رفتن به محتوای اصلی

روشنفکری

نام‌های دیگر: روشنفکران، روشنفکران چپ، روشنفکران غرب‌زده، روشنفکران متعهد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قشر و جریان‌های روشنفکری، پیشینهٔ آنها و نسبتشان با دین، مردم و انقلاب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت مسلمان ایران (جنگ اعراب و اسرائیل و جشن‌های 2500 ساله)— ۱۳۵۲/۰۷/۲۲

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۲۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۵۶ پاراگراف)

نقد اصرار برخی روشنفکران بر حذف کلمهٔ اسلام

و اصحاب قلم و روشنفکرها- بعضی از آنها- اینها جدیت داشتند به اینکه این کلمه اسلام نباشد. و ما این طور فهمیدیم که چون از اسلام ضربه دیدند می‌خواهند این نباشد. خوب، همه قدرتها دیدند که این نفت اینجا، حالا از دستشان گرفته شده عجالتاً و این را چه کسی گرفته است؟ این را این ملتی که داد می‌زند اسلام، پس این اسلامش را حذف بکنیم هر چه که باشد این دعوا هم دیگر ندارد. دیگر پشتوانه ملت ندارد. می‌خواستند پشتوانه را از این …

ستایش غرب از سوی روشنفکران غرب‌زده با وجود ضربه‌های غرب

… دواهایی که می‌خواهند بفهمند که آیا مفید است یا مضر است می‌فرستند پیش ماها. صادر می‌کنند به شرق. همان طوری که اطبا یک موش را، یک خرگوش را برای بعضی دواها تجربه می‌کنند و [آزمایش‌] می‌کنند که بفهمند که این دواها چه جوری است، اینها ماها را تجربه می‌کنند. مع الاسف در بین این روشنفکرهای ما، که بعضیشان مطلبشان معلوم شد، بین همینها جزء شاخصها همین آدمی بود که معلوم شد چکاره است. مع الاسف همینها باز از اینها تعریف می‌کنند. برای اینکه آن مغز عوض شده است. یک کسی که پنجاه سال مغزش را آنها تربیت کرده‌اند و از مغز انسانی بیرونش کردند، یک مغز غربی روی آن گذاشتند، این هر چه هم که ضربه از غرب به این مملکتش می‌خورد، به این کشور می‌خورد، باز هم از آنها تعریف می‌کند. باز هم دنبال این است که برگرداند. الآن بعضی از این مفسدها که از ایران بیرونشان کردند رفتند در آنجا در پناه انگلستان، آنجا رفتند توطئه‌گری. برای اینکه باز برگردانند وضع را. باز همان مسائل را برگردانند مشغول توطئه هستند. اینجا هم روابط با آنها هست. از اینجا هم …

بی‌اطلاعی به‌اصطلاح روشنفکران از قانون سرنوشت‌ساز و تأثیرپذیری از دروغ

… که مربوط به قانون اساسی باشد. بیدار نمی‌شوند این جوانهای ما؟ این جوانهای زن و مرد ما بیدار نمی‌شوند که یک همچو توطئه‌هایی در کار هست؟ توجه نمی‌کنند که یک دروغ را که بعد از یک روز کشف می‌شود، مع ذلک آنها منتشر می‌کنند و از جهالت اشخاص بهره‌برداری می‌کنند؟ به کجا باید گفت که شمایی که این قدر به قول خودتان دانشمند و روشنفکر هستید به یک قانونی که سرنوشت شما بستگی به او دارد این قدر بی‌عنایت هستید که نه روزنامه را نگاه کردید، نه رادیو را گوش کردید، نه رادیو- تلویزیون را! و همین طور بی‌جهت، اسباب این شد که ما را سرشکسته کنید که روشنفکرهای ما این طور مردم هستند، این طور جمعیت هستند که تحت تاثیر یک دروغی که بعد از یکی دو روز فاش می‌شود واقع می‌شوند؛ و خودشان این قدر بی‌اطلاع‌اند که از گزارشها و از چیزهایی که می‌گذرد در مملکتشان هیچ توجه ندارند و هیچ اطلاع ندارند.

انتقاد از اشکال‌تراشی روشنفکران و دانشگاهیان به جای اندیشیدن به کشور

و من میل دارم که این همه این روشنفکرهای باصطلاح و همه این دانشگاه و روسای دانشگاه و معلمین دانشگاه و اساتید دانشگاه و همه این قشرها، من میل دارم که اینها همه به فکر این مملکت باشند. هی به فکر اینکه اشکال بکنند و بنشینند هی اشکال به این، اشکال به دادگاهها و اشکال به پاسبانها و اشکال به پاسدارها و اشکال به دولت و اینها. این کاشف از این است که ما باز رشد سیاسی نداریم. اگر یک ملتی رشد سیاسی داشته باشد، آن روزی که می‌بیند که از چنگال این گرگها این ملت نجات پیدا کردند، و ممکن است که آن ریشه‌های پوسیده باز به هم پیوند بکنند و اسباب زحمت بشوند برای این ملت، باید همه اینها با هم دست به هم بدهند، دیگر آن ننشیند توی منزلش با …

فریب‌خوردگی یا مزدوری برخی نویسندگان و تحصیل‌کردگان در تبلیغات غربی

و مع الاسف نویسنده‌های ما، بعضی از روشنفکرهای ما، بعضی از نویسنده‌های ما، بعضی از اشخاصی که تحصیلکرده هستند، اینها هم یا این است که واقعاً از این حرفها و تبلیغاتی که در ظرف پنجاه سال اخیر زیاد شده است گول خوردند و غفلت دارند از مطلب. و یا بعضی از آنها با علم و اطلاع به اینکه مساله این طوری است دامن به آن می‌زنند؛ یعنی اجیر آنها هستند. و لهذا مملکت ما الآن یک مملکتی است که این طوری درست آن را کردند؛ به صورت یک غربزدگی. نه به معنای واقعی که در غرب هست، این جور نیست که آن چیزی که در غرب است، از مسائل، از علوم، از اینها، عینش هم در اینجا باشد. اینها دانشگاه را می‌خواهند تا یک حدود معیّنی جلو …

فکر اروپایی بسیاری از مدعیان روشنفکری و انکار توانایی ملت

بلکه بسیاری از ما به اینکه دست آنها حالا کوتاه شده ناراحت بشوند! حتی از آنهایی که مدّعی روشنفکری هستند. این برای این است که فکر این روشنفکر- همه را نمی‌گویم، بسیاریشان- فکر این الآن، دیگر فکر یک انسان شرقی نیست؛ فکر یک انسان اروپایی است، مغزش این است، قلمش قلم اروپایی است این نمی‌تواند یک کسی که فکرش اروپایی است فکر بکند که ما خودمان هم یک چیزی هستیم؛ ما خودمان آدم هستیم. اصلًا خود آدمیتِ خودمان را اینها منکرند! می‌گویند، ما چیزی نیستیم؛ ما نرسیدیم باز به آنجا، به کجا نرسیدید؟ ما باز قابل این نیستیم که آزادی داشته باشیم! این منطق شاه بود. اخیراً هم کارتر می‌گفت زود بوده است که به اینها آزادی داده‌اند! او خیال می‌کرد اصلًا آزادی داده‌اند تا زود بوده! و آزادی زیاد …

هشدار به نویسندگان غرب‌زده و دعوت آنان به پیوند با تودهٔ مردم

… به افکار غیر و غرب، با همان تِزْ، با همان وضع، دارند پیش می‌روند و فکر می‌کنند؛ و با همان وضع وکیل تعیین می‌کنند، و با همان وضع رئیس‌ جمهور تعیین می‌کنند، و با همان وضع باز وکلای دار الشورا تعیین می‌کنند. حالا این نویسنده‌ها هر چه دلشان بخواهند بگویند. دیگر جای اینها نیست توی این مملکت، مگر خودشان را اصلاح کنند. اگر اینها هم برگردند، پیوند پیدا کنند به همین توده مردم، به همین توده زحمتکش و به همین توده بازاری و فرهنگی و- عرض بکنم که- جاهای دیگری، و دبستانی و بعد دبیرستانی و فرهنگستانی و همه اینها و این چیزها، اگر اتصال به اینها پیدا بکنند، آنها هم مثل سایر برادرها به حسب مقاماتی که دارند از این فرهنگ استفاده می‌کنند و از این مملکت استفاده می‌کنند، و برادر با هم هستند. اما اگر هِی بگویند ملت ما حالا نمی‌شود، حالا نرسیده‌اند به آنجایی که آزاد بشوند، حال نرسیده‌اند به آنجایی که مثلًا وکیل تعیین بکنند، اینها محتاج به قَیِّم‌اند، این همان حرفی است که امریکا از خدا می‌خواهد که نویسنده‌های ما بگویند مملکت ما احتیاج به قَیِّم …

نقد برخی روشنفکران در نسبت دادن سوگ طالقانی به روشنفکری او

ای ملت، ای روشنفکران، ای متفکران! از این قدرت استفاده کنید. این قدرت بود که طاغوت را تا جهنم راند؛ شماها که نمی‌توانستید. چرا هر روز این مظاهر الوهیّت و قدرت خدایی را می‌بینید و بیدار نمی‌شوید؟ این مرض چه مرضی است که بعضی از این روشنفکران ما دارند؟! همه آنها را نمی‌گویم؛ بعضی‌شان. بعضی‌شان این چه مرضی است که اینها دارند که وقتی یک ملت در سرتاسر ایران به سر و سینه‌اش می‌کوبد و به عنوان «نایب پیغمبر» یک کسی را یاد می‌کند، وقتی می‌خواهند بنویسند می‌گویند که آقای طالقانی یک مرد روشنفکری بود از این جهت مردم ...! تو هم روشنفکر هستی، چطور مردم برایت فاتحه نمی‌خوانند! این قدرت را از دست ندهید آقا! کسانی که علاقه به کشورشان دارند، علاقه به ملتشان دارند، می‌خواهند مقابله کنند با دشمنهای خودشان، می‌خواهند نگذارند باز یک رژیم چپاولگر بیاید، اگر عقل دارند از این قدرت استفاده کنند، بیایند متصل شوند به این دریای موّاج؛ من …

لزوم توجه روشنفکران و نویسندگان به مفاخر خودی و پرهیز از سجده به غرب

شما این مفخرهای خودتان را از یاد نبرید. روشنفکرهای ما و نویسندگان ما، نویسندگان ما و تمام طبقه عالم و روشنفکر توجه به مفاخر خودشان داشته باشند. این قدر طرف غرب سجده نکنند کتاب بنویسند. شما خودت مطلب داری؛ چه کار داری کی چه گفته؟ جهنّم، که گفته! چرا استشهاد به یک قول اجنبی می‌کنی تا روح جوانهای ما را افسرده کنی و اینها را از قالب خودشان بیرون بکنی.

نقد روشنفکران غرب‌زده‌ای که بی‌بندوباری و فساد اخلاق و فحشا را آزادی می‌دانند

… شما روشنفکر هستید! آزادی که جوانهای ما را فاسد کند، آزادی که راه را برای مستکبرین باز کند، آزادی که ملت ما را تا آخر به بند بکشد. شما این آزادی را می‌خواهید، و این دیکته‌ای است که از خارج به شما شده است. شما حدود آزادی را، برای آن چیزی قائل نیستید. شما بی‌بند و باری را «آزادی» می‌دانید. شما فساد اخلاق را آزادی می‌دانید. شما فحشا را آزادی می‌دانید. ما شما را آزاد گذاشتیم، و خودتان را به فحشا کشیدید؛ به بدتر از فحشا کشیدید، آبروی خودتان را بردید پیش ملت. ما شما را آزاد گذاشتیم، و قلمهای مسموم شما توطئه گران مملکت ما را می‌خواست به باد بدهد؛ با اسم دمکراتی، با اسم آزادیخواهی، با اسم روشنفکری؛ با اسمهای …

هشدار سرکوب به روشنفکران دارای روابط پنهان با آمریکا

روز قدس، روزی است که باید به این روشنفکرانی که در زیر پرده با امریکا و عمال امریکا روابط دارند هشدار داد. هشدار به اینکه اگر از فضولی دست برندارید، سرکوب خواهید شد! ما به آنها مهلت دادیم و با آنها با ملایمت رفتار کردیم که شاید دست از شیطنت بردارند و اگر دست برندارند، کلمه آخر را خواهیم گفت و خواهیم به آنها فهماند که دیگر رژیم سابق قابل برگشتن نیست و دیگر امریکا نمی‌تواند به اینجا حکومت کند، و دیگر سایر ابرقدرتها …

نقد نوشته‌های تفرقه‌افکن اهل قلم با وجود شعار وحدت

… بکشد و اظهار وجود می‌کند. آقا، ما نمی‌توانیم در مقابل اسلام اظهار وجود بکنیم. اشتباه است این! جز این معنی که یک تشتّتی پیدا بشود و یک اختلافاتی پیدا بشود و یک- عرض می‌کنم که- تاخیری نهضت را عقب بیندازد. شما خیال نکنید این پیش نمی‌رود، پیش می‌رود ان شاء الله. لکن عقب می‌رود با اختلافاتی که پیدا بشود و اشخاص روشنفکر، اشخاص صاحب قلم، اشخاص صاحب اطلاع و فکر، اینها آدم بعضیشان را می‌بیند که قلمها را برمی‌دارند هر چه دلشان می‌خواهد می‌نویسند، و موجب تشتت می‌شوند. همین هم که می‌گویند وحدت، وحدت، وحدت، همینها وقتی که قلم دستشان می‌گیرند و مطلب می‌نویسند، یک وقت دیدیم که حمله کردند به یک مسئله‌ای از مسائل که مردم به آن مساله علاقه‌مند هستند و ایجاد اختلاف می‌کنند. چرا باید این طور باشد؟! اگر اینها واقعاً راست می‌گویند که ما مملکت را می‌خواهیم، ملت را می‌خواهیم، استقلال را می‌خواهیم، چرا باید این طور باشد که قلمهایشان بر خلاف مسائلی است که ادعا می‌کنند؟! اولِ کلام می‌گویند باید این مملکت با هم متحد باشد، آخر کلامشان …

دعوت روشنفکران و حقوق‌دانان به همراهی با ملت و ایجاد وحدت کلمه

الآن که در این نهضت بسیاری از قشرها آن وضع سابقشان [را] رها کرده‌اند، متبدل شدند، این حقوقدانان، این روشنفکرها، این کذاها، اینها چرا نمی‌آیند ملحق بشوند به همین جمعیتها و با همینها در کارشان چرا همه دست به هم نمی‌دهند؟ نوشته‌هایشان جوری باشد که وحدت کلمه ایجاد کند، گفته‌هایشان [این‌] جوری باشد؛ جمعیتهایشان این طور باشد. چرا می‌روند توی مجلس، نمی‌دانم، وکلا، می‌گویند که اسلام حالا به درد نمی‌خورد؟ جز این است که می‌خواهند فساد کنند؟ و لو یک کلمه مفتی که یک کسی بگوید، که در کسی تاثیر نمی‌کند، اما خود این معنی نشان این را می‌دهد که رشد نیست. الآن اگر این تمیز می‌داد که این اسلام …

نقد روشنفکران وابسته به غرب و شرق و امید به بازگشت آنان به اصالت خویش

1- بارها تذکر دادیم که باید ایرانی بسازیم که بتواند بدون اتکا به امریکا و شوروی و انگلستان- این جهانخواران بین المللی- استقلال سیاسی، نظامی، فرهنگی و اقتصادی خویش را به دست گیرد و روی پای خود بایستد و هویت اصیل خویش را به جهان عرضه کنند. افسوس که هنوز عده‌ای از روشنفکران نمی‌توانند دست از غرب و یا شرق بکشند؛ و این دو را سر مشق کارهای خود قرار داده‌اند. امیدواریم با تحول فرهنگ حاکم اسلامی، این گروه به خود مشغول و از مردم بریده به خود آیند و اصالت خویش را دریابند و از وابستگی نجات پیدا کنند.

تقلید برخی مدعیان روشنفکری از غربی‌ها در انتقاد از اسلام

… آنی که هست به مردم نمایش بدهند؛ و خود این مردمی که در اینجاها زندگی می‌کنند و عقاید اسلامی دارند اینها را از اسلام منحرف کنند و اسلام را پیش آنها کوچک کنند و بد نمایش بدهند. و مع الاسف از تفاله آنهایی که این مسائل را چشم بسته قبول کرده‌اند حالا هم موجود است. الآن هم اشخاصی پیدا می‌شوند که از همانها ارتزاق‌ فکری کرده‌اند، بدون اینکه اصلًا از اسلام اطلاعی داشته باشند و احکام اسلام را، حکومت اسلامی را، رژیم اسلام را اصلًا بدانند چیست. همین که غربیها راجع به اسلام بدبین هستند و تبلیغات کرده‌اند، اینها هم، برای اینکه بگویند ما روشنفکر هستیم، دنبال آنها رفتند و از اصل اسلام انتقاد کرده‌اند! الآن هم شما در همین قشرهایی که به اسم روشنفکر هستند اشخاصی را می‌بینید- نه همه، در اینها اشخاص متفکر خوب زیاد است اما باز شما در بین اینها اشخاصی را می‌بینید که این اشخاص در همین جمهوری اسلامی «اسلامی» اش را نمی‌خواستند. می‌گفتند جمهوری باشد؛ جمهوری دمکراتیک باشد. این دنباله آن تزریقاتی بود که آنها کردند؛ تبلیغاتی بود که خارجیها کردند؛ و اینها گوش و چشم بسته، بدون اطلاع از اسلام، تسلیم آنها شدند و غربزده شدند.

نسپردن مقدرات ملت به روشنفکران بی‌علاقه به اسلام، نه همهٔ روشنفکران

… دشمن نباشند با اسلام [تدوین بشود] به دست آن اشخاصی که اسلام را اصلش مخالف با طریقه‌های خودشان می‌دانند، بلکه مخالف با «تمدن»- به اصطلاح آنها- می‌دانند، البته آن تمدنی که آنها می‌گویند مثل تمدن شاه است دیگر «. دروازه تمدن» او! این مقدرات را دست اینها ندهند. ملت ما مقدراتشان را دست این اشخاصی که به اصطلاح خودشان روشنفکر [نسپرند] نه هر روشنفکری. روشنفکرها بسیاری‌شان خوبند. آنهایی که علاقه‌ای به اسلام ندارند. اینها هم از گفتار و اعمال سابق و لاحقشان معلوم می‌شود که اینها چه هستند.

عدم صلاحیت روشنفکران غربی ناآگاه از اسلام برای نوشتن قانون اسلامی

… اسلامی دارند خارج هستند. من با آن غربزده‌ها صحبت دارم. با آنهایی که تحت تاثیر غربزده‌ها واقع می‌شوند صحبت دارم. باید قانون اسلامی ما را از غرب بگیریم؟! از غربزده‌ها بگیریم؟ باید دید کی صلاحیت دارد، چه حقوقدانی صلاحیت دارد، که در قانون اساسی ما نظر بدهد. ما که می‌خواهیم جمهوری اسلامی تحقق پیدا بکند و قانون اساسی جمهوری اسلامی می‌خواهیم تدوین کنیم، ما باید دنبال آنهایی [باشیم‌] که حقوقدان غربی هستند؟!- اگر باشند- روشنفکرانی که از اسلام بی‌اطلاع هستند و نمی‌دانند اسلام چیست، هر وقت ما خواستیم قانون اساسی جمهوری یا جمهوری دمکراتیک را تدوین کنیم، شما آقایانی که حقوقدان هستید، شما آقایان روشنفکر غربی، صلاحیت دارید که نظر بدهید. لکن ما هر وقت خواستیم قانون اسلامی بنویسیم، خواستیم مسائل اسلام را طرح بکنیم، شما صلاحیت ندارید. شما از اسلام اطلاعی ندارید. شما اسلام را می‌گویید برای این زمان نیست! برای اینکه اسلام را نمی‌دانید؛ برای اینکه اعتقاد ندارید که آنکه قانون اسلام را آورده است خداست. خداست که محیط بر همه چیزهاست؛ بر همه اعصار است. قرآن است که کتاب همه اعصار است. دستورات رسول الله است که برای همه اعصار …

کنار زدن روشنفکران وارداتی و غرب‌زده به دست روشنفکران اسلامی

… این قشرهای دانشگاهی و دانشجو و وکلا و روشنفکرها، حساب خودشان را از این چندین نفر، چند نفری که عمال غربند و عمال محمد رضا، جدا کنند. کانون وکلا که همه‌اش غربزده نیست؛ کانون وکلا تویشان پیدا می‌شود؛ این غربزده‌ها را کنار بگذارند. یکی‌شان رفت، باقی هم بروند. روشنفکرها هم، روشنفکرهای اسلامی‌ روشنفکرهای وارداتی را کنار بزنند. غربزده‌ها را کنار بگذارند؛ عده‌شان خیلی زیاد هم نیست، اما فضولی‌شان زیاد است؛ عده زیاد نیست، ادعایشان زیاد است! خود قشر روشنفکر متعهد اسلامی برای خاطر خدا، برای خاطر اسلام، برای خاطر استقلال کشور، برای خاطر حفظ آزادی، این روشنفکر متعهد اسلامی، آنهایی را که در بینشان پیدا می‌شود که نق …

نقد قلم‌زنی بر ضد اسلامی که قلم و بیان نویسندگان را آزاد کرد

آقایان! توجه کنید به گفته‌های خودتان، توجه کنید به نوشته‌های خودتان، توجه کنید که شما را اسلام از قید و بند آزاد کرد. توجه کنید که شما را اسلام از بلاد خارج به داخل کشاند. توجه کنید که اسلام شما را از زاویه‌ها بیرون کشید؛ از کنج خانه‌ها بیرون کشید. توجه کنید که اسلام قلم شما را آزاد کرد. توجه کنید که اسلام بیان شما را آزاد کرد. حالا بر ضد اسلام؟! مسلمین می‌توانند تحمل کنند که اسلام و خون مسلمین شما را آزاد کرد، و حالا بر ضد اسلام قیام می‌کنید؟ چیز می‌نویسید؟ این کفران نعمت است. خداوند این نعمت را به شما داد. شکرانه این نعمت این است که تبعیت کنید از اسلام. توبه کنید از حرفهایی که می‌زنید. توبه کنید از نوشته‌هایی که می‌نویسید. گرایش کنید به اسلام. گرایش کنید به طبقات پایینی که شما پایین می‌دانید و از …

دشمنی برخی گروه‌ها با اسلام کمتر از شاه نبود و حتی به ریا نام اسلام نمی‌آورند

دشمنی بعض از این طوایف برای اسلام کمتر از دشمنی او نبود. او در عین قدرتش هم باز اسم خدا می‌آورد، باز زیارت می‌رفت- و لو ریا هم بود؛ اما اینها ریایی‌اش را هم حاضر نیستند! اینها همچو فرار می‌کنند از اسلام و از قرآن و از احکام اسلام که حاضر نیستند دروغش را بگویند که توی دلشان خلاف هم باشد! بگویند به لفظ. بعض از این نویسنده‌های ما حاضر نیستند برای جلو بردن مقصدشان یک کلمه اسلام را تو [ی‌] کار بیاورند و لو برای اینکه بازی بدهند ما را. با اینها باید ما همان مبارزه‌ای را بکنیم که با محمد رضا کردیم؛ برای اینکه توطئه در کار است نه قضیه آزادی. آزادی …

وظیفهٔ روشنفکران در رسواکردن ابرقدرت‌ها

… بوم و ملت و اسلام است، انجام دهید. نهضت ملت شریف ایران برای قطع ایادی دشمنان ادامه دارد؛ و تا امریکا و سایر ابرقدرتها به ستمکاری و جنایات خود ادامه می‌دهند ملت ما به مقابله و مبارزه خود با آنان ادامه می‌دهد، و استقلال همه جانبه خود را با تمام قوا حفظ می‌کند. بر روشنفکران است که هر چه بیشتر در رسوایی ابرقدرتها و قدرتها بکوشند. و امیدوارم که خمینی از راه مستقیم اسلام که مبارزه با قدرتهای ستمگر است، هیچ گاه منحرف نشود، و برای به ثمر رساندن اهداف اسلام از پای ننشیند؛ چنانکه امیدوارم ملتهای مسلمان و خصوصاً ملت مبارز ایران، در این هدف اسلامی کوشا باشند و مبارزه خود را علیه ستمگران شرق و …

نداشتن نفوذ روشنفکران و احزاب در میان مردم

… شاید میل داشته باشند که مملکتشان استقلالی داشته باشد، مملکتشان آزاد باشد، سفارش کردم که اینها سد بزرگی است که اگر از دست بدهید نمی‌توانید کاری انجام بدهید. اگر این روحانیت را از این نهضت از اول برمی‌داشتیم، اصلًا نهضتی نمی‌شد مردم به کس دیگر گوش نمی‌دادند. مردم به این روشنفکرها گوش نمی‌دهند. اینها یک ده نفر- صد نفر، هزار نفر آنکه خیلی از اینها. من الآن نمی‌دانم یک حزبی باشد، هزار نفر داشته باشد، غیر از حزب اسلامی اگر باشد مردم به آنها گوش نمی‌دهند. [دائما] فریاد بزنند، هر چه فریاد بزنند، اینها بیخود می‌گویند. اینکه می‌تواند یک ملت را تجهیز کند و تا پای مرگ ببرد، آن این جمعیت است. اینکه می‌گویید نقش بزرگی داشتند، واقعاً این طور است که مایی که مطلعیم بر میزان علاقه مردم به روحانیین‌شان، منتها سعه شعاع …

ثناگویی دوبارهٔ برخی روشنفکران و قلم‌به‌دستان برای رژیم سابق در صورت بازگشت آن

اگر همین امروز هم مساله خدای نخواسته برگردد، خواهید دید که همین قلم به دستها- ... بعضیشان البته، بعضیشان هم متعهدند- همین بعضی از روشنفکرها، همین بعضی از قلم به دستها، همین بعض چیزنویسها، خواهید دید که همان مسائل سابق، و باز دعاگو و ثناگوی همان رژیم هستند. امروز چون اینجا بیشتر مردم به آن توجه دارند، آنها برای یک کسب اعتبار به اینجا متوجه شده‌اند، ولی قلوبشان اینجا نیست. فردا چنانکه یک ورقی دیگر پیش بیاید، آنها پای آن بیرق سینه می‌زنند. اینها سینه زنند! بیرق اسلام بلند بشود پایش سینه می‌زنند، لکن به اسلام کار …

منافق بودن برخی روشنفکران مدعی اسلام و ملیت با رابطه با آمریکا

… می‌گوید به اسلام هم من خدمت می‌کنم. این مقدس مآب را چه باید بکنیم ...؟ این طایفه منافقین هم که نمی‌شود با آنها کاری کرد. اسلام از صدر، از اولی که اسلام پیدا شده تا حالا، مبتلای به این جمعیت هست. و حل مساله اینها مشکلتر از هر مسئله‌ای است برای اسلام و مسلمین. اشخاصی که فریاد برای اسلام می‌زنند و می‌زدند. و از ملیت و از اسلامیت و از اینها می‌گفتند. بعد معلوم شد که این آقا که این قدر اسلام مآب است و این قدر ملی است رابطه دارد با امریکا. بعضی از این روشنفکرهای ما این طوری‌اند؛ منافق‌اند. اگر صاف می‌ایستادند، مردانه می‌ایستادند، مثل آن فرض کنید آدمی که می‌ایستد، می‌گوید که من طرفدارم. در بین اینهایی که کشتند، یکیشان ایستاد گفت که‌ نخیر من طرفدار شاه هستم[2]. حالا هم طرفدار شاهم. کشتندش. این مردانه ایستاد و مردانه هم مرد. به جهنم هم رفت.

پوشاندن تهی بودن مطلب با «ایسم»ها و نام‌های فرنگی

… اینهایی که صحبت می‌کنند ببینید. یک کلمه فارسی در تمام صحبتهایشان، در تمام کتابهایشان اگر پیدا کردید؟ لکن ما کتاب وقتی می‌نویسیم، اسم هم که می‌گذارند اسمی باشد باید فرنگی بگذارند. در بینش هم تا چند تا اسم فرنگی، با حروف لاتین هم جایش نگذارند فایده ندارد. برای اینکه هم مشتری بیشتر پیدا می‌شود، هم این آقا بیشتر معروف می‌شود به اینکه خیلی دانشمند است. یک چند تا ایسم بگذارد، دیگر تمام است مطلب. و هر چه هم مطلبش، تهی باشد از مغز با همینها جبران می‌شود. ما تا خودمان را پیدا نکنیم، لغت خودمان را استعمال نکنیم- نگویید که لغت عربی هم از ما نیست؛ لغت عربی از ماست؛ لغت عربی لغت اسلام است؛ اسلام از همه است؛ آن که از ما نیست این ایسمهایی است که ما را به گرفتاری انداخته- تا نویسندگان ما از این دام بیرون نروند، …

درخواست از روشنفکران و مدعیان روشنفکری برای بازی نکردن با سرنوشت ملت

… چیزمان را تقدیمشان بکنیم و بیچون و چرا، این پسند غرب است. اگر آقایان این را می‌خواهند، این پسند ملت ما نیست. و اگر آقایان یک چیزی خیال می‌کنند که در غرب خبری است، بدانند که در غرب خبری نیست جز جنایت، جز خیانت. من ملتشان را نمی‌گویم،- این ... «دولتهایشان». در هر صورت من خواهش می‌کنم از این آقایان، از اینهایی که یا روشنفکرند یا خودشان را به روشنفکری زده‌اند، که این قدر با سرنوشت یک ملت بازی نکنند. الآن شما مملکتتان ابتلا به هزار جور مصیبت دارد. مواجه با قدرت بزرگی مثل امریکاست. نباید حالا دیگر دسته دسته هر کدام یک چیزی بگویند. بر خلاف مسیر ملت حرفهایی بزنند. امروز روزی است که همه‌شان با هم بنشینند تفاهم کنند. و دست به دست هم بدهند، تا این مصیبتها رفع …

لزوم پیوند روشنفکران و نویسندگان با قشرهای ملت و خدمت به کشور

یک پیوند باید بین این دو قشر مترقی و این دو مغز متفکر باشد؛ یعنی روحانیون عزیز و دانشگاهیان عزیز. و یک پیوند باید بین روشنفکران، نویسندگان، تمام کسانی که مُتنوَّر الفکر هستند، با قشرهای ملت- با این دو قشری که قبلًا ذکر کردم- برادران ما در هر جا که هستند و به هر شغل که اشتغال دارند و به هر لباس که هستند و به هر مرتبه‌ای که از دانش و علم هستند باید بدانند که اگر چنانچه با هم اجتماع نداشته باشند، اجتماع فکری نداشته باشند، برای این ملت مستضعف خدمتگزار نباشند، برای این کشور اسلامی خدمتگزار نباشند، کارِ این کشور و بارِ این کشور به منزل مشکل می‌رسد، می‌رسد لکن‌ مشکل می‌رسد. و اگر چنانچه این قشرهای متفرق، این گروههای متفرق، این آرای متفرق، این مسلکهای متعدد در یک معنا با هم مجتمع بشوند- و آن حفظ کشور و حفظ کیان اسلام- با تحقق یک همچو معنا ما به مقاصد عالیه اسلامی، که همان مقاصد عالیه ملتها و همان مقاصد مستضعفین است، به زودی …

دعوت روشنفکران و نویسندگان به صرف قلم و گفتار در راه مستضعفان

… تمام قلمها و تمام قدمها و تمام گفتار ما بر منافع این قشر مستضعف باشد. نگذارید خون این شهیدان هدر برود. نگذارید زاغه‌نشینان ما باز ادامه بدهند به زاغه‌نشینی. نگذارید ابرقدرتها باز به طمع بلعیدن ما بیفتند. نگذارید توطئه‌های ابرقدرتها و خائنین رشد پیدا کنند. ای قشرهای روشنفکر و ای قشرهای نویسنده! قلمها و گفتار خودتان را در راه این مستضعفین صرف کنید. ای دانشمندان ما، ای دانشجویان ما، ای فرهنگیان ما، ای دانشگاهیان ما! اجتماعات خودتان را برای راه این مستضعفین تقویت کنید. شما بودید که این همه خدمت کردید و این همه خون دادید و این همه حبس رفتید و این همه زجر کشیدید برای خلاصی از یوغ دشمنان، خلاصی از چپاولگری …

تحمل برچسب‌های خرابکاران به نام روشنفکر و نویسنده

… را به مملکت خودمان برگرداندیم. و ما ارتجاعیون دزدها را که بر ذخایر ما سلطه داشتند، از مملکت خودمان خارج کردیم. و ما ارتجاعیون آزادی به همه قشرها دادیم. و بعد از اینکه معلوم شد، از بعضی دادگاهها به واسطه توطئه‌ای که شده بود، نگذاشتند توطئه را انجام بدهند. ما باید تحمل کنیم این مسائل را، و باید هم از همینهایی که در ایران هستند و به اسم روشنفکر یا به اسم نویسنده و امثال ذلک هستند و خرابکار هستند، این برچسبها را قبول کنیم.

امید به بیداری استادان، نویسندگان و روشنفکران از غفلت‌ها

و من امیدوارم که جوانهای ما، اساتید ما، اساتید دانشگاه ما، همه نویسندگان ما، روشنفکرهای ما همه بیدار بشوند، متوجه بشوند که غفلتها شده است. تا حالا اغفالمان کردند، مغزهای ما را عوض کردند. باید همه دست به هم بدهیم، نویسنده کمک کند به این نهضت، گوینده کمک کند به این نهضت، روزنامه‌ها کمک کنند به این نهضت. نه اینکه روزنامه‌ها را آدم ببیند- بعضی روزنامه‌ها را گاهی من می‌بینم، غیر این معروفها- بعضی از آنها را می‌بینم سر تا ته آن چیزهایی است که به …