ما در طول پنجاه سال سلطنت سیاه پهلوی مصیبتهایی دیدیم، ما دیدیم و شما بعضیتان شنیدید. از اول که رضا خان به ایران آمد با یک صورت ریاکارانه وارد شد و بعد هم تسلط پیدا کرد بر این ملت و شما اگر بخواهید عمق جنایاتی که رضا خان به این ملت کرد بخواهید توجه کنید محتاج به این است که یک کتاب بزرگی را بعضی از دانشمندهای ما بنویسند و عرضه کنند.
ستم به روحانیت و بانوان، عقبراندن دانشگاه و وابستهکردن ارتش
در یک جلسه و دو جلسه نمیشود که ما کارهایی که رضا خان با ما کرد بگوییم. با روحانیت آن کرد که مغول با هیچ ملتی نکرده است، با بانوانمان آن ظلمها را کرد که شما نمیتوانید بشنوید، با دانشگاه ما آن طور عمل کردند که آنجا را به عقب کشاندند، با ارتش ما آن طور عمل کردند در این طول پنجاه سال و بیشتر از پنجاه سال که ارتش ما را وابسته به غیر کردند، استقلال ما را از بین بردند. آزادی ما در این مملکت هیچ یک نداشتیم. هیچ قشری از اقشار ملت ما آزاد نبود. روحانیون که برای ارشاد مردم میخواستند به منبر بروند، آنها را هم همین قدر هم ممنوع کردند. مجالس ارشاد روحانیون را تعطیل کردند و فجایعی بجا آورد. زحمتهایی برای این ملت بجا آورد، به کار …
مقاومت سهساعتهٔ ارتش در برابر متفقین با وجود هیاهوی او
… قضاییهاش را شما نگاه کنید، میبینید که آن چیزی که در آن نبوده است اسلام بوده و عدالت اسلامی. و وقتی که به مجلساش نگاه میکردیم، میبینیم آنکه نبوده است ارتباطش با مردم. وقتی به ارتشاش نگاه میکردیم، میبینیم که آنکه نبوده است فعالیت در راه کشور خودشان. لا بد آقایان اطلاع دارند که آن وقت که متفقین آمدند و حمله کردند به ایران، زمان رضا خان- با آن هیاهویی که رضا خان در آورده بود که ما دیگر چه هستیم و چه هستیم- سه ساعت گفته بودند که اینها مقاومت کردند در مقابل آنها، و بعد که رضا خان از یکی از اینها- سرکردگان آن وقت- پرسیده بود که چرا سه ساعت؟ گفته بود که قربان سه ساعت حرف است، آنها آمدند و ما رفتیم. مساله این بود. ارتش آن طور بود، دولت آن بود که دیدید. شما بسیارتان، خوب، این اواخر دیگر یادتان است. فرمانداران و فرماندهان و استانداران و اینها آنها بوده است که ملاحظه کردید و دادگستریاش هم آن بود که اطلاع دارید، مجلساش هم آن بود، دانشگاهش هم آن بود. عرض …
فشار بر طلاب و حوزهها همراه با پسرش
شما با روابطی که اکنون با حوزههای علمیه دارید، خدمات زیادی میتوانید انجام دهید. شاید شما توجه نداشته باشید که در مدت سلطنت رضا خان و پسرش، که من از اول تا آخر شاهد آن بودم، چقدر بر حوزههای علمیه فشار وارد میکردند تا حوزهای در کار نباشد. از یک طرف درها را باز کردند و گفتند هر کس به طرف ما بیاید چه میکنیم و چه خواهیم کرد، و از طرف دیگر به قدری روی طلبهها فشار بود که نمیتوانستند روز در حجرههایشان بمانند و میبایست قبل از طلوع آفتاب بیرون رفته و بعد از غروب آفتاب برگردند که الحمد للَّه موفق نشدند. و حوزههای علمیه باقی ماند و با همان وضع اول حفظ گردید که الآن نیز باید به همان گونه حفظ گردد. و دانشگاهها با حوزه باید روابط داشته باشند و مسائلشان را با یکدیگر مبادله کنند. ما الآن در فرهنگ و اکثر علوم احتیاجی به خارج نداریم. و اگر در صنعت هم مانند آنها …
اسلام ظاهری با قرآن و روضه برای نابودی اساس اسلام
… با این محرومین، با این مظلومین، با این گرفتارها میخواهد چه کند که اینها را نجات بدهد. و شما دولتهای خلیج و غیر خلیج کوشش دارید به اینکه این اسلام را نگذارید از ایران یک قدم بیرون بگذارد، و لو اینکه به رغم انف[6] شما، بیرون پا گذاشته است و خواهد گذاشت. مسلمین، انصافاً انسان باید بگوید که این دولتهای اسلامی، همه دولتهای اسلامی، الّا یک معدود بسیار کمی اصلًا به اسلام کاری ندارند، اسلام وسیله برای مقام است، اسلام غیر از این نیست که وسیله باشد، با لفظ اسلام و با قول به اسلام، مثل اسلام رضا خانی و محمد رضا خانی، اسلام اینها این بود که قرآن هم طبع میکردند، و رضا خان مجلس روضه هم داشت و عزاداری هم آن وقت ارتشش میکردند و همه اینها بود، دسته هم در میکردند- من خودم دیدم- اما اساس را میخواست از بین ببرد؛ با این صورت اساس را میخواست از بین ببرد. و از او بدتر محمد رضا بود که روی نقشه کار میکردند و هر کاری میکردند برای بردن- اساس است- اساس بود. الآن هم حزب بعث عفلقی عراق همین کار را دارد میکند، حالا دیگر عابد و مسلمان شدهاند، لکن عابد و مسلمانی که عبید زاکانی[7] میگوید. اساس را اینها از بیخ قبول …
شکر مردم از رفتن او با ورود بیگانگان
… چمدانها را همین ارتشبدها و امثال اینها میبستند و از تهران فرار میکردند. کجا میخواستند بروند نمیدانم. و من دیدم که این سربازهایی که از توی سربازخانهها آمدهاند بیرون میگردند دنبال اینکه یک چیزی پیدا کنند بخورند. این برای این بود که، مردم همراه نبودند. مردم شکر میکردند که آمدند اینجا و رضا خان رفت. این یک واقعیت بود که ما شاهد بودیم این معنا را که شکر میکردند که خدا به آنها یک منتی گذاشته است که اجنبیها، آنی که اجنبی بودند، از روسیه بود، از امریکا بود، از انگلستان بود، اینها آمدند و «پهلوی» رفت. وضع این طوری بود، چنانچه دیدید وقتی که محمد رضا هم رفت مردم ریختند و آن طور جشن بپا کردند، گویی که الآن سلطنت طلبها در خارج همین دیشب هم میگفتند که همه ایران سلطنت طلبند، و اعلیحضرت رضای دوم[4] الآن محبوبیتی دارد که مردم همه با او هستند! خوب، اینها بگویند. …
تحمل سختیهای دوران او از سوی مدارس علمی
… هم بودند که اگر هم مخالف نبودند نمیتوانستند کاری انجام بدهند. در هر صورت دانشگاه وضعش این بود. مدارس علمی که ما حالا از آن روی هم رفته تعبیر میکنیم به فیضیه، آن از جهات دیگر ناقص بود، آنجا را مستقیماً نیامدند مثل دانشگاه تصرف کنند و نتوانستند بکنند. آنها با همه سختیها در دوران رضا خان که سختیها زیاد بود، تحمل کردند و راه خودشان را ادامه دادند و زمان بعد هم همین طور. لکن ما محصور شده بودیم در یک کتابها و در یک عقاید خاصی. کتابها از حیث تعلیم و تعلّم غالباً از طهارت و تجارت و صلات- غالباً- تجاوز نمیکرد. علوم قضایی و حدود و دیات و اینها از علوم غریبه بود، البته مشایخ نوشتهاند، همه را مستقصی[1] نوشتهاند، لکن در حوزهها …