رفتن به محتوای اصلی

رئیس‌جمهور

نام‌های دیگر: ریاست جمهوری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جایگاه، صفات و وظایف رئیس‌جمهور در نظام جمهوری اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم خارج (عدم صلاحیت پهلوی برای حکومت)— ۱۳۵۷/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۵
۱۳۵۷۱۳۶۵

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

درخواست از همهٔ گروه‌ها برای کمک به رئیس‌جمهور منتخب و عقب‌ننشینی

… ابداً نیست. ملت بحمد الله روشن شده است؛ ملت بحمد الله بیدار شده است؛ ملت بیدار را با رفتن اشخاص هیچ نمی‌شود عقب راند. البته در بعضی از رادیوها مسائلی گفته‌اند، لکن این دلشادیها برای آنها اثری ندارد. ملت ما امروز اتکا به هیچ کس ندارد جز به خدای تبارک و تعالی. و اما یک کلمه دیگری که می‌خواستم عرض کنم این است که من استدعا می‌کنم از تمام گروهها، از تمام دستجات مختلف که در این وقتی که یک نفر از آقایان[1] رای را برده است و ملت به او رای داده است، دیگران عقب‌نشینی نکنند. دیگران کمک کنند. مملکت، مملکت خود شماست. خود شما باید کمک کنید؛ اعانت کنید. روشنفکرها، اطبا، بزرگها، همه باید همه با هم دست برادری بدهید و همه برادر هستید. و خداوند ان شاء الله همه شما را توفیق بدهد، و من دعاگوی همه شما هستم.

لزوم یاری همگان به رئیس‌جمهور منتخب و قهر نکردن و کنار ننشستن دیگران

… از این جهت، ناراحت و ناراضی باشم. یکی دیگر اینکه بعد از اینکه رئیس جمهور به مبارکی ان شاء الله تعیین شد، هر کس باشد، دیگران قهر نکنند و عقب بنشینند. کشور، کشور خود شماست. رئیس جمهور باشید، کشور است. پاسبان باشید، کشور است. طلبه مثل من‌ باشید، کشور خود شماست. بعد از اینکه رئیس جمهور تعیین شد همه اعانت کنید از او. همه وارد بشوید در کار و اعانت کنید از او. کنار ننشینید. قهر نکنید و رشد خودتان را نشان بدهید به دنیا که شما رشید هستید، و شما می‌توانید که یک مملکتی را با هم اداره بکنید. وقتی که بنا شد یکی رئیس جمهور شد، دیگری هم یک کار دیگر. دیگری هم یک کار دیگر. و کارها را به سلامتی انجام بدهید. و من مجاز نیستم که بیش از این با شما صحبت کنم. ان شاء الله خداوند همه شما را حفظ کند و موفق باشید.

ویژگی‌های نامزد شایسته: تعهد به اسلام، نه شرقی نه غربی، سوابق خوب

… وقتی بناست که سرنوشت یک ملتی به دست خودش باشد که بحمد الله به اینجا رسیدید و امروز کسی به شما تحمیل نمی‌کند چیزی را و شما آزادید در اینکه سرنوشت خودتان را تعیین کنید، در این مرحله هم من امیدوارم که با روشن‌بینی، با تفکر، با مآل‌اندیشی این مراحل را طی کنید. و من امیدوارم که اشخاصی که کاندیدا شدند برای ریاست جمهوری شما توجه کنید و کسی که از همه متعهدتر به اسلام، سوابقْ، سوابقِ خوب، پیوسته به هیچ طرفی نه شرقی باشد، نه غربی باشد، نه غربزده باشد، نه شرق‌زده باشد، مسلمان باشد، پیرو احکام اسلام‌ باشد، ملی باشد، دلسوز به ملت باشد، خدمتگزار به ملت باشد، سوابقش خوب باشد، در رژیم سابق هیچگاه وارد نشده باشد و با اجانب پیوند نداشته باشد، از خودتان باشد و برای خودتان. اختیار دست شماست.

شرط تعهد به اسلام و خضوع در برابر قانون اساسی و وفاداری به ولایت فقیه

… و اوصاف وکلایی که بعد می‌خواهید ان شاء الله تعیین کنید باید بگوییم و شما خودتان انتخاب کنید و از تفرقه و تفرق پرهیز کنید. اشخاص را هم ملاحظه سوابقشان را بکنید که قبل از انقلاب چه بوده‌اند، در حال انقلاب چه بوده‌اند، و بعد از پیروزی نسبی چه کردند و چه بودند. و پس از اینکه همه اوصافش را به دست آوردید و او را شخصی دانستید که لیاقت دارد برای یک همچو مسندی و می‌تواند این مملکت را به طوری که خدا می‌خواهد اداره کند تا آن حدودی که در اختیار اوست، و شخصی است که تعهد به اسلام دارد، اعتقاد به قوانین اسلام دارد، در مقابل قانون اساسی خاضع است و اصل صد و دهم ظاهراً که راجع به ولایت فقیه است، معتقد است و وفادار است نسبت به آن، یک همچو شخصی را شماها خودتان انتخاب کنید و گروههای مردم را هم وادار کنید که یک همچو شخصی را انتخاب کنند و از تفرقه بپرهیزند. ممکن است که اگر شماها یا سستی کنید برای یک همچو امر مهمی و طوری باشد که به نظر بیاید که بی‌تفاوتید- اگر شد؛ بروید رای بدهید، اگر نشد نروید- و یا گروههای شما با هم اختلاف پیدا بکنند، ممکن است اشخاصی که لایق این مقام نباشند به این مقام برسند. این امری است که …

رأی به نامزد دارای صفات مقرر در قانون اساسی برای رئیس‌جمهور

… عرض می‌کنم. آقایان زحمت کشیدند که از راههای دور تشریف آوردند. خداوند همه را حفظ کند. موفق باشند. چیزی که لازم است عرض کنم این است که در این موقع که یک مرحله دیگری از مراحلی که در کشور ما می‌خواهد تحقق پیدا بکند در دست اجراست، و آن تعیین رئیس جمهور است. باید توجه داشته باشند آقایان که آن صفتی که در قانون اساسی برای رئیس جمهور تعیین کرده‌اند مراعات کنند. قانون اساسی را ملاحظه کنند و صفات رئیس جمهور را در آنجا ملاحظه کنند، و کسی که دارای آن صفات بود و او را به آن صفات می‌شناسید به او رای بدهید، و اگر فاقد آن صفات باشد، احتراز کنید از رای دادن به او. روز سرنوشت‌سازی است. می‌خواهید زمام کشور را به یک کسی بدهید که موثر است در مقدرات کشور شما. سهل انگاری نکنید، و به پای صندوقها بروید، و با هم اجتماع کنید، و کسی که لایق برای این مقام است و دارای آن صفاتی است که سوء سابقه نداشتن، وابستگی به رژیم سابق نداشتن، …

مخالفت با رئیس‌جمهور شدن روحانی و لزوم نظارت روحانیت

… بله روحانیت نقش دارد. در حکومت هم نقش دارد. نمی‌خواهد حاکم بشود، لکن می‌خواهد نقش داشته باشد. شما در همین قضیه رئیس جمهوری به ما پیشنهاد می‌کردند که، پیشنهاد کردند از اشخاص، حتی از دانشگاه به اینکه ما حالا بعد از مدتها فهمیدیم که اطمینان به دیگران نیست. روحانی باشد من می‌گفتم نه، روحانی نقش باید داشته باشد، خودش رئیس جمهور نشود. لکن در ریاست جمهور نقش باید داشته باشد. کنترل باید بکند. آن به منزله کنترل یک ملتی است. یک مملکتی است. نمی‌خواهد روحانی رئیس- مثلًا فرض کنید که- رئیس دولت باشد. لکن نقش دارد در آن. اگر رئیس دولت بخواهد باشد کذا، پا را کج بگذارد این جلویش را می‌خواهد بگیرد. اینکه در این قانون اساسی یک مطلبی- و لو به نظر من یک قدری …

نظارت فقیه بر رئیس‌جمهور به سبب شرط نبودن عدالت در او

… فقیهی که این اوصاف را دارد عادل است، عدالتی که غیر از این طوری عدالت‌ اجتماعی، عدالتی که یک کلمه دروغ او را از عدالت می‌اندازد، یک نگاه به نامحرم او را از عدالت می‌اندازد، یک همچو آدمی نمی‌تواند خلاف بکند. نمی‌کند خلاف. این جلوی این خلافها را می‌خواهد بگیرد. این رئیس جمهور که ممکن است یک آدمی باشد ولی شرط نکردند دیگر عدالت و شرط نکردند، این مسائلی که در فقیه است، ممکن است یکوقت بخواهد تخلف کند، بگیرد جلویش را، کنترل کند. آن رئیس ارتش اگر یکوقت بخواهد یک خطایی بکند آن حق قانونی دارد که او را رهایش کند، بگذاردش کنار. بهترین اصل در اصول قانون اساسی این اصل ولایت فقیه است. و غفلت دارند بعضی از آن و بعضی هم غرض دارند.

تصویب فقیه مانع خطای رئیس‌جمهور و نقد پذیرش رئیس‌جمهور غربی با همهٔ اختیارات

… بشود، برای اینکه باید حکومت ملت باشد. اینها ولایت فقیه را اطلاع بر آن ندارند. مسائل این حرفها نیست. ولایت فقیه می‌خواهد جلوی دیکتاتوری را بگیرد؛ نه اینکه می‌خواهد دیکتاتوری کند. اینها از این می‌ترسند که مبادا جلو گرفته بشود! جلوی دزدیها را می‌خواهد بگیرد. اگر رئیس جمهور با تصویب فقیه باشد، با تصویب یک نفری که اسلام را بداند چیست، درد برای اسلام داشته باشد، اگر درست بشود، نمی‌گذارد این رئیس جمهور یک کار خطا بکند. و اینها این را نمی‌خواهند. اینها اگر یک رئیس جمهور غربی باشد، همه اختیارات را دستش بدهند، هیچ مضایقه‌ای ندارند و اشکالی نمی‌کنند! اما اگر یک فقیهی، که یک عمری را برای اسلام خدمت کرده، علاقه به اسلام دارد، با آن شرایطی که اسلام قرار داده است که نمی‌تواند یک کلمه تخلف بکند [اشکال می‌کنند].

نقد دیدگاه لازم نبودن اسلام و تشیع در رئیس‌جمهور

ما این گرفتاریها را داریم. ما بین راه هستیم. ما بعد از این هم گرفتاری راجع به رئیس جمهورش داریم: یکی می‌گوید لازم نیست مسلمان باشد. یکی می‌گوید لازم نیست شیعه باشد. یکی می‌گوید لازم نیست نمی‌دانم چه باشد، طرفدار اسلام باشد. ما بعد از این گرفتاری داریم، آقا. گرفتار همین یا دوستهای جاهل، یا دشمنان عاقلِ متوجه. ما گرفتاریم باز، ما بین راهیم. آقا، سستی نکند ملت ما. اگر وکلاشان خواستند بر خلاف اسلام عمل بکنند، مردم مختارند که وکلا را عَزْلِشان بکنند، بریزندشان دور. آنها خیال می‌کنند …