در مورد قضیهی اصل جنگ: اولاً این جنگ، یک جنگ دفاعی بود. جنگ دفاعی با جنگ تهاجمی دو فرق عمده در معنا و مضمون دارد؛ یک فرق این است که جنگ تهاجمی، حاکی از خوی تجاوزطلبی است؛ اما جنگ دفاعی اینطور نیست. دوم اینکه جنگ تدافعی و دفاعی، محل بروز غیرت و تعصب و وفاداری عمیق انسانها به آرمانهایی است که به آنها پایبند است؛ حالا یا این آرمانها وطن است یا بالاتر از آن؛ یعنی دین و عقیده و اسلام. در جنگ تهاجمی، این مطرح نیست. فرض کنید امریکا که به عراق حمله میکند، سرباز امریکایی نمیتواند ادعا کند که این کار را دارد برای عشق به وطن خود میکند؛ عراق به وطن او چه ربطی دارد؟! در خدمت اهداف دیگری است. اما اگر عراقی در داخل کشور خود، در مقابل این حمله و این هجوم نظامی و حضور نظامی ایستادگی کرد، معنای این ایستادگی، دفاع از وطن، دفاع از هویت ملی و دفاع از ارزشهایی است که این به آن پایبند است. جنگ دفاعی و جنگ هجومی، این دو تفاوت را دارد.دفاع مقدسرویداد
نامهای دیگر: جنگ هشتساله، دفاع هشتساله
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دفاع هشتسالهٔ ایران در برابر حملهٔ رژیم بعث عراق.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در هشتمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد— ۱۳۶۵/۰۶/۱۴
سیر زمانی
از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴۱۳۶۵۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
هویّت دفاع مقدّس این است: دشمنیِ دشمنانِ قدرتمندِ جهانی این جنگ را به وجود آورد و عظمت و فداکاری جوانان ما این جنگ را به نفع ما تمام کرد. آنها با آن نیّت جنگ را شروع کردند که انقلاب اسلامی را بکلّی از بین ببرند، اینها با این روحیه وارد میدان شدند و کاری کردند که انقلاب اسلامی روزبهروز قویتر و ریشهدارتر شد و نظام جمهوری اسلامی قویتر شد؛ این هویّت دفاع مقدّس است. این هویّت را باید حفظ کرد، این را باید پاسداری کرد. کار شما، حرکت راهیان نور از سراسر کشور، این چند میلیون نفری که از پیر و جوان هر سال حرکت میکنند و به این سمت میروند، در واقع یکی از جلوههای پاسداری از آن دوران نورانی و از این حقیقت نورانی است، یعنی حقیقت دفاع مقدّس.شاهدها (۱۵ پاراگراف)
استفادهٔ حداکثری از تجربهٔ جنگ در دورههای نظامی و زنده نگه داشتن آن
… را در میدان عمل مىآزماید یا اساساً در میدان عمل مىآموزد؛ میدان عمل یک چیز فوقالعاده است و شما این را داشتهاید. ممکن است افرادى از شما جنگ را ندیده باشند و نیازموده باشند امّا ارتش جمهورى اسلامى سرشار از تجربههاى میدان جنگ است؛ کدام دانش بالاتر از این؟ من بارها گفتهام، باز هم تکرار میکنم: از تجربهى جنگ در دورههاى نظامى حدّاکثر استفاده بشود؛ هم به منظور استفادهى از جنبهى علمى وقایع جنگ ــ که البتّه مهم است ــ و هم به منظور زنده نگه داشتن آن روزهاى پُرافتخار. باید آن ساعات دشوارى را که شما در آن سختترین لحظات عمر را تجربه کردهاید و آزمودهاید از یاد نرود؛ مگر شوخى است که جنگ هشتسالهاى را یک ملّتى با نیروهاى مسلّحش با اینهمه افتخار، با اینهمه سرافرازى بگذراند؟ چه کسى در این جنگ به ما کمک کرد؟ و چه کسى در این جنگ به دشمن ما کمک نکرد؟ مگر این چیز کمى است؟لزوم اشارهٔ همهٔ جلوههای ارتش و سپاه به روزهای پرافتخار جنگ
و من بجد معتقدم که در ارتش و سپاه، همهى پدیدههایى که چشم را به خود جلب میکند، به نحوى انگشت اشارهاى به آن روزهاى پُرافتخار داشته باشد؛ حتّى همین سرودهایى که در این مجالس خوانده میشود و نواخته میشود ــ که البتّه بسیار خوب و مورد سپاس است ــ [باید] به جاى تعریف یک شخص، بپردازند به تعریف آن انبوه انسانهایى که ساعات پُرافتخارى را گذراندند و این کشور را، این جامعه را، این تاریخ را، دستگاه رهبرى را، دستگاه ادارهکنندهى کشور را در دنیا سربلند کردند. بنده در دوران جنگ مسافرتهاى متعدّدى به سراسر دنیا کردهام و دیدهام تأثیر فداکارىهاى شما را در عظمت ایران، در خلق یک نماى پُرافتخار براى کشور ایران، براى ملّت ایران، در تصویر صحیحى از این انقلاب باعظمت و شکوهمند و در آبرو بخشیدن به اسلام که همه میدانستند …جنگ با همهٔ مصیبتهایش از نفحات ارزشمند الهی
… ــ بر حسب آنچه معتاد[4] ما مردم عادّى است ــ با مادّیّات داشته است، و بر پایهى افکار الهى و معنوى، این را در ایران اسلامى مشاهده کنید، ببینید این چه نفحهى عظیمى از سوى پروردگار بود. خود وجود آن مرد و سخنان او، یکى از نفحات بود که آن یکى از دست ما گرفته شد. یکى دیگر از نفحات بسیار ارزشمند الهى و از آن دریچههاى بهشتى که باز شد به روى ما، همین جنگ پُرمصیبت و پُردردسر بود. کسى خیال نکند ما از جنگ خوشمان مىآید؛ کسى خیال نکند ما خوشحالیم که هشت سال جنگ داشتیم؛ نه، جنگ مصیبت بود، بلا بود، سختى بود، امّا:دوران جنگ اوج افتخارات ملت و قدرشناسینشدن کافی از آن
خیلى خوش آمدید؛ انشاءالله که خداوند به شماها توفیق بدهد و این هدف بزرگ، این مقصود پاک و پاکیزه را به بهترین وجهى بتوانید به سامان و ترتیب لازم خودش برسانید. بله، بنده هم با جناب آقاى مهندس چمران همعقیده هستم در اینکه این دوران جنگ، اوج افتخارات ملّت ما است؛ حقیقتاً اینجور است. من وقتى نگاه میکنم مىبینم با اینکه واقعاً خیلى براى جنگ تلاش میشود، کار میشود، قدردانى میشود امّا از ته دل معتقدم که مردم ما و خود ماها هنوز قدرشناسى لازم را براى این دوران هشتسالهى دفاع مقدّس ــ حدّاقل هشت سال ــ نکردیم و نمیکنیم؛ من این را دارم برأىالعین میبینم.دفاع ملت از یک آرمان و حقیقت مقدس نه نزاع بر سر سرزمین
… نه، ما این قدردانى را نکردیم؛ در حالى که جنگهاى آلمان و فرانسه کجا،جنگ ایتالیا و فرانسه کجا، جنگ عراق و ایران کجا؟ اصلاً دو مقوله است، دو حقیقت است، یک جور دیگر است. اینجا مسئله این نبود که یک کشورى میخواهد به یک کشور دیگرى حمله کند، و چهار شهر آن را بگیرد؛ قضیّه، قضیّهى برخورد با آرمانهاى یک ملّت بود. یک ملّتى به خاطر یک حقیقتى مورد تهاجم قرار گرفت؛ ما یک حقیقتى را قبول کردیم، مورد تهاجم دنیا قرار گرفتیم، این بىعقل[8] را هم پیش کردند، انداختند سرِ ما که بیا اینجا را به هم بزن؛ به این نیّت بوده و ملّت ما از یک آرمان دفاع کردند، از یک حقیقت مقدّس دفاع کردند، دلیلش هم این است؛ آن کسى در رأس این جنگ بود که از همهى مردم کشور ما، معنوىتر و الهىتر و خدایىتر و محبوبتر بود؛ بحث این نبود که فرمانده فرض کنید که یک آدم معمولى است، یا یک نظامى است؛ نه، عارفترین فرد کشور ما، فرمانده این جنگ بوده و فرماندهى هم میکرده؛ دیگر شما [برتر] از …جنگ پرورشگاه سرداران بزرگ از میان مردم عادی و رشد استعدادها
… که چند نکتهى خوب در این بود. مثلاً این نکته، خیلى نکتهى خوبى بود که در گزارش جنگى بیان میشود که در این جنگ ما، بچّهها رفتند، بچّههاى سادهاى که هیچ نمیدانستند اصلاً تیر و تفنگ چیست؛ [به عنوان] سرداران برجسته آمدند بیرون. ببینید، این خیلى چیز مهمّى است؛ جنگ به عنوان یک پرورشگاه سرداران بزرگ، آن هم نه از میان سربازان و نظامیان بلکه از میان مردم عادّى؛ یعنى رشد استعدادها؛ این را در جنگ میشود نشان داد.دفاع هشتساله، ماجرایی عبرتانگیز و آشکارکنندهٔ اصالتهای ملت
خیلى خوش آمدید برادران عزیز و جوانان زبده و برگزیدهى ملّت بزرگ ایران. این ایّام آخر شهریور و اوّل مهر یادآور یک ماجراى عبرتانگیزى است براى ملّت ما که در خلال آن، اصالتهاى زیادى آشکار میشود و اینها در تاریخ خواهد ماند؛ علاوهى بر اینکه در دفتر کرامالکاتبین و در علم واسع الهى و در دیوان اجر و مزد و پاداش پروردگار هم ثبت و ضبط است. و آن حادثه عبارت است از دفاع هشتسالهى جانانهى ملّت ایران که شما برادران در این دفاع و در این حماسهى بزرگ نقش بسیار برجسته و تعیینکنندهاى را داشتهاید. البتّه همهى نیروهاى مسلّح ــ از ارتش و دیگران ــ هر کدام نقشى داشتند که خداى متعال انشاءالله به آنها اجر و پاداش عنایت خواهد فرمود، ولیکن سپاه با حضور خود و فداکارى صادقانهى خود که مصداق این آیهى شریفه است که «صَدَقوا ما عاهَدُوا اللهَ عَلَیه»[2] یک …برهم زدن معادلات حسابگران دنیا با ورود نیروی عظیم مردمی
به گمان بنده آنچه مربوط به تاریخچهى بسیج است، یک چیزى است که هرگز در تاریخ کشور بزرگ پُرحادثهى ما فراموش نخواهد شد. یعنى در یک جنگ چندساله نمیشود گفت هشتساله، چون قبل از این هشت سال هم نیروى مردمى بسیج در میدان بود، بعد از آن هم تا امروز بوده است و در یک جنگ طولانى، یک نیروى عظیم مردمى وارد میدان شده است و همهى معادلات را به زیان حسابگران سیاسى و نظامى دنیا بر هم زده است؛ و این نیرو همان نیروى بسیج است. خب، نیروهاى مسلّح ما اعمّ از سپاه یا ارتش خیلى زحمت کشیدهاند و خدمات بزرگى را انجام دادهاند امّا اگر حضور مردمى نبود، اگر نیروهاى بسیج نبودند که از خانهها و مدرسهها و کارخانهها و ادارات و شهرها و روستاها، و از سنین مختلف و …ناگفته ماندن عظمت حضور مردم و لزوم ثبت آن در کتاب و آثار هنری
حالا این تاریخچهى چندینساله، چه آنچه در میدان جنگ نظامى اتّفاق افتاده است یا آنچه در صحنههاى دیگر [اتّفاق افتاده است] مثل همین صحنههاى تظاهراتهاى مختلف و حضورهاى عظیم مردم در همهى صحنههاى گوناگون اینها واقعاً تا امروز که ما داریم با هم صحبت میکنیم، به گمان من به رشتهى تحریر و گزارش کشیده نشده است؛ یعنى خیلى کتاب باید نوشت، خیلى تصویر و نقّاشى و عکّاسى و فیلم و نمایش و داستان و بقیّهى نشانههاى آثار هنرى باید به کار بیفتد تا بتواند عظمت این حضور مردم و تأثیر آن را براى آن کسى که به چشم خودش ندیده است نشان بدهد. حالا من و شما که به چشم خودمان دیدهایم [ولى] حتّى ما هم وقتى که یک گزارشى از جایى که در آنجا نبودیم به ما میدهند، مىبینیم بسیارى از نکات از دید ما [هم] پنهان بوده است. وقتى یک حرکتى در جبهه با دشمن بنا است انجام بگیرد، شما مىبینید آن کسانى که باید سلاح به …لزوم فراموش نکردن روزهای پرمحنت تهاجم و خیانت دشمنان
… و ستارگان درخشان تاریخ امروز و فرداى ما است لیکن حق آن است که ملّت بزرگ، همهى روزها و سراسر تاریخ خود را مدیون و مرهون جوانمردانى است که با حضور فداکارانهى خود در صف دفاع از میهن عزیز، انقلاب بزرگ خود را پیروز و ملّت کهن خود را سربلند و روسفید کردند. مردم ما باید آن روزهاى پُرمحنتى را که کشور اسلامى مورد تهاجم دشمنان قرار داشت و در بیرون و درون مرزها، در لباسها و زیر نامهاى گوناگون، به ملّت و کشور ما جفا و دشمنى و خیانت میشد، هرگز از یاد نبرند. فداکارى شهیدان و گذشت خانوادهها و حضور رزمندگان ما بود که ابرهاى تیرهى آن روزگار دشوار را از افق زندگى این ملّت زدود و به نام خداى بزرگ و یارى ولىّاللهالاعظم (ارواحنا فداه) و با رهبرى امام راحل بزرگوار، کشور را نجات داد. همیشه و در همهى تجربههاى دشوار …سستعنصری کسانی که بیعذر در سرنوشت دشوار ملت سهیم نشدند
… و برگشتند و چقدر شهید شدند. آن کسانى که در این هشت سال، دامنشان هم به دریاى جنگ و خطر تر نشد، آدمهاى سستعنصرى هستند. البتّه بعضىها نمیتوانند و قادر نیستند؛ آن بحث دیگرى است. بعضىها را نظام جمهورى اسلامى نمیگذارد به میدان جنگ بروند و آنها را نگه میدارد؛ بودند کسانى که ما در هنگام جنگ به آنها میگفتیم نروید میدان جنگ، چون با شما در پشت جبهه کار دیگرى داریم. امّا آن کسى که عذرى ندارد، مشکلى ندارد و در سرنوشت دشوار ملّت خود، خود را سهیم نمیکند، آدم سستعنصرى است. در نقطهى مقابل، آن کسانى که در طول این هشت سال در میدان نبرد رفتند یا عزیزان خود را فرستادند مثل همین مادرها و همسرها ــ مادران رزمندگان و همسران رزمندگان و بعضى از پدران رزمندگان که خودشان نمیتوانستند به جبهه بروند امّا عزیزانشان را به میدان جنگ فرستادند ــ …بیسابقه بودن انقلاب، جنگ و ایستادگی ملت با تقدیم شهیدان و اسیران در تاریخ اسلام
برادران و خواهران! یک ماجراى عظیمى واقع شد و آن، همین انقلاب بزرگ بود و این جنگ و این حوادث و تهاجم دشمن و ایستادگى جانانهى ملّت دلاور ما و تقدیم اینهمه شهید و جانباز و دادن دهها هزار اسیر و مفقود. یک حادثهى بزرگى بود که در تاریخ اسلام بىسابقه بود. بنده وقتى مطالعه میکنم و مقایسه میکنم، میبینم که غیر از شهداى کربلا ــ شهداى کربلا یک حساب دیگرى دارند، ماجراى آنها یک ماجراى مخصوص به خودشان است، هیچکس شبیه آنها نیست ــ همهى شهداى صدر اسلام، در جنگهاى گوناگون پیغمبر و امیرالمؤمنین و امام مجتبىٰ (علیهم …زنده کردن جنگ در خاطرهها و بازآفرینی فضای جنگ
… [هم] این است که کار ادامه پیدا بکند؛ من این نکته را میخواستم عرض بکنم. آن روزى که ما از این آقایان خواهش میکردیم و من اصرار میکردم که این «روایت فتح» ادامه پیدا بکند، درست نمیدانستم که چه جورى میتواند ادامه پیدا کند؛ بعد که برنامهها اجرا شد، دیدیم همین است؛ یعنى زنده کردن جنگ در خاطرهها؛ آن خاطرهها را یکىیکى از زبانها بیرون کشیدن و اینها را به تصویر کشیدن و فضا را دوباره آفریدن؛ آن فضاى جنگ را دوباره بازآفرینى کردن؛ این کارى بود که ایشان داشت میکرد و هر چه هم پیش میرفت، بهتر میشد؛ یعنى پختهتر میشد، چون یک کار نشدهاى بود. غیر از این بود که بروند در جنگ با رزمنده حرف بزنند؛ آن کار خیلى آسانتر بود؛ این کارِ حالا، هنرىتر و دشوارتر و محتاج تلاش فکرى و هنرى بیشترى بود. خب، …کوتاه شدن دست دشمن متجاوز به برکت فداکاری رزمندگان و شهیدان
… حاکم همراه بودند هم امنیّت نداشتند، کجا؟ حکومت اسلام است، حکومت حق است، فضاى قرآنى است، فضاى نماز است، اَلَّذینَ اِن مَکَّنّهُم فِی الاَرضِ اَقامُوا الصَّلوةَ وَءاتَوُا الزَّکوة(۱۹) است، فضاى دین است؛ این فضا آنجایى است که امتحان دوران رخاء براى ملّت ما هست. یک روزى همین تهران در ماه رمضان موشکباران بود و شما روز و شب توى خانهى خودتان از دست دشمن متجاوز امنیّت نداشتید؛ امروز آن دشمن به برکت فداکارى جوانهاى این ملّت رزمندگان، شهیدان، جانبازان، آزادگان محکوم شده است به کوتهدستى و سر جاى خود نشستن؛ امنیّت به شما رسید، امّا لحظهى امتحان است؛ مراقب باشید. اى مؤمنینى که در سختترین شرایط سوار کشتى نوح شدید، مواظب باشید از امتحان سربلند بیرون بیایید؛ راهش هم این است که تقوا در خودتان ذخیره کنید. تقوا هم یعنى همین که مواظب رفتار خودتان باشید که خلاف امر خدا …ارائهٔ آمار روشن عملیات، پیروزیها و دروغهای اثباتشدهٔ دشمن
… اینجور کارهایى باید انجام بگیرد. ناگهان هفتهى جنگ سینماها پُر بشود از فیلمهاى پُرمشترى، که در جشنوارهها فرض کنید که جایزه برده باشد، معروف شده باشد، و امثال اینها، بعد ناگهان بیاید در پردهى سینماها ظاهر بشود. اینجور کارها واقعاً کار اساسى و حسابى است. یا یک آمار خیلى خوبِ روشنِ همهکسفهمى از چیزهاى خوب ــ آمار کشتهها و زخمىها و مانند اینها را هزار بار دادهاند و چیز خیلى دلنشینى هم نیست ــ آمار عملیّات، آمار پیروزىها، آمار ضربههایى که به دشمن خورده، آمار حرفهاى خلافى که بعد دروغش ثابت شده علیه ما و گفته شده [بدهید]؛ یک چیزهایى که مردم را خوشحال میکند.