بنده وقتی در زمینهی این نوع کارهای ابتدایی که انجام میدهیم فکر میکنم، ضمن اینکه قلبم را خوشحالی فرا میگیرد، غمی هم عمیقاً بر جانم سایه میاندازد. زیرا میبینم که امروز در دنیا رسانهی رایانه و کاربردهای آن به کجا رسیده، چه استفادههایی از آن میشود، مسائل مربوط به این علوم دقیق و ریز به چه مراحلی میرسد و چگونه زندگی مردم و مراکز علمی را بر بالهای خودش، در آفاقی که از چشمهای ما دور است، سیر میدهد؛ اما ما هنوز در ابتدای کاریم. واقعاً از اینکه چرا ما اینقدر دیر فهمیدیم و دیر جنبیدیم، دل انسان غمگین میشود. هنوز هم ما در دست و بال خودمان کتابهایی داریم که حتی شمارهی صفحه ندارند. این مربوط به قدیم نیست. شاید یک روز اینها انشاءالله افسانه شود؛ اما امروز متأسفانه افسانه نیست و واقعیتی است که وجود دارد. بنده یک کتاب «مسالک»[1] دارم؛ هر وقت به آن نگاه میکنم و …
لزوم ایجاد رغبت و عادت به استفاده از رایانه
… دیدیم سخت است، کنار گذاشتیم. مثلاً میخواهیم به «نجاشی»[3] مراجعه کنیم برای ما هنوز راحتتر آن است که کتاب را برداریم و ورق بزنیم و ببینیم که آنجا نجاشی چه گفته است! البته بخشی از مشکل در کار کردن با یک دستگاه مدرن، بر اثر نقص آن به اصطلاح مرکز و معدن است. وقتی اطلاعات کامل شود و انسان ببیند که نیازش برآورده میشود، بیشتر رغبت میکند. یکی از کارها به نظرم باید این باشد که به افراد یاد بدهیم که اول رغبت کنند و بعد مراجعه. یعنی خود آقایان، حقیقتاً باید استفاده کنید. مثلاً فرض کنید جناب آقای محقق، تصمیم بگیرند جز از طریق رایانه استفاده نکنند. اصلاً کتابخانه را رایانهای کنند.
جای گرفتن اطلاعات کتابخانهای عظیم در حجمی کوچک
امروز اطلاعات یک کتابخانهی عظیم، در حجم بسیار کوچکی جا میگیرد. گفتهاند ابوالفرج اصفهانی، کتابهایش را چهل شتر بار میکرد و با خودش از اینجا به آنجا میبرد. کجایی؟ از خواب بیدار شو ابوالفرج! ببین چهل هزار کتاب - بلکه بیشتر: چهارصد هزار کتاب - را میشود روی یک صفحه، با یک دستگاه کوچک به همراه داشت و هر مطلبی را که خواست از آن بیرون آورد! امروز دنیا اینگونه است و باید از دستاوردهای جدید استفاده کرد و بهره برد. ما متأسفانه هنوز یادنگرفتهایم؛ هنوز عادت نکردهایم و دستمان روان نیست. بیشتر دلمان میخواهد همینطور این کتابها را ورق ورق بگردیم.
لزوم آموزش و عادت دادن افراد به وسایل جدید
… کلیشهای چاپ سنگی خوشش میآمد. مثلاً «مکاسب» چاپ شده بود و در خانه داشتیم؛ اما خوشش نمیآمد استفاده کند. ایشان همان «مکاسب» قدیمی چاپ سنگی را دلش میخواست ورق بزند! ببینید این انس، چه چیز عجیبی است و آدم را چطور میکشاند! ما امروز تقریباً همان حالت را داریم! ما خیلی حاضر نیستیم از این وسایل جدید استفاده کنیم. باید یاد بدهید و یاد بگیرند. باید عادت کنند و دستشان روان شود. وقتی که دست روان شد، آنوقت از آن وسیله، بهرههای فراوانی گرفته خواهد شد.