رفتن به محتوای اصلی

سنت‌های الهی

نام‌های دیگر: سنت الهی، سنت‌های تاریخی، قوانین تاریخ

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوانین ثابت خدا در جهان، تاریخ و سرنوشت ملت‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران به مناسبت نیمه شعبان— ۱۳۵۹/۰۴/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

نمیخواهم من تاریخ را عرض بکنم. ما مسائل روز داریم؛ امروز باید ببینیم تکلیف ما برای فردا چیست. خب، انقلاب پیروز شد؛ پیروزی انقلاب برحسب محاسبات متعارف دنیا امر محالی بود. هیچ‌کس باور نمیکرد که در کشوری مثل ایران با حسّاسیّتی که قدرتهای استکباری روی آن داشتند -اینجا استراحتگاه صهیونیست‌ها بود، اینجا محلّ حضور مستشاران آمریکایی بود، اینجا جایی بود که بیگانگان در آن احساس آرامش و آسایش میکردند؛ تقریباً ده روز قبل از نوزدهم دی رئیس‌جمهور آمریکا در تهران در سخنرانی‌ای گفت که ایران جزیره‌ی ثبات است؛ این‌جوری روی این کشور حساب میکردند- در یک چنین جایی، در یک‌چنین کشوری، با این‌چنین حکومت سرکوبگر و ظالم که بی‌محابا با مردم روبه‌رو میشد، و با سایه‌ی سنگین آمریکا بر این کشور به‌حسب محاسبات عادی محال بود که یک انقلاب بر مبنای دین، بر مبنای اعتقاد دینی و ایمان مردم، به دست مردم، با رهبری مرجع تقلید و روحانی شاخص به پیروزی برسد؛ این محال بود. لذا بود که هیچ دستگاه اطّلاعاتی در دنیا نتوانست حدس بزند که این اتّفاق خواهد افتاد؛ چون اصلاً با محاسبات عادی جور نمی‌آمد. در یک چنین کشوری، یک انقلاب این‌جوری رخ بدهد و این انقلاب هم ناکام نشود -حالا عرض خواهم کرد در مقایسه‌ی با بعضی حوادث دیگر این کشور- انقلاب نظام درست کند، نظام‌سازی کند، جمهوری اسلامی به وجود بیاید و این جمهوری اسلامی همین‌طور بماند و روزبه‌روز قوی‌تر، ریشه‌دارتر و ستبرتر بشود. هیچ قاعده‌ی مادّی و محاسبه‌ی مادّی‌ای چنین چیزی را قبول نمیکرد؛ ممکن نمیدانست امّا شد. اینکه شد، نشان‌دهنده‌ی این است که بر این عالم کُون، بر این عالم وجود، قوانینی حاکم است که اهل مادّه آن قوانین را نمی‌شناسند؛ آن قوانین را نمی‌بینند؛ سُنَّةَ اللهِ فِی الَّذینَ خَلوا مِن قَبل.[1] در جای دیگر: سُنَّةَ اللهِ الَّتی قَد خَلَت مِن قَبل.[2] سنّت خدا یعنی قوانین الهی؛ قوانینی وجود دارد در عالم وجود، در سرتاسر این کُون عظیم. این قوانین مثل قوانین طبیعی، مثل قانون جاذبه، مثل قانون ستارگان و خورشید و ماه و آمد و رفتِ ماه و خورشید در شبانه‌روز، اینها قانون است؛ قانون طبیعی است. همین‌جور قوانینی در جوامع انسانی وجود دارد، این قوانین را اهل مادّه با چشمهای کم‌سو نمیتوانند درک بکنند امّا وجود دارد. خب، وقتی که ما زمینه‌ی این قوانین را به دست خودمان فراهم کردیم، خدای متعال قانون را محَکَّم میکند. آتش سوزندگی دارد، باید شما زمینه را فراهم بکنید، آتش را روشن کنید، جسم غیر مرطوب را روی آتش بگیرید، آتش خواهد گرفت؛ زمینه را فراهم بکنید، قانون طبیعی کار خودش را خواهد کرد. باید زمینه را فراهم کرد؛ ملّت ایران این زمینه را فراهم کرد. این حرفها را بزرگان ما گفته‌اند، هم قرآن مکرّر فرموده است، هم در کلمات ائمّه (علیهم‌السّلام)، در کلمات رسول خدا، اینها وجود دارد. فَلَمّا رَأَی اللهُ صِدقَنا اَنزَلَ بِعَدُوِّنَا الکَبتَ وَ اَنزَلَ عَلَینا النَّصر.[3] امیرالمؤمنین در نهج‌البلاغه میفرماید: صادقانه وارد میدان بشوید، ایستادگی بکنید، خدای متعال دشمن شما را سرکوب خواهد کرد و به شما نصرت خواهد داد. این قاعده‌ی کلّی و قانون است. این قاعده در انقلاب تحقّق پیدا کرد؛ مردم صادقانه وارد میدان شدند و ایستادگی کردند.
سنّت یعنی قانون، قاعده؛ خدای متعال در عالم طبیعت، در عالم انسان قواعدی دارد، قوانینی دارد. وَ الشَّمسُ تَجری لِمُستَقَرٍّ لَها ذَلِکَ تَقدیرُ العَزیزِ العَلیم * وَ القَمَرَ قَدَّرناهُ مَنازِل؛[4] اینها همه قانون است دیگر. لَا الشَّمسُ یَنبَغی لَها اَن تُدرِکَ القَمَر؛[5] اینها قانون است، قوانینِ جاری است منتها قوانینِ جلوی چشم است. قانون جاذبه یک قانون جلوی چشم است و همه میفهمند، [امّا] قوانینی هم دارد که همه قادر به فهم آنها نیستند؛ واقعاً سرتاسر قرآن پُر است از بیان این قوانین؛ [مثلاً] اَنَّ اللَهَ مَعَ المُتَّقین،[6] مَن جاهَدَ فَاِنَّما یُجاهِدُ لِنَفسِه،[7] و امثال اینها که حالا تعدادی‌اش را عرض خواهم کرد. اینها هم قانون است. وَ مَن اَصدَقُ مِنَ اللَهِ قیلًا،[8] چه کسی راست‌گوتر از خدا است؟ خدا میگوید این قانون است. یکی از این قوانین این است: لَیَنصُرَنَّ اللَهُ مَن یَنصُرُه؛[9] هر کسی که خدا را نصرت کند، خدا او را نصرت میکند؛ لَیَنصُرَنَّ الله ــ با چند علامت تأکید ــ یا «اِن تَنصُرُوا اللَهَ یَنصُرکُم»؛[10] این سنّت الهی است. اگر طریقی که شما دارید میروید، کاری که شما دارید میکنید، جهت‌گیری شما، نصرت خدا [باشد] ــ نصرت خدا یعنی نصرت دین خدا، یعنی نصرت ارزشهای الهی؛ یعنی این ــ اگر در این جهت حرکت بکنید، پیروز خواهید شد، خدا شما را کمک خواهد کرد. البتّه به شرطی که حرکت کنید، عمل کنید، نه اینکه [فقط] بگویید؛ عمل کنید. این یک سنّت الهی است. لَئِن شَکَرتُم لَاَزیدَنَّکُم؛[11] اگر نعمت الهی را در جایش مصرف کردید، خدا آن نعمت را بر شما زیاد خواهد کرد؛ این سنّت الهی است. اَلَّذینَ جاهَدوا فینا لَنَهدیَنَّهُم سُبُلَنا و اِنَّ اللَهَ لَمَعَ المُحسِنین؛[12] این سنّت الهی است؛ همه‌ی اینها سنّت الهی است.
سنّت الهی یعنی قانون؛ قانون چه جوری عمل میکند؟ قانون یک موضوع دارد، یک حکم دارد؛ یک موضوع دارد، یک نتیجه دارد. شما خودتان را با آن موضوع منطبق کنید، نتیجه قطعاً مترتّب خواهد شد. اِن تَنصُرُوا اللَهَ یَنصُرکُم؛[17] «تَنصُرُوا اللَه» موضوع است؛ یاری کنید خدا را، حکم و نتیجه «یَنصُرکُم» است. اگر شما خودتان را با این تطبیق کردید، حتماً آن نتیجه مترتّب خواهد شد؛ بروبرگرد ندارد. وعده‌ی الهی است دیگر؛ قرآن، فرمایش صریح حضرت رب (جلّ جلاله) به ما است؛ در این که العیاذ بالله یک ذرّه مبالغه و خلاف و امثال اینها که وجود ندارد؛ منتها شرط این است که شما خودتان را منطبق کنید با آن موضوع؛ اگر منطبق کردید، آن نتیجه حاصل میشود. جمهوری اسلامی آن روز این‌ جوری حرکت کرد؛ هر وقتی هم ما پیروز شدیم، این‌ جوری حرکت کردیم؛ [یعنی] خودمان را با یک مصداق سنّت الهی منطبق کردیم و خدای متعال هم نتیجه را مترتّب کرد. وَ اَن لَوِ استَقاموا عَلَی الطَّریقَةِ لَاَسقَیناهُم ماءً غَدَقًا؛[18] [فرمود: اگر] بِایستید، خدا شما را سیراب میکند، شما را بی‌نیاز میکند. ایستادگی کردیم، ایستادیم، خدا بی‌نیاز کرد. عکسش هم همین ‌جور است. سنّت‌های خدای متعال انواع و اقسامی دارد دیگر؛ آنجا میگوید: لَئِن شَکَرتُم لَاَزیدَنَّکُم، بعد میگوید: وَ لَئِن کَفَرتُم اِنَّ عَذابی لَشَدید؛[19] این هم سنّت است ــ «کَفَرتُم» یعنی کفران نعمت ــ اگر کفران نعمت هم کردید، از نعمت استفاده نکردید، بد استفاده کردید، سوء استفاده کردید، اگر این کارها شد، اِنَّ عَذابی لَشَدِید؛ آن هم یک سنّت الهی است. اگر خودمان را بر طبق آن موضوع قرار دادیم، آن نتیجه بر آن مترتّب خواهد شد، یعنی هر دو موردش سنّت الهی است؛ آن طرف قضیّه هم همین ‌جور است.

شاهدها (۲۰۴ پاراگراف)

بی‌جواب نماندن توطئه‌ها علیه ملت در سنت الهی

در قانون طبیعت عالم و در سنّت الهی، این کارها بیجواب نمی‌ماند. از جمله پاداشهای خداوند در این سه سال، قدمهای بلندی بود که برای سازندگی کشور برداشته شد. مسؤولین دلسوز تلاش کرده‌اند و کارهای بزرگی انجام شده است. ان‌شاءاللَّه این کارها باید ادامه پیدا کند، و روزبه‌روز، کشور به سمت سازندگی و همان هدفهایی که امام بزرگوار برای …

تناقض تحمیل‌شده بر استکبار به اقتضای سنت‌های الهی

… بیدارى مردم، اسلام‌خواهى مردم، حضور مردم در صحنه‌ها، فعّالیّتهاى تلاشگرانه‌ى ملّتهاى مسلمان، امروز استکبار را در موضع ضعف قرار داده، در موضع انفعال قرار داده، مجبورند صریحاً بگویند که ما با حکومت اسلامى، با حاکمیّت اسلام مخالفیم؛ ناگزیرند این را اعتراف کنند. این یکى از تناقضهایى است که در زندگى آنها است. این یکى از چیزهایى است که سنّت‌هاى الهى بر آنها تحمیل میکند.

امداد الهی به دنیاخواهان و آخرت‌خواهان در همان راهی که تلاش می‌کنند

… پیدا کردند، چه سیادت سیاسى یا اقتصادى پیدا کردند ــ ثروتمند شدند، عزّتى پیدا کردند ــ هر چه هست، تابع تلاش است؛ این یکى از اصول اسلامى است؛ مَن کانَ یُریدُ العاجِلَةَ عَجَّلنا لَه فیها ما نَشاءُ لِمَن نُرید؛[2] این مربوط به کسانى است که دنیا را میخواهند. آن کسانى که دنبال ارزشها هستند و دنیاى ارزشى را که همان آخرت است و آخرت الهى را که همان ثواب الهى است میخواهند، آن هم همین‌جور: «وَمَن اَرادَ الأخِرَةَ وَسَعی لَها سَعیَها وَهُوَ مُؤمِنٌ»[3] تا آخر آیه، بعد میفرماید: کُـلا نُمِدّ؛ ما همه را کمک میکنیم؛ هؤُلاءِ وَ هؤُلاء؛[4] اینها را و آنها را. هر کسى تلاش کرد، خدا به او کمک میکند در همان راهى که تلاش کرده است. تلاش، معیار و میزان براى به دست آوردن دستاوردها است. براى حفظ دستاوردها هم همین‌جور؛ بى‌تلاش نمیشود.

تعیین سرنوشت اقوام با تلاش خودشان و نبود خویشاوندی خدا با کسی

این تاریخ در مقابل ما است؛ این قرآن معلّم بصیرت‌بخش بشریّت است. بنى‌اسرائیل را که چند جاى قرآن خداوند به اینها فرمود: وَ اَنّی فَضَّلتُکُم عَلَی العلَمین[5] ــ من شما را بر همه‌ى عالمین فضیلت بخشیدم ــ همین بنى‌اسرائیل کارى کردند که خداى متعال فرمود: وَضُرِبَت عَلَیهِمُ الذِّلَّةُ وَالمَسکَنَةُ وَ باءو بِغَضَبٍ مِنَ‌ الله ‌.[6] خداوند قوم‌وخویشى با کسى ندارد؛ این تلاش آنها است که تعیین‌کننده‌ى سرنوشت آنها است. لذا در سوره‌ى جمعه مى‌بینید درباره‌ى همین بنى‌اسرائیل میفرماید: ‌مَثَلُ الَّذینَ حُمِّلُوا التَّورىة؛ تورات را حمل بر آنها کردند یعنى بر دل و جان آنها، بر زندگى آنها، بر ذهن آنها وارد کردند ــ پس اینها از تورات بهره بردند ــ امّا «ثُمَّ لَم یَحمِلوها»؛ لکن …

همسویی سنت‌های الهی با حرکت درست کشور

… هم میشود، اما یکی از چیزهایی که به من گفتند، این بود که به این ادارات برسید و بگویید جواب ما را بدهند. شما باید جواب مردم را بدهید. به‌هرحال، مردم را باید راضی برگرداند. اگر این‌طور شد، بدانید که واللَّه تیزترین پیکانها در بدنه‌ی این کشتی نفوذ نخواهد کرد؛ بدنه‌اش محکم، قطب‌نمایش هم دقیق، هدفش هم روشن، و اتفاقاً باد موافق هم دارد؛ یعنی سنتهای الهی در جهت حرکتِ درست است. این، بحث مفصلی میخواهد و من الان نمیخواهم برایتان بحث اسلامی و دینی بکنم.

حاکمیت قوانینی معین بر زندگی بشر که عمل درست را به مقصد می‌رساند و خطا را به سقوط

… قوانینی است که اگر شما این‌طور که من گفتم، درست عمل کنید، این ماشین حرکت خواهد کرد؛ به سمتی هم که شما میخواهید، میرود. این فرمان را طوری درست کرده‌اند که هر طرف شما میخواهید، بچرخد؛ مهم این است که شما بدانید کجا باید فرمان را چرخاند و چه موقع باید چرخاند. اگر شما نفهمیدید که فرمان را چه موقع باید چرخاند، دیرتر و زودتر چرخاندید، به صخره خورد و در دره افتاد، این تقصیر شماست. آن قانونی که بر این ماشین حاکم است، قانونی است که اگر شما درست عمل کردید، شما را بوقت و راحت و بسرعت به مقصد خواهد رساند؛ طبیعت زندگی بشر این‌طوری است.

حساب‌وکتاب در بخشش‌های الهی

… ۱۸ سال، ۲۰ سال، ۲۵ سال؛ در این حدود ــ از ۱۸ سال گفته‌اند سنّ مبارک فاطمه‌ى زهرا را ــ بیهوده به دست نمى‌آید این‌همه فضایل. اِمتَحَنَکِ ... قَبلَ اَن یَخلُقَکِ فَوَجَدَکِ لِمَا امتَحَنَکِ صابِرَة؛[7] خداى متعال آزمود این بنده‌ى برگزیده را؛ زهراى اطهر را. دستگاه خداى متعال، دستگاه حساب ‌و کتاب است. آنچه میبخشد، با حساب ‌و کتاب میبخشد. او میداند گذشتِ این بنده‌ى خالص خود را و ایثار او را و معرفت او را و فدا شدن او را در راه اهداف الهى؛ لذاست که او را مرکز فیوضات خود قرار میدهد.

شدت یافتن بیماری دل در صورت درمان نکردن آن، سنت الهی

… خط منحرف را ادامه میدهید بعد از گذشتن مثلاً دو سانتیمتر فاصله را که با خط مستقیم میسنجید، میبینید مثلاً دو سانتیمتر و نیم شده است. اگر این خط کج درآمده و کج برآمده را باز هم یک متر امتدادش بدهید و ذرع بگذارید، میبینید فاصله‌اش با خط مستقیم یک متر شده است. پس: «فزادهم الله مرضاً» یعنی قانون طبیعت و سنت خدایی این است که وقتی شما زاویه دادید به خط مستقیم، این زاویه، اول خیلی محدود است، اما هر چه میگذری زاویه بازتر و فاصله از خط مستقیم زیادتر میشود و این در صورتی است که در وسط این خط منحرف باز یک زاویه دیگر به طرف نقطه‌ی مقابل خط مستقیم زده نشود، زیرا اگر زده بشود که واویلا است!! یعنی این بیماری «فزادهم الله مرضاً» در آغاز ایجاد میشود بعد که شما به او نپرداختید و درصدد علاج او برنیامدید، لحظه به لحظه بیماری در بدن رسوخ میکند و شدیدتر میشود. این معنای «فزادهم الله مرضاً».

نقش بر آب شدن تصمیم قدرتمندان در برابر سنت خدا و ارادهٔ ملت‌ها

… دست بگیرند و کشورها را به میل خودشان اینجا و آنجا کنند. تاریخ معاصر ما، بى‌بنیادى و سستى این‌گونه تصمیم‌گیرى‌ها را نشان داد. بعد از جنگ جهانى دوّم هم قدرتمندانى نشستند و گفتند و برخاستند، و ملّتهایى را چند ده سالى به دنبال تصمیمات خودشان کشیدند؛ امّا آخر چه؟ دیدید که چگونه فطرت تاریخ و سنّت خدا در تاریخ در دهن همه‌ى آنها زد؟ دیدید چگونه گفته‌ها و تصمیم‌هاى آنها نقش‌ بر آب شد و نشانى از آن در مقابل اراده‌ى ملّتها و سنّت تاریخ باقى نماند؟ قضیّه‌ى فلسطین هم این است. نشستند چهل سال قبل از این، دولتى جعلى در وطنى مغصوب و ملّیّتى مجعول به‌ وجود آوردند، و امروز هم میخواهند به گمان خود قضیّه را مُهر پایان ببخشند؛ [امّا] اشتباه میکنند. البتّه هر آن کسانى که در این خیانت شرکت بکنند، مبغوض ملّتها …

برگزیدن شایستگان دیگر در صورت کوتاهی در انجام مسئولیت الهی

امروز بار امانتى که بر دوش ما ملّت ایران است، از همیشه‌ى تاریخ سنگین‌تر است. امروز چشم جهانى نگران ما است، متوجّه به ما است. و این مسئولیّت را خداى متعال در مقابل ما قرار داده است. اگر ما در انجام این مسئولیّت خداى نکرده کوتاهى کنیم، بار مسئولیّت خدا بر زمین نخواهد ماند و خداى متعال کسان شایسته‌ى دیگرى را که از ما بهتر و شایسته‌تر باشند، به برداشتن این بار امانت بر خواهد گزید؛ امّا ملّت ما با این‌همه شهید، با این‌همه تلاش موفّق، با این‌همه صدق و صفا در وفا به وعده‌ى خود با خدا و با اولیاى خدا، شایسته‌ترین است براى برداشتن این بار سنگین.

تکامل تدریجی با بهره‌گیری از تجربه‌ها

… شما خیال کنید که سپاهِ مثلاً سال ۶۰ یا سال ۶۱ - سال عملیات فتح‌المبین[1] و بیت‌المقدس[2] - بنا بود مثل سپاه سال ۵۹ عمل بکند، چنانچه عده‌اش ده برابر آنی هم بود که شما در صحنه‌های جلوی دزفول و اهواز و سوسنگرد و خرمشهر داشتید، نمیتوانست این کارها را انجام بدهد. این، سنت خدا و طبیعت الهی در این عالم است؛ روزبه‌روز بزرگتر و عالمتر و پیچیده‌تر و از آزمایشها بهره‌ورتر. این‌گونه است که یک موجود انسانی به تکامل میرسد.

تأثیر خطای یک فرد بر مجموعه و تفسیر الهی حوادث

گاهی عمل یک فرد، روی یک مجموعه اثر میگذارد. گاهی خطای یک سنگربان، یک صف را از هم میپاشد. اگر این‌طور دقیق در خط مطالب بروید، تفسیر الهی حوادث از فتح و شکست به دست خواهد آمد. این مراحل را شما پشت سر گذاشته‌اید.

رد پندار حمایت بی‌حساب خدا و نفی مسئولیت مردم

خب، خداى متعال هم هیچ وقت یک ملّتى را بى‌حساب‌وکتاب حمایت نمیکند. این‌جور نیست که ما بگوییم خب، حالا که خدا و قدرت الهى از ما پشتیبانى میکند، پس ما دیگر مسئولیّتى نداشته باشیم، برویم مشغول کار خودمان باشیم؛ نخیر، حمایت الهى و دست قدرت الهى به خاطر فداکارى‌هاى شما بود، به خاطر خون شهیدان بود، به خاطر ایمان مردم بود، به خاطر صبرى بود که ملّت ما از خودشان در مراحل مختلف نشان دادند، به خاطر صدق این ملّت در عشق به اسلام بود ــ این ملّت نسبت به اسلام عاشق صادق هستند …

اصلاح رابطه با خدا، موجب اصلاح رابطه با مردم

… که بودند، هیچ کس گمان نمیکرد که مردم پشت سر کسى که صاحب این دعوت و فریاد است راه بیفتند. امام البتّه ایمان داشت به مردم، معتقد بود مى‌آیند امّا در عین حال، آن دریادلى، از توکّل به خدا بود و اینکه من تکلیفم را عمل میکنم، میخواهند بیایند، میخواهند نیایند. خداى متعال هم یک قاعده‌اى دارد: مَن کانَ لِلّهِ کانَ اللهُ لَه؛[16] مَن اَصلَحَ فیما بَینَهُ وَ بَینَ اللهِ اَصلَحَ اللهُ فیما بَینَهُ وَ بَینَ النّاس؛[17] هر کس بین خود و خدا را درست کند و اصلاح کند، خدا بین او و مردم را درست خواهد کرد.

ماندگاری و بالندگی نعمت نظام اسلامی در گرو نگهداری آن

… حاکم بر بشریّت و بر جهان بشریّت ــ این پدیده‌ى على‌الظّاهر مستبعد[2] را با قدرت کامله‌ى خود به وجود آورد. عطیّه‌ى الهى بود در درجه‌ى اوّل به مردم ایران و در درجه‌ى بعد به همه‌ى مسلمین عالم و شگفت نیست اگر بگوییم که در درجه‌ى بعد هم به همه‌ى مظلومین عالم. این عطیّه‌ى الهى، این تفضّل بزرگى که خداى متعال کرد، مثل همه‌ى تفضّلات الهى یک سند تضمین‌شده‌اى از طرف خدا در دست مردم ندارد؛ مثل همه‌ى نعمتها است؛ اگر نگه داشتیم این نعمت را، خواهد ماند؛ اگر خوب نگه داشتیم، روزبه‌روز بهتر و بالنده‌تر خواهد شد، برکات آن بیشتر خواهد شد؛ اگر خداى نکرده آن را تضییع کردیم، حمل نکردیم این بار را، مثل همان کسانى خواهیم شد که در قرآن بارها و بارها، آن ‌هم براى درس گرفتن ما، خداوند متعال اسم آنها را آورده: ‌مَثَلُ الَّذینَ حُمِّلُوا التَّورىٰةَ ثُمَّ لَم یَحمِلوها؛[3] در باب بنى‌اسرائیل، مکرّر خداى …

انطباق امداد الهی با قوانین تاریخ و تأثیر عنصر معنوی

… قدرتى در همه‌ى مراحل دارد به ما کمک میکند و ما را راهنمایى میکند.[17] واقعاً همین‌جور است؛ یک دست قدرتى است. البتّه این دست قدرت را خداى متعال تصادفى و شانسى و بیهوده نمیفرستد؛ این دست قدرت را خداى متعال به ‌عنوان پاداش یک مجاهدت، یک از خودگذشتگى میفرستد. یعنى قوانین تاریخ به هم نخورده؛ این‌جور نیست که کسى تصوّر کند آنچه پیش آمده کُتره‌اى[18] بوده؛ نه، آنچه پیش آمده، منطبق بر قواعد عالم است منتها بر طبق قوانین و قواعدِ مادّىِ شناخته‌شده نیست؛ عنصر معنوى در آن کار، مؤثّر و کننده‌ى کار است.

پیروزی حتمی جهاد خالصانه متکی بر نیروی الهی و مبارزات مردمی

ایمان اسلامی و تداوم و تقویت مبارزه در داخل سرزمین‌های اشغال‌شده‌ی فلسطین دو عامل اساسی برای تحقّق معجزه‌ی پیروزی انقلاب اسلامی فلسطین و آزادی قدس شریف است. سنّت الهی بر این قرار گرفته است که جهاد خالصانه، با تکیه بر نیروی لایزال الهی و نیز ارزش قائل شدن برای مبارزات مردمی، سرانجام، سدها را شکسته و پیروزی حتمی را در پی خواهد داشت و ما یقین داریم که توأم شدن قیام و مبارزه با اخلاص، تقوا و ایمان، به شکست دشمن خواهد انجامید.

پیروزی مجاهدین بر اشغالگران مقتدر سنت و تقدیر الهی

پیروزی مجاهدین مسلمان افغانستان بر اشغالگران مقتدر روسی سنّت و تقدیر الهی است. این شما بودید که با قدرت ایمان و اتّحاد و یکپارچگی خود، اشغالگران را پس از تحمّل خسارات و تلفات زیاد وادار به عقب‌نشینی کردید. اگر شما جهاد نمی‌کردید، آن‌ها همچنان موقعیّت خود را حفظ می‌کردند.

حرکت تقدیر الهی بیرون از محاسبات عادی ما

به نظر من، یکی از حوادث مهم عالم در این دوران، قضیه‌ی افغانستان است. دو امر عجیب، پیدرپی در کار افغانستان اتفاق افتاد که هیچ‌کدام از این دو امر، پیش‌بینی نمیشد و به ما نشان داد که چه‌قدر تقدیر الهی، گاهی دور از محاسبات عادی ما و صددرصد بر طبق سنن الهی حرکت میکند و از معتاد تفکرات ما خارج است. در این دو حادثه‌یی که اتفاق افتاد، این مطلب ثابت شد.

در خدمت ملت قرار گرفتن نیروهای طبیعت برای ملتی در خدمت خدا

… شما مردم اخلاص نداشتید، ایثار نداشتید، فداکارى نشان نداده بودید، خدا این‌جور از شما حمایت نمیکرد. این هنر ایمان و عمل صالح است. هر جا ایمان و عمل صالح باشد، لطف خدا هست؛ مَن کانَ لِلهِ کانَ ا‌لله لَه.[9] اینها که دروغ نیست؛ اینها واقعیّات عالم هستى است. وقتى یک ملّتى خودش را در خدمت خدا و اهداف الهى میگذارد، خدا هم تمام نیروهاى عالم طبیعت را در خدمت آن ملّت میگذارد؛ لطف خودش را شامل حال آنها میکند.

پاداش دنیوی ملت مؤمن و کوشا: عزت و رهایی از ذلت و زورگویی

… خواهد شد و آن فساد، او را منفجر خواهد کرد و از بین خواهد برد؛ کمااینکه ما داریم می‌بینیم در دنیا، نشانه‌هاى آن انتهاى خط در تمدّن مادّى مشهود است. لکن آن ملّتى که مثل شما مؤمن باشند، مثل شما عمل هم بکنند، تلاش هم بکنند، شک نیست که خداى متعال پاداش خواهد داد. این پاداش فقط هم پاداش آخرت نیست؛ آخرت هم هست، پاداش دنیا هم خواهد داد. پاداش دنیا چیست؟ پاداش دنیا این است که طبق عمل آنها، در دنیا آنها را خوشبخت خواهد کرد، آنها را عزیز خواهد کرد، آنها را از ذلّت خارج خواهد کرد، آقابالاسر و زورگو و تحمیل‌کننده بر آنها وجود نخواهد داشت. و امروز شاید در بین ملّتهاى دنیا، آن ملّتى که به‌طور مجموع از هیچ قدرت خارجى فرمان نمیبرد و ملاحظه نمیکند و خود تصمیم میگیرد و خود راه خودش را انتخاب میکند، با این استقلال، جز شما ملّت ایران هیچ ملّتى نباشد.

تحقق نصرت الهی با ایستادگی، انسجام، اراده و رهبری قوی بر پایهٔ سنت‌های الهی

… اگر این کارها شد، آن‌وقت آن که قدرت دارد این [ملّت] است؛ همیشه این باید ملاک و معیار قضاوت ما باشد. گذشته هم همین‌جور بود؛ در دوران مبارزات، بعضى آدمها بودند که سطحى بودند، ظاهربین بودند؛ آدمهاى بدى نبودند، امّا ظواهر امر را نگاه میکردند. میگفتند مگر میشود؟ امّا آن کسى که راز حرکت تاریخ و سنّت‌هاى الهى را میدانست، میدانست که بله، میشود. یک مقدارى ایستادگى لازم است، یک مقدارى انسجام لازم است، اراده لازم است، رهبرى پیشاهنگ و قوى لازم است. اینها را که به دست آوردیم، خداى متعال نصرت را بر ما نازل کرد.البتّه این درسها درسهایى است که ملّتها به‌آسانى یاد نمیگیرند. ما شانس داشتیم؛ حقیقتاً ملّت ایران شانس آوردند؛ اقبال ما بلند بود. خداى متعال آن ذخیره‌ی خودش را، آن گوهر یک‌دانه را ‌-که معمولاً خداى متعال گوهرهاى یک‌دانه را براى روزهاى حسّاس تاریخ بشر، نه‌فقط تاریخ ملّتها، ذخیره میکند؛ پروردگار گوهرهایى این‌جور دارد که …

حکم سنت‌های الهی به ماندگاری انقلاب به‌رغم سلطه‌ها

اکنون همه‌ی دنیا ببیند و میبیند که ما به‌رغم عنف سلطه‌ها زنده‌ایم و زنده خواهیم بود. سنت‌های الهی در تاریخ این را حکم کرده و جز این نخواهد بود، و این زنده‌ترین و گویاترین پیام ماست. نظام سلطه همواره خواسته است عکس این را ثابت کند، و اداره‌ی خود را برای ملت‌ها و کشورهای جهان سوم سرنوشت‌ساز بداند؛ ما این را تخطئه کردیم. شک نیست که نظام سلطه حیات و استمرار جمهوری اسلامی را نمیخواست، ولی اراده‌ی ما غالب شد. پیام ما به همه‌ی ملت‌ها و دولتهایی …

توقف‌ناپذیری حرکت اسلام و برانگیختن قومی دیگر اگر ما نتوانیم ادامه دهیم

… با یک فکر جدید آشنا شده. البتّه اگر ما خوب حرکت بکنیم، خوب امتحان بدهیم و اسلام را ــ که در زندگی ما و در حرکت ما و در خصوصیّات برخوردهای ما امروز توسّط مردم دنیا مطالعه[15] میشود -خوب ارائه بدهیم و نشان بدهیم، این بیداری موفّق‌تر و زودتر انجام خواهد گرفت. اگر ما هم بفرض نتوانیم راه خودمان را ادامه بدهیم، فَسَوفَ یَأتِی اللهُ بِقَومٍ یُحِبُّهُم وَیُحِبّونَه؛[15] این حرکت، یک حرکتی است که توقّف‌ناپذیر است و پروردگار در جای دیگری، ملّت دیگری، امّت دیگری را برخواهد انگیخت که اسلام و قرآن را آنها بلند کنند؛ امّا امروز این امانت دست ما است و امیدوارم که بتوانیم این امانت را ان‌شاءالله‌ بخوبی پیش ببریم و به سرمنزل مقصود برسانیم.

رسوا شدن گروهک‌ها و دعوت‌کنندگان به طاغوت به دست خودشان

… ایران همین وضعیّت را دارد؛ ناخالصى‌ها را مدام، یکى پس از دیگرى دفع میکند. همه‌ى آن شیطانهایى که به «من» ــ به «منِ» بشرى، به «منِ» شیطانى ــ دعوت میکنند و نه به الله‌ و نه به ما ــ ماى انسانى جامعه ــ همه‌ى آن من‌ها و من‌پرست‌ها یکى پس از دیگرى دفع میشوند؛ همه‌ى آن کسانى که به دنبال دعوت شیطان و طاغوت دعوت میکنند و تلاش میکنند رسوا میشوند. دو سال قبل از این، کجا مردم ایران میتوانستند ماهیّت این گروهکها را به این خوبى و به این روشنى بشناسند؟ این سنّت خدا است که اینها باید به دست خودشان، خودشان را رسوا کنند. شما ببینید این چند ‌روزه اینها در این خیابانها چه کردند؟ با چه کسى طرف شدند؟ با چه کسى روبه‌رو بودند؟[9] آن کدام مبارزه‌اى است که در مقابل یک ملّت انجام بگیرد و به یک ملّت ضربه و آسیب بزند و قابل بقا و دوام و موفّقیّت باشد؟ این بیچاره‌هاى مشتبه، اشتباه میکنند …

بخشش الهی با حساب‌وکتاب و بر پایهٔ ایثار و معرفت بنده

… بیست سال، بیست‌وپنج سال ـ از هجده سال گفتند سن مبارک فاطمۀ زهرا را ـ بیهوده به‌دست نمی‌آید این‌همه فضایل؛ «اِمتَحَنَکِ اللهُ الَّذی خَلَقَکِ قَبلَ اَن یَخلُقَکِ فَوَجَدَکِ لِمَا امتَحَنَکِ صابِرةً»[9]. خدای متعال، آزمود این بندۀ برگزیده را، زهرای اطهر را. دستگاه خدای متعال، دستگاه حساب‌وکتاب است؛ آنچه می‌بخشد، با حساب‌وکتاب می‌بخشد. او می‌داند گذشتِ این بندۀ خالص خود را و ایثار او را و معرفت او را و فدا شدنِ او را در راه اهداف الهی؛ لذاست که او را مرکز فیوضات خود قرار می‌دهد. (1370/10/5)

نیک‌فرجامی راه اهل‌بیت (ع) برابر با سنت‌های خدا در تاریخ

… همه سکوت می‌کنند، حضرت برمی‌خیزد و می‌ایستد و رو به حضار، پس از حمد و ثنای خداوند و درود بر پیامبر، در جملاتی کوتاه و تکان‌دهنده، سردرگمی و بی‌هدفی آن جمع پراکنده را به رُخشان می‌کِشد؛ بی‌اختیاری و آلت فعل بودنشان را همچون تازیانه‌ای بر سر و رویشان می‌کوبد؛ موقع خود و پیشینۀ افتخارآمیز خاندانش را که منطبق با برترین معیار اسلامی (هدایت) است، روشن می‌سازد و سرانجام، نیک‌فرجامی راه خود را که برابر با سنت‌های خدا در تاریخ است، مطرح می‌کند و روحیۀ متزلزل آنان را متزلزل‌تر می‌نماید: «اَیُّهَا النّاسُ! اَینَ تَذهَبونَ؟ وَ اَینَ یُرادُ بِکُم؟ بِنا هَدَی اللهُ اَوَّلَکُم وَ بِنا یَختِمُ آخِرَکُم، فَاِن یَکُن لَکُم مُلکٌ مُعَجَّلٌ فاِنَّ لَنا مُلکاً مُؤَجَّلاً وَ لَیسَ بَعدَ مُلکِنا مُلکٌ، لِاَنَّا اَهلُ العاقِبَةِ یَقولُ اللهُ عَزَّوَجَلَّ: وَ العاقِبَةُ …

توجه‌دادن امیرالمؤمنین (ع) به قوانین تاریخ

… گذشته دیدید تکرار نکنید. هر آن‌کس به گذشتۀ تاریخ نظر بکند و از آن پند بگیرد، عقوبت‌ها و مثوبت‌های[20] گذشته را تفسیر و تحلیل کند، وجه عقوبت‌ها و وجه مثوبت‌ها را بشناسد، از آنچه موجب عقوبت است بپرهیزد و به آنچه موجب مثوبت است رو آورَد، هرگز در چاه نمی‌افتد. این یک قانون است. یک قانونی است که خود، به‌معنای توجه‌دادن به قوانین تاریخ است.

شناخت گذشتهٔ عالم، راه شناخت آینده برای انسان هوشیار

… به من خبر داده بودند؛ به من گفته بودند که چه وضعیتی پیش خواهد آمد و مآلِ کارِ جامعۀ اسلامی به کجا خواهد رسید؛ اینها را می‌دانستم. از کجا می‌دانسته امیرالمؤمنین؟ یا پیغمبر خدا به علی‌بن‌ابی‌طالب درضمن درس‌های گوناگونش، این ودایع را هم سپرده بوده است؛ یا با الهامی که علی از قرآن می‌گیرد، آشنایی‌ای که با سنت‌ها دارد؛ می‌شناسد گذشتۀ عالم را، پس می‌شناسد آیندۀ عالم را. هرکه گذشته را بشناسد، آینده را هم می‌شناسد، اگر باهوش باشد.

تغییر وضع هر ملت تنها به دست خودش

… است: «بِسمِ‌اللِ‌اههلرَّحمنِ‌الرَّحم اَمّا بَعدُ فَاِنَّ اللهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتَّی یُغَیِّروا ما بِاَنفُسِهِم»[3] این نامه را حالا می‌نویسند به کسی که از دوران قبل از امیرالمؤمنین، آنجا فرماندار بوده و الان هم حضرت مایل هست که نظر او را جلب کند. فرمودند که خدای متعال وضعیت هیچ ملتی را تغییر نمی‌دهد مگر اینکه خودشان به دست خودشان تغییر بدهند؛ چه به‌سمت خوبی، چه به‌سمت بدی. «وَ اِذا اَرادَ اللهُ بِقَومٍ سُوٓءاً فَلا مَرَدَّ لَهُ»[4] وقتی خدای متعال بر اثر رفتار خودِ مردمی، برای آنها بدی را اراده کرد، دیگر برگشت ندارد. «وَ اِنِّی اُخبِرُکَ عَن نَبَاٍ مَن سِرنا اِلَیهِ مِن جُموعِ طَلحَةَ وَ الزُّبَیرِ» من خبر می‌دهم به تو از وضعیت …