رفتن به محتوای اصلی

روحانیت

نام‌های دیگر: روحانیون، روحانیان، روحانیت شیعه، روحانیت مبارز، روحانیت انقلابی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قشر عالمان دین و طلاب و نقش دینی، سیاسی و اجتماعی آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران (دعوت به قیام برای خدا)— ۱۳۲۳/۰۲/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۲۳ تا ۱۳۶۸
۱۳۲۳۱۳۶۸

فقط سال ۱۳۶۱همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

تلگراف مبنی بر آنکه اعلیحضرت بیش از هر کس در حفظ شعائر مذهبی کوشا هستند، و تلگراف این جانب را برای دولت ارسال داشتند، و توفیق این جانب را در ترویج مقررات اسلامی و هدایت عوام خواستار شدند، موجب تشکر گردید. البته ملت مسلمان ایران از اعلیحضرت همین انتظار را دارند. فرموده اعلیحضرت موافق است با آنچه از پیغمبر اسلام- صلی الله علیه و آله- به ما رسیده: إِذَا ظَهَرَتِ البِدَعُ فِی امَّتِی فَلیُظهِرِ العَالِمُ عِلمَهُ؛ فَمَن لَم یَفعَل. فَعَلَیْهِ لَعنَهُ اللهِ[1]. البته شغل روحانی، ارشاد و هدایت ملت است.

شاهدها (۴۶ پاراگراف)

باور برخی روحانیون بی‌خبر به شایعات با تماس عوامل توطئه

و دلیل آنکه نقشه و توطئه در کار است آنکه هر چند روز یک امر در هر گوشه و کنار و در هر کوی و برزن سر زبانها می‌افتد؛ در تاکسیها همین مطلب واحد و در اتوبوسها نیز همین و در اجتماعات چند نفره باز همین صحبت می‌شود؛ و یکی که قدری کهنه شد یکی دیگر معروف می‌شود. و مع الاسف بعض روحانیون که از حیله‌های شیطانی بیخبرند با تماس یکی- دو نفر از عوامل توطئه گمان می‌کنند مطلب همان است. و اساس مساله آن است که بسیاری از آنان که این مسائل را می‌شنوند و باور می‌کنند اطلاع از وضع دنیا و انقلابهای جهان و حوادث بعد از انقلاب و گرفتاریهای عظیم اجتناب ناپذیر آن ندارند- چنانچه اطلاع صحیح از تحولاتی که همه به سود اسلام است ندارند- و چشم بسته و بیخبر …

روحانیون مردمی و بی‌وابستگی در برابر روحانی درباری گذشته

… را شکر می‌کنید زیاد می‌کند این نعمت را. اگر شکر بکنید وعده فرموده است که من زیاد می‌کنم. نعمتهای خودش را زیاد می‌کند. امروز شما می‌بینید که همه قوای مسلح، قوای مسلح و ملت همه با روحانیت، روحانیت با همه، یک دسته هستند در مقابل کفار و رمز پیروزی شما همین است. یک همچو مجلسی که الآن ما داریم که روحانیت با شما مخلوط هستند، و در سابق اگر یک روحانی هم در آنجا بود روحانی وابسته به دربار بود، و امروز روحانیونی هستند که از خود این مردم‌اند و خدمتگزار این مردم‌اند و از حوزه‌های علمی هستند و به هیچ جا مربوط نیستند. امروز این مخلوطی که ایران دارد که سپاه با ارتش، ارتش با بسیج، بسیج با همه، عشایر با شما با همه. ملت پشتیبان، روحانیت پشتیبان، همه با هم هستید، این یک نعمتی است که خدای تبارک و تعالی به ایران مرحمت فرموده است. و گمان نکنید در جای دیگر این نعمت باشد، و علتش هم …

بی‌تفاوتی عالم روحانی نسبت به نوع منصب و خدمت

… مطلوبشان بوده است آمدند در یک محیطی که زحمتش زیاد و رنجش زیاد و کارش زیاد و مسئولیت پیش خدایش هم زیاد و نارضایتی پیش مردم هم زیاد. این طوری نیست که اینها آمده باشند یک بهره‌ای برده باشند. برایشان هم هیچ مطرح نیست که حالا اینجا خدمت بکنند یا آنجا خدمت بکنند. یک مرد اسلامی روحانی که با روحیات اسلام مانوس است فرقی پیشش نیست که حالا بشود رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل کشور یا کار دیگری بکند، جور دیگری خدمت بکند، این هم فرقی ما بینش نیست. بنا بر این، این طور نیست که اگر به واسطه بعضی مصالح و بعضی جهاتی که در کار بوده است کسی گمان بکند که این آقایانی که در شورای عالی قضایی بوده‌اند یک وقت خدای نخواسته، نامطلوب هستند. اینها همه‌شان مطلوب، همه‌شان خدمتگزار، اینها خدمت کرده‌اند. اینها بعضیشان در …

نقد القای محدود ماندن روحانیون به مدرسه و مسجد و بیان بعض مسائل اسلام

… یا اختیار کنند که نه رسول الله و نه بعد از او خلفا و نه آنهایی که متصدیان امور اسلام بوده‌اند از اصحاب و از وابستگان به آنها در صدر اسلام، آنها مسلم نیستند- یا اقرار کنند که خودشان و حکومتهایی که در بلاد خودشان هست مسلم نیستند. جمع ما بین این دو نخواهد شد. سَر این دوراهی همه هستند و گرفتاری مسلمین هم در همین است که به آنها تزریق کرده‌اند، تبلیغ کرده‌اند که روحانیون باید بروند در کنج مدرسه‌ها و مسجدها و بعض مسائل اسلام را بگویند، نه همه را. اساس مطلب اینجاست که اسلام آیا دین سیاست است و با سیاست به همه ابعاد، با مسائل اجتماعی ملتها به همه ابعاد، با مسائل اقتصادی و فرهنگی و همه چیزهایش با همه افراد توام است، یا اینکه اسلام باید منزوی باشد، و در صدر اسلام آنهایی که حکومت دادند همه در اشتباه بودند.

دخالت اکثریت اهل علم ایران در سیاست و نهراسیدن از مخالفت درباریان

… طاغوت عبارت از این است که چند تا سگ دارد و چند تا اتومبیل دارد و چند تا پارک دارد و چند تا نوکر دارد. تمام ارزشهای انسانی را زیر پا گذاشتند. و شما مردم را آگاه کنید، در این سمینارها راه را پیدا کنید و مردم کشورهای خودتان را از مسائل، از مسائل سیاسی بالخصوص. نترسید از این چهار تا درباری که می‌گویند آخوند نباید در سیاست دخالت کند. ایران بحمد الله الآن اکثریت قاطع اهل علمش در سیاست دخالت می‌کنند؛ در امور اجتماعی دخالت می‌کنند. و آن چند تایی که آن ته مانده، از دربار ماندند، آنها هم دیگر ازشان کاری نمی‌آید. شما باید ملت را این طور کنید و من که دعاگوی همه شما هستم به شغل خودم که عبارت از دعاگویی است قیام می‌کنم، و از خداوند تعالی نصرت مسلمین را در سراسر جهان و نصرت مستضعفین را در …

وظیفهٔ خطبا و ائمهٔ جمعه و جماعت در تبیین قیام سیدالشهدا

ما همین طور روزمره، همان طوری که سابق بوده، حالا هم باید باشیم. تکلیف همه روحانیون، چه خطبایی که منبر تشریف می‌برند، یا ائمه جمعه و جماعت و هر کس که با مردم سر و کار دارد و با آنها صحبت می‌کند، این است که وضعیت قیام حضرت سید الشهدا را به مردم درست بفهمانند که قیام برای چی بود، چه بود و با چه عده‌ای قیام شد و با تحمل چه مصایبی آن قیام به آخر رسید- که به آخر نخواهد رسید.

از دست رفتن نقش سیاسی عالمان پس از صدر اسلام

… فلان ملّا چه کار دارد به اینکه در ایران چه می‌گذرد؛ تو نمازت را بخوان و برگرد منزلت، دعا بکن، این بلا اشکال. این یک نقشه‌ای بوده است که تحمیل بر همه ما شده بود؛ یعنی، جوری شده بود همه باورمان آمده بود که آخوند چه به اینکه ببیند که در امور مسلمین چی می‌گذرد. آن امور مسلمینی که در صدر اسلام با علمای اسلام بوده، پیغمبر اکرم عالم بزرگ اسلام، بالاترین شخص اسلام، حضرت امیر- سلام الله علیه- هم همین طور، آن وقت آن طور بوده است، و بعد وضع برگشت به اینکه نمی‌توانست یک آخوندی، یک عالمی، یک مجتهدی اسم سیاست را ببرد، نمی‌توانست دخالت در یک امری بکند. می‌گفتند به شما چه ربط دارد؟ شما بنشین سر جایتان! به ما چه که فلان چیز ...

مسئولیت عمل به اصل اسلام و ارائهٔ آن به مردم

… نداشتند به این کارها. اگر منبری بوده، صحبتی منبری می‌کرد، منبری معمول و یک دعایی می‌کرد و اگر محرابی بود، آن هم همان برنامه. و خدا خواست که همه اینها را یک جور دیگری بکند و افکار را به طور دیگری هدایت بکند و الحمد للَّه، شده است. و ما امروز همه‌مان مسئولیم. شما آقایان همه مسئولید ... آنی که فردا از ما سوال می‌کنند، حالا ما خودمان باید طرح بکنیم؛ چون مسئولیم که همه جا را توجه بکنیم و به مُرّ[5] شرع و به مُرّ اسلام عمل بکنیم و به مردم ارائه بدهیم.

نظارت شرعی بر برنامه‌ها و پیشگیری از رد شدن طرح‌ها

… بدون استفاده مانده بود. باید مردم سعی کنند که آبها به هدر نرود و از زمینها استفاده کنند، و در بخش کشاورزی و صنایع کوچک، فعال باشند. و توجه دولت به صنایع بزرگ باعث نشود که صنایع کوچک هم از بین برود و دولت هم بایستی تمام قدرت خود را برای کشاورزی به کار گیرد. و اینکه روحانیون در شورای اقتصاد و برنامه‌ها نظارت می‌کنند، از باب این است که آنها به امور شرعی توجه دارند و نظارت آنها باعث می‌شود که طرحی که شما می‌دهید و برای تصویب به مجلس شورای اسلامی و شورای نگهبان می‌رود، رد نشود و در نتیجه، کارها آسان شود و شما در برنامه‌هایتان معطل نمانید. من به همه شما و کسانی که به انقلاب و اسلام کمک می‌کنند، دعا می‌کنم.

باور برخی متدینان و روحانیان به ضربه خوردن ملا از ورود به سیاست

مسائلی را که شما اشاره کردید، در طول تاریخ بوده است. طرح مساله جدا بودن سیاست از روحانیت، چیز تازه‌ای نیست. این مساله در زمان بنی امیه طرح شد و در زمان بنی عباس قوّت گرفت. در این زمانهای اخیر هم که دستهای بیگانه در ممالک باز شد، آنها هم به این مساله دامن‌زدند به طوری که مع الاسف بعضی از اشخاص متدین و روحانیون متعهد هم باورشان آمده است که مثلًا اگر یک ملایی در مسائل سیاسی وارد بشود، به او ضربه می‌خورد. این یکی از نقشه‌های بزرگ استعمار است که بعضی باور کردند. من امیدوارم ائمه جمعه که در همه جا هستند، چه در مناطق برادران اهل سنت و چه شیعه، به این مساله زیاد توجه کنند که الآن هم اشخاصی هستند که قصد اخلال دارند و می‌خواهند بین این دو قشر اختلاف ایجاد کنند و این …

نقد نقشهٔ منع روحانیون از سیاست و حبس در مسجد

… مسائل جزئی بکنند و در مسائل عمومی کلی، که کشورهای اسلامی به آن احتیاج دارند بی‌طرف باشند و احیاناً هم مخالف باشند. این یک نقشه شیطانی بوده است که از زمان بنی امیّه و بنی عباس طرح‌ریزی شده است و بعد از آن هم هر حکومتی که آمده است، تایید این امر را کرده است. و اخیراً هم که راه شرق و غرب به دولتهای اسلامی باز شد، این امر در اوج خودش قرار گرفت که اسلام، یک مسائل شخصی بین بنده و خداست و سیاست از اسلام جداست و نباید مسلمانان در سیاست دخالت کنند و نباید روحانیون وارد سیاست بشوند؛ آنها همان در مسجدها محبوس باشند و همه‌ کارشان این باشد که بروند نماز بخوانند و چند کلمه هم دعا کنند و برگردند منزل. این یک نقشه‌ای بوده است که از صدر اسلام ریشه دارد و امروز که دولتهای شرق و غرب، قدرتهای بزرگ شرق و غرب در مقابل اسلام ایستاده‌اند، به اوج خود رسیده.

پاسخ به ایراد تغییر موضع: گمان وجود افراد توانا در تحصیل‌کردگان

به من مهلت بدهید که عرایضمان را به آقایان عرض بکنم- بنا بر این، مساله یک چیزی نیست که آقایان به ما بگویند: شما آن روز این جوری گفتید. راست است، ما آن روز خیال می‌کردیم که در این قشرهای تحصیلکرده و متدین و صاحب افکار، افرادی هستند که بتوانند این مملکت را به آن جوری که خدا می‌خواهد، ببرند، آن طور اداره کنند.

در حاشیه و در معرض نابودی در رژیم گذشته و انجام وظیفهٔ خود اکنون

… هم بدتر است، خوب، معلوم است این [که‌] از دهان امریکا می‌خواهد در بیاید، از دهان اینها در می‌آید. آنها خودشان ابتداءً نمی‌گویند، از این راه از راه حلقومهای فاسد می‌گویند. ما باید حفظ کنیم این جمهوری را ما باید این نعمتی [را] که خدا به ما داده است حفظ بکنیم. شما می‌دانید که آن روزی که اینها بودند، روحانیت اصلًا منسی بود، داشتند کنارش می‌زدند که ببرندش از بین. اگر اینها یک مدتی مانده بودند، بکلی از بین می‌بردند؛ خدا خواست که رفتند اینها و حالا بحمد الله، روحانیت کارهای خودش را دارد انجام می‌دهد.

لزوم کمک ویژهٔ روحانیت در باب قضاوت

… چه خبر بوده است. ما هم درست الآن نمی‌دانیم که وضع دادگستری چه خبر بود. شاید از همه جاها فساد دادگستری بیشتر بوده. حالا بخواهیم این دادگستری را یکدفعه متحولش کنند به یک دادگستری اسلامی، افراد لازم دارد، کار لازم دارد و باید با تدریج، کمک، کمک می‌خواهد؛ یعنی ملت، روحانیت- خصوصاً- در باب قضاوت، روحانیت باید خیلی کمک بکند و الحمد للَّه، مشغول هم هستند برای اینکه تهیه بکنند.

بی‌پناهی اهل علم شهر مذهبی در برابر یک پاسبان در زمان رضاشاه

… یک قضیه‌ای، که شاید قضیه کشف حجاب بود، مرحوم شیخ- رحمه الله- مرحوم آقا شیخ عبد الکریم- رضوان الله علیه- یک کاغذی به رضا شاه نوشت و راجع به این معنا تذکری داد. جواب نداد. نخست وزیر گفت: به عرض اعلیحضرت رسید، ایشان گفتند: شما خوب است که مشغول کار خودتان باشید. یک دانه پاسبان اگر می‌آمد در این شهر مذهبی که چقدر جمعیت مذهبی و چقدر اهل علم داشت می‌آمد، هر کاری با هر یک از شما می‌کرد، احدی صحبت نمی‌کرد.

هم‌ارز شدن عنوان «آخوند سیاسی» با آخوند بی‌دین

… آنان باشد، وسیله تفرقه و اختلاف گردید و یا بکلی از صحنه خارج شد، که دیدیم اگر کسی دم از حکومت اسلامی برمی‌آورد و از سیاست، که نقش بزرگ اسلام و رسول بزرگوار- صلی الله علیه و آله و سلم- و قرآن و سنت مشحون آن است، سخن می‌گفت گویی بزرگترین معصیت را مرتکب شده؛ و کلمه «آخوند سیاسی» موازن با آخوند بی‌دین شده بود و اکنون نیز هست.