… در مقابل چشمهای دوستان و دشمنان خود در دنیا به این میبالد که تعداد حاضر شوندگان در پای صندوقهای رأی، زیاد است. این مایه افتخار نظام اسلامی است. همه کسانی که در مقابل اسلام و آینده این کشور احساس مسؤولیت میکنند، وظیفه دارند که در این آزمایش الهی شرکت کنند. البته این حضور باید آگاهانه و از روی تحقیق و با به دست آوردن حجّت بین خود و خدا باشد. کسی که رأی میدهد و فردی را انتخاب میکند، باید برطبق تشخیص باشد. این تشخیص را به دست آورید و انشاءاللَّه با قاطعیّت در این آزمایش الهی شرکت کنید.
امانتداری در پاسداری از آرای انتخاباتی ملت
با سلام و تحیت در پاسخ به نامهی آقایان محترم در مورد انتخابات تهران، ابتدائا لازم میدانم از تلاش مسؤولانهی آن شورا در پاسداری از آراء انتخاباتی ملت شریف ایران از دقتی که در عمل به وظیفهی بزرگ امانتداری، به کار بردهاید صمیمانه تشکر کنم. بیشک خدمات مرارتبار و پررنجی از این قبیل، پاسخ شایستهی مسؤولان به این ملت بزرگ و وظیفه شناس و لازمهی شکرگزاری نعمت نظام اسلامی در برابر خداوند متعال است.
تأثیر حتی یک رأی در سرنوشت کشور
… است؛ باید همه شرکت کنند. نظام جمهوری اسلامی توانسته است این حق را در اختیار مردم بگذارد؛ اما در گذشته ما این حق را نداشتیم. در نظامهای گذشته، مردم از استفاده از چنین حقّی محروم بودند. نظام جمهوری اسلامی این حق را داده است؛ باید مردم بروند و استنقاذ کنند. گاهی یک رأی هم مؤثّر است؛ هیچکس نگوید رأی منِ تنها چه تأثیری دارد. گاهی یک رأی یا چند رأی، در سرنوشت یک کشور اثر میگذارد. شما میتوانید با رأی دادن خودتان، شخص مؤمنِ صالح را به مجلس بفرستید. آن کسی که به مجلس رفت، در هنگامه حسّاس -آنجایی که رأی یک نماینده میتواند سرنوشت کشور یا یک قشر، یا سرنوشت اقتصاد را معیّن کند- رأی او کارساز خواهد بود. لذا هیچ وقت کسی نگوید که رأی من چه …
پذیرش نتیجهٔ انتخابات بهعنوان آرای مردم از سوی همه
… بنابراین، باید فضا را، فضای آرامی قرار دهند و همه مراقب باشند. من به این کسانی که همینطور یک گوشه نشستهاند و فضا را با تشنّج سیاسی و با پُر کردن از موهومات و شایعات، خراب میکنند، نصیحت میکنم که دست از جان مردم بردارند؛ بگذارند مردم کار خودشان را بکنند. نتیجه انتخابات هم هرچه بشود، همه قبول دارند. کسی از آحاد مردم و از مسؤولان کشور نخواهد گفت چرا نتیجه انتخابات این شد، یا این نشد؛ نه، آن آراءِ مردم است. بحمدالله در این کشور قانونْ محکم است و معیارِ واضحِ قانون در مقابل چشم همه هست.
اعتقاد قلبی امام به رأی مردم و عشق به آنان
… این حوادث - آن جنگ، آن حمله امریکا، آن توطئههای کودتا، آن ترورهای عجیب و غریب، آن محاصره اقتصادی، آن کارهای عظیم و عجیب و غریبی که دشمنان با شکلهای مخلتف میکردند - نمیتوانست این مرد بزرگ را دچار احساس ضعف و شکست کند او از همه این حوادث، قویتر و بزرگتر بود. او معتقد به مردم بود؛ حقیقتاً به آراءِ مردم اعتقاد داشت. او به نظر و به رأی مردم اعتقاد داشت - که من در خطبه دوم دراینباره مختصری صحبت خواهم کرد - به مردم از صمیم قلب علاقه داشت؛ به مردم عشق میورزید و آنها را دوست میداشت.
مسئولیت و پاداش رأیدهنده در قبال انتخاب خود
اما آنچه که من مناسب میدانم عرض کنم این است که مردم در انتخابات باید بسیار جدّی باشند. یعنی شرکت در انتخابات را مثل یک وظیفه بدانند و حقیقتاً انتخاب کنند. بسیار بجاست که مردم بدانند هر کسی را انتخاب میکنند، مسؤولیتهایی در مقابل این انتخاب بر دوش آنهاست؛ همچنانکه اگر انتخابشان انتخاب خوبی باشد و انشاءاللَّه بهوسیلهی آن شخصِ منتخب، کارهای خوبی برای مردم و کشور انجام گیرد، ثوابها و اجرهایی هم به آنها منتقل میشود. به همین علّت است که باید حقیقتاً دقّت کنند تا افراد دلسوز، متدیّن و کارآمدی را که متناسب با این کارند، انتخاب کنند؛ چون کارآمدی به حسب کاری که ما یک شخص را برای انجام آن در نظر میگیریم، متفاوت است. کارآمدىِ این شورا با کار آمدىِ فلان شغل یا سِمَت دیگر تفاوت …
اهمیت حداکثری اتکای نظام بر آرا و قبول مردم در معیارهای جهانی
… کنم. شما باید مردم را به دو امر تذکّر دهید: اوّل، اصل ورودِ در انتخابات است. مبادا کسانی - شُذّاذی از مردم - از امر انتخابات غافل بمانند - اگر چه یقین دارم که مردم غافل نیستند - و خیال کنند که این انتخابات اهمیتی ندارد. خیر؛ بسیار مهم است. دشمنیها را ببینید! ببینید که در معیارهای جهانی و میزانهای سیاسی عالم، حضور مردم در جمهوری اسلامی و درصحنههای گوناگون، نسبت به قضاوتها و تشخیصها و تصمیمها، چگونه تعیین کننده است! نفس این که این نظام، نظامی متّکی بر مردم و آراءِ مردم است، حداکثر اهمیت را دارد. نفس قبول مردم، حداکثر اهمیت را دارد. یک جا که مظهری از حضور مردم در صحنه است - چه انتخابات، چه راهپیماییها و چه بعضی از استقبالهای باشکوهی که انجام میگیرد و حضور مردم را نشان میدهد - بهکلّی ترفندهای دشمنان را - لااقل تا مدّتی - خنثی و باطل میکند. امروز با توجّه به این که دشمنان در سطح جهان …
تأثیر بنیانی رأی و خواست مردم در جهتگیری نظام اسلامی
… که خود را به اهداف والای نمایندگی از این ملت عزیز، بزرگ و عظیمالشّأن، و جایگاه حقیقی مجلس شورای اسلامی - چه آنچه که در قانون تصریح شده است و چه آنچه که لازمه آن هست - نزدیک کند و توفیق زیادی هم پیدا کرده است. خوب؛ در نظام ما، مجلس حقّاً جایگاه ممتازی دارد. این حقیقتی است که در محیط اسلامی، رأی و خواست مردم، در مسیر، جهتگیری و منش عمومی نظام، تأثیر بنیانی و تعیینکنندهای دارد و باید داشته باشد. پس، این جایگاه بسیار والایی است. یعنی در حقیقت یکی از بزرگترین، مهمترین و حسّاسترین معابری است که نظم اسلامی، از آن به سمت هدفهای خود عبور میکند. مجلس شورای اسلامی، چنین شأن و جایگاهی دارد.
حکومت منتخبان مردم بهعنوان معنای استقلال سیاسی
… شرق، غرب، اگر دست روى دست هم میگذاشتند، امروز هم بگذارند ــ بخواهند یک قدم این ملّت را و این کشور را به سمتى که به ضرر ملّت است و به نفع آنها است بکشانند، مسئولین این کشور و رؤساى این کشور و خدمتگزاران این کشور اجازه نخواهند داد؛ این استقلال سیاسى است. استقلال سیاسى یعنى امروز آن کسانى بر این مملکت حکومت میکنند که مردم خواستهاند. چند صباح دیگر، انتخابات ریاست جمهورى[3] است؛ مردم میگردند آن چهرهاى را که به او علاقه دارند، به او اعتماد دارند و او را براى کارهاى مملکت قدرتمند و توانا میدانند، انتخاب میکنند.
رأی مردم به جمهوری اسلامی در حقیقت رأی به اسلام
… سالهای متمادی تجربه شد؛ و امروز هم واضحترین حقیقت در نظام ما این است که آحاد مردم و تودهی مردم از نظام حاکم بر کشور میخواهند که مسلمان باشد و مسلمانی عمل کند و اسلام را در جامعه تحقّق ببخشد. خب، این حکومت و این نظام با این نام در دنیا اعلام شد و تشکیل شد؛ مردم هم رأی دادند. رأی را هم ـ همانطور که عرض کردم ـ در حقیقت مردم به اسلام دادند؛ نام جمهوری اسلامی را حاکی از اسلام دانستند، لذا آرائشان را به نام «جمهوری اسلامی» به صندوق ریختند.
اعتبار قطعی انتخاب مردم در جایی که نصب عملی نشده است
… اگر اینها حجت نبود، اگر از نظر خود امیرالمؤمنین معتبر نبود، ولو از نظر خصم معتبر است، امیرالمؤمنین این را به خصم نمیگفت، به خود مردم نمیگفت که شما بروید سراغ دیگری، دیگری را انتخاب کنید. نمیگفت چون شما من را انتخاب کردید، چون اصرار کردید، من قبول میکنم. پس در اسلام برای انتخاب مردم و گزینش مردم و سرسپردگی مردم به یک ولی امر، یک اعتبار قطعی و حقیقی در یک چنین موردی هم معین شده. این یک نکته که جای انتخاب این است.
امکان انتخاب مستقیم حاکم توسط مردم با امکانات امروز
یک نکته دیگر این است که در روایات و در آثار اسلامی گاهی به جملهی اهل حل و عقد برخورد میکنیم یا در بعضی از روایات مهاجر و انصار. در دنیای آن روز انتخاب عموم مردم عملی نبود؛ یعنی اگر قرار بود خلیفه در مدینه یا در کوفه مینشست و دست روی دست میگذاشت و کارها همین طور معوق میماند تا در اقصی نقاط عالم اسلام انتخابات انجام بگیرد و مردم بگویند و نظرخواهی کنند و بعد یک عده از مردم موافقت کنند، یک عده مخالفت کنند، اهل یک شهر بپذیرند، اهل یک شهر بگویند نه، ما این را قبول نداریم، فلان کس دیگر را قبول داریم و بعد بخواهند بشمارند این آراء را، نتیجه را بیاورند به کوفه یا مدینه، ممکن بود سالی یا سالهائی طول بکشد و امور مسلمین این را اجازه نمیداد. امروز با امکاناتی که وجود دارد، همهی این کارها در ظرف چند روز انجام میگیرد. بنابراین میتوانیم بگوئیم که امروز انتخاب خود مردم بدون وساطت هیچ عامل و عنصر دیگری معتبر است. اما شکل دیگری که وجود دارد، انتخاب منتخبین مردم است که در قانون اساسی ما مجلس خبرگان است. طبق قانون اساسی ما مردم منتخبین خودشان را که مجلس خبرگان هستند، اعضای مجلس خبرگانند، انتخاب میکنند و آنها به عنوان یک نهاد جمهوری اسلامی، نه برای یک روز و یک مقطع، بلکه …
حجیت انتخاب مردم در صدر اسلام و زمان غیبت در نبود نصب
… با نصب الهی که به وسیلهی پیغمبر یا امام معصوم قبل انجام میگیرد، حجت نمیدانند، این با آن منافات ندارد؛ این همان است، این ادامهی اوست. انتخاب مردم در عرض نصب الهی نیست؛ یعنی آنوقتی که خدا کسی را منصوب بکند و قابل عمل و مورد عمل باشد، آنجا انتخاب جائی ندارد. اما آنوقتی که مورد عمل قرار نگرفته، مثل صدر اسلام، همان طور که ملاحظه کردید، آنجا انتخاب باز حجیت پیدا میکند و انتخاب مردم در زمان غیبت مثل دوران ما، آنوقتی است که نصبی وجود ندارد.
حق با مردم در تصویب نامگذاری؛ نقد نامگذاریهای مبتنی بر اعمال نفوذ
برادران ما، هم جامعهی معلّمین -که میزبانان ما و میزبانان بسیار عزیز ما هستند و سپاس همهی ما بر آنها و نثار آنها- و همچنین جامعهی ورزشکاران و بخصوص کشتیگیران پیشنهاد کردند، من این پیشنهاد را در معرض میل و دید برادران و خواهران میگذارم؛ اگر خواستید تصویب میکنید و اگر تصویب کردید، حق با مردم است، حق با ملّت است، همان، خواهد شد. پیشنهاد میکنند که این استادیوم را به نام پهلوان غلامرضای تختی نامگذاری کنید. بهتر از این «صحیح است» و بهتر از این تصدیق، هیچ عامل و موجبی برای چنین نامگذاریهایی وجود ندارد. غالباً نامگذاریها بر اساس یکسری اِعمال غرضها و اِعمال نفوذها و یکسری تصمیمهای فردی انجام گرفته. در هیچ نامگذاریای اینهمه آحاد جمعیّت یکزبان و یکنفس تصمیم نگرفتند و حالا که شما تصمیم گرفتید، حالا که خواستید، من با اجازهی شما و از طرف همهی مرد و زنی که در اینجا حضور دارند و نیز چند برابر این جمعیّت که امروز راه بر آنها بسته شد و به آنها اجازهی شرکت …
سرپیچی اقلیتی از آرای حق امت، اختلاف نیست و راه صلح پیوستن آنان به اکثریت است
… میآورند، عالِم و جاهل رو میآورند، عالی و دانی[10] رو میآورند، مرکز و شهرستانها بیعت میکنند، اختلافی وجود ندارد. وقتی تودۀ ملت با الهام از حکم قرآن به طرفی حرکت میکنند، اختلافی وجود ندارد. سعدبنابیوقّاص را میگویی که کناره گرفت؟ این اسمش اختلاف نیست. اگر از آرای حق یک امت و ملت، یک نفر، ده نفر، پنجاه نفر، هزار نفر سربپیچند، این اختلاف محسوب نمیشود. به آن میلیونها نفر نمیگویند بیایید با این پنجاه نفر، صد نفر، هزار نفر صلح کنید تا میان شما اختلاف نباشد. صلح در اینجا یک راه دارد، و آنکه آن هزار نفر، به آن صدهاهزار نفر ملحق بشوند. سعدبنابیوقّاص، طلحه و زبیر، دیگران و دیگران، عبداللهبنعمر، آنکسانیکه نمیتوانستند تازیانۀ کوبندۀ حکومت امیرالمؤمنین را که بر دوش آنها فرومیآمد و سنگینی میکرد، تحمل کنند، کنار رفتند. مردم همه رو آورده بودند، بایستی میآمدند با مردم همراه میشدند، این، …
احساس سهیم بودن رأیدهنده در تعیین سرنوشت کشور
… داشته باشد: مظهر خداباوری است، چون تکلیف است. وظیفهی ما است، تکلیف ما است که در سرنوشت کشور دخالت کنیم؛ تکتک آحاد ملت این تکلیف را دارند. مظهر مردمباوری است، چون انتخابات مظهر ارادهی آحاد مردم است؛ مردمند که مسئولان کشور را به این وسیله انتخاب میکنند. و مظهر خودباوری است، چون هر کسی که رأی در صندوق میاندازد، احساس میکند که به سهم خود در سرنوشت کشور دخالت کرده است، به سهم خود تعیین کرده است؛ این خیلی چیز مهمی است. پس انتخابات هم مظهر خداباوری است، هم مظهر مردمباوری است، هم مظهر خودباوری است.
اختیار انتخاب با مردم
… انصاف خارج نشوند. خوب، به طور طبیعی هر نامزدی حرفی دارد و حرف مقابل خود را رد میکند؛ این رد و ایراد فی نفسه اشکالی ندارد؛ اما مشروط بر اینکه تویش بیانصافی نباشد، کتمان حقیقت نباشد. میدان برای همه باز است؛ بیایند در میدان انتخابات خود را بر مردم عرضه کنند. اختیار با مردم است؛ مردم هر جوری که فهمیدند، تشخیص دادند، هشیاری آنها به آنها کمک کرد، انشاءاللَّه همان جور عمل خواهند کرد.
وجود مبنای فکری و منطقی برای حق رأی و آزادی مردم
به طور کلی وظایفی برعهده ماست؛ هم ما به عنوان دولت و حکومت، هم ما به عنوان یک فرد مسلمان. اما این وظایف یک مبنای فکری دارد. خصوصیت تفکّر اسلامی و مکتب اسلامی و دینی این است. اگر از این بحث میکنیم که باید آزادی باشد، یا انتخاب و اختیار در جامعه برای مردم وجود داشته باشد، یا هر یک از سیاستهای عمومی و کلّی را مورد بحث قرار میدهیم، برای هر کدام از اینها مبنایی وجود دارد. اگر از ما بپرسند چرا مردم باید حق رأی داشته باشند، یک استدلال فکری و منطقی پشت سرش وجود دارد؛ معلوم است چرا. همه آنچه که در زمینه برنامهریزیها، خطوط اصلی برنامهها را تشکیل میدهد، یک سر این برنامههای اصلی وصل است به آبشخور اندیشه اسلامی، جهانبینی اسلامی، تلقّی و برداشت اسلامی؛ که این ایمان ماست، اعتقاد ماست، دین ماست؛ براساس آن برداشت و آن تلقّی …
نشان دادن قدرشناسی مردم از رئیسجمهور در رأی و اعلام وفاداری
… عزیز، من باید به شما صمیمانه تبریک عرض بکنم. اوّلاً این تبریک به مردم ما است. رئیسجمهورى با این خصوصیّات، براى ملّت ما و انقلاب ما و کشور ما حقیقتاً یک موهبت الهى است. وجود جناب آقاى هاشمى و این مسئولیّتشان -هر دو- حقیقتاً براى این مردم و بر ما نعمت است. بنده قدر این نعمت را میدانم و میدانم که مردم هم قدر این نعمت را میدانند و در رأى خودشان و اعلام وفاداریشان این را نشان دادند؛ بعد از این هم انشاءالله نشان خواهند داد. و براى شما برادران هم که کار میکنید با این مجموعه و با ایشان، یقیناً تبریک جداگانهاى لازم دارد.