نفی رابطهٔ ظالم و مظلوم و پذیرش روابط انسانی با همهٔ ملتها
ببینیم که آیا رابطه ما، رابطه یک مظلوم با یک ظالم، یا قُلْدُر با یک مستضعف است. نه، ما دیگر رابطهای نداریم، و اگر رابطه انسانی است، روابط انسانی با هیچ جا مانعی ندارد، و ما با ملتها خوب هستیم.
رابطهٔ دوستانه با همهٔ دولتها، اسلامی و غیراسلامی، با حفظ احترام متقابل
ما میخواهیم با همه دولتها- چه اسلامی و چه غیر اسلامی- با حفظ احترام متقابل روابط دوستانه داشته باشیم. ممالک اسلامی با این مخازن که دارند، اگر آن طور که خداوند فرموده است، نسبت به یکدیگر اخوت داشته باشند، نه در اقتصاد به کسی احتیاج دارند و نه در فرهنگ و سایر جهات.
حسن رابطه با همهٔ کشورها بر پایهٔ احترام متقابل
من امیدوارم که این مسائل ایران، که بر مبنای اسلام و عدالت بوده است، در سایر جاها هم پیدا بشود؛ و ما کلیه دیکتاتوریها و ظلم را محکوم میکنیم. مبنای جمهوری اسلامی بر عدالت اجتماعی است و حسن روابط با همه کشورها، با احترام متقابل. و ما اگر چنانچه محتاج به کارگرهایی باشیم یا کارشناسهایی باشیم که برای مملکت نافع است، مضایقه نداریم استخدام کنیم. و البته از کارشناسهایی که توطئه دارند احتراز خواهیم کرد، و از کارشناسهایی که حسن نیت دارند استقبال میکنیم. و سعادت همه ملتها را از خدای تعالی …
دوستی و تفاهم با همهٔ ملتها و دولتها به شرط احترام متقابل
برنامه دولت اسلامی آن است که همه بشر به سعادت برسند؛ و همه در کنار هم به طور سلامت و رفاه زندگی کنند. اسلام با همه کشورهایی که در جهان هستند میخواهد که دوست باشد؛ دولت اسلامی با همه ملتها و با همه دولتها میخواهد که تفاهم و ارتباط صحیح داشته باشد؛ در صورتی که آنها متقابلًا احترام دولت اسلامی را مراعات کنند.
معنویت نه مکان، میزان در روابط سیاسی
میزان در روابط سیاسی مکان نیست، که مکان دور باشد یا نزدیک. میزان جهات معنویت است.
پرهیز سفیران از خودباختگی و پذیرش بیچونوچرای خواست غرب
ما باید حالا که یک همچو انقلابی پیش آمد، یک همچو نهضتی پیش آمد، و ایران، این طبقه متوسط و پایینی اثبات کرد که یک استقلالی دارد، باید همه ما دنبال اینها باشیم و این استقلال فکری را حفظ کنیم. آقایان حالا دارند تشریف میبرند به ممالک خارج و بیشترش به ممالک غرب است، این جهت در نظرشان باشد که آن خودباختگیها را که دولت سابق و دولتهای سابق داشتند و «چشم» گو بودند، هر چه آنها میگویند قبول بکنند، آن را دیگر نداشته باشید. همان طوری که ایشان[1] سفیر امریکا را رد کرد و هیچ کاری هم نمیشود بکنند، نمیتوانند بکنند؛ شما هم وقتی که تشریف میبرید در سفارتخانههایتان، در محل ...، میبینید یک انسان متحول از آن ... بشود آن طوری که شاه «بله قربان گو» بود و من این را مکرر گفتهام- و از بس متاثرم باز هم پیش شما عرض میکنم- که من وقتی عکس شاه را پهلوی جانسون[2] دیدم، که جانسون عینکش را برداشته و از این طرف دارد چشمهایش آن طور میکند و نگاه میکند و به او نگاه نمیکند، و او …
گفتوگوی مقتدرانه با قدرتها چون ابرقدرت با ابرقدرت، نه ضعیف با قوی
… آنها به ما بگویند قبول بکنیم. نخیر. شما باید مستقل باشید و شجاع باشید. مملکت شما یک کاری کرد که دنیا را متحیر کرد. الآن هم شما رفتید آنجا میبینید که چه جور به شما احترام خواهند گذاشت، ملت احترام خواهد گذاشت، لکن آنها ممکن است بخواهند باز سوء استفاده بکنند. محکم بایستید در مقابلشان. مسائل را به طور جدی و به طور اینکه یک ابرقدرت با یک ابرقدرت دارد صحبت میکند؛ نه یک ضعیف با یک قوی. ما الآن هیچ ضعفی از خودمان نشان نمیتوانیم بدهیم، و نمیدهیم و ابرقدرتها هم کنار زدهایم؛ و خودمان هم مستقل داریم کار خودمان را انجام میدهیم. شما هم الآن از طرف یک دولتی که ابرقدرتها را کنار گذاشته و خودش جایشان نشسته و خودش در حکومت نشسته و استقلال دارد. یک …
ادامهٔ قراردادهای سودمند برای ملت، روابط دوستانه با همهٔ کشورها و منع دخالت در امور داخلی
شاه سابق به واسطه اینکه ماموریت داشت تا مملکت را به بیگانگان بفروشد و همواره منافع آنان را حفظ کند، بسیاری از قراردادها که در زمان او انعقاد یافته همه به زیان ملت ایران بوده است.[1] البته دولت جمهوری اسلامی قراردادهایی را که منافع ملت ایران در آن ملحوظ است ادامه خواهد داد و با تمام ممالک روابط دوستانه خواهد داشت، و هرگز اجازه دخالت در امور داخلی ایران را به هیچ کشور نخواهد داد.
روابط حسنه با همهٔ مستضعفین به شرط احترام متقابل
… به هیچ وجه نکنند. در صورتی که دخالت نکنند، ما با همه روابط حَسَنه خواهیم داشت. و آن طوری که کراراً من گفتهام، ما بشر دوست هستیم و پیغمبر ما- پیغمبر عظیم الشان ما- بشر دوست بود و برای بشر زحمتها [کشید] و تحمل مَشاق[1] کرد؛ و ما هم پیروی از آن دستور میکنیم. و با همه اقشار بشر، با تمام مستضعفین عالم، روابط حسنه داریم، به شرط اینکه روابط متقابل و احترام متقابل باشد.
روابط حسنه با دولتهای آزاد، برادری با ملتها، بیطرفی و منع دخالت ابرقدرتها
… کنند. و من امید آن را دارم که دولت بزرگ هندوستان اول کسانی باشند که دولت ما را به رسمیت بشناسند؛ چرا که مصیبتهای کشور ما مشابه مردم هند بوده است. و راهی که ما رفتهایم همان است که گاندی و بزرگان هند رفتند، و بالاخره دست جنایات اجانب را از کشور کوتاه کردند. و ما امیدواریم که یک حکومت اسلامی به وجود آوریم، که با همه دولتهای آزاد و دموکراتیک روابط حسنه داشته باشد و ملت ما با همه ملتها برادر باشد. البته ما همان سیاست بیطرفی را خواهیم داشت و اجازه نخواهیم داد که دولتی از ابرقدرتها در مملکت ما دخالت کند. و من از خدای بزرگ میخواهم همه ملتها را سعادتمند نماید.
دولت آزاد و مستقل، بیطرف و غیرمتعهد، بیگرایش به شرق و غرب
جواب: دولت اسلامی ما آزاد و مستقل خواهد بود. و تعادل قوا در این منطقه از جهان به هیچ وجه نباید تغییر یابد. ما نه به سوی غرب و نه به طرف شرق گرایش خواهیم داشت و میخواهیم یک جمهوری بیطرف و غیر متعهد باشیم. ما میخواهیم روابط دوستانه با همه کشورها داشته باشیم، ما دام که آنها در امور داخلی ما مداخله نکنند.
رابطه با همهٔ دولتها بر پایهٔ احترام متقابل و بدون تبعیض
- سیاست خارجی ایران با همه دُوَل بر حسب احترام متقابل است و هیچ فرقی بین دُوَل در این باره نیست.
حفظ روابط بر پایهٔ احترام متقابل و رفتار یکسان با فرانسه
- روابط ما بر احترام متقابل است و محفوظ خواهد ماند. با فرانسه هم مثل سایر کشورها عمل میکنیم.
روابط بر پایهٔ احترام متقابل همراه با استقلال کامل
- با من تا به حال تماسی- شخصاً- نگرفتهاند. و روابطی که بر مبنای احترام متقابل است ان شاء الله برقرار میشود. ولی ما کاملًا مستقل هستیم و زیر بار هیچ کشوری نخواهیم رفت.
یکسانی شرق و غرب و رفتار متقابل بر پایهٔ منافع و احترام ملت
- من در حکومت آینده نقش هدایت را دارم. غرب و شرق برای ما فرقی ندارد. اصلْ منافع ملت ایران است که باید به بهترین وجه رعایت شود. اگر غرب و شرق احترامات لازمه را نسبت به ملت ایران رعایت نمایند ما هم به همان گونه با آنان رفتار خواهیم کرد.
نفی رابطه و قرارداد به زیان ملت خود یا با تجاوز به حقوق ملتهای دیگر
- ما برای اولین بار نشان خواهیم داد که نه تنها در روابط خارجی به زیان ملت خود هیچ گونه رابطه و قراردادی را امضا نمیکنیم بلکه هیچ گاه به زیان سایر ملتها و به قیمت تجاوز به حقوق آنها، هر چند به نفع ملت ایران باشد، رابطهای برقرار نمیکنیم. ما همچنان که مخازن خود را از غارت بیگانگان حفظ میکنیم هیچ گاه به ثروتهای دیگران و لو به نفع ملت خود تجاوز نمیکنیم. موازین اسلامی اجازه تجاوز به هیچ انسانی را نمیدهد، خواه از افراد ملت ما باشد یا از سایر ملتها. و نفت را هرگز حربهای برای کوبیدن دیگران نمیسازیم ولی از هدر رفتن آن هم جلوگیری میکنیم. و آنهایی که امروز از نهضت ملت ایران حمایت میکنند فردا از دیگران اولویت دارند.
بیطرفی دولت آینده و رفتار عادلانه با همهٔ دولتها
- دولت آینده نسبت به همه دولتها بیطرف خواهد بود و با تمام دولتها به طور عادلانه رفتار میکند. مادامی که روابط متقابل حسنه باشد، با دولت فرانسه به طور صحیح رفتار خواهد کرد و با حفظ همان شرایط. خوف از دخالت مستقیم نداریم و از دخالت غیر مستقیم هم جلوگیری خواهیم کرد.
رابطه با آمریکا و شوروی به شرط دخالت نکردن و روابط حسنه
- ما با اسرائیل چون غاصب است و در حال جنگ است با مسلمین، روابطی نخواهیم داشت. و اما امریکا و شوروی؛ اگر دخالت در امور داخلی ما نکنند و با ما روابط حسنه داشته باشند با آنها روابط برقرار خواهیم کرد.
احترام متقابل به همهٔ کشورها و سیاست یکسان با روسیه و آمریکا
- سیاست ما نسبت به روسیه مثل سیاست ما نسبت به امریکا و سایر کشورهاست. ما بر اساس احترام متقابل به تمام کشورها احترام میگذاریم.
دشمنی با دولتهای ظالم به ایران و مسلمانان، نه کشورها
- ما با کشورها مخالفتی نداریم. ما با دولتهایی که ظالم هستند، چه به ما ظلم کرده باشند و چه به برادران مسلمان ما ظلم کرده باشند و بکنند، با آنها دشمن هستیم.
روابط حسنه با همهٔ کشورها به شرط احترام متقابل
- جمهوری اسلامی ما با تمام ممالک روابط حسنه دارد و احترام متقابل قائل است، در صورتی که آنها هم احترام متقابل قائل باشند.
بیطرفی و قرار نگرفتن در هیچ اردوگاهی از ابرقدرتها
- خیر. در هیچ اردوگاهی قرار نمیگیرد و بیطرفی خودش را حفظ خواهد کرد.
رفتار محترمانه با همهٔ دولتها به شرط عدم دخالت و احترام متقابل
- ما با تمام دولتها، در صورتی که دخالت در امور داخلی ما نکنند و برای ما احترام متقابل قائل باشند، با احترام رفتار میکنیم و نفت را هم هر کس مشتری است به او میفروشیم. ما از زیادهروی و غلطرویهایی که راجع به نفت بوده است و چیزهایی که خلاف مصلحت ملت بوده است، جلوگیری میکنیم، و الّا نفت را میفروشیم.
رفتار بر مبنای احترام متقابل با کشورهای محترم به آزادی و استقلال ایران
- فرانسه و یا هر کشور دیگر که به آزادی و استقلال ما احترام بگذارد و در صدد تجاوز به منافع ملت ما و غارت مخازن نباشد، ما بر اساس حفظ آرمانها و مصالح و منافع خودمان با آنان بر مبنای احترام متقابل رفتار خواهیم کرد.
نفی دخالت بیگانگان و رابطه با همهٔ کشورها بر پایهٔ احترام متقابل
- ملت ایران اجازه نمیدهد که هیچ مملکتی در امور داخلی او دخالت کند و آزادی و استقلال خودش را حفظ میکند، و با تمام کشورها هم به طور احترام متقابل عمل خواهد کرد.
روابط خارجی بر پایهٔ آزادی، استقلال، مصالح اسلام و احترام متقابل
- ما هرگز داخل درهای بسته زندگی نمیکنیم، ولی این درها را نیز برای استعمارگران باز نمینماییم که اکنون شاه چنین کرده است. روابط خارجی ما بر اساس حفظ آزادی، استقلال و حفظ مصالح و منافع اسلام و مسلمین است و بر این اساس با هر کشوری که مایل باشد با احترام متقابل عمل میکنیم.
محکومیت حامیان شاه و تجدیدنظر در روابط در صورت اصرار آنان
- ما آنان را محکوم میکنیم و در موقع خودش، اگر اصرار بر این امر داشته باشند، [در روابط خود با آنان] تجدید نظر خواهیم کرد.
سیاست خارجی آینده بر مبنای آزادی، استقلال و احترام متقابل
- در حال حاضر روسیه شوروی و چین هر دو خود را با حمایت از شاه در صف مخالفین ملت ایران قرار دادهاند. در آینده سیاست خارجی ما بر مبنای اصل حفظ آزادی و استقلال کشور و احترام متقابل خواهد بود. آنها با رعایت این اصل باید تصمیم بگیرند.
همکاری با کشورهایی که از هماکنون موضع خود را در برابر شاه روشن کنند
- ما با کشورهایی همکاری میکنیم که از هم اکنون موضع خودشان را در مقابل شاه روشن کنند.
رفتار با کشورها بر پایهٔ احترام متقابل و نفی ظلم
- آلمان هم مثل سایر کشورهاست، و هر قراردادی با آلمان اگر به ضرر ملت ما باشد اعتبار ندارد. و ما با آلمان و سایر کشورها با احترام متقابل عمل میکنیم و اجازه ظلم به آنها نمیدهیم، چنانچه به آنها ظلم نخواهیم کرد.