بهطور خلاصه این هشت سال را یا این ده سال را در یک محدودهی کلّیتر، باید سالهاى مبارزهی سختِ ظریفِ دیپلماسى جمهورى اسلامى به حساب آورد. این مبارزه از داخل وزارت خارجه و کارهاى تشکیلاتى این وزارت و تدوین کلّیّات و اصول سیاست خارجى که در آنجا انجام گرفته شروع میشده، و تا گزینش و پیدا کردن افرادى براى فرستادن به خطوط مقدّم این جبهه -که عمدتاً کشورهاى خارجى است- و تغذیهی آنها با تفکّرات و خطوط درست و هدایت پیدرپى نمایندگیها، و تا موضعگیریها، و تا [مسائل] سفارتخانههاى ما در سراسر عالم. و حقیقتاً مبارزهی دشوارى در این سالهاى سخت ما داشتیم؛ مبارزهاى که هنوز هم تمام نشده. این مبارزه فقط یک مبارزهی معمولى دیپلماسى نیست. دیپلماسى، یک جنگ است -شماها این را بخوبى میدانید و آن را لمس کردهاید- مثل جنگهاى نظامى، مثل برخوردهاى اقتصادى؛ تاکتیکها دارد، حملهها دارد، عقبنشینیها دارد، جابهجاشدنها دارد، فریبهاى جنگى دارد؛ یک جنگ است. همهی دیپلماتهاى دنیا مشغول جنگند. ارزش و تأثیر آن جنگ هم گاهى از جنگهاى نظامى کمتر نیست، بلکه در مواردى بیشتر هم هست؛ البتّه همیشه اینجور نیست. پس هر دیپلماتى در هر جاى دنیا که مشغول کار است، دارد میجنگد.دیپلماسی
نامهای دیگر: دیپلماسی انقلابی، دیپلماسی فعال
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
روابط و گفتوگوهای خارجی کشور و شیوههای پیشبرد آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در دیدار وزیر، مسئولان وزارت امور خارجه و رؤساى نمایندگیهاى جمهورى اسلامى ایران در خارج از کشور— ۱۳۶۸/۰۵/۳۱
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴۱۳۶۸۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
دوّم اینکه این میداندارى سیاسى و موضعگیریهاى وزارت خارجه در طول این چند سال، راه صحیح دیپلماسى انقلابى و اسلامى را ترسیم کرده؛ همین که همواره مورد تأیید امام هم قرار میگرفت و مورد تأیید مسئولین قرار میگرفت. یعنى اگر ما براى جامعهی انقلابى و اسلامى قائل به یک دیپلماسى انقلابى و اسلامى هستیم، به همین شکل است که جهتگیریهاى اسلامى در درجهی اوّل قرار بگیرد؛ نسبت به دشمن بههیچوجه از موضع ضعف و رعب برخورد نشود؛ عقل و منطق بر کلّ تصمیمگیریها حاکم باشد؛ در عین اینکه عاقلانه و منطقى حرکت میشود، در مقابل تهدیدهاى قدرتهاى بزرگ، برخوردها کاملاً شجاعانه و گستاخانه باشد؛ این خطّ درست دیپلماسى است.براى خیلیها قابل جمع نیست که چطور یک تشکیلاتى، هم میخواهد با منطق و با حساب و دقّت عمل بکند، هم انقلابى باشد؛ گویى بعضى بین انقلابیگرى و برخورد منطقى یک منافاتى قائل هستند؛ نه، ما مشاهده میکنیم که اینها میتواند با هم جمع بشود. انقلابیگرى به این نیست که ما آنجایى که نباید پرخاش کنیم، بیخودى پرخاش کنیم؛ انقلابیگرى به آن است که ما مواضع اسلامى و انقلابى را قاطعانه، بدون رودربایستى، بدون مرعوب شدن، بدون خام شدن در مقابل برخى از چهرههاى امیدبخش کاذب، حفظ کنیم. وقتى ما توانستیم مواضع انقلابى و اسلامى را -آن خطّ روشن را- دقیقاً حفظ بکنیم و مرعوب قدرتها نشویم و رودربایستى با کسى نداشته باشیم و فریب نخوریم، این همان ممشاى[2] انقلابى و اسلامى است؛ و همین درست است. این خوشبختانه در طول این هشت سال بِمرور رو به سمت تکامل بوده و محفوظ مانده. و لذا امام بزرگوارمان (رضوان الله تعالى علیه)، آن شخصیّت حکیمِ والاى دوراندیشِ نافذالبصیره -که واقعاً بصیرت نافذ و دقیقى داشتند- با رضایت از وزارت خارجه و خطّ کلّى دیپلماسىِ ما از ما جدا شدند و دنیا را ترک کردند؛ راضى بودند، اظهار رضایت میکردند. بارها ما این را از ایشان شنیده بودیم و احساس میکردیم.من یک جمله هم اینجا یادداشت کردم به مناسبت بیانات آقای رئیس جمهور که گفتند ما آقای وزیر خارجه را نمیبینیم، چون اغلب در سفرند. خوب، این تحرک فراوان خارجی و رفت و آمدها و اینها انصافاً خیلی جای تشکر هم دارد؛ منتها یک نکتهای در اینجا وجود دارد و آن این است که دیپلماسی فقط تحرک و رفتن و نشستن و ملاقات کردن نیست؛ اینها کالبد دیپلماسی است، اینها آن جسم دیپلماسی است - که البته خیلی هم مهم است - جسم، یک روحی دارد؛ این را بایستی در دستگاه دیپلماسی تقویت کرد. البته آقایان انصافاً دارند زحمت میکشند؛ نباید ناسپاسی کرد از زحماتی که دارند میکشند؛ لیکن خواستم در این خصوص تذکر بدهم. فرض کنید ما یک اجلاسی داریم، یک جلسهای داریم؛ خوب، توی این جلسه چی در میآید؟ یک جاهائی خیلی خوب است؛ مثل همین اجلاس ان.پی.تی که در نیویورک برگزار شد؛ خوب، جزو کارهای جالب و برجستهای بود که انجام گرفت؛ یا بعضی از کارهای دیگری که من در جریان قرار میگیرم - بعضی از ملاقاتها، بعضی از مذاکرهها، بعضی از نشستها - انسان وقتی محتواهایش را نگاه میکند، میبیند محتواهای خوبی است، یعنی پیداست که کار انجام گرفته؛ لیکن بعضیها هم احتیاج دارد به تأمل، احتیاج دارد به دقت و بررسی.شاهدها (۴۲ پاراگراف)
پختهتر و کاربلدتر شدن دستگاه دیپلماسی نسبت به اوائل انقلاب
… پای بفشریم. از جناب آقای دکتر صالحی هم تشکر میکنم؛ مطالب خوبی را بیان کردند. آنچه که ایشان به عنوان عملکردها و آرزوها بیان کردند، کاملاً درست است و چشمانتظاریم که انشاءالله آن آرزوها تحقق پیدا کند؛ و این محتاج تلاشِ همراه با اخلاص و توکل به خدای متعال است. البته امروز دستگاه دیپلماسی ما بدون شک از اوائل انقلاب پختهتر و کاربلدتر و آمادهتر است.عرصهٔ دیپلماسی عرصهٔ هماوردی ناشی از اصطکاک منافع کشورهاست
… چیزهائی را برای ما تأمین میکند؛ اما بیش از این لازم است: انس با معارف اسلامی لازم است، انس با دعا لازم است، انس با قرآن لازم است. کاری که شما دارید میکنید، یک کار متعارف معمولی نیست. شما در یک جبههای دارید پیکار میکنید که با جبههی دیپلماسی دنیا متفاوت است. عرصهی دیپلماسی، همهجا عرصهی هماوردی و مقابله است؛ چون منافع کشورها، منافع ملتها با یکدیگر اصطکاک پیدا میکند، تصادم پیدا میکند؛ این تصادمها در موارد زیادی خودش را در میدان دیپلماسی نشان میدهد؛ لذا همه جا این درگیری و هماوردی وجود دارد. لیکن مسئلهی شما فراتر از این است. شما نمایندهی یک نظام الهی و معنوی هستید. این نظام اگر هیچ کاری هم با هیچیک از قدرتها و دولتهای مستکبر دنیا نداشته …چالش فراتر از دیپلماسی متعارف برای نمایندگان نظام اسلامی
… سایهی این شعارها انجام گرفته. امروز ما در صنعت هستهایمان، یا در صنعت نانو، یا در این صنایع حساسِ پیشرفتهی مدرن، وقتی با مدیران و سردمداران اینها مواجه میشویم، افتخار میکنند به این که ما بسیجی هستیم و بسیجی عمل میکنیم. نظام جمهوری اسلامی یک چنین نظامی است. بنابراین طبیعی است که شما یک چالش فوقالعادهای دارید؛ چالشی فراتر از چالشهای متعارف دیپلماسی که در عرصهی دیپلماسی معمول است و همه جا هست. این موضع، احتیاج دارد به قوّت قلبی، به عزم راسخی که جز با توکل به خدای متعال و اعتماد به قدرت الهی به دست نمیآید.عرصهٔ دیپلماسی عرصهٔ مبارزه و لزوم قوت با ارتباط مستحکم با خدا
دستگاه دیپلماسی مهم است. عرصهی دیپلماسی، عرصهی مبارزه است؛ در این مبارزه باید قوی باشید. اگر میخواهید قوی باشید، ارتباط با خدا را مستحکم کنید؛ هم خودتان، هم خانوادهتان. خانواده را مهم بشمرید؛ چه خانوادهی بزرگ دیپلماسی، چه خانوادهی شخصی خودتان. گاهی اوقات یک رخنهی کوچک در درون خانواده، ما را تغییر میدهد. امیرالمؤمنین فرمود: زبیر با ما بود، از ما اهلبیت بود. واقعاً هم همین جور بود. میدانید بعد از …لزوم استوار کردن دیپلماسی بر تبیین حرف نوی جمهوری اسلامی
… دو تا باید با هم توأم بشوند و حرکتها و جوامع را شکل بدهند. این حرف ماست. ارزشهای معنوی و ارزشهای الهی، همراه با ارادهی مردم؛ نه تحمیل بر مردم. این حرف جدید جمهوری اسلامی است، که از خود کلمهی «جمهوری اسلامی» هم برمیآید. ما، هم جمهوری هستم، هم اسلامی هستیم. این را بایستی تبیین کرد؛ و شما برای این کار میدان دارید، میتوانید حرکت کنید.قرار دادن تحرکهای دیپلماتیک در جهت صحیح و با محتوای کامل
در کار دیپلماسی، این تحرکها را بایستی در یک جهت صحیح و با یک محتوای کامل قرار داد. همهی کارهای دیپلماتیک باید در وزارت خارجه متمرکز شود؛ یعنی باید اینها از طرف وزارت خارجه هدایت شود. و در مذاکره اقتصادی با کشورها هم، به نظر ما آن بخشی که در وزارت خارجه مسئولیت مسائل اقتصادی را دارد، محل تمرکز این رفت و آمدها و تحرکات است.لزوم مراقبت از دشمن حتی در لبخندهای دیپلماسی و روابط بینالملل
… شد. اگر این ایمانی که در درون هست، ایمان راسخ به خدا باشد -مثل اینکه در مورد مؤمنین هست، در مورد شما هست- آنوقت هیچ چیزی نمیتواند انسان را در هیچ میدانی دچار هزیمت کند؛ شما باید از این مرزها حراست کنید. البته دشمن -همانطور که گفتم- هیچوقت غافل نیست. در بهترین حالات، با مسائل جهانی، با روابط بینالمللی، در مواجهه با شیرینترین لبخندهای دیپلماسی، در مبادله گرمترین درودها و سلامهایی که مسؤولان و رؤسای سیاسی دنیا به یکدیگر تحویل میدهند، در هر کدام از آنها باید مراقب دشمنی باشند؛ چون عالم دیپلماسی و روابط بینالملل و مسائل جهانی، عالم صفا و صداقت که نیست. دشمن، همان عنصری است که میخواهد یک ملت و یک کشور را از ابزارهای اقتدارش تهیدست کند. ابزارهای اقتدار و عزّت کنونی ملت ما چیست؟ ایمان، عزم راسخ الهی، کار برای خدا، احساس سربازی دین خدا. اینهاست که ملت ما را عزیز کرده است؛ اینهاست که انسانهای پولادین بهوجود …پیچیدگی دیپلماسی پس از رحلت امام به سبب سیاست خباثتآلود دشمن
چرا عرض میکنیم مسئل دیپلماسى ما امروز سخت است و پیچیده است؟ براى اینکه از بعد از رحلت حضرت امام یک سیاستِ زیرکان پیچیدهاى به وجود آمد در دنیاىِ مربوط به ما ــ نمیخواهم حالا بگویم هم دنیا وقتشان صرف این کار میشود؛ نه ــ [امّا] در آن بخش سیاستگذارى و فعّالیّت دنیایى مربوط به ما یک اید خیلى زیرکانه و البتّه خباثتآلودى پیدا شد که از آن روزهاى اوّل تقریباً شروع کردند و از صحنههاى گوناگون هم این سیاست را تعقیب کردند و هنوز هم دارند تعقیب میکنند و آن، این است که تصمیم گرفتند در اعمال و رفتار و گفتار و منش جمهورى اسلامى چیزى پیدا کنند یا چیزى به آن نسبت بدهند، که در آن، تخطئه دوران امام باشد. خیلى چیز مهمّى است که کارى کنند که دوران ده یازده سال نورانى حیات و حضور مبارک امام ــ که ملّتهاى دنیا به آن دوران دل بستند، ما در آن دوران حیات پیدا کردیم، کشور در آن دوران به اوج عزّت اسلامى خود رسید و هرچه در آن دوران دستگاههاى سیاسى و تبلیغاتى دشمن تلاش …پرهیز از شائبهٔ اتهام انقلابزدایی با توکل، ایمان و پایبندی به موازین
… چه حتّى فرهنگى. خب، آن نوک پیکان حرکت دیپلماسى، نمایند وزارت خارجه است؛ بقیّه در کنار او وارد میشوند و باید بشوند؛ این از طرفى، و از طرفى هم آن تهمت از سوى دشمنان آگاه و بعضى از دوستان ناآگاه ــ که حالا قسمت دوّم آن خیلى اهمّیّتى ندارد ــ وجود دارد. باید جورى عمل نشود که حتّى شائب آن تهمت ناحق و آن سخن دروغ و غلط به وجود بیاید. این خیلى کار ظریفى است، خیلى قدرت میخواهد. به قولِ [معروف]: دوصد من استخوان باید که صد من اینجور بارى را بردارد؛[2] این به عهد وزارت خارجه است؛ و این جز با توکّل، با قدرت ایمانى، با پایبندى شدید به موازین دینى و انقلابى و مراقبت کامل از رفتار و کردار و حرف زدن، و جز با حاضر و ناظر دانستن خدا در هم حالات و استمداد از او در کنار بهکارگیرى هوشمندىها و هوشیارىها امکانپذیر نیست؛ این کار، کار شما است. حالا ببینید این کار در این روزگار چقدر کار سخت و سنگینى است.نفی برداشت حکمت به معنای ترک حرف، تماس و فعالیت
… جهانى است، نباید راه داد. همهچیز سنجیده؛ هرچه به دهن آدم آمد، نباید بگوید. باید ملاحظه کنیم که این سخن، آیا با موازین منطق و خرد منطبق است یا منطبق نیست؛ اگر نیست، کنترل کنیم. حکیمانه باید برخورد کرد؛ فقط [هم] در حرف زدن نیست؛ در معاشرتها، در برخوردها. البتّه حکمت به معناى نگفتن نیست. بعضى میگویند خب پس حالا که حرف نسنجیده نباید زد، پس چرا حرف باید زد ــ گویى که هیچ کارِ غیر نسنجیده نمیشود کرد ــ نه، اگر گفتیم باید ما حکیمانه کار کنیم، معناى آن، این نیست که پس کار نکنیم، تماس نگیریم، حرکت نکنیم، حرف نزنیم، نبادا غیر حکیمانه دربیاید؛ نه، خب وزارت خارجه یک دستگاه انسانىِ عظیمى است ــ همینطور که آقاى دکتر ولایتى اشاره کردند و کاملاً درست است ــ واقعاً یک دستگاه پُرذخیرهاى است از لحاظ نیروى انسانى؛ انسانهاى خوب، انسانهاى انقلابى، مسلمان، اکثراً یا عموماً بچّههاى انقلاب، جوانهاى انقلابى …استحکام ارتباطات خارجی بر مبنای تفکر و اعتقاد اسلامی
… محفوظ است. «نه شرقى، نه غربى» یعنى سیاست ما تابع هیچ رکنى نخواهد شد؛ نه شرق و نه غرب. و این جزو اصول ما است، جزو مبانى ما است؛ هیچ شکّى هم در این نیست؛ تغییرپذیر هم نیست. این اصلاً سیاست نیست؛ این مبنا است، این پایهی نظام است، و منافاتى هم با ارتباط ندارد. آقایان در این جهت حرکت بکنید: ارتباطات را مستحکم کنید بر مبناى تفکّر اسلامى و اعتقاد اسلامى و راه اسلامى.امیدواریم که خداوند به شماها توفیق بدهد و این راه را بر شما هموار کند و برادران زحمتکش و خدمتگزار ما را در وزارت خارجه و همهی شماها را در اطراف و اکناف جهان -که دارید این سیاستها را عملى میکنید و پیش میبرید- توفیق بدهد و تأیید کند تا بتوانید انشاءالله این خدمت بزرگ را به اسلام و مسلمین ادامه بدهید.تلاشهای دیپلماسی خسروشاهی در واتیکان و قاهره در دوران جمهوری اسلامی
… به آثار قلمی ایشان تسلیت عرض میکنم. ایشان عنصری خستگیناپذیر در تبلیغ معارف اسلامی بهوسیلهی نگارش مقالات و ترجمهها و کتابهای متعدد در مدت ۶۰ سال از زندگی خویش بودند و انگیزه و همتی کمنظیر در تلاش برای تقریب مذاهب اسلامی و اتحاد مسلمین به کار میبردند. تلاشهای دیپلماسی در دوران جمهوری اسلامی در واتیکان و قاهره نیز بخش دیگری از مجاهدت این رفیق دیرین اینجانب بود. از خداوند متعال رحمت و مغفرت و حشر با اجداد طاهرین را برای ایشان مسألت میکنم.