بهطور خلاصه این هشت سال را یا این ده سال را در یک محدودهی کلّیتر، باید سالهاى مبارزهی سختِ ظریفِ دیپلماسى جمهورى اسلامى به حساب آورد. این مبارزه از داخل وزارت خارجه و کارهاى تشکیلاتى این وزارت و تدوین کلّیّات و اصول سیاست خارجى که در آنجا انجام گرفته شروع میشده، و تا گزینش و پیدا کردن افرادى براى فرستادن به خطوط مقدّم این جبهه -که عمدتاً کشورهاى خارجى است- و تغذیهی آنها با تفکّرات و خطوط درست و هدایت پیدرپى نمایندگیها، و تا موضعگیریها، و تا [مسائل] سفارتخانههاى ما در سراسر عالم. و حقیقتاً مبارزهی دشوارى در این سالهاى سخت ما داشتیم؛ مبارزهاى که هنوز هم تمام نشده. این مبارزه فقط یک مبارزهی معمولى دیپلماسى نیست. دیپلماسى، یک جنگ است -شماها این را بخوبى میدانید و آن را لمس کردهاید- مثل جنگهاى نظامى، مثل برخوردهاى اقتصادى؛ تاکتیکها دارد، حملهها دارد، عقبنشینیها دارد، جابهجاشدنها دارد، فریبهاى جنگى دارد؛ یک جنگ است. همهی دیپلماتهاى دنیا مشغول جنگند. ارزش و تأثیر آن جنگ هم گاهى از جنگهاى نظامى کمتر نیست، بلکه در مواردى بیشتر هم هست؛ البتّه همیشه اینجور نیست. پس هر دیپلماتى در هر جاى دنیا که مشغول کار است، دارد میجنگد.دیپلماسی
نامهای دیگر: دیپلماسی انقلابی، دیپلماسی فعال
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
روابط و گفتوگوهای خارجی کشور و شیوههای پیشبرد آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در دیدار وزیر، مسئولان وزارت امور خارجه و رؤساى نمایندگیهاى جمهورى اسلامى ایران در خارج از کشور— ۱۳۶۸/۰۵/۳۱
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴۱۳۶۸۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
دوّم اینکه این میداندارى سیاسى و موضعگیریهاى وزارت خارجه در طول این چند سال، راه صحیح دیپلماسى انقلابى و اسلامى را ترسیم کرده؛ همین که همواره مورد تأیید امام هم قرار میگرفت و مورد تأیید مسئولین قرار میگرفت. یعنى اگر ما براى جامعهی انقلابى و اسلامى قائل به یک دیپلماسى انقلابى و اسلامى هستیم، به همین شکل است که جهتگیریهاى اسلامى در درجهی اوّل قرار بگیرد؛ نسبت به دشمن بههیچوجه از موضع ضعف و رعب برخورد نشود؛ عقل و منطق بر کلّ تصمیمگیریها حاکم باشد؛ در عین اینکه عاقلانه و منطقى حرکت میشود، در مقابل تهدیدهاى قدرتهاى بزرگ، برخوردها کاملاً شجاعانه و گستاخانه باشد؛ این خطّ درست دیپلماسى است.براى خیلیها قابل جمع نیست که چطور یک تشکیلاتى، هم میخواهد با منطق و با حساب و دقّت عمل بکند، هم انقلابى باشد؛ گویى بعضى بین انقلابیگرى و برخورد منطقى یک منافاتى قائل هستند؛ نه، ما مشاهده میکنیم که اینها میتواند با هم جمع بشود. انقلابیگرى به این نیست که ما آنجایى که نباید پرخاش کنیم، بیخودى پرخاش کنیم؛ انقلابیگرى به آن است که ما مواضع اسلامى و انقلابى را قاطعانه، بدون رودربایستى، بدون مرعوب شدن، بدون خام شدن در مقابل برخى از چهرههاى امیدبخش کاذب، حفظ کنیم. وقتى ما توانستیم مواضع انقلابى و اسلامى را -آن خطّ روشن را- دقیقاً حفظ بکنیم و مرعوب قدرتها نشویم و رودربایستى با کسى نداشته باشیم و فریب نخوریم، این همان ممشاى[2] انقلابى و اسلامى است؛ و همین درست است. این خوشبختانه در طول این هشت سال بِمرور رو به سمت تکامل بوده و محفوظ مانده. و لذا امام بزرگوارمان (رضوان الله تعالى علیه)، آن شخصیّت حکیمِ والاى دوراندیشِ نافذالبصیره -که واقعاً بصیرت نافذ و دقیقى داشتند- با رضایت از وزارت خارجه و خطّ کلّى دیپلماسىِ ما از ما جدا شدند و دنیا را ترک کردند؛ راضى بودند، اظهار رضایت میکردند. بارها ما این را از ایشان شنیده بودیم و احساس میکردیم.من یک جمله هم اینجا یادداشت کردم به مناسبت بیانات آقای رئیس جمهور که گفتند ما آقای وزیر خارجه را نمیبینیم، چون اغلب در سفرند. خوب، این تحرک فراوان خارجی و رفت و آمدها و اینها انصافاً خیلی جای تشکر هم دارد؛ منتها یک نکتهای در اینجا وجود دارد و آن این است که دیپلماسی فقط تحرک و رفتن و نشستن و ملاقات کردن نیست؛ اینها کالبد دیپلماسی است، اینها آن جسم دیپلماسی است - که البته خیلی هم مهم است - جسم، یک روحی دارد؛ این را بایستی در دستگاه دیپلماسی تقویت کرد. البته آقایان انصافاً دارند زحمت میکشند؛ نباید ناسپاسی کرد از زحماتی که دارند میکشند؛ لیکن خواستم در این خصوص تذکر بدهم. فرض کنید ما یک اجلاسی داریم، یک جلسهای داریم؛ خوب، توی این جلسه چی در میآید؟ یک جاهائی خیلی خوب است؛ مثل همین اجلاس ان.پی.تی که در نیویورک برگزار شد؛ خوب، جزو کارهای جالب و برجستهای بود که انجام گرفت؛ یا بعضی از کارهای دیگری که من در جریان قرار میگیرم - بعضی از ملاقاتها، بعضی از مذاکرهها، بعضی از نشستها - انسان وقتی محتواهایش را نگاه میکند، میبیند محتواهای خوبی است، یعنی پیداست که کار انجام گرفته؛ لیکن بعضیها هم احتیاج دارد به تأمل، احتیاج دارد به دقت و بررسی.شاهدها (۴ پاراگراف)
دیپلماسی جنگی با تاکتیک، حمله و عقبنشینی همانند جنگ نظامی
… آنها با تفکّرات و خطوط درست و هدایت پیدرپى نمایندگیها، و تا موضعگیریها، و تا [مسائل] سفارتخانههاى ما در سراسر عالم. و حقیقتاً مبارزهی دشوارى در این سالهاى سخت ما داشتیم؛ مبارزهاى که هنوز هم تمام نشده. این مبارزه فقط یک مبارزهی معمولى دیپلماسى نیست. دیپلماسى، یک جنگ است -شماها این را بخوبى میدانید و آن را لمس کردهاید- مثل جنگهاى نظامى، مثل برخوردهاى اقتصادى؛ تاکتیکها دارد، حملهها دارد، عقبنشینیها دارد، جابهجاشدنها دارد، فریبهاى جنگى دارد؛ یک جنگ است. همهی دیپلماتهاى دنیا مشغول جنگند. ارزش و تأثیر آن جنگ هم گاهى از جنگهاى نظامى کمتر نیست، بلکه در مواردى بیشتر هم هست؛ البتّه همیشه اینجور نیست. پس هر دیپلماتى در هر جاى دنیا که مشغول کار است، دارد میجنگد.اولویت جهتگیری اسلامی، نداشتن موضع ضعف و حاکمیت عقل و منطق
دوّم اینکه این میداندارى سیاسى و موضعگیریهاى وزارت خارجه در طول این چند سال، راه صحیح دیپلماسى انقلابى و اسلامى را ترسیم کرده؛ همین که همواره مورد تأیید امام هم قرار میگرفت و مورد تأیید مسئولین قرار میگرفت. یعنى اگر ما براى جامعهی انقلابى و اسلامى قائل به یک دیپلماسى انقلابى و اسلامى هستیم، به همین شکل است که جهتگیریهاى اسلامى در درجهی اوّل قرار بگیرد؛ نسبت به دشمن بههیچوجه از موضع ضعف و رعب برخورد نشود؛ عقل و منطق بر کلّ تصمیمگیریها حاکم باشد؛ در عین اینکه عاقلانه و منطقى حرکت میشود، در مقابل تهدیدهاى قدرتهاى بزرگ، برخوردها کاملاً شجاعانه و گستاخانه باشد؛ این خطّ درست دیپلماسى است.براى خیلیها قابل جمع نیست که چطور یک تشکیلاتى، هم میخواهد با منطق و با حساب و دقّت عمل بکند، هم انقلابى باشد؛ گویى بعضى بین انقلابیگرى و برخورد منطقى یک منافاتى قائل هستند؛ نه، ما مشاهده میکنیم که اینها میتواند با هم جمع بشود. …جنگ مضاعف دیپلماسی ایران به سبب تمرکز دشمنان اسلام بر آن
… دو دولت هستیم، با همدیگر یک مناسباتى و ارتباطاتى -در یک حدّى که هر دو قبول داشته باشیم- خواهیم داشت؛ امّا میبینیم همین هم با انواع وسایلش، در مواقع حسّاس، آن ضربهی خودش را میزند. وقتى نگاه میکنیم، میبینیم مسئله برمیگردد به اسلام؛ یا مستقیم یا غیرمستقیم. هر کسى، هر قدرتى، هر تشکیلاتى که با این جمهورى اسلامى و با مبناى اسلامِ آن به نحوى مخالفت داشت، این مخالفتها را روى دیپلماسى ما متمرکز کرد. شما ببینید چقدر کار دیپلماسى در یک چنین شرایطى دشوار میشود؟دیگر دیپلماسى ما یک حرکت معمولى نیست. مثل این است که فرض بفرمایید در یک طرفِ جبههی جنگ، پاى رزمندهاى را هم با زنجیرهایى ببندند یا زمین را زیر پاى او گِل کنند که حرکت و جابهجایى برایش مشکل باشد، و او بخواهد همان جنگ معمولى را که همه میکنند بکند. یعنى درحقیقت جنگ دیپلماسى ما یک جنگ مضاعف است. شما آقایانى که در کشورهاى مختلف هستید، [اگر] یک نگاه سطحى بیندازید به برخوردهایى که با شما شده -برخورد رسانهها، برخورد رسانههاى آن کشور، برخورد رسانههاى جهانى، برخورد دیپلماتهاى آن کشور و دیپلماتهاى دیگرى که آنجا هستند- بخوبى درمییابید و میبینید یک …استحکام ارتباطات خارجی بر مبنای تفکر و اعتقاد اسلامی
… محفوظ است. «نه شرقى، نه غربى» یعنى سیاست ما تابع هیچ رکنى نخواهد شد؛ نه شرق و نه غرب. و این جزو اصول ما است، جزو مبانى ما است؛ هیچ شکّى هم در این نیست؛ تغییرپذیر هم نیست. این اصلاً سیاست نیست؛ این مبنا است، این پایهی نظام است، و منافاتى هم با ارتباط ندارد. آقایان در این جهت حرکت بکنید: ارتباطات را مستحکم کنید بر مبناى تفکّر اسلامى و اعتقاد اسلامى و راه اسلامى.امیدواریم که خداوند به شماها توفیق بدهد و این راه را بر شما هموار کند و برادران زحمتکش و خدمتگزار ما را در وزارت خارجه و همهی شماها را در اطراف و اکناف جهان -که دارید این سیاستها را عملى میکنید و پیش میبرید- توفیق بدهد و تأیید کند تا بتوانید انشاءالله این خدمت بزرگ را به اسلام و مسلمین ادامه بدهید.