رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

اصول، جهت‌گیری‌ها و روابط جمهوری اسلامی با دولت‌ها و ملت‌های دیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات— ۱۳۴۲/۰۷/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۴۲ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۲۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۱۶ پاراگراف)

حفظ استقلال و احترام متقابل بدون فرق میان ابرقدرت‌ها و دیگران

- سیاست دولت اسلامی، حفظ استقلال، آزادی ملت و دولت و کشور و احترام متقابل بعد از استقلال تمام خواهد بود و فرقی بین ابرقدرتها و غیر آنها نیست.

ابتنای تغییرناپذیر سیاست خارجی بر حفظ آزادی، استقلال و منافع ملت

- اصلی که غیر قابل تغییر است این است که سیاست خارجی ما باید بر مبنای حفظ آزادی و استقلال کشور و نیز حفظ مصالح و منافع ملت ایران باشد. ولی در خصوص این گونه مسائل، مسئولین فنی دولت منتخب، در آینده آنها را بررسی می‌کنند و دولت تصمیم می‌گیرد.

احترام متقابل با همهٔ دولت‌هایی که با ایران به احترام رفتار کنند

- نتایج بدی به بار نخواهد آورد. با همه دوَلی که به احترام با ما رفتار کنند، ما نیز با آنها به احترام متقابل رفتار خواهیم کرد. و نفت را پس از آنکه در اختیار ما باشد و کسی در آن دخالت نکند به مشتریان خود خواهیم فروخت و پول آن را خرج خود ملت می‌کنیم.

احترام متقابل با همهٔ کشورها و نپذیرفتن تحمیل آنان

- تمام کشورها اگر احترام ما را حفظ کنند ما هم احترام متقابل را حفظ خواهیم کرد، و اگر کشورها و دولتها بخواهند به ما تحمیلی بکنند از آنها قبول نخواهیم کرد. نه ظلم به دیگران می‌کنیم و نه زیر بار ظلم دیگران می‌رویم.

استقلال کامل جمهوری اسلامی و تجاوز نکردن به هیچ ملتی

- به صورت یک کشور صد درصد مستقل عمل خواهد کرد و هرگز خود را بازیچه دست قدرتهای استعمارگر نمی‌سازد و ما هرگز به هیچ ملتی به خاطر منافع داخلی خودمان تجاوز نمی‌کنیم و تا آنجا که در توان ملت ما باشد بر حسب تاکیدات اسلامی می‌کوشیم تا در رفع مشکلات ملتهای مظلوم سهیم باشیم.

روابط با همهٔ خارجیان بر پایهٔ احترام متقابل؛ نه تسلیم ظلم و نه ظلم به دیگران

ب) روابط ما با تمام خارجیها بر اساس اصل احترام متقابل خواهد بود. در این رابطه، نه به ظلمی تسلیم می‌شویم و نه به کسی ظلم خواهیم کرد. و در زمینه تمام قراردادها، ما بر اساس مصالح سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ملت خودمان عمل خواهیم کرد.

بر عهدهٔ وزیر خارجه؛ طرح اعتراض در هیئت دولت

این جانب گاهی به موضعگیریهای وزرا و نمایندگان در خارج از محدوده وظایفشان برخورد می‌کنم که متعجب می‌شوم. از باب مثال سیاست خارجی کشور بر عهده وزیر امور خارجه است. اگر آقایان اعتراضی دارند، باید برادرانه در هیات دولت مطرح کنند.

مسابقهٔ کشورهای بزرگ برای رابطه پیدا کردن با ایران

الآن تسابق می‌کنند تمام کشورهای بزرگ برای رابطه پیدا کردن با ایران، این چی‌ است؟ این افراد ایران است؟ این جمعیت کثیر ایران است؟ ایران جمعیتی ندارد در مقابل عالَم. این ایمان جوانهای ماست، این برکات رسول اکرم است، این برکات امام صادق است. این برکاتی است که چشم دنیا را خیره کرده است و همه را مضطرب کرده. آنهایی که گمان می‌کردند که با یک تشر …

خودداری از رابطه با تباهی‌خواهان مگر با اصلاح آنان

… باشد، منتها نباید تحت سلطه خارجی باشیم، نباید آنها دخالت در امور ما بکنند و نباید به ما خط بدهند. بنا بر این، اشخاصی که گاهی مطالبی گفته‌اند و متوجه به مطالب هستند، می‌خواهند جمهوری اسلامی را به هم بزنند. و ما از اول گفتیم می‌خواهیم انقلابمان را صادر کنیم. صدور انقلاب به لشکرکشی نیست، بلکه می‌خواهیم حرفمان را به دنیا برسانیم که یکی از آن مراکز، وزارت امور خارجه است که باید مسائل ایران و اسلام و گرفتاریهایی که ایران از شرق و غرب داشته است، به دنیا برساند و به دنیا بگوید که می‌خواهیم این گونه عمل کنیم و روابط حسنه داشته باشیم، و الّا آنهایی که می‌خواهند ما را به تباهی بکشند، ما اصلًا میل نداریم با آنها روابط داشته باشیم، مگر اصلاح بشوند.

تلاش دولت‌های شرق و غرب برای رابطه با جمهوری اسلامی

ولی قدرت اسلام آرام را از آنان گرفته، و از یکپارچگی ملتهای اسلامی و به دنبال آن مستضعفان جهان لرزه به اندامشان افتاده است. و دولتهای کوچک و بزرگ و شرق و غرب در هوای رابطه با ایران و جمهوری اسلامی در تلاشند. و همه این امور از عنایات خاص خداوند متعال و برکات اسلام بزرگ است. «وَ لَا حولَ و لا قُوّهَ إِلّا بِالله العَلی العظیم». و از نظر نظامی، با تاییدات خداوند قادر، امروز رژیم عراق مفلوک و شکست خورده و در شرف انهدام است؛ و آن همه سازوبرگ جنگی شرق و غرب و تاییدات …

روابط برادرانه با کشورهای متعهد به زیست مسالمت‌آمیز

اسلام در بعد سیاسی، کشورها را در همه زمینه‌ها، بدون تشبث به دروغ و خدعه و توطئه‌های فریبنده، به اداره و تمشیت حکومت سالم هدایت می‌کند؛ و روابط را با کشورهای دیگری که به زیست مسالمت‌آمیز و خارج از ظلم و ستمکاری متعهد هستند محکم و برادرانه می‌کند. اقتصاد را به صورتی سالم و بدون وابستگی، به نفع همگان، در رفاه همه مردم، با اهمیت به مستمندان و ضعیفان، بارور می‌کند؛ و برای رشد بیشتر کشاورزی و صنعت و تجارت کوشش می‌نماید. و در بعد نظامی، به همه کسانی که صلاحیت دفاع از کشور را دارند برای مواقع اضطراری تعلیم …

نداشتن قصد تعدی به هیچ کشوری

… را خواستاریم که در مقابل این عَلَم کفر قیام کنند، و یک کسی که با تمام قواعد بین المللی مخالفت می‌کند، صاف می‌گوید که «ما ساعت چند حمله می‌کنیم، حمله موشکی می‌کنیم به شهرهای ایران، به شهرهای مسکونی ایران» صریح می‌گوید، لکن هیچ کشوری او را محکوم نمی‌کند. و ما صریح می‌گوییم که ما ابداً نظر نداریم به اینکه به یک کشوری تعدی بکنیم. ما از خودمان دفاع داریم می‌کنیم و همه تبلیغات بر ضد ماست. این برای این است که قضیه، قضیه اسلام و کفر است، نه قضیه ایران و عراق است. قضیه این است که از اسلام اینها بد می‌بینند، اسلام نمی‌گذارد که آنها به منافع نامشروع خودشان برسند و آنها که اسلام نمی‌گذارد به …

آرزوی بازدید از جبهه‌ها و زندان‌ها و بازگویی واقعیت در بلادشان

آقایانی که از خارج آمدند و در ایران مدتی ماندند، ای کاش در این جبهه‌ها می‌رفتند، جوان‌های ما را می‌دیدند و جنایت‌هایی که بر این امت اسلامی شده است می‌دیدند. کاش می‌رفتند در این زندان‌ها، زندانی‌ها را می‌دیدند و می‌رفتند زندانی‌های آن جا را هم می‌دیدند که قضیه چی است. آن وقت می‌رفتند به بلاد خودشان و مسائل را آن طوری که هست [بیان کنند]. ما هیچ توقع نداریم که یک کلمه‌ای خلاف گفته بشود، ما توقّعمان این است که این آقایان که آمده‌اند این جا این طور نباشد که یک اجتماعی باشد و یک صحبت‌هایی باشد و یک قطعنامه‌هایی باشد و تمام شد و رفت، هر کس وقتی رفت سر جای خودش، مشغول کارهای خودش بشود. اگر ائمه …

فشار بر ایران به‌خاطر نپیوستن به هیچ‌یک از دو طرف

شما که می‌گویید تابع هستیم، که، قرآن خدا می‌گوید که با اینها یک طور نباشید و الّذینَ کَفَرُوا اَولِیاوُهُمُ الطاغُوت[11] خوب، شما اولیایتان کی هست الآن؟ با کی ارتباط دارید الآن؟ خوب، یک دسته با آن طرف ارتباط دارید، یک دسته با آن طرف. ایران هم که‌ می‌خواهد با هیچ کس نباشد، شما به فشارش می‌گذارید، فشار به اینکه چرا آن طرف نیست یا چرا آن طرف نیستی.

مملکت‌گیرنبودن ایران و دفاع از حق خود

و ما نصیحتمان همیشه، ملت ایران و گویندگان ایران نصیحتشان همیشه بر دولت‌های اسلامی این بوده است که آقا، بیایید با هم مجتمع بشویم! بیایید با هم باشیم! ما نمی‌خواهیم بیاییم ممالک شما را بگیریم، ما مملکت گیر نیستیم، لکن مدافع از حق خودمان هستیم. خوب، ما به این حرفمان همیشه پایبند بوده‌ایم. از اول حرف ما یک کلمه بوده تا حالا. نه آن وقت می‌گفتیم که عرب مقابل عجم، مجوس‌اند اینها یا آنها چه هستند، نه آن وقت ما این حرف را می‌زدیم، نه حالا، نه بعدها. حرف ما یکی است که مسلمان‌ها با هم مجتمع بشوند، و این …

طلب اخوت ایمانی با مسلمانان و زیست مسالمت‌آمیز با همهٔ کشورها

… و مقدرات مسلمین باز به سکوت خود ادامه می‌دهند و در انتظار مرگ اسلام روزشماری می‌کنند؟ آیا این یک مشت آخوندهای روحانی نما که با تشبث صدام محتضر، در بغداد جمع و به اسم اسلام و به نفع شرک، با اسلام به خیانت برخاسته‌اند، جواب خداوند را در روز رستاخیز چه می‌دهند؟ متصدیان محترم جمهوری اسلامی کراراً تذکر دادند که دولت و ملت جمهوری اسلامی، طالب اخوت ایمانی با مسلمانان جهان و منطقه و طالب زیست مسالمت‌آمیز با همه کشورهای عالم است. و امروز نیز که تنها قدرت منطقه است، همان مطلب را تکرار می‌کنند و صلاح مسلمانان را در وحدت مقابل جهانخواران و سلطه‌جویان می‌دانند، و نفاق و تفرقه را همان نحو که قرآن کریم فرموده است موجب شکست و هلاکت می‌دانند.

رابطه با هر کشوری که زندگی مستقل ایران را بپذیرد

… بشوید به امریکا، سرشار همه چیز به شما می‌دهند. اما چی؟ همان چیزی را می‌دهند که به حیواناتشان می‌دهند، همان چیزی را می‌دهند که به اسب‌هایشان می‌دهند، همان چیزی را می‌دهند که به نوکرهایشان می‌دهند. اما اگر ما بایستیم و بگوییم نه، ما نه شرقی هستیم و نه غربی؛ نه این را می‌خواهیم، نه آن را می‌خواهیم و با هیچ کس هم دعوا نداریم، هر کس با [ما] مصالحه دارد و حاضر است که ما با استقلال خودمان زندگی کنیم، ما با او هم روابط داریم و هر کس این معنا را ندارد، ما نمی‌خواهیم روابط داشته باشیم.

جنگ نداشتن ایران با دولت‌ها جز اقدام‌کنندگان بر ضد آن

آنهایی که اساس اختلاف بین مسلمین را درست می‌کنند، خوب یکی‌اش هم از آن افراد، همین صدام است که اساس اختلاف است. دولت ایران با هیچ دولتی هیچ وقت جنگ نداشت و مخالفت نداشت، الّا با آنهایی که بر ضدشان می‌خواهند کاری بکنند.

طمع نداشتن به کشورها و دخالت نکردن جز دفاع

… برگشتند. و من امیدوارم که همه کشورهای منطقه و دولتهای منطقه به خود بیایند و مطمئن باشند که یک ایران قدرتمند اسلامی برای آنها بهتر است از امریکا و شوروی. آنها فقط مصالح خودشان را در نظر دارند و اسلام مصالح کشورهای اسلامی و مسلمانان؛ همه را، بلکه مصالح بشر را. ما به هیچ کشوری طمع نداریم و به هیچ کشوری حقی نداریم. و خدای تبارک و تعالی به ما اجازه نداده است که در هیچ کشوری دخالت بکنیم، مگر آنکه مثل دفاع باشد که امروز ما با این دولت فاسد عراق در حال دفاع هستیم. و البته باید ملت ما بدانند که جنگ ما تمام نشده است، و آن توطئه‌ای که دیده بودند که ما را متوجه کنند به لبنان و از این راه به ما ضربه بزنند، آن هم به خواست خدای تبارک و تعالی فاش شد. و ما بنایمان بر این است که اول عراق باید از شرّ این مفسدین و از شرّ این …

برادری و حسن جوار ایران و دعوت منطقه به دوستی

… کشورهای خود و اسلحه و مهمات ارتش خویش را که باید در راه نجاتشان از چنگال اسرائیل به کار برند- گول نزند. و با یک کشور اسلامی که شاه معدوم را با آن قدرت شیطانی و حمایت شیطانهای بزرگ و کوچک و صدام جنایتکارتر از شاه معدوم را به جهنم فرستاد، به ستیز برنیانگیزاند. شما به مطبوعات و رسانه‌های گروهی خود اجازه ندهید که به تبعیت از بوقهای ابرجنایتکاران، به سمپاشی و تهمت و افترا نسبت به کشور و نظامی که می‌خواهد با همه مسلمانان و دولتهای منطقه با برادری و حُسن جوار رفتار کنند مشغول باشند. شما که هر روز شاهدید که رئیس جمهور محترم و دولت و مجلس ایران کراراً شما را نصیحت نموده‌اند و به دوستی دعوت کرده‌اند، و می‌خواهند قدرت عظیم اسلامی ایران را برای دفع دشمنانی که به کشورهای شما چشم طمع دوخته‌اند، در کنار شما به کار برند، و شما و ذخایر شما را از حلقوم جهنمی جهانخواران برای نفع ملتهای شریف مظلوم منطقه بیرون کشند.

نداشتن نظر به کشورهای دیگر جز اتحاد و بیرون کردن فساد از منطقه

… آنها این است که اسرائیل از همه نژادها بالاتر است و از فرات تا نیل هم مال اوست و همه این جاها باید برگردد به اسرائیل و شما نشستید سر یک امور جزئی و سر یک امور خیلی ناچیز با هم دعوا می‌کنید و همه همّتان را این قرار دادید که نبادا ایران یک وقتی یک حرفی بزند. ایران که همه ارگانهایش فریاد می‌زنند که ما نظری نداریم به دولتهای دیگری و ملتهای دیگری، الا اینکه با آنها متحد بشویم و فساد را از منطقه بیرون کنیم، دشمنی با ایران را می‌کنند. این چرا باید این طور بشود؟

خواست روابط دوستانهٔ ملت‌ها با حفظ استقلال و احترام متقابل

پیام تبریک آن حضرت به مناسبت دومین سالگرد انقلاب بزرگ اسلامی ملت شریف ایران واصل و موجب تشکر گردید. همان گونه که متذکر شده‌اید، ما نیز به سهم خود پیوسته خواهان روابط دوستانه فی ما بین همه ملتهای جهان با حفظ استقلال و احترام متقابل بوده و آزادی کامل ملتهای تحت ستم و رنجدیده را از خدای تعالی مسالت دارم.

شیطنت دانستن پیشنهاد برقراری روابط با ایران

آنها هی می‌آیند به ما می‌گویند که بیا روابطمان را درست کنیم، ما همه جور حاضریم، چطور. ما می‌دانیم شیطنت است این. البته اگر همه احترام به همه بگذارند، همه، همه دنیا با هم باید برادر باشند. اما مساله این نیست. ما از این انزوا نمی‌ترسیم. ما استقبال می‌کنیم یک همچو انزوایی را که ما را وادار می‌کند که خودمان به فکر خودمان بیفتیم. وقتی این انزوا نباشد ما متّکل به غیریم. هر چی می‌خواهیم، دستمان پیش غیر دراز است، گندم هم می‌خواهیم از آنها بگیریم و ارزاقمان را از آنها …

امید به حسن جوار و روابط حسنهٔ متقابل با همهٔ دولت‌ها

ما امیدواریم که با همه ملتها و دولتها با حُسن جوار، با حُسن نیت، و با حُسن رفتار و با ارتباطات حسنه رفتار کنیم و دولت ما با همه دولتها روابط حسنه متقابله داشته باشد. سلامت و توفیق همه بشر را و همه مستضعفین را از خداوند می‌خواهم.

امید به روابط حسنه با همهٔ دولت‌ها و ملت‌های انسان‌دوست

… نزدیک می‌کند، و این اختلافات طبقاتی تعدیل می‌شود؛ و خود حکومت در خدمت مردم است و با مردم؛ چنانچه مردم پشتیبان حکومت هستند و با حکومت. و اسلام را اگر جوامع بشری بشناسند و ما بتوانیم آن طور که اسلام هست عرضه کنیم به جوامع بشری، امری است که همه مشتری آن هستند. و ما امیدواریم که روابط ما بین دولتها و ملتها، دولت ما و ملت ما با سایر ملتهایی که انساندوستند، روابط حسنه باشد و ارتباطمان با همه خوب باشد. و من از ملت و دولت شما تشکر می‌کنم؛ و سلام من را به آنها ابلاغ کنید.

تمایل به روابط حسنهٔ اقتصادی و سیاسی مشروط به احترام متقابل

… رفتار شما باید طوری باشد که رفع سوء تفاهم شود. نباید کاری انجام شود تا وانمود گردد از شوروی اسلحه وارد می‌شود؛ و اگر این مساله درست باشد، من از شما گله دارم. ایران در سابق بیشتر تجارتش با روسیه- شوروی فعلی- بود؛ سابق که اصلًا امریکایی در کار نبود. و ما هم مایلیم با شما روابط حسنه و روابط اقتصادی و سیاسی داشته باشیم. و این موکول است به [اینکه‌] احترام متقابل رعایت شود. ما از شما می‌خواهیم مسائلی که باعث شود عده‌ای بعضی چیزها را بگویند پیش نیاید. و مهمش همین قضیه رساندن اسلحه است. چنانکه ما میل داریم [در] افغانستان، که یک مملکت اسلامی است، مسائل اسلامی حل شود. دخالت شوروی در آنجا در ایران هم اثر خواهد گذاشت؛ و ما از شوروی …

روابط سالم بدون دخالت دیگران در ایران و دخالت ایران در کشورهای دیگر

اینکه جوانان ما می‌گویند «نه شرق و نه غرب»، معنایش این است که هیچ کدام در ایران دخالت نکنند؛ و این کاملًا بجا و بحق است. شما باید ثابت کنید که اسلحه‌های ساخت شوروی، از شوروی به ایران وارد نمی‌شود. روابط ما باید صحیح و سالم، و بدون دخالت کسی در کشور ما و یا دخالت ما در کشور دیگر باشد.

عقب‌نشینی یک قدم موجب پیشروی و توقع بیشتر طرف مقابل

اگر شما یک قدم کنار بروید، یک قدم عقب بروید، آنها جلوتر می‌آیند. وضع همین است. یک قدم شما عقب بروید، آنها یک قدم جلوتر می‌آیند؛ بیشتر از شما توقع دارند.مجالستان را هم مجالس اسلامی کنید- عرض می‌کنم که- سفارتخانه‌هایتان [را] سفارتخانه اسلامی کنید. همه جهات را [اسلامی‌] بکنید. اسم خدا را بالای آنجا بنویسید «. بسم اللَّه الرحمن الرحیم» را بنویسید. در کاغذهایتان «بسم اللَّه الرحمن الرحیم» باشد. خوف نکنید از اینکه به ما می‌گویند چی، همین تعلیمات آنهاست که ما را غربزده کرده که می‌ترسیم که «بسم اللَّه الرحمن …

روابط سیاسی با همهٔ دولت‌ها و لزوم روابط قوی با دولت‌های اسلامی

و اما راجع به روابط ما با دولتهای اسلامی- بلکه با همه دوَل- یک روابطی است؛ اما با همه دوَل یک روابط سیاسی است که البته دولت ما با آنها روابط را یا ایجاد می‌کنند یا تحکیم می‌کنند؛ و روابط ما با دولتهای اسلامی همیشه باید قوی باشد. دولتهای اسلامی باید به منزله یک دولت باشند؛ کَانَّه یک جامعه هستند، یک پرچم دارند، یک کتاب دارند، یک پیغمبر دارند. اینها همیشه باید با هم متحد باشند، با هم علاقه‌های همه جانبه داشته باشند؛ و اگر ... این آمال حاصل بشود که بین دولتهای اسلامی از همه جهات وحدت …