوع صلاح نیست.
اذن مطلق به او در خریدها و تعمیرات لازم به صلاحدید خود
2- راجع به چیزهایی که لازم است خریداری شود یا تعمیرات که مرقوم نشده، به نحو مطلق مجازید هر طور صلاح میدانید عمل کنید؛
دلداری به او و تردید در درستی شکایت شاکیان
10- من از ناراحتی حضرت عالی ناراحت میشوم و گمان میکنم اشخاصی که میآیند و شکایت میکنند و موجب ناراحتی شما را فراهم میکنند خیلی مطالبشان صحیح نباشد. تا کنون از ایران راجع به این مطالب به من مراجعه نشده است و از قمیها گاهی سوال کردم گفتهاند ما چیزی ندیدهایم؛ مقصود من آن است که حضرت عالی خودتان را ناراحت نفرمایید؛
توصیه به خودداری از مصاحبه با خبرنگار داخلی و خارجی
… مسموع مصاحباتی با خبرنگاران داخلی و خارجی میفرمایید؛ این امر بسیار بر خلاف مصلحت است زیرا اگر مطالب این جانب صریحاً گفته شود حتماً به شما صدمهای وارد میکنند، و لا اقل تبعید، و این نباید بشود و اگر مثل دیگران باشد مورد اشکال دوستان و جناحهای دیگر میشود. حضرت عالی نه با خبرنگار خارجی و نه داخلی مصاحبه نفرمایید.
لزوم کنار گذاشتن عواطف سابق با برخی به سبب وضع خطیر
6- شنیدم پیراسته را راه دادید و با او ناهار میل کردید. شما نمیدانید اینها برای شما خوب نیست. صدای دوستان بلند شده. حضرت عالی لازم است عواطف سابق را که با بعضی داشتهاید حالا برای خاطر وضع خطیری که دارید کنار بگذارید.
واگذاری تعیین متصدی تمرکز وجوه و انتخاب افراد مورد اطمینان به او
1- راجع به وجوه و تورم، باید به هر نحو هست صرف نمایید. نمیدانم چرا شهریه اضافه نفرمودید؟ اگر خوف جلوگیری است اشکالی ندارد ولی هر طور صلاح است عمل فرمایید. راجع به کارها و زیادی آن من نگران هستم باید برای آن، اشخاصی را که مورد اطمینان هستند انتخاب فرمایید. 2- من نمیتوانم الان کسی را که وجوه نزد او تمرکز پیدا کند تعیین کنم، حضرت عالی بهتر میتوانید تعیین کنید، موارد اطمینان را بهتر میدانید، هر کس را معین کنید مورد قبول است ولی مهمتر آن است که مصرف شود و نماند زیادی شهریه[1] ... 3- وجوهی که مصرف میکنند یا اجازه میخواهند هر مقدار ممکن است اجازه بدهید مانع ندارد. آنچه مسلّم است که بر خلاف بوده رد کنید اشکالی ندارد، برای ساختمان مدرسه، مسجد، حسینیه و امثال ذلک اگر اجازه خواستند بدهید، چاره نیست. 4- قبوض به نحو مرقوم صلاح نیست؛ صورت …
لزوم رسیدگی و پرستاری از او بهسبب کهولت سن
… قلبی بود که اطمینان داد چیزی نیست، و الآن سلامت هستم و هیچ نقاهتی ندارم جز نقاهتهای روحی که رو به زیادت است؛ از خداوند اصلاح امور را خواهانم. به خواهرها و خانم خودتان سلام برسانید. به حضرت آقای عمّ بزرگوار[1] زیاد رسیدگی کنید. دخترها مثل اینکه آنجا نمیروند؛ به آنها سفارش کن گاهی خدمت ایشان برسند و سفارش کن از ایشان پرستاری کنند. با سن ایشان لازم است در غذا و سایر چیزها رسیدگی شود و عهده آن بر شماست. از خداوند تعالی سلامت همه را خواهانم. حسن[2] را میبوسم و دعا میکنم. و السلام.
سفارش به کوتاهی نکردن در مراقبت از او به سبب ضعف مزاج
… شما و دیگران مسرور شدم. ان شاء الله تعالی همیشه سلامت باشید. در موقع مقتضی و رفع مانع، از آقای لواسانی[2] احوالپرسی شود و کسی برود برای دیدن ایشان. راجع به تعیین شخص دیگر شما با کسی مذاکره نکنید.[3] من کسی را تعیین نمیکنم- عجالتاً و کسی را هم سراغ ندارم. از مواظبت آقای عمّ بزرگوار[4] کوتاهی نکنید. ایشان ضعیف المزاج هستند و باید رسیدگی شوند. منتظر ورود خانم[5] در روز چهارشنبه یا شب پنجشنبه هستیم. و السلام علیکم.
نگرانی از تنهایی ایشان و سفارش به رسیدگی
احمد عزیزم، ان شاء الله تعالی سلامت باشید. ماها بحمد الله تعالی سلامت هستیم. از اینکه حضرت آقای اخوی[1] با تنهایی میگذرانند نگران هستم؛ نگذارید به ایشان بد بگذرد. نمیدانم قضیه منزل[2] برای محرّم و صفر است یا امری حادث شده است. در نوشتههای خود احتیاط کنید و امضا نکنید و شما مشغول تحصیل و تهذیب نفْس باشید و دخالت در امری نکنید.[3] خدمت حضرت حجت الاسلام و المسلمین آقای اخوی سلام برسانید. به دخترها و مخدره اهل بیت سلام …
وکالت در دریافت وجوه شرعیه از سوی امام خمینی
چون ایصال وجوه شرعیه به این جانب- مستقیماً- و اخذ قبض وصول این جانب موجب زحمت مومنین- ایّدهم الله تعالی- میباشد، لهذا کسانی که میخواهند به این جانب وجوه برسانند به وسیله حضرت مستطاب حجت الاسلام و المسلمین آقای حاج آقا مرتضی پسندیده، اخوی معظم این جانب، یا به وسیله جناب مستطاب حجت الاسلام آقای حاج شیخ محمد صادق تهرانی، وکیل این جانب در قم، برسانند و قبض رسید از هر کدام بگیرند به منزله قبض رسیدِ این جانب است. ان شاء الله تعالی موفق و موید باشند.
سفارش به مراقبت و احترام کامل از ایشان در اقامت قم
3- حضرت آقای عموی معظم، مادامی که قم هستند، خیلی مواظبت از ایشان بکنید؛ هم از حیث کرسی و مکان و هم از حیث غذا و سایر امور خصوصاً احترامات.
سفارش به خدمت به ایشان در هوای سرد زمستان
خدمت آقا[2] سلام برسانید و به ایشان در این هوای سرد زمستانی خدمت کنید؛ نبادا بد بگذرد. به خانمها- دسته جمعی- سلام برسانید. حسن را میبوسم. و السلام.
تدریس سیوطی و منطق به برادر کوچکتر
در خمین در مکتبخانه مرحوم ملّا ابو القاسم تحصیل شروع و نزد مرحوم آقا شیخ جعفر و مرحوم میرزا محمد (افتخار العلماء) درسهای ابتدایی، سپس در خلال آن نزد مرحوم حاج میرزا محمد مهدی (دایی) مقدمات شروع و نزد مرحوم آقای نجفی خمینی منطق شروع و نزد حضرت عالی[1] ظاهراً «سیوطی»[2] و «شرح باب حادی عشر»[3] و منطق و مسلماً در «مُطَوّل»[4] مقداری.
لزوم ارتباط همیشگی با او و آگاهی از احوالش
صلاح این شد که در غیاب آقا،[1]، آقای اشراقی[2] باشند. جنابعالی و دیگر آقایان که در بیرونی بودند با ایشان کمک کنید و ایشان را تنها نگذارید. روابط با آقا همیشه برقرار باشد. از حالات ایشان مطلع باشید.
ارجاع به راهنمایی او در کیفیت انجام کار
… از آقا[1] بگیرید و به آقای حائری[2] بابت پول خانه بدهید و قبض وصول بگیرید و این ورقه که در جوف است ارائه دهید که ایشان هم تصدیق کنند و مَهْرنامه[3] را بدهند که موافق قوانین عمل شود. در این قضایای رسمی مسامحه نباید بشود؛ شما به همین نحو که نوشتهام عمل کنید. از حضرت عمّ[4] بزرگوار کیفیت عمل را سوال کنید، ایشان راهنمایی کنند و به ایشان سلام وافر برسانید. و سلام به خواهرها و فاطی خانم[5] برسانید. حسن[6] را میبوسم؛ چنانچه عکسش را دارم و میبوسم. و السلام.
پیگیری نرسیدن سیصد تومانی که گفته بود فرستاده است
از خداوند تعالی سلامت شما و خانواده محترمه و حسن عزیزم[1] را خواستارم. ماها بحمد الله سلامت هستیم. چیزی که موجب تصدیع است: آقا[2] به مادرتان فرموده بودند سیصد تومان به وسیله آقا سید حسن برای نماز و روزه دادهایم؛ تا کنون چنین وجهی نرسیده است و ظاهراً اشتباه از مادر است. سابقاً یک دویست تومان وسیله ایشان و یک صد تومان وسیله آقای گارسچی[3] برای نماز و روزه[4] رسیده است لکن این دو فقره از چندین ماه پیش از این است. مطلب را به من زودتر بنویسید که از اشتباه بیرون بیایم. حضور حضرت آقا سلام برسانید. و السلام.
توصیه به ننوشتن ارقام به خط سیاق به سبب اشتباهزایی
امروز یک نامه از شما و یکی از آقا[1] از دمشق واصل شد؛ جواب ایشان را بعداً مینویسم. به ایشان عرض کنید ارقام را سیاقی ننویسند؛ کهنه شده و موجب اشتباه میشود. خانم حالشان خوب، و السّاعه خانواده آقای صدر آمدند که رفتند برای پذیرایی.