رفتن به محتوای اصلی

روحانیت

نام‌های دیگر: روحانیون، روحانیان، روحانیت شیعه، روحانیت مبارز، روحانیت انقلابی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قشر عالمان دین و طلاب و نقش دینی، سیاسی و اجتماعی آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران (دعوت به قیام برای خدا)— ۱۳۲۳/۰۲/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۲۳ تا ۱۳۶۸
۱۳۲۳۱۳۶۸

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

تلگراف مبنی بر آنکه اعلیحضرت بیش از هر کس در حفظ شعائر مذهبی کوشا هستند، و تلگراف این جانب را برای دولت ارسال داشتند، و توفیق این جانب را در ترویج مقررات اسلامی و هدایت عوام خواستار شدند، موجب تشکر گردید. البته ملت مسلمان ایران از اعلیحضرت همین انتظار را دارند. فرموده اعلیحضرت موافق است با آنچه از پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله- به ما رسیده: إِذَا ظَهَرَتِ البِدَعُ فِی امَّتِی فَلیُظهِرِ العَالِمُ عِلمَهُ؛ فَمَن لَم یَفعَل. فَعَلَیْهِ لَعنَهُ اللهِ[1]. البته شغل روحانی، ارشاد و هدایت ملت است.

شاهدها (۲۳۰ پاراگراف)

دو خاطره از تحقیر معممین در دوران رضاخان

… که ما دو طایفه [را] بنا گذاشتیم که سوار اتومبیل نکنیم: یکی فواحش، یکی معممین! این در زمان آن خبیث اول[1] بود که با روحانیون این طور کرد. تبلیغاتش این طور و عمالش این طور کردند. یکی هم خود من در اتومبیلی که جمعیت در آن بود نشسته بودیم. بنزین تمام شد بین راه. من سید بودم، یک شیخی هم همراهم بود. شوفر برگشت گفت که این از اثر اینکه این شیخ را سوار کرده بودیم بنزین تمام شد! تمام شدن بنزین را اثر نحوست یک روحانی می‌دانست! این طور بود آقا!

جدا کردن ملت از علما از جملهٔ سمپاشی‌های کنونی

… تا این انحراف و این خیانتها منقطع نشود و از بین نرود مسائل فرعی اصلاح نمی‌شود. شما الآن این مسائلی را که گفتید و طرح کرده‌اید، این برای وقتی است که ما بر اجانب غلبه پیدا کرده باشیم و آنها را عقب رانده باشیم. ما الآن در بین راه هستیم، ما نرسیدیم به مقصد؛ سمپاشیها در بین است. جدا کردن ملت از علما یکی از آن سمپاشی [ها] است. مسائلی که شما طرح کردید، این مسائل در موقع خودش مفید و الآن مضر است. الآن اگر این مسائل را ما بخواهیم تعقیب کنیم، بعضِ از این مسائل اسباب این می‌شود که تفرقه در بین ملت حاصل بشود. ما می‌خواهیم که این مسائل را در موقع خودش با فرصت حل بکنیم. الآن وقتی است که ما …

حساسیت بیشتر خطای ملبسان به لباس روحانیت در دادن بهانه به دشمنان

… هست و در هر جا هر دادگاه انقلابی هست چون اینها به اسم اسلام است، الآن به اسم جمهوری اسلام است، از این جهت وظیفه، هم برای آقایان علما- که در راس هستند- و هم برای پاسدارهای محترم- که برادر هستند- و هم برای دادگاهها و کمیته‌ها، یک وظیفه سنگین اسلامی است. اگر حالا در یک همچو موقعی که همه چیز باید اسلامی باشد و در خارج و داخل جمهوری اسلامی ثبت شده است، اگر حالا خدای نخواسته یک چیزی واقع بشود از بعض کمیته‌ها، از بعض دادگاهها، از بعض پاسدارها، و اینها، خصوصاً چنانچه خدای نخواسته از بعض مثلًا کسانی که مُلبَّس به لباس روحانیت هستند، این یک بهانه‌ای دست دشمنها می‌دهد که اسلام را با آن بهانه و با این ترتیب؛ یک طور دیگری معرفی کنند.

نسبت دادن خطای یک اهل علم به همهٔ روحانیان

… را، از خودمان پاسداری بکنیم که بر خلاف مسیر اسلام حرکت نکنیم. از پاسدار وقتی بر خلاف پاسداری یک چیزی دیده بشود، نمی‌گویند این آقا این کار را کرده؛ می‌گویند پاسدارها این طوری هستند. و این یک مسئولیت بسیار بزرگی است که به عهده‌تان هست، به عهده ما هم هست. ما هم، در بین ما هم، این مساله است که اگر یک اهل علمی خدای نخواسته یک خلافی بکند، می‌گویند آخوندها این جورند، می‌روند سراغ آخوندها. اگر یک کمیته‌ای یک کاری بکند، می‌گویند این کمیته‌ها، کمیته‌های اسلام این طوری است. دشمنها ایستاده‌اند که از «شخص» مطلب را ببرند بالا، برسانند به «نوع»؛ از آنجا ببرند بالا برسانند به «اسلام.» دشمنهای ما این طوری؛ این کاره‌اند، فکر این مطلب هستند؛ یعنی آن مرکزی …

خالی بودن مساجد از نام‌های خارجی به سبب روحانیون

… به اینکه یک ملتی هستید بشناسند و بشوید یک ملت، از این تقلید غرب باید دست بردارید. تا در این تقلید هستید، آرزوی استقلال را نکنید. تا این نویسنده‌های ما، نویسندگان ما، همه حرفهایشان غربی است، این را دست از آن برندارند، امید نداشته باشند که ملتشان مستقل بشود. تا این اسمهایی که در خیابانها و در داروخانه‌ها و در کتابها و در پارچه‌ها و در همه چیزتان، فقط مساجد است که اسماء خارجی را ندارند! آن هم برای اینکه روحانیون تا حالا به حسب نوعشان آن جور نشده‌اند؛ و الّا همه چیز باید یک اسم غربی داشته باشد. هم آنهایی که می‌نویسند اسم غربی می‌گذارند؛ هم شما که می‌خواهید بخوانید. اینهایی که می‌خواهند بخوانند تا یک اسم آن طور نباشد به آن‌ اقبال نمی‌کنند. وَ الَّذینَ کَفَرُوا اَوْلِیاوُهُمُ الطَّاغُوتِ آنهایی که کافر …

پیشاپیش بودن روحانی هر ده در تظاهرات مردم

یعنی همان وقت که من پاریس بودم و بعضی از این مسائل را- البته تمامشان را آنجا شنیدم؛ یعنی بیشترش را- بعضی از این مسائل را در پاریس می‌شنیدم و مِنْ جمله این بود که یک نفری که رفته بود گردیده بود و به دهات اطراف ما، دهات کَمَره، دهات خُمین، دهات جاپَلَق، آنجاها رفته بود، به من گفت که من در آن دهات که رفتم، صبح همان وقتی که بحبوحه تظاهرات و اینها بود گفت: صبح که می‌شد، در هر دهی آخوند ده جلو می‌افتاد، مردم عقبش تظاهر می‌کردند و ایشان گفت به من در فلان جا، در قلعه حسن‌ فلک- آن قلعه حسن فلک[2] را من رفتم می‌دانم کجاست؛ پهلوی کوهی است که به آن کوه الوند می‌گویند، آن غیر الوند همدان است، الوندی است مال خمین است، آنجا یک قلعه‌ای است مثلًا به اندازه چند مقابل این عمارتها، ده بیست تا خانوار شاید داشته باشد- گفت حتی آنجا، گفت من آنجا که رفتم، دیدم مطالبی که در آن قلعه مردم آنجا …

روحانیت در پی خواب کردن مردم نیست

… بود که ما بچه‌هایمان را لباس این را به آن کوچکه می‌پوشانیم! این در روزنامه‌ها بود. این آدمی که سه مرتبه طیاره باید برود و برگردد تا این طرح را درست بکند و چقدر صد و پنجاه هزار تومان- نمی‌دانم چقدر بود- که برای طرح یک پیراهن درست می‌کنند، می‌خواهند چه بکنند! می‌خواهند شما را خواب کنند. روحانیت نمی‌خواهد شما را خواب کند.

اعزام روحانیون برای کمک به رفع مشکلات در صورت لزوم

خوب، این مسائل را که شما می‌فرمایید [اگر] ما می‌توانیم رفع کنیم، بنویسید بدهید به این آقا تا من ببینم چیست. و اگر کمکی لازم باشد، اشخاصی از روحانیون بفرستیم آنجا ان شاء الله اقدام بشود.

تعمیم خطای یک روحانی به همهٔ روحانیان

… واقع بشود که مردم مثلًا خوششان نیاید، حالا دیگر نمی‌گویند رژیم طاغوتی، می‌گویند در رژیم اسلامی هم این مسائل هست. و نمی‌گویند آن آدم این کار را می‌کند، می‌گویند پاسدارها این کار را می‌کنند. اگر یک پاسدار قدمش را کج بگذارد، می‌گویند پاسدارها این جوری هستند. چنانچه یک روحانی پایش را کج بگذارد، می‌گویند روحانیها این طور هستند. این مسئولیت بزرگی است که برای ما هست و برای شما. برای ما هست برای اینکه ما خودمان را منتسب به اسلام می‌کنیم، و ما مثل شما پاسدار اسلام هستیم ان شاء الله. و برای شما هست برای اینکه شما هم الآن پاسدار اسلام هستید. خیلی مواظب باشید که صحیح رفتار کنید، با مردم …

پیشاپیش رفتن روحانی محل در تظاهرات روستاها

… هم آقایان، اخیراً که در آنجا بودیم و اخبار ایران به ما می‌رسید، و از جمله اخبار که بعضیها خودشان لمس کرده بودند، و برای من آمدند گفتند، این بود که گفت که من در دهات بعضی از مناطق رفته‌ام- و اسم‌ یک قریه‌ای، یک قلعه‌ای[4] را برد، که آنجا خود من هم رفتم؛ اطراف ماست- او می‌گفت که در این دهات صبح که می‌شود، آن ملای محل جلو می‌افتد و مردم دنبال او تظاهر می‌کنند؛ و آن قلعه را اسم برد که آن قلعه را من رفته‌ام و دیده‌ام چه قدر است؛ شاید مثلًا ده خانوار، پانزده خانوار، بشود توی آن قلعه زندگی بکنند؛ گفت حتی آن قلعه که من رفتم دیدم همان حرفهایی که تهران گفته می‌شود توی آن قلعه هم مردم آن قلعه می‌گویند. این برای من خیلی …

نسبت داده شدن خطای روحانیون به اسلام

… را حفظش کنید. شما پاسداران، خدمت می‌توانید بکنید به این نهضت؛ و خدای نخواسته می‌توانید کاری بکنید که اسلام از دست برود. شما پاسدارها اگر واقعاً پاسداری از اسلام می‌کنید، پاسداری از مملکت اسلامی می‌خواهید بکنید، توجه کنید به اینکه خودتان یک قدم خلاف برندارید. اگر شمایی که الآن پاسدار اسلامید از شما یک خلاف ببینند، می‌گویند اسلام این طوری است- چنانچه اگر از روحانیون یک چیزی ببینند، می‌گویند اسلام این است- باید شماها وظایف پاسداری از اسلام، پاسداری از جمهوری اسلامی، پاسداری از مملکت اسلام، شمایی که الآن به این شغل بسیار شریف و لباس بسیار مبارک درآمدید قدرش را بدانید. اگر الآن شما یک خلافی بکنید، گردن شما نیست؛ می‌گذارند کردن جمهوری اسلامی، می‌گویند جمهوری اسلامی هم همین است. آن وقت سازمان امنیت به ما ظلم می‌کرد، حالا پاسدارهای اسلامی! مکتب ما را، آن مکتب بزرگ ما را، دفن می‌کند. اگر در این نهضت مکتب ما شکست بخورد، دفن …

درخواست بهره‌مندی اهالی از عالم اعزامی و همکاری با او

طبق درخواست آقایان محترم، جناب مستطاب ثقه الاسلام و المسلمین آقای آقا شیخ اسماعیل فردوسی- دامت افاضاته- جهت رسیدگی به امور مذهبی و مشکلات محلی بدان شهر می‌آیند. امید است اهالی محترم، فرصت را مغتنم دانسته، از وجود ایشان بهره‌مند شده و برای پیشبرد اهداف عالیه اسلام از هر گونه همکاری لازم با ایشان دریغ ننمایند و ان شاء الله تعالی با همکاری علمای اعلام- دامت برکاتهم- و اهالی محترم بتوانند وظایف محوَّله را به نحو احسن انجام دهند. از خدای تعالی ادامه توفیقات همگان را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

پیشاپیش بودن عالم روستا در تظاهرات مردم

ملت ما همه با هم یک مطلب می‌گفتند؛ و این باعث شد که قوای روحانی و قوای مادی با هم جمع شوند. این کار از غیر خدا بر نمی‌آمد. این قدرت یک قدرت الهی بود. در پاریس شخصی پیش من آمد از دهات اطراف خود که رفته بود تعریف کرد و می‌گفت صبح که می‌شود، آن عالِم ده جلو می‌افتد و مردم دنبال او تظاهرات می‌کنند. گفت همه دهات این طور شده است؛ و یکی را اسم برد که من به یکی از دهات آنجا رفتم. یک قلعه‌ای است در بیابان در نزدیک کوه. [گفت‌] دیدم اینها هم همان معنا را می‌گویند. من در همان جا اعتقادم این شد که یک دست غیبی در کار است. و الّا کارهای بشری یک شعاع خاصی دارد. این همان عقیده و ایمان است که در …

مشارکت و نظارت روحانیون در امر سازندگی

… و از ملت می‌خواهیم که همه در این نهضت شرکت کنند و همه دست برادری به هم بدهند و این سازندگی و جهاد سازندگی را شروع کنند. و البته مامورین دولت در هر جا- آنها هم- مردم با آنها تشریک مساعی کنند. در تحت نظر اشخاص کارشناس، مامورین دولت کارها را انجام بدهند. و روحانیونی که در همه جا در بلاد- بحمد الله- هستند، در این امر آنها هم تشریک مساعی کنند، نظارت کنند.

لزوم تقویت روحانیت و دانشگاه برای خدمت به کشور

… بازاری! کارگر! دهقان! همه بیدار باشید و دشمنهای خودتان را بشناسید. دشمنهای اسلام را بشناسید. اگر اسلام نبود، اینها که برای آزادی قلمفرسایی می‌کنند اینجا نبودند؛ آزادی نداشتند. آزادی را اسلام به ما داد. قدر این آزادی را بدانید. و قدر این اسلام را بدانید. کسانی که برای کشور می‌خواهند خدمت کنند، به اسلام خدمت کنند، روحانیت را تقویت کنند؛ دانشگاه را تقویت کنند. من از خدای تبارک و تعالی بیداری ملت را مسالت می‌کنم. من از خداوند تعالی سعادت همه ملت را و سعادت و سلامت شما آقایان و خانمها که تشریف دارید مسالت می‌کنم.

رنج و زحمت روحانیت برای اسلام

… هم باشید، مستقل هم باشید اما نه خدایی در کار باشد و نه پیغمبری و نه امام زمانی و نه قرآنی و نه احکام خدا- نه نمازی و نه هیچ چیز. شما شهادت را برای خودتان فوز می‌دانید برای اینکه مثل- مثلًا- سوئیس بشوید یا شما قرآن را می‌خواهید؟ شما برای اسلام قیام کردید. این همه رنج و زحمت که روحانیت برد و می‌برد برای اسلام است. هر جا که گفتند جمهوری بدانید که توطئه تو کار است. اسم اسلام را نیاوردند هر جا، گفتند جمهوری دمکراتیک، بدانید توطئه تو کار است؛ بدانید منهای اسلام است؛ آزادیِ منهای اسلام است، استقلالِ منهای اسلام است.

محرومیت روحانیان از وعظ و ارشاد در اختناق رژیم سابق

… به شما می‌کردم و می‌کنم. لکن این معنا که گفتید شما زیر فشار بیشتر بودید، باید بفرمایید که شما فشار خودتان را بیشتر احساس کردید؛ و الّا در این مملکت کی بود که تحت فشار نبود، کدام قشر بودند که اختناق بر آنها حکومت نمی‌کرد. کدام قشر بودند که محرومیت نداشتند. آیا قشر روحانی محرومیت نداشت؟ آنها را از تمام وعظ و ارشادی که می‌خواستند بکنند محروم کردند، آنها را در اختناق چنان قرار دادند که نمی‌توانستند نفس بکشند؛ سایر اقشار ملت هم همین طور بودند. همه در رنج بودند.همه در عسرت زندگانی می‌کردند.

مخالفت روحانیان با کشف حجاب و هجو آنان در تبلیغات رژیم

از جمله چیزهایی که در زمان رضا خان به تبع آتاترک[3] انجام گرفت، یکی اتحاد شکل بود؛ و یکی کشف حجاب. آن وقت این اتحاد شکل و این کشف حجاب را در بوق و سرنا، بلندگوهای آنها چه تعریفهایی کردند، چه مداحیهایی کردند؛ از آخوند، که مخالف با این مسائل بود، چه تکذیبهایی کردند؛ چه شعرهایی گفتند. شاید شعرهایش را بعضی‌اش را شنیده باشید. چه شعرهای هجوی می‌گفتند، که گفتنی نیست. بعد دیدیم که قضیه کشف حجاب، قضیه‌ای نبود که اینها بخواهند برای خانمها خدمت بکنند، اینها می‌خواستند که این طبقه [را] هم با زور و با فشار نابود کنند. آن مآثری که اینها دارند، آن خدمتهایی که این قشر می‌توانند به ملت بکنند، آن خدمتهای ارزنده‌ای که بانوان ما عهده …

حضور بی‌سابقهٔ روحانی در رژهٔ ارتش

… هستند. من از این جهت [امروز را] مبارک می‌دانم که در سابق و در زمان طاغوت ارتش ما از ملت جدا بود و از روحانیت جداتر. امروز ارتش در قلب ملت است و در کنار روحانیت؛ به طوری که هدایت آنها را به اینجا حضرت حجت الاسلام آقای طاهری[1]- ایّده الله تعالی- فرمودند. سابقه ندارد که یک شخص روحانی در ارتش و در رژه ارتش شرکت کرده باشد. ارتش از ما جدا شده بود و ملت از ارتش جدا شده بود. و این خیانت بزرگی بود که رژیم سابق کرد و ما را- برادران را- از هم جدا کرد. امروز روزی است مبارک که ارتش با ملت هم آغوش و در دریای جمعیتْ امروز خودشان را غوطه‌ور می‌بینند و مردم مثل برادر آنها را پذیرایی …

پیشگامی روحانی روستا در راهپیمایی روستاییان

… خواست ملت ایران یک خواستی است که گسترش پیدا کرده حتی در آن قرا و قصبات دورافتاده‌ای که از همه جهات دورند. یک نفر که همین اواخر آمد پیش من گفت که من از دهات کمره[1] و دهات چاپلق[2] و لرستان، آنجاها رفتم و دیدم، و از آنجاها گردش کردم و دیدم و می‌آیم اینجا. و او گفت که تمام دهاتی را که من دیدم، دیدم که صبح که می‌شود، آن آخوند ده جلو می‌افتد و مردم ده دنبال او راه می‌افتند و راهپیمایی می‌کنند! و اسم از یک جایی برد که من آنجا رفتم، «قریه حسن فلک» این در اطراف کمره هست و قلعه‌ای است که شاید مثلًا آن وقتی که من‌ دیدم ده- پانزده خانوار در آن زندگی می‌کردند؛ کوچک بود و در کنار یک کوهی واقع شده بود و از آبادیها دور بود. این شخص گفت من آنجا هم رفتم، آنجا …