… و کمیّت - هر دو - باید دید. آنها اگر کاری هم برای کشور میکردند - که از لحاظ کمیّت هم نسبت به آنچه در این دوره کوتاه انجام گرفته است، حقیقتاً کم است - از لحاظ کیفیت، مخدوش بود؛ زیرا در آن، استقلال این ملتْ ملاحظه نشده بود. اساسِ سیاست آن رژیم، بر وابستگی بود. چند نفر دولتمردِ نسبتاً شجاع یک روز در زمان رضاخان پیدا شدند و یک قرار داد نفتی را نوشتند که منافع ملت ایران، تا حدودی در آن ملاحظه شده بود. بهخاطر انگلیسیها، رضاخان با چکمههایش وارد اتاق هیأت دولت شد و نوشتههای آنها - پرونده نفت - را گرفت، در آتش بخاری انداخت و جلو چشم آنها سوزاند! این، چیزی است که خود آنها نوشتهاند. امثال تقیزاده و دیگران این ماجرا را نوشتهاند.
تحمیل اجباری لباس فرنگی بر مردم ایران
… این مسئله نبودم. امّا اینکه لباس ما را از اوّل این لباس قرار دادند، به این نیّت نبود؛ [بلکه] به خاطر این بود که پدرم با هر کارى که رضاخان پهلوى کرده بود، مخالف بود؛ از جمله با اتّحاد شکل از لحاظ لباس؛ و لباسى را که رضاخان بِزور [تحمیل کرده بود] دوست نمیداشت. چون میدانید رضاخان لباس فعلى مردم را که لباس فرنگى بود و آن وقت از اروپا آمده بود، بر مردم بِزور تحمیل کرد. مردم، [یعنی] ایرانیها، یک لباسى داشتند، یک سبْک لباس خاصّى داشتند و همان لباس را میپوشیدند؛ او اجبار کرد که بایستى اینجور لباس بپوشید، اینجور کلاه سرتان بگذارید؛ پدرم این را دوست نمیداشت. از این جهت بود که لباس ما را همان لباس معمولى خودش قرار داده بود که لباس طلبگى بود. امّا نیّت طلبه شدن من و روحانى شدن من در ذهنشان بود؛ هم پدرم میخواست، هم مادرم میخواست، خود من هم میخواستم و دوست میداشتم. و من از کلاس پنجم دبستان …
تصاحب املاک و عمارتها و ساختن ثروت انبوه برای خود
… ما درست خبر نداریم و کاری هم با آنها نداریم - آن کسانی که در رأس حکومت بودند و آن کسی که به عنوان پادشاه در این کشور زندگی میکرد و رئیس کشور بود، از همه افراد ملت ثروتمندتر بودند. این، از کجاست؟ مگر جز با ظلم، چنین چیزی ممکن است؟ اموال مردم را میگرفتند. رضاخان هرجا ملک خوبی بود، هرجا چیز چشمگیری بود، هرجا عمارت زیبایی بود، دست میگذاشت و ثروت انبوه عظیمی برای خودش درست میکرد و چقدر از مناطق کشور را که یکجا دست گذاشت و آن را متعلّق به خودش کرد! بازماندگان او هم همینطور بودند. در رأس قدرت، بیعدالتىِ مطلق بود. هرچه از رأس قدرت پایینتر میآمدیم، این بیعدالتی هم پایینتر میآمد و گسترش پیدا میکرد. هر کس در آن نظام دستش میرسید که به دیگری ظلم کند، ظلم میکرد. جلوگیری هم نداشت. جلوداری هم نبود. آن نظامها، …