رفتن به محتوای اصلی

روحانیت

نام‌های دیگر: روحانیون، روحانیان، روحانیت شیعه، روحانیت مبارز، روحانیت انقلابی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قشر عالمان دین و طلاب و نقش دینی، سیاسی و اجتماعی آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران (دعوت به قیام برای خدا)— ۱۳۲۳/۰۲/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۲۳ تا ۱۳۶۸
۱۳۲۳۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

تلگراف مبنی بر آنکه اعلیحضرت بیش از هر کس در حفظ شعائر مذهبی کوشا هستند، و تلگراف این جانب را برای دولت ارسال داشتند، و توفیق این جانب را در ترویج مقررات اسلامی و هدایت عوام خواستار شدند، موجب تشکر گردید. البته ملت مسلمان ایران از اعلیحضرت همین انتظار را دارند. فرموده اعلیحضرت موافق است با آنچه از پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله- به ما رسیده: إِذَا ظَهَرَتِ البِدَعُ فِی امَّتِی فَلیُظهِرِ العَالِمُ عِلمَهُ؛ فَمَن لَم یَفعَل. فَعَلَیْهِ لَعنَهُ اللهِ[1]. البته شغل روحانی، ارشاد و هدایت ملت است.

شاهدها (۷۴۷ پاراگراف)

روحانیت در پی خواب کردن مردم نیست

… بود که ما بچه‌هایمان را لباس این را به آن کوچکه می‌پوشانیم! این در روزنامه‌ها بود. این آدمی که سه مرتبه طیاره باید برود و برگردد تا این طرح را درست بکند و چقدر صد و پنجاه هزار تومان- نمی‌دانم چقدر بود- که برای طرح یک پیراهن درست می‌کنند، می‌خواهند چه بکنند! می‌خواهند شما را خواب کنند. روحانیت نمی‌خواهد شما را خواب کند.

اعزام روحانیون برای کمک به رفع مشکلات در صورت لزوم

خوب، این مسائل را که شما می‌فرمایید [اگر] ما می‌توانیم رفع کنیم، بنویسید بدهید به این آقا تا من ببینم چیست. و اگر کمکی لازم باشد، اشخاصی از روحانیون بفرستیم آنجا ان شاء الله اقدام بشود.

تعمیم خطای یک روحانی به همهٔ روحانیان

… واقع بشود که مردم مثلًا خوششان نیاید، حالا دیگر نمی‌گویند رژیم طاغوتی، می‌گویند در رژیم اسلامی هم این مسائل هست. و نمی‌گویند آن آدم این کار را می‌کند، می‌گویند پاسدارها این کار را می‌کنند. اگر یک پاسدار قدمش را کج بگذارد، می‌گویند پاسدارها این جوری هستند. چنانچه یک روحانی پایش را کج بگذارد، می‌گویند روحانیها این طور هستند. این مسئولیت بزرگی است که برای ما هست و برای شما. برای ما هست برای اینکه ما خودمان را منتسب به اسلام می‌کنیم، و ما مثل شما پاسدار اسلام هستیم ان شاء الله. و برای شما هست برای اینکه شما هم الآن پاسدار اسلام هستید. خیلی مواظب باشید که صحیح رفتار کنید، با مردم …

پیشاپیش رفتن روحانی محل در تظاهرات روستاها

… هم آقایان، اخیراً که در آنجا بودیم و اخبار ایران به ما می‌رسید، و از جمله اخبار که بعضیها خودشان لمس کرده بودند، و برای من آمدند گفتند، این بود که گفت که من در دهات بعضی از مناطق رفته‌ام- و اسم‌ یک قریه‌ای، یک قلعه‌ای[4] را برد، که آنجا خود من هم رفتم؛ اطراف ماست- او می‌گفت که در این دهات صبح که می‌شود، آن ملای محل جلو می‌افتد و مردم دنبال او تظاهر می‌کنند؛ و آن قلعه را اسم برد که آن قلعه را من رفته‌ام و دیده‌ام چه قدر است؛ شاید مثلًا ده خانوار، پانزده خانوار، بشود توی آن قلعه زندگی بکنند؛ گفت حتی آن قلعه که من رفتم دیدم همان حرفهایی که تهران گفته می‌شود توی آن قلعه هم مردم آن قلعه می‌گویند. این برای من خیلی …

نسبت داده شدن خطای روحانیون به اسلام

… را حفظش کنید. شما پاسداران، خدمت می‌توانید بکنید به این نهضت؛ و خدای نخواسته می‌توانید کاری بکنید که اسلام از دست برود. شما پاسدارها اگر واقعاً پاسداری از اسلام می‌کنید، پاسداری از مملکت اسلامی می‌خواهید بکنید، توجه کنید به اینکه خودتان یک قدم خلاف برندارید. اگر شمایی که الآن پاسدار اسلامید از شما یک خلاف ببینند، می‌گویند اسلام این طوری است- چنانچه اگر از روحانیون یک چیزی ببینند، می‌گویند اسلام این است- باید شماها وظایف پاسداری از اسلام، پاسداری از جمهوری اسلامی، پاسداری از مملکت اسلام، شمایی که الآن به این شغل بسیار شریف و لباس بسیار مبارک درآمدید قدرش را بدانید. اگر الآن شما یک خلافی بکنید، گردن شما نیست؛ می‌گذارند کردن جمهوری اسلامی، می‌گویند جمهوری اسلامی هم همین است. آن وقت سازمان امنیت به ما ظلم می‌کرد، حالا پاسدارهای اسلامی! مکتب ما را، آن مکتب بزرگ ما را، دفن می‌کند. اگر در این نهضت مکتب ما شکست بخورد، دفن …

درخواست بهره‌مندی اهالی از عالم اعزامی و همکاری با او

طبق درخواست آقایان محترم، جناب مستطاب ثقه الاسلام و المسلمین آقای آقا شیخ اسماعیل فردوسی- دامت افاضاته- جهت رسیدگی به امور مذهبی و مشکلات محلی بدان شهر می‌آیند. امید است اهالی محترم، فرصت را مغتنم دانسته، از وجود ایشان بهره‌مند شده و برای پیشبرد اهداف عالیه اسلام از هر گونه همکاری لازم با ایشان دریغ ننمایند و ان شاء الله تعالی با همکاری علمای اعلام- دامت برکاتهم- و اهالی محترم بتوانند وظایف محوَّله را به نحو احسن انجام دهند. از خدای تعالی ادامه توفیقات همگان را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

پیشاپیش بودن عالم روستا در تظاهرات مردم

ملت ما همه با هم یک مطلب می‌گفتند؛ و این باعث شد که قوای روحانی و قوای مادی با هم جمع شوند. این کار از غیر خدا بر نمی‌آمد. این قدرت یک قدرت الهی بود. در پاریس شخصی پیش من آمد از دهات اطراف خود که رفته بود تعریف کرد و می‌گفت صبح که می‌شود، آن عالِم ده جلو می‌افتد و مردم دنبال او تظاهرات می‌کنند. گفت همه دهات این طور شده است؛ و یکی را اسم برد که من به یکی از دهات آنجا رفتم. یک قلعه‌ای است در بیابان در نزدیک کوه. [گفت‌] دیدم اینها هم همان معنا را می‌گویند. من در همان جا اعتقادم این شد که یک دست غیبی در کار است. و الّا کارهای بشری یک شعاع خاصی دارد. این همان عقیده و ایمان است که در …

مشارکت و نظارت روحانیون در امر سازندگی

… و از ملت می‌خواهیم که همه در این نهضت شرکت کنند و همه دست برادری به هم بدهند و این سازندگی و جهاد سازندگی را شروع کنند. و البته مامورین دولت در هر جا- آنها هم- مردم با آنها تشریک مساعی کنند. در تحت نظر اشخاص کارشناس، مامورین دولت کارها را انجام بدهند. و روحانیونی که در همه جا در بلاد- بحمد الله- هستند، در این امر آنها هم تشریک مساعی کنند، نظارت کنند.

لزوم تقویت روحانیت و دانشگاه برای خدمت به کشور

… بازاری! کارگر! دهقان! همه بیدار باشید و دشمنهای خودتان را بشناسید. دشمنهای اسلام را بشناسید. اگر اسلام نبود، اینها که برای آزادی قلمفرسایی می‌کنند اینجا نبودند؛ آزادی نداشتند. آزادی را اسلام به ما داد. قدر این آزادی را بدانید. و قدر این اسلام را بدانید. کسانی که برای کشور می‌خواهند خدمت کنند، به اسلام خدمت کنند، روحانیت را تقویت کنند؛ دانشگاه را تقویت کنند. من از خدای تبارک و تعالی بیداری ملت را مسالت می‌کنم. من از خداوند تعالی سعادت همه ملت را و سعادت و سلامت شما آقایان و خانمها که تشریف دارید مسالت می‌کنم.

رنج و زحمت روحانیت برای اسلام

… هم باشید، مستقل هم باشید اما نه خدایی در کار باشد و نه پیغمبری و نه امام زمانی و نه قرآنی و نه احکام خدا- نه نمازی و نه هیچ چیز. شما شهادت را برای خودتان فوز می‌دانید برای اینکه مثل- مثلًا- سوئیس بشوید یا شما قرآن را می‌خواهید؟ شما برای اسلام قیام کردید. این همه رنج و زحمت که روحانیت برد و می‌برد برای اسلام است. هر جا که گفتند جمهوری بدانید که توطئه تو کار است. اسم اسلام را نیاوردند هر جا، گفتند جمهوری دمکراتیک، بدانید توطئه تو کار است؛ بدانید منهای اسلام است؛ آزادیِ منهای اسلام است، استقلالِ منهای اسلام است.

محرومیت روحانیان از وعظ و ارشاد در اختناق رژیم سابق

… به شما می‌کردم و می‌کنم. لکن این معنا که گفتید شما زیر فشار بیشتر بودید، باید بفرمایید که شما فشار خودتان را بیشتر احساس کردید؛ و الّا در این مملکت کی بود که تحت فشار نبود، کدام قشر بودند که اختناق بر آنها حکومت نمی‌کرد. کدام قشر بودند که محرومیت نداشتند. آیا قشر روحانی محرومیت نداشت؟ آنها را از تمام وعظ و ارشادی که می‌خواستند بکنند محروم کردند، آنها را در اختناق چنان قرار دادند که نمی‌توانستند نفس بکشند؛ سایر اقشار ملت هم همین طور بودند. همه در رنج بودند.همه در عسرت زندگانی می‌کردند.

مخالفت روحانیان با کشف حجاب و هجو آنان در تبلیغات رژیم

از جمله چیزهایی که در زمان رضا خان به تبع آتاترک[3] انجام گرفت، یکی اتحاد شکل بود؛ و یکی کشف حجاب. آن وقت این اتحاد شکل و این کشف حجاب را در بوق و سرنا، بلندگوهای آنها چه تعریفهایی کردند، چه مداحیهایی کردند؛ از آخوند، که مخالف با این مسائل بود، چه تکذیبهایی کردند؛ چه شعرهایی گفتند. شاید شعرهایش را بعضی‌اش را شنیده باشید. چه شعرهای هجوی می‌گفتند، که گفتنی نیست. بعد دیدیم که قضیه کشف حجاب، قضیه‌ای نبود که اینها بخواهند برای خانمها خدمت بکنند، اینها می‌خواستند که این طبقه [را] هم با زور و با فشار نابود کنند. آن مآثری که اینها دارند، آن خدمتهایی که این قشر می‌توانند به ملت بکنند، آن خدمتهای ارزنده‌ای که بانوان ما عهده …

حضور بی‌سابقهٔ روحانی در رژهٔ ارتش

… هستند. من از این جهت [امروز را] مبارک می‌دانم که در سابق و در زمان طاغوت ارتش ما از ملت جدا بود و از روحانیت جداتر. امروز ارتش در قلب ملت است و در کنار روحانیت؛ به طوری که هدایت آنها را به اینجا حضرت حجت الاسلام آقای طاهری[1]- ایّده الله تعالی- فرمودند. سابقه ندارد که یک شخص روحانی در ارتش و در رژه ارتش شرکت کرده باشد. ارتش از ما جدا شده بود و ملت از ارتش جدا شده بود. و این خیانت بزرگی بود که رژیم سابق کرد و ما را- برادران را- از هم جدا کرد. امروز روزی است مبارک که ارتش با ملت هم آغوش و در دریای جمعیتْ امروز خودشان را غوطه‌ور می‌بینند و مردم مثل برادر آنها را پذیرایی …

پیشگامی روحانی روستا در راهپیمایی روستاییان

… خواست ملت ایران یک خواستی است که گسترش پیدا کرده حتی در آن قرا و قصبات دورافتاده‌ای که از همه جهات دورند. یک نفر که همین اواخر آمد پیش من گفت که من از دهات کمره[1] و دهات چاپلق[2] و لرستان، آنجاها رفتم و دیدم، و از آنجاها گردش کردم و دیدم و می‌آیم اینجا. و او گفت که تمام دهاتی را که من دیدم، دیدم که صبح که می‌شود، آن آخوند ده جلو می‌افتد و مردم ده دنبال او راه می‌افتند و راهپیمایی می‌کنند! و اسم از یک جایی برد که من آنجا رفتم، «قریه حسن فلک» این در اطراف کمره هست و قلعه‌ای است که شاید مثلًا آن وقتی که من‌ دیدم ده- پانزده خانوار در آن زندگی می‌کردند؛ کوچک بود و در کنار یک کوهی واقع شده بود و از آبادیها دور بود. این شخص گفت من آنجا هم رفتم، آنجا …

بی‌اعتبار کردن روحانیون نزد جامعه با نقشهٔ بیگانگان

… شده‌اند در بعض از کتب اسلام. این همه به واسطه تبلیغاتی بوده است که از صدها سال قبل، از آن وقتی که خارجیها به این ممالک اسلامی دست یافته‌اند، این نقشه‌ای بوده است که آنها کشیدند و از همه اطراف، اسلام را از نظر خودِ مسلمین هم حتی انداختند و بد معرفی کردند؛ و روحانیون و رهبران مذهبی [را]- که باید اسلام را ترویج و معرفی کنند و پیش ببرند- از نظر جامعه، در این سالهای طولانی انداخته‌اند؛ به طوری که فاصله ما بین قشرهای اسلامی، در محیط داخلی خودشان هم واقع شده است؛ بین دانشگاه و روحانیت، بین بازار و ادارات، بین قشون و ملت، بین کارگران و کارمندان؛ تمام اینها را با هم به اصطلاح وادار کردند؛ دامن‌زدند به این اختلافات، و با تبلیغات دامنه‌داری این …

تشریک مساعی روحانیون حوزه‌ها در راه اسلام

… بین ملت ما حاصل شده است از ملت تشکر می‌کنم. موفقیت شما مرهون پیوستگی بعضی به بعض است. من از اینکه روحانیون با دانشگاهی، روحانیون با کارکنان نفت، روحانیون با کارکنان هواپیمایی با هم اینجا آمدند و اتصال خودشان را با هم به همین معنا اعلام کرده‌اند تشکر می‌کنم. آقایان روحانیون که در حوزه علمیه قم و در سایر حوزه‌های مقدسه، و در مراکز ایران- تهران و سایر جاها- همه به هم پیوسته‌اند و در راه اسلام تشریک مساعی می‌کنند ماجورند. خداوند تعالی همه شما را عزت و عظمت عنایت فرماید. خدای تعالی دست اجانب را از مملکت شما کوتاه کند. اینجا مملکت امام عصر- سلام الله علیه- است؛ باید اجانب در او دست نداشته باشند؛ باید کسانی که پیوند با امام عصر- سلام الله علیه- ندارند کنار بروند.

درخواست از روحانیون برای آگاه کردن ملت از توطئه

آنچه ذکر شده است که شاپور بختیار را با سمت نخست‌وزیری من می‌پذیرم، دروغ است بلکه تا استعفا ندهد او را نمی‌پذیرم؛ چون او را قانونی نمی‌دانم. حضرات آقایان به ملت ابلاغ فرمایید که توطئه‌ای در دست اجراست و از این امور جاریه گول نخورید. من با بختیار تفاهمی نکرده‌ام و آنچه سابق گفته است که گفتگو بین او و من بوده، دروغ محض است. ملت باید موضع خود را حفظ کنند و مراقب توطئه‌ها باشند. و السلام علیکم و رحمه الله.

مخالفت روحانیت با بلعیده شدن ملت

… بیدار بشوید آقا! ای جوانهای ما، بیدار بشوید! بدانید نقشه‌ها چه است، برای چه شما را می‌خواهند دور کنند از اسلام، برای چه شما را می‌خواهند به مکتبهای دیگر نزدیک کنند؛ اینها خیر شما را نمی‌خواهند. اینها می‌خواهند شما را ببلعند. اسلام نمی‌گذارد شما را ببلعند؛ روحانیت اسلام نمی‌خواهد که شما را ببلعند. ان شاء الله خداوند همه شما را توفیق بدهد. موید باشید.

ناکامی نقشهٔ شاه برای از بین بردن روحانیت

… اطراف تهران و آن زاغه‌نشینهای اطراف تهران، همین بیچاره دهقانهایی بودند که دامداری می‌کردند و برای مملکت ایران پشم و روغن و- نمی‌دانم- گوشت تهیه می‌کردند. همه اینها از بین رفته؛ حالا باید همه از خارج بیاید. گوشتش از خارج بیاید، گندمش از خارج بیاید. کشاورزی ما را بکلی از بین برده است، فرهنگ ما را از بین برده، ارتش ما را از بین برده، حیثیت ارتش ما را از بین برده، روحانیت ما را خیال دارد از بین ببرد و موفق نخواهد شد ان شاء الله.

طرح پیشین اجتماع هم‌زمان اهل علم در سراسر ایران

… سران قوم، سازمان بدهند به این؛ یعنی روابط پیدا بشود بین همه جناحها. همه شهرستانها باید با هم روابط داشته باشند. باید مجالس در روز واحد [باشد]. یکی از اقسام روابط که من سابق می‌خواستم در قم ایجاد بکنم و نگذاشتند ایجاد بشود- خداوند اصلاحشان کند ان شاء الله. من بنا بر این گذاشتم که در تمام ایران، یک روز تعطیل، یک روزْ اجتماع باشد؛ اجتماع اهل علم. یعنی فرض کنید روز شنبه یا شب شنبه تهران یک اجتماع اهل علمی باشد، خراسان اجتماع اهل علمی باشد، فلان ده هم اجتماع اهل علمی باشد، فلان جا هم [چنین‌] باشد. این یک سازمانی‌ بود، نگذاشتند؛ نفهمیدند.

آمریکا روحانیون را خار راه استعمار می‌داند

… آن پشتیبانی می‌کند. امریکاست که به اسرائیل قدرت می‌دهد که اعراب مسْلم را آواره کند. امریکاست که وکلا را، یا بیواسطه یا با واسطه، بر ملت ایران تحمیل می‌کند. امریکاست که اسلام و قرآن مجید را به حال خود مضر می‌داند، و می‌خواهد آنها را از جلو خود بردارد. امریکاست که روحانیون را خار راه استعمار می‌داند، و باید آنها را به حبس و زجر و اهانت بکشد. امریکاست که به مجلس و دولت ایران فشار می‌آورد که چنین تصویبنامه مفتضحی را که تمام مفاخر اسلامی و ملی ما را پایمال می‌کند، تصویب و اجرا کنند. امریکاست که با ملت اسلام معامله وحشیگری و بدتر از آن می‌نماید

بی‌پناهی روحانیون در برابر این مصیبت

… تومان از ایران در ازای این وام نفع بگیرند! مع ذلک، ایران خودش را فروخت برای این دلارها! ایرانْ استقلال ما را فروخت؛ ما را جزء دوَل مستعمره حساب کرد؛ ملت مسْلم ایران را پست تر از وحشیها در دنیا معرفی کرد، در ازای وام دویست میلیون که سیصد میلیون دلار پس بدهند! ما با این مصیبت چه بکنیم؟ روحانیون با این مطالب چه بکنند؟ به کجا پناه ببرند؟ عرض خودشان را به چه مملکتی برسانند؟

دوستی نداشتن روحانیون با مفاسد رژیم

… و رادیو را از ما گرفته‌اند. تلویزیون که در دست آن نانجیب[3] است؛ رادیو هم که در دست خودشان هست؛ مطبوعات ما کثیف است. آنها مطلبی را می‌نویسند یا می‌گویند، فوراً به تمام نقاط دور دست می‌رسانند؛ آن وقت مردم بی‌اطّلاع فکر می‌کنند که روحانیون هم با آنها هستند. روحانیون با این مفاسد دوستی ندارند. اگر روزنامه اطّلاعات جبران نکند، با عکس العمل شدید ما مواجه خواهد شد

سال گذشته سالی از جهتی بد و از جهتی خوب برای روحانیت

این سال برای روحانیت، عرض کنم بسیار بد سالی بود و از جهتی بسیار خوب سالی بود: بد بود برای اینکه یک مملکتی که باید به دنیا معرفی بشود به اینکه مملکت صحیحی است، هیات حاکمه درستی دارد، دستگاه عدالت دارد، دادگستری دارد، محاکم قضایی دارد، اقتصادش خوب است، زراعتش خوب است؛ یک مملکتی که باید به صلاح و به صحت معرفی بشود در جامعه بشر، معرفی شد به مرکز فساد و مرکز هر چیزی که شما بخواهید اسمش را بگذارید؛ از آن بدتر، بخواهیم بگوییم مثل زمان مغول است، نمی‌توانیم همچو بی‌احترامی‌ای به مغول بکنیم. آنها یک جمعیتی بودند کفار، و شاید مهدور …

نقش روحانیت در بقای کشور

… به آنها. [به‌] دنبال آن، نقشه‌ها کشیده شد، دولتها سر کار آمد؛ نمی‌دانم به آن دولتها این پیشنهادها شد و قبول نکردند، یا اینکه نتوانستند این قدر بی‌شرافتی بکنند. شاید شریف بودند، عالِم بودند، دکتر بودند، مهندس بودند، و نتوانستند با همه مراکز علم مخالفت کنند. تا اینکه منتهی شد به اینکه باید دولت، دولتی‌ باشد که علم نداشته باشد، قدر علم را نداند، تا کلاس پنج بیشتر درس نخوانده باشد، آن هم در کرج تحصیل اجازه نامه با اعمال نفوذ کرده باشد، نداند معنای علم چه هست، نداند معنای دیانت چه هست، نداند نقش روحانیت در بقای این مملکت چیست، نفهمد مطالب را؛ سربسته و چشم بسته به او دیکته کنند و بگوید و نفهمد چه می‌گوید، و بکند و نفهمد چه می‌کند

تشکر از تأسف بر فجایع وارد بر اسلام و روحانیت

به عرض عالی می‌رساند، مرقوم شریف که حاکی از سلامت مزاج شریف و مبنی بر تاسف بر فجایع وارده بر اسلام و روحانیت بود موجب تشکر گردید. سلامت و توفیق جنابعالی را از خداوند متعال مسالت می‌نماید. امید است به برکت ادعیه خالصه جنابعالی و سایر طبقات مسلمین، خداوند شرّ اشرار را برطرف فرماید. و السلام علیکم.