وظیفهٔ یکسان زن و مرد در تحصیل علم و سازندگی با حفظ حدود اسلامی
ما باید خود را براى حرکت و تلاش در راه خدا آماده نگه داریم. زن و مرد هم در این جهت فرقى نمیکند؛ مردها هم موظّفند، زنها هم موظّفند؛ مردها هم باید علم و دانش را تحصیل کنند، زنها هم باید علم و دانش را تحصیل کنند؛ مردها هم باید در راه سازندگى کشور تا آنجا که میتوانند و در هر نقطهاى که میتوانند تلاش کنند، زنها هم باید در راه سازندگى کشور و بخصوص سازندگى نسل نو و تربیت اسلامى او تا آنجا که میتوانند تلاش کنند. اگر این قشر عظیم از ملّت ایران، یعنى زنها، دوشادوش مردان و با حفظ حدود اسلامى، علم و فن و کارهاى شایستهى یک مسلمان را فرابگیرند و عمل بکنند، موفّقیّت یقیناً بیشتر خواهد بود.
پیشرفت زنان و لزوم کمک به تحصیل علم و معرفت آنان
و امروز بحمدالله زنهاى ما در میدانهاى گوناگونى پیشرفت داشتهاند. نباید زنها و دختران را از تحصیل علم بازداشت؛ باید کمک کرد تا تحصیل کنند، معرفت و بصیرت پیدا کنند. در همهى مسائل زنها میتوانند دوشادوش مردان باشند؛ البتّه باید حدود الهى حفظ بشود؛ احکام الهى باید حفظ بشود.
حلنشدن مسئلهٔ زن در جوامع اسلامی و غربی، نشانهٔ کجبینی بشر
دربارهى مسئلهى زن که امروز همچنان در دنیا یک مسئله است، حرفهاى فراوانى گفته شده و گفته میشود. وقتى ما نگاه میکنیم به نقشهى انسانى عالم و جوامع بشرى ــ هم جوامع اسلامى مثل کشور خودمان و سایر کشورهاى اسلامى، هم جوامع غیر اسلامى و از جمله جوامع بهاصطلاح متمدّن و پیشرفته ــ مىبینیم که متأسّفانه همچنان مسئلهاى به نام مسئلهى «زن» در همهى این جوامع وجود دارد. این نشاندهندهى نوعى کجبینى و کجرَوى و حاکى از نوعى کوتهنظرى نسبت به مسائل انسانى است. معلوم میشود که بشر با همهى ادّعاهایش، با همهى تلاشهایى که مخلصین و دلسوزان کردند، با همهى کارهاى فرهنگىِ وسیعى که انجام گرفته ــ بخصوص در مورد مسئلهى زن ــ و علىرغم همهى اینها، هنوز نتوانسته دربارهى مسئلهى دو جنس و مسئلهی زن که به تبع آن، مسئلهى مرد هم به یک شکل دیگرى مطرح میشود، به یک صراط مستقیمى و راه درستى دست پیدا کند.
ناکامی بشر با وجود پیشرفت علمی در حل مسئلهٔ زن و رابطهٔ دو جنس
شاید در بین شما خانمها باشند کسانى که آثار ادبى و هنری زنهاى هنرمند دنیا را که بعضى هم به فارسى ترجمه شده و شاید بعضى را هم با زبانهاى اصلى دیده باشید یا خوانده باشید؛ همهى اینها ناشى و حاکى است از همین مسئلهاى که عرض شد؛ یعنى اینکه هنوز بشر نتوانسته مسئلهى زن را، و به تبع این مسئله، مسئلهى دو جنس ــ یعنى زن و مرد ــ را و قهراً مسئلهى انسانیّت را حل کند. یعنى زیادهروىها و کجرَوىها و بدفهمىها و به تبع اینها، تعدّىها، ظلمها، نارسایىهاى روانى، مشکلات مربوط به خصوصِ خانواده، مشکلات مربوط به نحوهى اختلاط و امتزاج و ارتباطات دو جنس، هنوز مسائل بشریّت است. یعنى بشرى که در زمینههاى مادّى، در زمینههاى اجرام آسمانى، در اعماق دریاها اینهمه کشفیّات انجام داده و اینهمه دَم از ریزهکارىهاى روانشناسى و روانکاوى و مسائل اجتماعى و اقتصادى و مانند اینها میزند ــ و واقعاً هم در خیلى از این رشتهها پیشرفت کرده ــ در این مسئله درمانده. حالا من اگر بخواهم این نارسایىها را حتّى فهرستوار بیان کنم، زمان زیادى میطلبد و شما خودتان هم واقفید.
راهحل مسئلهٔ زن و مرد در پیام وحی
خب، نارسایىها زیاد است، مشکلات فراوان است؛ علاج چیست؟ علاج این است که ما برویم سراغ راه حلّ الهى؛ راه حلّ خدایى را پیدا کنیم. چون دربارهى مسئلهى زن و مرد، پیام وحى حاوى مسائل مهمّى است. برویم ببینیم که وحى در این باره چه میگوید. وحى هم فقط به موعظه کردن بسنده نکرده، بلکه نمونهسازى کرده. شما ببینید وقتى که خداى متعال میخواهد براى انسانهاى مؤمن در طول تاریخ نبوّتها یک مثالى در قرآن بزند، میفرماید: وَضَرَبَ اللهُ مَثَلًا للذینَ ءامَنُوا امرَاَتَ فِرعَون.[2] اینهمه مؤمن بودند در زمان …
رشد زنان با انقلاب و نقش تعیینکننده در انقلاب و جنگ، مشروط به رعایت ارزشها در آینده
… هر جایى که من مثلاً میبینم آن مادر شهید را و پدر شهید را، غالباً میبینم که مادر شهید، روحیهى بهتر، برداشت بهتر و ظرفیّت بیشترى دارد از پدر شهید براى تحمّل این حادثهى مهم. البتّه موارد عکس هم هست امّا این تقریباً بیشتر است. بیشتر موارد را من اینجور دیدم. خانمها بر اثر این حادثهى عظیم انقلاب خیلىخیلى پیش آمدند، رشد کردند؛ نقششان در انقلاب یک نقش تعیینکننده بود؛ نقششان در جنگ یک نقش تعیینکننده بود؛ در دورانهاى آینده هم نقششان انشاءالله تعیینکننده خواهد بود، به شرطى که ما این جهات ارزشى را در زن رعایت کنیم که اینها است که تأمینکننده و تضمینکنندهى این آینده است. امیدواریم که خداوند شماها را تأیید کند.
زنان سنگربانان ارزشهای اسلامی در برابر جاهلیت غرب
شما زنهاى ما باید بدانید که امروز شما سنگربان ارزشهاى اسلامى هستید در مقابل وضع جاهلى دنیاى غرب؛ شما هستید که از این حصار مستحکم فرهنگ اسلامى دارید محافظت میکنید. زن باید پرورش اسلامى پیدا بکند؛ در علم، در فرهنگ، در سیاست و در همهچیز؛ در میدانهاى اجتماعى و اقتصادى و سیاسى و همهجا برود و پیشتاز باشد، امّا در مسائل شهوانى و جنسى، ملعبهى دست این و آن نشود؛ این حرف ما است.
فاصلهٔ ژرف وضع زنان امروز با دوران ستمشاهی
امروز از لحاظ وضع حجاب و وضعیّت زنان کشور، فاصلهی ما با قبل از انقلاب خیلى ژرف و عمیق است. در کمتر قسمتى ما اینقدر با قبل از انقلاب فاصله پیدا کردهایم. شما نگاه کنید، ببینید در بخشهاى مختلف جامعهمان ــ چه بخشهاى مربوط به مذهب و دین، چه بخشهاى مربوط به مسائل علمى، چه بخشهاى مربوط به سیاست و اقتصاد و غیره ــ در کجا اینهمه فاصله وجود دارد بین وضع موجود و وضع آن روز؟ [کجا] این مقدار فاصله وجود دارد که ما میان زن امروز و زن زمان حکومت ستمشاهى مشاهده میکنیم؟
رد تعبیر اسارت زن در برابر مرد؛ آزاد بودن انسان
… را نمیخوانم. مگر صدوپنجاه عدد سکه شوخی است؟! اصلاً نباید اسمش را آورد. مثلاً باید گفت اگر زن ادعای ده سکه داشت، ولی مرد گفت نخیر، نُه سکه است، چه کار باید کنیم. یا فرضاً شنیده بشود که برخی از تعبیرات نادرست را در طرح مسألهی بین زن و شوهر به کار بردهاند؛ مثلاً گفته بشود که زن اسیر مرد است! زن اسارتی ندارد؛ انسان آزاد است. اینگونه تعبیرات با اینکه تعبیرات حسابشدهیی هم نیست، اما حالا به زبان آمده است. در هنگامی که میخواهند اینگونه برنامهها را پخش کنند، باید این دقت را بکنند و این موارد را اصلاح کنند.
زنان مسلمان ایران، مایهٔ دلگرمی زنان فلسطین و کشورهای اسلامی
… را براى خودتان حفظ کنید، همچنانکه بحمدالله حفظ کردهاید؛ این روحیه را حفظ کنید. دنیا تاریک است، دنیا پُر از ظلم است، ملّتها تنهایند، احتیاج به پشتگرمى دارند؛ روحیهى شما و تداوم نهضت شما و استقامت شما مایهى روحیه است، مایهى پشتگرمى براى ملّتها است. شما زنهاى مسلمان، مایهى دلگرمى هستید براى زنهاى فلسطین و زنهاى کشورهاى اسلامى؛ صریحاً میگویند که ما از شما یاد گرفتیم؛ و شما مردها و بخصوص شما جوانها [هم همینطور]. این مقاومت را حفظ کنید، این ایستادگى را غنیمت بشمارید. این آبرویى را که به اسلام دادهاید، با استقامتتان، با وحدتتان، با حضورتان در صحنههاى گوناگون سیاسى و اقتصادى و سازندگى و ادارهى کشور و پیشبرد کارها و پشت سر …
معطل نگذاشتن استعدادهای زنان، نیمی از جمعیت فعال کشور
… در همهى رشتهها. البتّه من پزشکى را اولویّت دادم در آن جلسهى قبلى[7] ــ که پارسال بود یا پیرارسال شما را زیارت کردیم ــ این به خاطر این است که پزشکى ضرورت نقد و فورى ما است؛ وَالّا در همهى رشتهها خانمها بایستى به آن استعدادهاى عالى خودشان پاسخ بدهند. بالاخره اگر فرض بفرمایید در بین این ۵۰ میلیون جمعیّت کشور ما، مثلاً ۳۰ میلیون یا ۳۵ میلیون انسانى هست که در سنین متناسب براى ثمر رساندن به این کشور است، خب از این ۳۵ میلیون، نصفش زنها هستند. اینهمه استعداد در [وجود] اینها خوابیده؛ مگر میشود ما این خزانههاى الهى را در وجود اینها معطّل بگذاریم؛ نه، باید بروند درس بخوانند، باید به مقامات عالی برسند، باید دانشمند باشند، منتها دانش با همهى عظمتش در مقابل آن حیثیّت معنوىاى که خداى متعال به زن داده، چیزى نیست. شما یک خانمى را فرض کنید در حدّ اعلاى دانش که در مسائل انسانى و در ارتباطات انسانىاش به عنوان یک جنس از دو جنس، دچار ابتذال باشد؛ شما خیال میکنید این ارزشى دارد؟ البتّه خانمى که دانشمند باشد، به یک شکلى کمتر دچار این ابتذالات میشود. یکى از آفات بىسوادى همین …
مقایسهناپذیری وضع امروز زن با گذشته و لزوم بهتر شدن آن
آن روز چیزى از زن باقى نمانده بود؛ آن روز چیزى به نام حرمت و حجاب و حفاظ و قداست و طهارت زن نگذاشته بودند باقى بماند؛ بخصوص در شهرهاى بزرگ. امروز وضعیّت قابل مقایسهى با آن روز نیست؛ البتّه باید بهتر از این بشود؛ شکّى نیست، امّا آنچه امروز هست، قابل مقایسهى با آن روزگار نیست. این نیست آن چیزى که ما به عنوان ضایعهى فرهنگى و پوسیدگى جامعهى خودمان به عنوان خطر دشمن و حملهى دشمن باید به آن توجّه بکنیم؛ چیز دیگرى است که این هم یکى از گوشههاى آن است؛ در مواردى یکى از مظاهر آن است.
نویدبخش بودن جهت فکری زنان برگزیدهٔ کشور
خیلى خوش آمدید خانمها و من خیلى خوشحال شدم از اینکه دیدم که بحمدالله جهت ذهنی و فکرى زنهاى زبده و برگزیدهى کشور ما در آن سمتى است که نسبت به آینده انشاءالله نویدبخش و خوشحالکننده است.