من امروز میخواهم از روی مقتلِ «ابنطاووس» - که کتاب «لهوف» است - یک چند جمله ذکر مصیبت کنم و چند صحنه از این صحنههای عظیم را برای شما عزیزان بخوانم. البته این مقتل، مقتل بسیار معتبری است. این سیدبنطاووس - که علیبنطاووس باشد - فقیه است، عارف است، بزرگ است، صدوق است، موثّق است، مورد احترام همه است، استاد فقهای بسیار بزرگی است؛ خودش ادیب و شاعر و شخصیت خیلی برجستهای است. ایشان اوّلین مقتل بسیار معتبر و موجز را نوشت. البته قبل از ایشان مقاتل زیادی است. استادشان - ابن نَما[52] - مقتل دارد، «شیخ طوسی» مقتل دارد، دیگران هم دارند. مقتلهای زیادی قبل از ایشان نوشته شد؛ اما وقتی «لهوف» آمد، تقریباً همه آن مقاتل، تحتالشّعاع قرار گرفت. این مقتلِ بسیار خوبی است؛ چون عبارات، خیلی …
فقاهت و عرفان و وثاقت و جایگاه ادبی مؤلف لهوف
من میخواهم از روی مقتل، چند صحنه از این صحنههای عظیم را برای شما عزیزان، از کتاب مقتل ابنطاووس بخوانم که کتاب «لهوف» است؛ این مقتل، مقتل بسیار معتبری است. سیدبنطاووس ـ که علیبنطاووس باشد ـ این بزرگوار فقیه است، عارف است، بزرگ است، صدوق است، موثّق است، مورد احترام همه است، استاد فقهای بسیار بزرگی است؛ خودش ادیب، شاعر، خیلی شخصیت برجستهای است، (77/2/18)
جایگاه علمی و وثاقت سید بن طاووس و خاندانش
علیبنطاووس، از علمای بزرگ شیعه در قرن ششم هجری است؛ خانواده او همه اهل علم و دینند. همه آنها یا خیلی از آنها خوبند؛ بخصوص این دو برادر - علیبنموسیبنجعفربنطاووس و احمدبنموسیبنجعفربنطاووس - این دو برادر از علمای بزرگ، مؤلّفین بزرگ و ثُقات بزرگند. کتاب معروف «لهوف» از سیّد علیبنموسیبنجعفربنطاووس است. در تعبیرات منبریهای ما عین عبارات این کتاب - مثل روایت - خوانده میشود؛ از بس متقن و مهم است. من از روی این میخوانم.
وثاقت و اتقان عبارات و دوری از گزافه برای گریاندن
مؤلّف این کتاب، ابنطاووس است؛ آدم ثقهای است. اینطور نیست که برای گریهگرفتن و مثلاً گرم کردن مجلس بخواهد حرفی بزند؛ نه. عباراتش عبارات متقنی است. میگوید: «و قاتل اعظم القتال»؛ علیاکبر، بزرگترین جنگ را کرد؛ در نهایت شجاعت و شهامت جنگید. بعد از آن که مقداری جنگید، «فرماه منقذبن مرة العبدی لعنة اللَّه»؛ یکی از افراد دشمن، آن حضرت را با تیری هدف گرفت. «فصرعه»؛ پس او را از روی اسب به زمین انداخت.
امید به اینکه خود او حاکم موعود از بنیهاشم در دوران غیبت باشد
… عبّاسىِ زمان مُنافسه میکند ــ این معنا به دست مىآید؛ معلوم میشود که آرزو و طموح[15] حکومت و خلافت را آن بزرگوار داشته است؛ بعد هم خیلى زود و در جوانى در سال ۴۰۶ از دنیا میرود؛ یعنى تقریباً سى سال قبل از برادر بزرگش، علمالهدىٰ.[16] و از جمله ابنطاووس؛ من در یکى از کتابهاى او دیدم، الان بعیدالعهدم، احتمال میدهم کشف المحجّة لثمرة المهجة باشد که از کتابهاى نفیس ابنطاووس است که براى پسرش نوشته است ــ گمانم در آن کتاب دیدم، الان درست یادم نیست؛ خیلى سابق دیدم ــ میگوید که من از اخبار اهل بیت فهمیدهام که کسى از این بیت و این خاندان ــ یعنى خاندان بنىهاشم ــ در این دوران غیبت به حکومت میرسد و تشکیل حکومتى میدهد و من امیدوار بودم که او، من باشم. گویا آن بزرگوار شرایطش را در خودش جمع میدیده که طبعاً لابد در کسى مثل ابنطاووس جمع هم بوده. خب، ببینید آرزوى علماى بزرگ، آرزوى ائمّهى معصومین، در نزدیک به زمان خود ما، علماى بزرگى که مشروطیّت را امضا کردند، مثل مرحوم آخوند خراسانى و آشیخ عبدالله مازندرانى و مرحوم آسیّداسماعیل صدر و دیگرانى که مشروطه را امضا کردند، و حرفشان این بود که میگفتند ما یک …
از علمای بزرگ شیعه در قرن ششم و هفتم و از خاندان علم و دین
و از علمای بزرگ شیعه در قرن ششم و [هفتم] هجری است. خانوادۀ عِلمند، خانوادۀ دینند، همهشان یا خیلیشان خوبند؛ بهخصوص این دو برادر، علیبنموسی بن جعفربنطاووس و احمدبنموسی بن جعفربنطاووس، از علمای بزرگ، مؤلفین بزرگ و ثِقات بزرگند. این کتاب برای سید علیبنموسی بن جعفربنطاووس است. (74/3/19) ایشان اولین مقتل بسیار معتبر و موجز را نوشتند. البته قبل از ایشان مقاتل زیادی هست؛ استادشان ـ ابننَما ـ مقتل دارد، شیخ طوسی مقتل دارد، دیگران هم دارند، خیلیها، مقتلهای زیادی قبل از ایشان نوشته …
وثاقت و اتقان عبارات او در نقل مقتل
… ابنطاووس که این جوان رفت به میدان جنگ «فَتَقَدَّمَ نَحْوَ القَومِ» و چطور جنگید و بعد برگشت پیش پدرش و گفت: پدر جان! تشنگی دارد من را میکُشد، اگر آبی داری به من بده. حضرت در جواب به او فرمود که برو بجنگ، طولی نخواهد کشید که به دست جَدت سیراب خواهی شد. «فَرَجَعَ اِلَى مَوقِفِ النُّزّالِ» علیاکبر برگشت به جای جنگ، به صحنۀ جنگیدن «وَ قاتَلَ اَعظَمَ القِتالِ» ـ این ابنطاووس است، آدم ثقهای است؛ اینطور نیست که حالا برای گریهگرفتن، بهصورت مثلاً گرمکردن مجلس بخواهد حرفی بزند، نه، عباراتش عبارات متقنی است ـ میگوید: «قاتَلَ اَعظَمَ القِتالِ» بزرگترین جنگ را علیاکبر کرد، در نهایت شجاعت و شهامت جنگید. بعد از آنکه مقداری جنگید، «فَرَماهُ مُنقِذُبنُمُرَّةَ العَبدِیُّ لَعَنَهُ اللُ»هه یکی از افراد دشمن «بِسَهمٍ» با یک تیری هدف گرفت آن حضرت را، «فَصَرَعَهُ» او را از روی اسب به روی زمین انداخت با آن تیر. (74/3/19) صدای علیاکبر از وسط میدان به گوش همه رسید که …
نقل سخن او در لهوف دربارهٔ عیدبودن عاشورا در صورت نبود مصیبتها
… نبود. این تکان و زلزلۀ شدید توانست اثر خودش را بگذارد و مسیر تاریخ را تعیین کند...از سوی دیگر، این حادثه، سرشار از عشق، شور، مصیبت، داغ، صبر، ازخودگذشتگی، ازجانگذشتگی و ازعزیزانگذشتگی است و دلها را همینطور میلرزاند. از یکطرف عید است، از یکطرف عزاست. سیدبنطاووس در مقدمۀ «لهوف» میگوید: اگر نمیبود حوادث رقتباری که در کربلا اتفاق افتاد؛ با بچۀ صغیر آنطور برخورد کردند، با شیرخوار آنگونه برخورد کردند، با جوان آنطوری برخورد کردند؛ اگر آن تشنگیها و آن مصیبتها نمیبود، باید روز عاشورا را عید میگرفتیم و جشن برپا میکردیم. این جلوۀ عظیم انسانیت، این ایمان، این درخشندگیِ گوهری ـ که اصلاً دین آمده برای اینکه آن را در من و شما زنده کند ـ یک عید بزرگ است.