رفتن به محتوای اصلی

رضاخانشخص

نام‌های دیگر: رضاشاه، رضا شاه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بنیان‌گذار سلسلهٔ پهلوی و سیاست‌های دوران حکومت او در برابر دین و فرهنگ.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گفتگو پیرامون شهادت استاد مطهری— ۱۳۶۳/۰۲/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۶۳ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۳۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

برنامهٔ بدنام کردن روحانیون به هدایت انگلیس

یکى از برنامه‌‌‌هاى رضاخان در این مملکت که یقیناً هدایت‌‌‌شده‌‌‌ى از سوى انگلیس‌‌‌ها و قدرتهاى پشت سرِ رضاخان بود ــ چون عقل خودش و تشکیلاتش به این چیزها نمیرسید ــ همین بود که روحانیّون را بدنام کنند؛ او به برداشتن عمامه اکتفا نکرد؛ به بدنام کردن روحانیّون مشغول شد؛ کار را به جایى رساند که در کوچه و خیابان بچّه‌‌‌هاى مردم یک آخوندى را که میدیدند مسخره میکردند؛ این شد عرف رایج.

کسب سلطنت با زور و در سایهٔ شمشیر بریتانیا

… [چرا] این آفتابه‌ى مسى را تو دارى؟ خب ارث برده. این [شخص] هم سلطنت را ارث برده، مثل همان آفتابه‌ى مسى برایش مِلک شخصى است، هیچ کسى حقّ دخالت در آن را ندارد؛ اینها نکاتى است، به اینها باید توجّه کنید. آن کسى هم که با شمشیر به ‌دست آورده بود، خدا را بنده نبود؛ یا مثل نادرشاه بود یا مثل آغا‌محمّدخان بود یا مثل خود رضاخان بود که با زور و قدرت ــ حالا این یکى در سایه‌ى شمشیر خودش هم نبود؛ در سایه‌ى شمشیر دولت بریتانیا بود ــ به ‌دست آورده بود.

اجرای برنامهٔ استعمار در ایران

علّت اینکه شما مى‌بینید در ایران مظلوم ما، سلاطین فاسد و نوکران حلقه‌به‌گوش انگلیس و آمریکا از طرف قدرتها تأیید شدند و سالیان درازى بر این مملکت حکومت کردند، همین است؛ چون کسى مثل رضاخان، راحت حاضر بود همین هدف را، همین برنامه را، به سهم خودش در ایران اجرا کند. علّت اینکه مى‌بینید استعمار ــ یعنى انگلیس و فرانسه ــ بعد از جنگ بین‌الملل اوّل، افتادند به جان این کشورهاى عربى، مکرّر ذرع[2] کردند و پیمان کردند و بریدند و تقسیم کردند و [گفتند] این مال تو، این مال آن، این مال این، و هر جا هم یک مهره‌ى دست‌نشانده‌ى تسلیمى …

فجایع رضاخان علیه علما و حوزه‌ها و لزوم گردآوری روایت شاهدان آن

… قشرهاى گوناگون مردم را به صحنه‌ى مبارزه کشانید و مبارزه را شکل عمومى و مردمى بخشید. در همه‌ى حوادث بزرگى نیز که ملّت ایران یکپارچه در آن شرکت جسته‌اند ــ مانند نهضت مشروطیّت و قیام تنباکو ــ حضور علماى دین در پیشاپیش صفوف، تنها عامل این حضور عمومى بوده است. استعمارگران انگلیسى با درک همین حقیقت بود که انهدام جامعه‌ى روحانیّت را مقدّمه‌ى لازم براى ادامه‌ى حضور استعمارى خود در ایران دانستند و به ‌وسیله‌ى عامل دست‌نشانده‌شان ــ رضا‌خان ــ در سالهاى ۱۳۱۳ به بعد، نقشه‌ى محو روحانیّت را شروع کردند و در آن سالها دست به فجایعى نسبت به علماى عالى‌مقام و حوزه‌هاى علمیّه زدند که در تاریخ ایران، پیش از آن هرگز سابقه نداشت و متأسّفانه شرح این فجایع و ماجراى مقاومت مظلومانه‌ى علما و طلّاب در آخرین سالهاى حکومت رضاخان قلدر، به‌ طور کامل تدوین نشده و در معرض اطّلاع مردم قرار نگرفته است و لازم است اطّلاع شاهدان عینى ــ که بحمدالله‌ هنوز تعداد آنان کم نیست ــ به‌ وسیله‌ى افراد و مؤسّسات مسئول، با همّتى مردانه گردآورى شود.

ادامهٔ فضای تمسخر روحانیت تا پیش از انقلاب پس از رفتن رضاخان

این قضیّه که من میگویم، مال سالهاى ۲۹ یا ۳۰ است؛ یعنى من یازده سال یا دوازده سالم بود؛ یعنى تا ده سال بعد از رفتن رضاخان پهلوى هنوز جَوْ این بود و این جَوْ بود تا قُبِیل[4] انقلاب. من یک طلبه‌‌‌اى شده بودم، خب مشهد بساطى داشتیم، تشکیلاتى داشتیم، جلسات مهمّى داشتیم، در جلساتِ من، چقدر دانشجو و دکتر و غیره مى‌‌‌آمدند و تفسیر میگفتم؛ کارهایى داشتیم. با یک جوانى از دوستان خوبم که فارغ‌‌‌التّحصیل و آدم باسوادى بود، در ایستگاه راه‌‌‌آهن مشهد، …

از حاکمان مأمور جلوگیری از اتحاد و روحیهٔ مسلمانان

وظیفه‌ى بزرگ امثال رضاخان [در ایران] و امثال ابن‌السّعود [در عربستان] و امثال فاروق در مصر و دیگران در جاهاى دیگر، این بود که نگذارند مسلمانها با هم متّحد بشوند، به‌ صورت یک نیروى فعّال در‌بیایند، روحیه پیدا کنند و خلاصه بیایند وسط میدان سیاست عالم؛ نقشه‌ى استعمار بر این اساس بود. حالا شما فکر کنید، ببینید، عظمت را از اینجا میشود فهمید. فکر کنید که ده‌ها سال امپراتورى انگلیس و در کنار او دولتهاى استعمارى دیگر، آخِر همه آمریکا، با پول فراوان، با اسلحه‌ى فراوان، با ابزار علم و دانش که در اختیار داشتند، با …