رفتن به محتوای اصلی

رازداری

نام‌های دیگر: حفظ اسرار

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نگه داشتن اسرار فردی، خانوادگی و نظامی و پرهیز از افشای آن‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم افتتاحیه‌ کنگره جهانى حضرت رضا (علیه‌السلام) در مشهد— ۱۳۶۵/۰۴/۲۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

به‌علاوه معارف شیعه را چرا کتمان کنند؟ این‌همه تأکید ندارد. باید بگویند بگویید، آهسته بگویید؛ نه‌اینکه بگویند نگویید، کتمان کنید. کتمان امر اهل‌بیت گناه است؛ گناه کبیره است که آدم نگوید امر اهل‌بیت را و آنچه را که مربوط به آنهاست، از فضایل و از حقوق الهی.[14] پس کتمان مربوط به این چیزها نیست، بلکه کتمان مربوط به همان اسراری است که باید کتمان بشود تا به ثمر برسد. مربوط به همان فرمان‌ها و امریه‌هایی است که ازطرف امام صادر می‌شده، که با اذاعه، یعنی با افشا، خنثی می‌شده. منظور از کتمان، کتمان در یک‌چنین اسراری است.

شاهدها (۲۲ پاراگراف)

کتمان مربوط به اسرار و فرمان‌های امام که با افشا خنثی می‌شد، نه معارف شیعه

به‌علاوه معارف شیعه را چرا کتمان کنند؟ این‌همه تأکید ندارد. باید بگویند بگویید، آهسته بگویید؛ نه‌اینکه بگویند نگویید، کتمان کنید. کتمان امر اهل‌بیت گناه است؛ گناه کبیره است که آدم نگوید امر اهل‌بیت را و آنچه را که مربوط به آنهاست، از فضایل و از حقوق الهی.[14] پس کتمان مربوط به این چیزها نیست، بلکه کتمان مربوط به همان اسراری است که باید کتمان بشود تا به ثمر برسد. مربوط به همان فرمان‌ها و امریه‌هایی است که ازطرف امام صادر می‌شده، که با اذاعه، یعنی با افشا، خنثی می‌شده. منظور از کتمان، کتمان در یک‌چنین اسراری است.

عقب افتادن تقدیر الهی به سبب افشاگری شیعیان

بعد دنباله‌ی همان روایت که [سال] ۱۴۰ را معیّن فرمود، فرمود: شما افشا کردید، خدا عقب انداخت. یعنی اگر شیعیان دهنشان قرص بود و افشا نمیکردند، شاید همان وقت قضیّه تمام میشد؛ و شما ببینید تاریخ چقدر تغییر پیدا میکرد! اصلاً مسیر بشر یک مسیر دیگری میشد و امروز دنیا، دنیای دیگری بود. یعنی کوتاهی‌های ما، یک جا دهن‌لقّی‌مان، یک جا کمک نکردنمان، یک جا اعتراض کردن بیخودی‌مان، یک جا صبر نکردنمان، یک جا تحلیل غلطی که از اوضاع میکنیم، گاهی تأثیر میگذارد ــ [آن هم] تأثیرات تاریخی ــ یعنی این‌جور مسیر را عوض میکند؛ لذا خیلی باید مراقبت کرد.

پنهان داشتن مقصد لشکر هنگام حرکت برای فتح مکه

او همچنین رازدار بود. وقتی برای فتح مکه حرکت میکرد، هیچ کس نفهمید پیامبر کجا میخواهد برود. همه لشکر را بسیج کرد و گفت بیرون برویم. گفتند کجا، گفت بعد معلوم خواهد شد. به هیچ کس اجازه نداد که بفهمد او به سمت مکه میرود. کاری کرد که تا نزدیک مکه، قریش هنوز خبر نداشتند که پیامبر به مکه می‌آید!

پرسش از رازی که فقط معدودی از یاران ائمه شایستگی رازداری آن را یافتند

تا کسی رازی نداشته باشد، رازداری هم ندارد. این راز در زندگی امامان شیعه چیست؟ این چیست که همۀ یاران و معتقدان به امام را شایستگی یا قدرت تحمل آن نیست و فقط کسانی معدود و انگشت‌شمار ـ که چون به لیاقت و صلاحیت تحمل آن نائل آمده‌اند ـ شرف رازداری یافته‌اند؟

تأکید ائمه بر کتمان رازی که افشایش جمع شیعه و امام را به خطر می‌انداخت، نه امور غیبی

..چرا امام به یاران خود در فضیلت کتمانِ چنین چیزی، چندان توصیه و تأکید کند که در کتب حدیث شیعه، بابی با عنوان «باب الکتمان»[11] پدید آید؟ این راز باید چیزی باشد که در صورتِ برملاشدنش، جمع شیعه و خود امام را خطری بزرگ تهدید کند و آن، چیزی غیر از امور غیبی و ماوراءالطبیعه است. پیشوای صادق/ ص107-97

رد این برداشت که مراد از سفارش ائمه به کتمان، پنهان کردن معارف و احکام شیعه است

..بعضی این‌طوری خیال می‌کنند، تصورشان این است که اگر امام علیه‌السلام مدام، مکرر در مکرر،..این‌همه توصیه کرده‌اند، منظورشان این بوده که معارف شیعه را، احکام فقهی را کتمان کنید، به کسی نگویید! بعضی این‌طور خیال می‌کنند. این نظر، نظر خیلی عمیق و جالبی نیست. برای خاطر اینکه اتفاقاً خود این محمدبن‌نعمان احوَل، آدمی است که تبرّزش[13] در شیعه، برای همین بود که سخن می‌گفت و امام علیه‌السلام هم او را تشویق می‌کرد. می‌رفت با ابوحنیفه بحث می‌کرد، با حسن بصری بحث می‌کرد، با بعضی از سران و اقطابِ افکار مخالف با تشیّع در …

افشای راز به‌دست شیعیان شتاب‌زده، سبب تأخیر در تحقق حکومت اهل‌بیت (ع)

«لَقَد قَرُبَ هَذَا الاَمرُ ثَلاثَ مَرّاتٍ» سه مرتبه نزدیک شد که آن آرزوی دیرین تشیّع، تحقق پذیرد و جامۀ عمل بپوشد؛ «فَاَذَاعْتُمُوهُ» همین شما آدم‌های شتاب‌زدۀ عجول، مسئله را برملا کردید، اینجا آنجا گفتید، «فَاَخَّرَهُ اللُ»هه خدا تأخیرش انداخت. و خیلی روشن است در عرف اهل‌بیت علیهم‌السلام و عرف قرآن، «خدا کرد» یعنی چه. این را مکرر گفتم، آنچه خدا می‌کند، درضمن سنت‌های لایتخلف و لایتغیر تکوین می‌کند. در قرآن خدا می‌گوید: «اَ وَ لَم یَرَوا اِلَی الطَّیرِ فَوقَهُم صآفّاتٍ وَ یَقبِضنَ ما یُمسِکُهُنَّ …

اسرار جمع انقلابی: تاکتیک‌ها، زمان اقدام‌ها، مهره‌ها و منابع مالی، ویژهٔ کارگزاران اصلی و رهبر

مسائل و مطالبی پیرامون اسرار جمع تشکیلاتیِ امام وجود دارد. یک جمع که با هدفی انقلابی و با ایدئولوژی راهنما، در میدان مبارزۀ سیاسی و فکری گام می‌نهد، دارای اسراری است. تاکتیک‌های پیش‌بینی‌شده، زمان و مکان اقدام‌های بزرگ، نام‌و‌نشان و تکلیف مهره‌های مؤثر، منابع مؤثر مالی، خبرها و گزارش‌ها از پاره‌ای حوادث و وقایع مهم، و مطالبی ازاین‌قبیل، رازهای ناگشودنی تشکیلات است که جز برای کارگزاران اصلی و شخص رهبر، برای کس دیگری دانستنی نیست. ای‌بسا پس از زمانی کوتاه یا دراز، همۀ این مطالب افشا شود؛ ولی تا پیش از زمانی معیّن، فقط افراد معیّنی که سروکار این راز با آنهاست، می‌توانند آن را بدانند؛ و اینها همان «رازداران» یا «امانت‌داران راز» هستند. بازگوکردن این رازها به دوستان و شیعیان، در حکم …

توبیخ عمار ساباطی از سوی امام صادق (ع) برای بازگفتن راز به سلیمان بن خالد

… امام صادق علیه‌السلام و معروف به عمار ساباطی است، نقل می‌کند که حضرت صادق علیه‌السلام روزی به من فرمودند: «اَخبَرتَ بِما اَخبَرتُکَ بِهِ اَحَداً قُلتُ لا اِلّا سُلَیمانَ بنَ خالِدٍ قالَ اَحسَنتَ»[28] آن مطلبی را که با تو گفتم، آیا به کس دیگری نیز گفته‌ای؟ عرض کرد به هیچ‌کس نگفتم، مگر به سلیمان‌بن‌خالد. حضرت فرمود احسنت! مرحوم فیض احتمال می‌دهند که این «اَحسَنتَ»، برای تحکّم و تعریض است. حضرت درحقیقت او را توبیخ کردند که چرا یک مطلبی که بین ما و تو بود، به سلیمان‌بن‌خالد گفتی!

پنهان ماندن اخبار طبقه‌بندی‌شده به‌سبب بهره‌برداری دشمن نه بی‌اعتمادی به مردم

دوم، صفا و صمیمیت با مردم است. با مردم ظاهرسازى نباید نباشد. تظاهر درست نیست. ما باید با مردم روراست باشیم. معناى روراستى این نیست که برویم اخبار و اطلاعات طبقه‌بندى شده را در معرض دید مردم بگذاریم. بعضى اشتباهاً این‌طور خیال مى‌کنند. مى‌گویند چرا خبرها را به مردم نمى‌گویید؟ خوب؛ براى این‌که بعضى از خبرها طبقه‌بندى شده است و نمى‌شود گفت. نه از باب این‌که به مردم اعتماد نداریم. از باب این‌که دشمن از این طریق استفاده مى‌کند. چرا باید دشمن را از اخبار و اطلاعات خودمان مطلع کنیم؟ این، صفا و صمیمیت با مردم نیست.

بیان نکردن علل پذیرش قطعنامه برای آگاه نشدن دشمن از رموز انقلاب

… ایران ــ مگر افراد معدودى که خائنند و مزدور بیگانه هستند، که بالاخره گوشه ‌‌و کنار از این قبیل پیدا میشوند ــ محرمند که به آنها این عوامل و حوادث گفته بشود. البتّه در حالى که شما محرمها این مطالب را از دهان من می‌شنوید، گوشهاى نامحرم هم متأسّفانه خواهد شنید. اگر ما میتوانستیم فضائى را پیدا کنیم یا به وجود بیاوریم که آنچه را که به شما گفته میشود و ملّت ایران محرم دانستن آن است، فقط ملّت ایران آن را بشنود و دشمن از آن اطّلاع پیدا نکند، اگر یک چنین فضائى را ما پیدا میکردیم، شک نداشته باشید بنده و دیگر مسئولین نظام مى‌‌آمدیم یکى یکى این عوامل و حوادث را میگفتیم و مطمئناً نظر موافق همه را جلب میکردیم امّا چه کنیم، هر چه به شما گفته بشود، دشمن شما هم آن را خواهد شنید. گوش نامحرم و خائن دشمن نباید بشنود. ما رموز انقلابمان و اسرار کشورمان را مایل نیستیم دشمن ما بشنود، لذا نمیگوییم. یک عدّه‌‌اى ممکن است در ذهنشان خلجان کند که شاید ما محرم نبودیم؛ نخیر، شما محرمید، شما خودى هستید. قضیّه، قضیّه‌‌ى خود شما است، مربوط به خود شما است؛ ما هم که تصمیم میگیریم، کارگزار شما هستیم. شما به ما اطمینان کردید، ما داریم مسئله‌‌ى شما را به نفع شما آن‌‌ …

لزوم کتمان امر ائمه و شکایت امام صادق از افشای اسرار

… از روی کارها برداشته بشود و اگر کسی هم تندی میکند، به او بگویند تندی نکن. در آن روایت، حضرت میفرماید: که لَیسَ مِنِ احتِمالِ اَمرِنا التَّصدِیقُ لَه؛ این‌جور نیست که کسی که حامل امر ما است و ولایت ما را قبول دارد، فقط همین که ما را تصدیق بکند، کافی باشد؛ نه، بلکه «مِنِ احتِمَالِ اَمرِنا سِترُهُ وَ صِیانَتُه»؛[80] امر ما را باید مکتوم بدارید، نباید به کسی بگویید. بعد حضرت میگویند «هٰذا اَبوحَنیفَةَ لَهُ اَصحابٌ وَ هٰذا الحَسَنُ البَصریُّ لَهُ اَصحاب»؛[81] کسی به کار اینها، کاری ندارد؛ من هم خب فرزند پیغمبر هستم، زیر پوشش قرآن و حدیث و معارف میتوانستم اصحابی داشته باشم و کسی به کار من کار نداشته باشد؛ شماها میروید به اینجا و آنجا و میگویید و کتمان اسرار مرا نمیکنید و این‌قدر برای ما مشکل درست میکنید؛ این فرمایش امام صادق است، که این هم یک بحث دیگر است، و بحث تقیّه هم بحث مفصّلی است.

افشای موعد پیروزی از سوی یاران و برداشته شدن موعد

… را مشخص می‌کند و آرزوی دیرین شیعی را جامۀ حقیقت می‌پوشاند. ابوحمزۀ ثمالی گوید: از ابی‌جعفر شنیدم که می‌گفت: خدا برای این کار (تشکیل حکومت علوی) سال هفتاد را معیّن کرده بود. چون حسین کشته شد، خدا بر خاکیان خشم گرفت؛ پس آن را تا سال صدوچهل به تأخیر افکند. ما این موعد را برای شما (دوستان نزدیک) گفتیم و شما آن را افشا کردید و پردۀ استتار این راز را گشودید؛ پس از آن، خدا دیگر وقتی و موعدی را نزد ما معیّن نساخت. و خدا هرچه را بخواهد، محو می‌کند و هرچه را بخواهد، ثبت می‌فرماید. ابوحمزه گوید: این سخن را به ابی‌عبدالله گفتم، فرمود: آری، این‌چنین بود.[31]

پنهان داشتن هدف صلح از سوی امام حسن (ع) حتی از یاران نزدیک

… دور است. به همین دلیل بود که اغلب نفهمیدند امام حسن چه کرد، دوستانش هم نفهمیدند چه کرد. دوستان نزدیک امام حسن نفهمیدند و بعد مجبور شدند سؤال کنند. و امام در جواب‌هایی که به آنها داده است، نقطه‌نظر خود را از گوشه‌هایی، از زاویه‌هایی روشن کرده و مشخص کرده. (51/1/24) البته کتمان [کردند]، حضرت اسرارش را فاش نمی‌کند!..لذا حضرت حتی در جلسۀ خصوصی هم به آن دو سه نفری که رفتند خدمت ایشان، صریحاً نگفتند من می‌خواهم چه بکنم. یک آیۀ قرآن را خواندند؛ این جمله از کلام‌الله مجید است «وَ اِن اَدری»[1] چه می‌دانیم «لَعَلَّهُ فِتنَةٌ لَکُم» شاید این یک آزمایش برای شماست، این حادثه، «وَ مَتاعٌ اِلَی حینٍ» شاید این بهره‌ای است برای کسانی تا زمانی. یعنی فهماندند که این قضیه، یک قضیۀ زمان‌دار است. (65/3/4) لذا مطلب در اول کار برای اَحدی روشن نبود، نه برای معاویه که دشمن بود، و نه برای دوستانش و نزدیکانش، و نه حتی برای اصحاب و یاران نزدیکش.

افشای زمان قیام و تعیین نشدن وقت دیگر بنا بر روایت

… یَجعَلِ اللهُ لَهُ بَعدَ ذَلِکَ وَقتاً عِندَنا وَ یَمحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثبِتُ وَ عِندَهُ اُمُّ الکِتابِ»[15]خداوند سال 70 را برای تشکیل حکومت علوی مقدر فرموده بود. چون حسین علیه‌السلام کشته شد، خداوند بر مردم خشمگین شد و آن را به سال 140 تأخیر انداخت. ما این زمان را به شما گفتیم و شما آن را افشا کردید و پردۀ کتمان را از آن برداشتید. لذا دیگر خداوند وقتی را برای آن به ما نفرمود. و خدا هرچه را اراده کند، محو یا اثبات می‌کند و سرنوشت مکتوب، نزد اوست. ابوحمزه می‌گوید: «فَحَدَّثتُ بِذَلِکَ اَباعَبدِاللهِ عَلَیهِ‌السَّلامُ فَقالَ قَد کانَ کَذَلِکَ». [این حدیث را به امام صادق عرض کردم. امام فرمودند چنین بوده است.] سال 140 اواخر دوران زندگی …

سفارش مکرر امام صادق (ع) به کتمان در سخن خود به مؤمن‌الطاق

بنده نمونه‌هایی برای این مطلب دارم، مثال‌های متعددی دارم. یکی از اینها در همین کتاب شریف تحف‌العقول است. یک سخن مفصّلی دارد امام علیه‌السلام به ابی‌جعفر محمدبن‌نعمان الاحوَل، مؤمن‌الطاق[12]، این‌هم از آن صاحبان سرّ نزدیک به امام صادق است. خیلی مفصّل است. از اول راجع‌به کتمان است؛ کتمان کن! کتمان کن! نگو!

احتمال اینکه مراد از کتمان، تحرکات سیاسی پیرامون ائمه برای آماده‌سازی قیام باشد

… ما یُنکِرونَ»[18]. می‌فرمایند: تحمل امر ما، یعنی تحمل امر ولایت، فقط به این نیست که ما را تصدیق کنید که امام هستیم و قبول کنید. این کافی نیست. یکی از ارکان و شرایط قبول ولایت ما، این است که آن را مستور بدارید و از غیر اهل، آن را کتمان کنید و مصون بدارید. این مسئلۀ قابل توجهی است...این چه مطلبی است که حضرت امر می‌کنند به کتمان آن؟ یکی از دو احتمال است، یا هر دوی این احتمالات. یک احتمال این است که مراد، آن تحرکات سیاسیِ حول‌وحوش ائمه بوده است،..که مردم را آماده می‌کردند در هر برهه‌ای از زمان برای قیام، برای اینکه به منصب امامت رونق ببخشند. روایات واضح و روشنی در این باب هست. و متأسفانه به این امر کمتر توجه شده است. انسان، تحرک سیاسی این بزرگواران، همه‌شان، از زمان امام سجاد علیه‌السلام تا زمان حضرت عسکری را مشاهده می‌کند. لکن به‌حسب اختلاف زمان‌ها و اختلاف شرایط، کیفیت کار تفاوت پیدا می‌کرده …

احتمال دوم مراد از کتمان: پوشاندن اسرار ولایت که فهم مردم عادی به آن نمی‌رسد

احتمال دیگر این است که ـ این دو احتمال باهم منافات ندارند، ممکن است هر دو مراد باشد ـ آن اسرار ولایت را، آن چیزهایی را که بیان آنها برای مردم عادی و معمولی قابل فهم نیست؛ بعضی از معجزات، بعضی از مقامات، بعضی از کرامات، اینها را اصحاب سرّ می‌دانستند، بزرگان صحابه می‌دانستند، اما همه نمی‌توانستند قبول کنند. فرض بفرمایید دربارۀ مقامات ائمه و علم این بزرگواران و تصرفات معنوی اینها، روایاتی هست؛ اینها را به افراد متعارف بگویند، نمی‌فهمند. وقتی نفهمیدند، منتهی می‌شود به انکار اینها. فقط هم به معارف ولایت نیست، در معارف توحیدی هم همین‌طور است...در ادامه می‌فرمایند: …

حرمت بیان برخی مسائل بر مسئولان به سبب شنیدن دشمن

… مِن عندی؛ هیچ کدامِ اینها درست نیست. من حرفم همانی است که دارم میگویم. آنچه را که بر طبق مصلحت کشور و مصلحت نظام نباید گفت، نمیگوئیم؛ نه اینکه خلافِ آن را بگوئیم، بعد بخواهیم در یک جلسه‌ی خصوصی، مثلاً فرض کنید آن خلاف‌گفته را تصحیح کنیم؛ نخیر، اینجور نیست. بله، بسیاری از مسائل هست که گفتنِ آن بر مسئولان کشور حرام است؛ نباید بگویند. ما اگر همه‌ی آن چیزهائی را که میدانیم، بگوئیم، فقط شما که نمیشنوید، آنهائی که دشمن شما هستند، آنها هم میشنوند. قطعاً این چیزی که در جلسه گفته شد، نیست؛ و بلاشک نباید برخی از مطالب را گفت. اما آنچه را که نباید گفت، نباید گفت؛ نه اینکه باید خلاف آن را گفت و در اذهان شوب ایجاد کرد؛ شائبه‌ای به وجود آورد. قبلاً این روشن باشد، معلوم باشد؛ حرف ما همانی است که از ما میشنوید؛ …

لزوم حفظ اسرار همسر نزد دیگران

… اینجاها و در مسائل اصلی زندگی اثرش ظاهر میشود. خود حجاب ممکن است چیزی به نظر نیاید. پس زن و شوهر از همین اول ازدواج که خدا یک محبتی هم در دلشان قرار داده، این محبت را نگه دارند و زیادش کنند. راهش هم این است که به هم باوفا و صادق باشند و همدیگر را حفظ کنند؛ مثل دو تا شریک واقعاً مصالح هم را رعایت و راز هم را حفظ کنند. زن راز شوهرش را پیش خاله و خواهر بیان نکند، مرد هم اسرار زنش را در باشگاه و مهمانی و... به رفیق هایش نگوید؛ حواستان جمع باشد، اسرار هم را محکم نگهدارید و حفظ کنید؛ ظاهر را هم حفظ کنید. با این، زندگی شیرین خواهد شد.