رفتن به محتوای اصلی

سلطهٔ فرهنگی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

چیرگی فرهنگ، باور و زبان قدرت‌های مسلط بر ملت‌های دیگر.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۶۹/۰۱/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۹ تا ۱۳۹۶
۱۳۶۹۱۳۹۶

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

امّا از همه‌ی اینها مهم‌تر، استقلال فرهنگی بود. جمهوری اسلامی از اوّل نشان داد که زیر بار فرهنگ مبتذل و فاسد غربی نخواهد رفت. و این نکته را من عرض کنم که سلطه‌ی واقعی قدرتها با سلطه‌ی فرهنگی است. یعنی اگر یک ملّتی بتواند فرهنگ خود و باورهای خود و اعتقادات خود و رسوم و آداب و عادات و در مرحله‌ی بالاتر، زبان و خطّ خود را در یک ملّت دیگری نفوذ بدهد، بر آن ملّت مسلّط است؛ سلطه‌ی او یک سلطه‌ی حقیقی است؛ کاری که در یک دوره‌ای در این دویست سال گذشته، فرانسوی‌ها با کشورهای دیگر کردند؛ در یک دوره انگلیسی‌ها، و در این اواخر آمریکایی‌ها کردند؛ زبان خودشان و خطّ خودشان و فرهنگ خودشان و روشهای زندگی را که آنها قبول کردند، به تمام کشورهایی که توانستند، صادر کردند. اگر یک کشوری از لحاظ اقتصادی هم مستقل باشد و وابسته‌ی به قدرتها نباشد امّا قدرتهای بیگانه بتوانند فرهنگ خودشان را در این کشور نفوذ بدهند، بر این کشور مسلّطند.

سلطهٔ حقیقی قدرت‌ها از راه نفوذ فرهنگ، باور و زبان در ملت دیگر

امّا از همه‌ی اینها مهم‌تر، استقلال فرهنگی بود. جمهوری اسلامی از اوّل نشان داد که زیر بار فرهنگ مبتذل و فاسد غربی نخواهد رفت. و این نکته را من عرض کنم که سلطه‌ی واقعی قدرتها با سلطه‌ی فرهنگی است. یعنی اگر یک ملّتی بتواند فرهنگ خود و باورهای خود و اعتقادات خود و رسوم و آداب و عادات و در مرحله‌ی بالاتر، زبان و خطّ خود را در یک ملّت دیگری نفوذ بدهد، بر آن ملّت مسلّط است؛ سلطه‌ی او یک سلطه‌ی حقیقی است؛ کاری که در یک دوره‌ای در این دویست سال گذشته، فرانسوی‌ها با کشورهای دیگر کردند؛ در یک دوره انگلیسی‌ها، و در این اواخر آمریکایی‌ها کردند؛ زبان خودشان و خطّ خودشان و فرهنگ خودشان و روشهای زندگی را که آنها قبول کردند، به تمام کشورهایی که توانستند، صادر کردند. …

نابودی زبان، ارزش‌ها و ایمان ملت‌های تحت سلطه

در رابطه با فرهنگ کشورهای تحت سلطه، اولین کاری که سلطه‌گران میکنند - که از قدیم مرسوم بوده است - این است که فرهنگ این کشورها را؛ زبانشان، ارزشهایشان، سنتها و ایمانشان را با تحقیر، با فشار، با زور، و در مواقعی به‌زور شمشیر و درآوردن چشم - که در تاریخ مواردی از آن را داریم - نابود میکردند و نمیگذاشتند که مردم به زبان خودشان تکلم کنند؛ برای این‌که زبان وارداتی را قبول کنند. وقتی انگلیسیها به شبه قاره هند آمدند، زبان فارسی را که زبان دیوانی رایج بود، نگذاشتند پابرجا بماند و با گلوله و با فشار گفتند که حق ندارید فارسی حرف بزنید؛ فارسی را منسوخ کردند؛ انگلیسی را به جایش آوردند. در دوره‌ی حکومت سیاه پهلویها هم باورهای مذهبی و عمومی …

خطرناک‌تر از سلطهٔ اقتصادی و سیاسی به‌سبب نابودی هویت ملت

من به شما عرض کنم: تسلّط فرهنگی از تسلّط اقتصادی و از تسلّط سیاسی هم خطرناکتر است. چرا؟ چون وقتی یک ملت بر ملت دیگر تسلّط فرهنگی پیدا کرد، هویّت ملتی که زیر سلطه است، از بین میرود. شما فرض کنید یک انسان اصیلِ نجیبِ خانواده‌داری که دارای نیاکان و خانواده بسیار باشرافتی است. اگر کسی بخواهد از او نوکری بگیرد، به آسانی نمیتواند؛ چون او به شرافت خانوادگی خود متّکی است و حاضر نیست کارهای پست انجام دهد. راه این‌که بتوانند او را به کارهای پست …

مهم‌ترین هدف بلندمدت مراکز قدرت جهانی برای تضمین اقتدار خود

آقایان توجه دارند که امروز مهمترین چیزی که در بلند مدّت برای مراکز قدرت سیاسی دنیا مطرح است، سلطه فرهنگی است. با این‌که ممکن است هدف اصلی فرهنگ نباشد و آدمهایی باشند که مثلاً بگویند به فرهنگ چه‌کار داریم - اصلاً فرهنگی نباشند - لیکن به عنوان برنامه بلندمدّت، چیزی که به مراکز سلطه جهانی، اقتدار حقیقی و تضمین شده میبخشد، سلطه فرهنگی است. واقعاً اگر نظام سلطه جهانی بر کشوری تسلّط فرهنگی پیدا کند، خاطرش آسوده است، همان چیزی که او میخواهد، به‌طور خودکار و با اندک تلاشی انجام میگیرد. بنابراین مشکلی ندارند. مسأله، مسأله فرهنگ است؛ در درجه اوّل هم فرهنگ سیاسی. آنها به لیبرالیزم و تفکّر به اصطلاح دمکراسی که در دنیا رایج است، خیلی اهمیت میدهند.

عیب ویژهٔ فرهنگ غرب: سلطه‌طلبی و تحمیل فرهنگ همراه با استعمار

… باید محسّنات آن را بگیریم و چیزهایی که مناسب ما نیست - بد و مضرّ است - و با چیزهایی که به نظر ما خوب است، منافات دارد، آن را رد کنیم. این اصل کلّی است. منتها در زمینه فرهنگ غربی نکته مهمّی وجود دارد که من دلم میخواهد شما جوانان به این نکته توجّه کنید. فرهنگ غرب - یعنی فرهنگ اروپاییها - عیبی دارد که فرهنگهای دیگر، تا آن جایی که ما میشناسیم، آن عیب را ندارند، و آن «سلطه‌طلبی» است. این، قطعاً دلایل انسانی و جغرافیایی و تاریخیای دارد. از اوّلی که اینها در دنیا به یک برترىِ علمی دست یافتند، سعی کردند همراه با سلطه سیاسی و اقتصادی خودشان - که به شکل استعمار مستقیم در قرن نوزدهم انجامید - فرهنگ خودشان را هم حتماً تحمیل کنند. اینها با فرهنگ ملتها مبارزه کردند؛ این بد است. ملتی میگوید فرهنگ من باید در این کشور جاری شود! این چیز قابل قبولی نیست. هر چند هم خوب باشد، آن ملتی که این فرهنگ بر او تحمیل میشود، این را نمیپسندد. شما یقیناً خوردن نان و ماست را به میل و اشتهای خودتان، ترجیح میدهید به این که چلوکباب را به زور در دهانتان …

تسلط فرهنگ فرانسوی تا ناآشنایی نخست‌وزیر یک کشور عربی با زبان خود

… با من صحبت کردن، عربی حرف میزد؛ یک مطلبی را میخواست بگوید که کلمه‌ی عربی آن مطلب را بلد نبود، رو کرد به آن مشاور و همراهش که پهلویش بود، کلمه‌ی فرانسوی آن را گفت که این چه میشود به عربی، بعد او به این [نخست وزیر] گفت که بله معنای این کلمه به عربی این است! یعنی آن‌چنان فرهنگ فرانسوی بر آن کشور تسلّط پیدا کرده بود که آن‌کسی که نخست‌وزیر آن کشور بود، زبان خودش را که زبان عربی بود درست بلد نبود؛ باید فرانسه را برایش به عربی ترجمه میکردند تا میفهمید که معنای این کلمه چیست. این‌جوری این کشورها گیر کردند؛ این‌جوری وسط راه ماندند؛ راهی که چهل‌سال است جمهوری اسلامی با قدرت دارد حرکت میکند و می‌آید. خب، این دشمنی‌ها بوده، امروز هم هست.

پذیرش سلطهٔ فرهنگی حتی از سوی کشورهای گریزان از سلطهٔ سیاسی و اقتصادی

… در بسیاری از مناطق آسیا، در بسیاری از مناطق امریکای لاتین، در خود اروپا، از این‌گونه ملتها هستند. این تقسیم دوگانه است؛ یک بخش، قدرتهای سلطه‌گرند که در کشورهایی حکومت میکنند؛ یک بخش، سلطه‌پذیرند. من نمیخواهم بگویم همه کسانی که سلطه‌گر نیستند، سلطه‌پذیرند؛ نه، کشورهایی هستند که سعیشان بر این است که سلطه‌پذیری نکنند و سلطه سلطه‌گران را نپذیرند؛ اما اگر بتوانند، بیشتر در جنبه اقتصادی از تسلّط بیگانه فرار میکنند؛ یا اگر بتوانند، در جنبه سیاسی از تسلط بیگانگان میگریزند؛ اما در جنبه فرهنگی، سلطه سلطه‌گران را پذیرفته‌اند. این واقعیتی است که باید انسان آن را درست درک کند. با انکار واقعیتها هیچ‌کس نمیتواند به نتیجه برسد.

تزریق فرهنگ غربی به ملت‌ها از طریق سران و رژیم‌های فاسد

من یک وقت مثالی زدم و گفتم شما گاهی خودتان به انتخاب خود غذای مقوّی و یا داروی شفابخشی را مصرف میکنید؛ اما یک وقت بیهوشتان میکنند، یا میخوابانند، دست و پایتان را میگیرند و با آمپول چیزی را به شما تزریق میکنند! سعی شده است از طریق رؤسای کشورها و رژیمهای فاسد، فرهنگ غربی به ملتها تزریق شود! رژیم و خاندان فاسد پهلوی - که خدا از اینها به خاطر آنچه که با ملت ایران کردند، نگذرد - از این قبیل بودند. اینها با انواع روشها و شیوه‌ها سعی کردند فرهنگ غربی را بر کشور ما حاکم کنند. به خاطر این، ملت ایران را تحقیر میکردند؛ فرهنگ ملی را تحقیر میکردند؛ باورهای …

اعتراض فیلم‌سازان اروپایی به سلطهٔ فرهنگی هالیوود

… آمریکایی است، این مخصوص [ما نیست‌]. حالا ما از جهت دشمنی یک خصوصیّتی داریم که با ما یک دشمنی خاصّی وجود دارد امّا حتّی نسبت به کشورهای دیگر هم همین‌جور است. در زمینه‌ی سیاسی این‌جوری است، در زمینه‌ی اقتصادی این‌جوری است، در زمینه‌ی فرهنگی [هم‌] این‌جوری است. [الان‌] کمپانی‌های فیلم‌ساز اروپایی دادشان بلند است از تسلّط هالیوود؛ سلطه‌ی فرهنگی. فرانسه که دیگر جمهوری اسلامی نیست. سیاست آمریکا این است. این حرف را بارها هم گفته‌اند، دائم هم میگویند، الان هم همین نامزدهای ریاست جمهوری آمریکا، این دو نفر،[15] با هم مسابقه گذاشته‌اند سر اینکه بگویند آمریکا آقای جهان است، سَرور جهان است، همه‌کاره‌ی جهان …