در مورد قضیهی اصل جنگ: اولاً این جنگ، یک جنگ دفاعی بود. جنگ دفاعی با جنگ تهاجمی دو فرق عمده در معنا و مضمون دارد؛ یک فرق این است که جنگ تهاجمی، حاکی از خوی تجاوزطلبی است؛ اما جنگ دفاعی اینطور نیست. دوم اینکه جنگ تدافعی و دفاعی، محل بروز غیرت و تعصب و وفاداری عمیق انسانها به آرمانهایی است که به آنها پایبند است؛ حالا یا این آرمانها وطن است یا بالاتر از آن؛ یعنی دین و عقیده و اسلام. در جنگ تهاجمی، این مطرح نیست. فرض کنید امریکا که به عراق حمله میکند، سرباز امریکایی نمیتواند ادعا کند که این کار را دارد برای عشق به وطن خود میکند؛ عراق به وطن او چه ربطی دارد؟! در خدمت اهداف دیگری است. اما اگر عراقی در داخل کشور خود، در مقابل این حمله و این هجوم نظامی و حضور نظامی ایستادگی کرد، معنای این ایستادگی، دفاع از وطن، دفاع از هویت ملی و دفاع از ارزشهایی است که این به آن پایبند است. جنگ دفاعی و جنگ هجومی، این دو تفاوت را دارد.دفاع مقدسرویداد
نامهای دیگر: جنگ هشتساله، دفاع هشتساله
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دفاع هشتسالهٔ ایران در برابر حملهٔ رژیم بعث عراق.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در هشتمین اجلاس سران جنبش عدم تعهد— ۱۳۶۵/۰۶/۱۴
سیر زمانی
از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴۱۳۶۵۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۸همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
هویّت دفاع مقدّس این است: دشمنیِ دشمنانِ قدرتمندِ جهانی این جنگ را به وجود آورد و عظمت و فداکاری جوانان ما این جنگ را به نفع ما تمام کرد. آنها با آن نیّت جنگ را شروع کردند که انقلاب اسلامی را بکلّی از بین ببرند، اینها با این روحیه وارد میدان شدند و کاری کردند که انقلاب اسلامی روزبهروز قویتر و ریشهدارتر شد و نظام جمهوری اسلامی قویتر شد؛ این هویّت دفاع مقدّس است. این هویّت را باید حفظ کرد، این را باید پاسداری کرد. کار شما، حرکت راهیان نور از سراسر کشور، این چند میلیون نفری که از پیر و جوان هر سال حرکت میکنند و به این سمت میروند، در واقع یکی از جلوههای پاسداری از آن دوران نورانی و از این حقیقت نورانی است، یعنی حقیقت دفاع مقدّس.شاهدها (۲۵ پاراگراف)
لزوم درسگرفتن از تجربههای هشت سال جنگ برای جبران کمبودها و جلوگیری از خسارتهای مشابه
ما در طول این هشت سالى که گذشت، باید تجربههاى زیادى گرفته باشیم و دیده باشیم: آن چیزهایى که نداشتیم، باید فراهم بکنیم؛ آن چیزهایى که داشتیم و خوب نگه نداشتیم، باید یاد بگیریم نگه داریم؛ آن چیزهایى که داشتیم و خوب از آنها استفاده نکردیم، باید یاد بگیریم خوب استفاده کنیم؛ آن چیزهایى که در هنگام ضرورت نفهمیدیم وجود آنها لازم است و خسارتى از این ناحیه بر ما وارد شد، باید جلوى خسارتهاى مشابه را بگیریم. این صفحهی جنگ -صفحهی هشت سال تجربه- پیش روى ما گشوده است؛ نگاه کنید، ببینید، یک بازنگرى بکنید؛ ثُمَّ ارجِعِ البَصَرَ کَرَّتَین؛[6] دوباره نگاه کنید، ببینید میدان جنگ چه خبر بود؛ چهجورى میتوانست بشود و چرا آنجورى نشد؟ به خودمان برگردیم، خودمان را ملامت …روحیهٔ مادران و همسران از مهمترین عوامل روانه شدن رزمندگان به جبهه
… است؛ هرچه تلاش کنند، هرچه زحمت بکشند، هرچه به سمت خدا پیش بروند، همان اندازه رشد و تکامل پیدا خواهند کرد. راه علم هم جلوى هر دو باز است؛ راه حضور سیاسى هم باز است.ما در انقلاب مشاهده کردیم، نقش خانمها اگر از مردها بیشتر نبود، کمتر نبود. در جنگ هم همینجور؛ اگر زنها حماسهی جنگ را نمیسرودند، اگر زنها در میان خانهها جنگ را بهعنوان یک ارزش تلقّى نمیکردند، مردها اراده و انگیزهی رفتن به میدان جنگ را پیدا نمیکردند. دهها عامل دست به دست هم میدهد تا خیل عظیم بسیجى را به سمت جبهه روانه میکند. یکى از مهمترین این عاملها روحیهی مادرها و همسرها است، روحیهی زنها است. بنده با خانوادههاى عزیز و معظّم شهدا گاهى دیدار دارم؛ شاید بتوانم ادّعا کنم تاکنون اتّفاق نیفتاده که روحیهی مادر را در این خانوادهها شکسته ببینم. البتّه خانوادهها یک جور نیستند، یک جور فکر نمیکنند؛ بعضى قویترند، بعضى ضعیفند؛ بعضى با آن روشنى، مطلب را درک …ماندگاری روزهای جبهه در علم الهی و تاریخ ملت و نعمت بودن آن
… روز، ۳٠٠٠ روز- سازندهی یک عمر تاریخ یک ملّت است؛ این را بدانید. در هر کدام از این صدها و هزارها روز، اگر شما در جبهه نبودید، و اگر کسانى مثل شما در آن سنگرها نبودند، بدانید که امروز از اسلام و نظام اسلامى و اسم امام و یاد امام، هیچ خبرى در این مملکت نبود. هیچ کس خیال نکند که این ساعتها و این روزها هدر رفته، هیچ کس خیال نکند که این ساعتها و این روزها تمام شده و فراموش شده؛ نه، هر یک از این ساعات که آن روزها را به وجود آوردند، الان در علم الهى و در منشور کرامالکاتبین و در حافظهی تاریخ این ملّت موجودند.این عمرى که شما در جبهه صرف کردید، این ماهها و سالها و روزهاى زرّین، هر کدام از اینها حقیقتاً یک برکت و نعمتى از طرف پروردگار هستند براى این ملّت. خیلى خوب کردید، خیلى بجا کردید، وظیفهی بزرگى را انجام دادید و انجام این وظیفه نعمت بزرگى از سوى خدا بر شما بود. خوشا به حال شما که موفّق شدید وظیفهتان را انجام بدهید و بدا به حال کسانى که این وظیفه را نشناختند و از آن سر باز زدند و آن را به بازیچه گرفتند.ثبات نظام، ابهت جهانی و پیشرفت کشور حاصل تلاشهای دوران جنگ
بهصورت فشرده و اجمالى، اگر شما میبینید نظام مستقرّى هست، اگر میبینید حرکت بهنگام و بسامانى هست، اگر میبینید آیندهی روشن و امیدبخشى است، اگر میبینید ابّهت جهانیاى هست، اگر میبینید کشورى هست که در جهت آبادى و عمران و استقلال و سیادت روزافزون دارد حرکت میکند، آنچه امروز وجود دارد فشردهشده و متراکمشدهی همان هزاران کارى است که شماها در طول زمان انجام دادید؛ محصول یا مجموعهی آن، شده این؛ هر کدام از آنها نبود، این نبود. اگر نبود تلاش آن شب شما که تا صبح زحمت کشیدید تا نیروها را در سنگرها مستقر کنید یا از آب عبور بدهید یا دشمن را دُور بزنید یا در مراکز کمین مستقر بشوید یا آمادگیها و یا نقشه را به وجود بیاورید، امروز این نبود. پس آن تلاش شما در این وضع موجود ما مستقر است؛ تا …حماسهٔ استقامت ملت ایران بهعنوان درسی ماندگار در تاریخ
… و به راه انداخت. این جنگ که با شعارهاى قومى و با هدف تجزیهی ایران و به امید فتح سهروزهی تهران و سقوط نظام اسلامى آغاز شد، خرابیهایى در دو کشور و در منطقه به بار آورد که کمنظیر بود و جنایتهایى در دفتر تاریخ به ثبت رساند که تاکنون نظیر آن مشاهده نشده بود. ملّت رشید ایران به دفع تجاوز برخاست و با دفاع مقدّس از کیان اسلام و میهن اسلامى، سیلى محکمى بر دشمن نواخت و با سلاح و صلاح و در سایهی رهبرى ولىّ خدا، آنچنان حماسهی استقامت و رشادت مظلومانه و سرسختانهاى سرود که در تاریخ بهمثابهی[6] درس بزرگى باقى خواهد ماند و صراط مستقیم مبارزان و آزادیخواهان را ترسیم خواهد کرد. عنایت خدا در نصرت مظلومان و غلبهی لشکریانش، بر همه ظاهر شد و این مرحله از توطئهی دشمن ناکام ماند و ذلیل و شکستخورده و نادم و خسارتدیده، با پروندهاى مالامال از جنایت به تغییر حیله پرداخت.درخواست ثبت جزئیات دوران دفاع مقدس بهعنوان گنجینهای الهامبخش برای آیندگان
… سلاحهاى ابرقدرتها در برابر ارادهی پولادین آنان خنثى گردیده است- بهآسانى نمیتوان در هیچ گزارشى ترسیم کرد؛ مگر آنکه همهی کسانى که توانایى نگارش و سرایش، ترسیم و تجسیم[7] دارند، دیدهها و یافتههاى خود و دیگران را هنرمندانه به نظم و نثر و تصویر درآورند. در اینجا از همهی نگارندگان حوادث جنگ و همهی کسانى که توان انجام وظیفه در این مهم را دارند، درخواست میکنم از ثبت و ضبط جزئیّات این دوران غفلت نکنند و این گنجینهی تمامنشدنى را براى آیندگان به ودیعه بگذارند. این دوره، دورهی ذخیرهی نیروى محرّکهی تاریخ و الهامبخش امم است. وعدهی ظهور قومى را که «اَذِلَّةٍ عَلَی المُؤمِنینَ اَعِزَّةٍ عَلَی الکـّْفِرینَ یُجّْهِدونَ فی سَبیلِ اللهِ وَلایَخافونَ لَومَةَ لاّْئـِم»[8] باشند، در سیماى پارسایان شب و شیران روز میتوان مشاهده کرد که در این دوران، معرکهی جنگى نابرابر را میداندار بودند و …لزوم حفظ آثار جنگ و تشکیل موزهٔ جنگ در برنامهٔ دولت و نیروهای نظامی
۶) همانگونه که امام عزیز فرمودند، حفظ آثار جنگ در بعضى از شهرها و مناطق جنگى در شمار وظایف مهمّ کنونى است. این کار و بازسازى یادگارهاى دوران مقاومتِ پیروز و تشکیل موزهی جنگ باید در برنامههاى دولت و سازمانهاى نظامى قرار گیرد.پیروزی ملت ایران و شکست رژیم عراق در جنگ به داوری منصفان
… و برنامهریزى میکرد- وانمود کنند که ملّت ایران در مواجههی با کید جهانىِ استکبار شکست خورد. این بیعقلهاى همسایهی ما در عراق هم باورشان آمد؛ آنها هم در تبلیغات خودشان مدام تکرار کردند، مدام گفتند که ما پیروز شدیم! سعى کردند چهرهی فاتح به خودشان بدهند؛ ولى حقیقت را همهی آدمهاى منصف و سالم دنیا فهمیدند: آن کسى که در این جنگ پیروز شد، ملّت ایران بود؛ آن کسى که در این جنگ شکست خورد، رژیم عراق بود.معنای پیروزی: ایستادگی بیتکیه بر دیگران و دفع دشمن
… ملّت ایران را نسبت به انقلاب و نسبت به اسلام بدبین کنند، همهی دنیا شاهدند و میبینند روزبهروز ایمان این ملّت، اخلاص این ملّت، آمادگى و حضور این ملّت، رشد و آگاهى و پایبندى این ملّت نسبت به اسلام و انقلاب، بیشتر [شده] است.این شکست بزرگى بود براى دشمن؛ و ملّت ایران که با اتّکال[3] به خدا و با ایثار و فداکارى ایستاد و مانع شد از اینکه دشمن به هدفهاى شوم خود برسد، پیروز است. و پیروزى یعنى همین؛ این بزرگترین پیروزى است که انسان بتواند بدون تکیهی به دیگران بِایستد و دشمن را دفع کند؛ و این بحمدالله براى ملّت ایران پیش آمد.عوامل پیروزی در جنگ: اتحاد، اتکا به خدا، عدم اتکا به دیگران و فداکاری
ما در آستانهی هفتهی جنگ تحمیلى قرار داریم. این روزها که در پیش است -که به یاد سالهاى جنگ و آن همه امتحان و ابتلاء ملّت ایران، شما بر پا میدارید- باید دائماً این فکر را براى ملّت ایران تجدید کند که در جنگ تحمیلى، پیروزى ما و موفّقیّت ملّت ما به برکت اتّحاد، یکپارچگى، اتّکاء به خدا، عدم اتّکاء به دیگران و آمادگى براى فداکارى، براى ملّت ما پیش آمد. این خصوصیّات را ملّت ایران براى خودشان باید حفظ کنند تا اگر فکر تجاوز در ذهن کسى و متجاوزى هم وجود دارد، بکلّى از ذهنهاى دشمنان و متجاوزان رفع بشود.البتّه ما بعد از آنکه قطعنامهی ۵۹۸ را قبول کردیم، پابندیمان نسبت به موادّ این قطعنامه تاکنون باقى است و باقى …درک روشن مردم از وظیفهٔ دفاع در برابر تجاوز دشمن
[بهعنوان] مثال، در قضیّهی جنگ، مردم خوب فهمیدند چهکار دارند میکنند. هر کسى به صحنه نگاه میکرد، مطلب دستش میآمد. یک جنگى را دشمنان اسلام بر انقلاب تحمیل کردند؛ ریختند به مرزهاى ما، ویران کردند، آتش زدند، مردم غیرنظامى را در بیابانها اسیر گرفتند، فجایع آفریدند، شهرهاى ما را گرفتند؛ هر کسى با ذهن سالم وقتى نگاه کند، خواهد فهمید که اینجا وظیفه عبارت است از دفاع کردن و این دشمن را بر سر جاى خود نشاندن. چه کسى بود که با ذهن صحیح و سالم و بیغرض و بیمرض، به قضیّه نگاه کند و این را نفهمد؟ خب، معلوم است که اگر یک ملّتى از خودش دفاع نکند، لایق زندگى کردن نیست؛ لایق مستقل ماندن نیست؛ حتّى لایق ترحّم نیست. مردم ما خوب فهمیدند که باید بدون اعتماد و اتّکاء به …نیروی الهی عامل بازداشتن دشمن از تجاوز به میهن اسلامی
یک نکتهی اساسى وجود دارد که اگرچه همهی ملّت ایران آن را به رأیالعین[2] دیدهاند، امّا شما مردم خوزستان و همچنین شهرهایى که در مجاورت مرزها قرار داشتید، این نکته را واضحتر مشاهده کردهاید؛ و آن این است که آن قدرت و نیرویى که توانست دشمنان را از تعرّض و تجاوز به میهن اسلامى مانع بشود، یک نیروى الهى بود؛ در این هیچ شکّى نباید کرد. البتّه نیروى الهى هم در اسبابْ تجلّى میکند، بهوسیلهی انسانها تحقّق پیدا میکند؛ امّا فرق است بین انسانى و انسانى؛ فرق است بین لشکرى و لشکرى. آن مجموعهاى که مورد تأیید الهى است، جور دیگرى عمل میکند، حرکت میکند و احساس دیگرى دارد.در طول هشت سال جنگ، بارها مشاهده شد که نیروى دشمن با نیروى ما نابرابر بود. دشمن فقط عراق نبود؛ عراق یک …نمایش بیباکی ایران در برابر اتحاد شرق و غرب در دوران جنگ
بعضی از کشورهای دیگر تعجّب هم میکنند که چطور ممکن است یک دولتی، یک کشوری باشد که از قدرتهای مسلّط عالم نترسد، ملاحظه نکند! ولی بحمدالله وجود دارد؛ این یک نمونهای است که امروز در دنیا هست. آن روزی هم که در دوران جنگ و قبل از جنگ، شرق و غرب علیه ما با یکدیگر دست به دست هم داده بودند و متّفق بودند و همهی دنیا تقریباً علیه ما در یک صف نظامی قرار داشتند، آن روز هم ما نشان دادیم به دنیا که از هیچ کسی باکی نداریم و قوی هستیم. این مال جمهوری اسلامی است؛ مخصوص این کشور است. و ملّتهای دیگر دنیا هم این را میفهمند.حضور مردم در جبهه با روح اعتماد و دفاع از نظام و تمامیت کشور
این حسّ اعتمادی که مردم نسبت به مسئولین دارند، بسیار چیز باارزشی است و تبلیغات دشمن سعی میکند این حسّ اعتماد را از مردم بگیرد. درحالیکه این حسّ اعتماد در طول دوران بعد از انقلاب و حتّی پیش از پیروزی انقلاب، برای ملّت ما و انقلاب ما کارساز بود. با همین روح اعتماد بود که مردم حرکت کردند، تجاوز دشمن را دفع کردند، مملکت را نجات دادند. وقتی به آنها گفته شد که دشمن قصد دارد با تهاجم نظامی، نظام جمهوری اسلامی را منهدم بکند و از بین ببرد، مردم قبول کردند، به میدان جنگ رفتند، از موجودیّت جمهوری اسلامی و از تمامیّت کشور دفاع کردند و با گذشت زمان روشن شد که قضیّه چه بوده. همه فهمیدند که قصد دشمن از سازماندهی این حمله و تهاجم نظامی همین بود که نظام جمهوری اسلامی را از بین ببرد. مسئله یک مسئلهی مرزی نبود؛ مسئله یک مسئلهی اختلاف دو همسایه نبود.قدردانی از اقشار و نیروهایی که جبههٔ اسلام را یاری کردند
… خارج ساخت. در فتنهها نلغزیدید و از توطئهها بر خود نلرزیدید و صبر و مقاومت در بلا و حقطلبى و اطاعت از امر خدا را در هر حال از خود نشان دادید و امید است که خداى مقتدر به فضل و عنایت خود، شما را تا رسیدن به قلل مرتفع اهداف خود یارى کند؛ انّه ولىّ النّعم. فَلَهُ الحَمدُ مِن مُقتَدِرٍ لایُغلَبُ وَ ذى اَناةٍ لایَعجَل.[22] اینجانب با حمد بیپایان خداوند، از همهی اقشار مختلف مردم رشید و عزیز ایران اسلامى، غیورمردان بسیجى، ارتش پیروز اسلام، سپاه پاسداران افتخارآفرین، امدادگران، جهادگران، نیروهاى پزشکى و درمانى و خدماتى و همهی اقشار مختلف که جبههی اسلام را در برابر کفر تقویت و یارى کردند، صمیمانه تشکّر میکنم. و نیز با طلب علوّ درجات براى شهیدان عزیز، از خانوادههاى معظّم و گرانمایهی شهیدان و از جانبازان عزیز -این شهداى زنده- از آسیبدیدگان جنگ، مهاجرین مظلوم، اسرا و مفقودین و خانوادههاى مکرّم آنان و نیز آحاد ملّت شریف ایران تقدیر و تشکّر میکنم و تذکّراتى چند …بهرهگیری از گنجینهٔ تجارب نظامی برای آمادگی بیشتر
… آمادگیهاى آموزشى و تشکیلاتى. سپاه و ارتش، هر یک در چهارچوب مأموریّت ویژهاى که براى آنان وجود دارد، باید به تقویت آموزشى و استحکام سازماندهى خود و نیز آماده نگه داشتن ابزار و تجهیزات جنگى سرگرم باشند و کمترین سستى و فتورى در این وظیفهی بزرگ حاصل نشود. اکنون گنجینهی ذیقیمتى از تجارب نظامى در اختیار شما است که باید براى ایجاد آمادگیهاى بیشتر، مورد استفاده قرار گیرد. البتّه همهی عزیزان باید توجّه کنند که اگرچه مأموریّت ارتش و سپاه در درازمدّت با یکدیگر متفاوت است، امّا امروز وظیفهی قطعى همه، ترمیم و تحکیم خطوط دفاعى در مرزها است و هر یک از دو سازمان و هر یگانى از یگانهاى رزمى آنان باید فریضهی حضور قوى و مقتدرانه در …رفع خطر بزرگ توطئهٔ شیاطین از کشور بهوسیلهٔ مجاهدت رزمندگان
در سالگرد شروع جنگ تحمیلى، یاد شهیدان عالیمقام را گرامى میدارم و به رزمندگان عزیز درود میفرستم و به جانبازان و اسراى فداکار و شجاع، عرض ارادت کرده، براى خانوادههاى بااخلاص و پُرگذشت همهی این عزیزان، پاداش وافر الهى را مسئلت مینمایم. خدا را سپاس میگویم که با الطاف بیکران خود، به مجاهدت شما عزیزان برکت بخشید و خطر بزرگى را که با توطئهی شیاطین، به کشور و ملّت بقیّةالله (ارواحنا فداه) متوجّه شده بود، بهوسیلهی شما برطرف ساخت.مشارکت همهٔ قشرهای مردم بهویژه محرومان در جنگ
… میدهد. [اگر] شما نگاه کنید به جمعیّت عظیم مردم ایران، خواهید دید که از اوّلِ انقلاب تا امروز در همهی مسائل، تقریباً عامّهی مردم درست فکر کردند، درست تشخیص دادند، راه را خوب شناختند، شبهه و وسوسه و خدشهی در راه مستقیم در آنها به وجود نیامد یا زودگذر بود. لذا مثلاً در جنگ، عموم مردم -از شهرها و روستاها، قشرهاى مختلف، زنها، خانوادههاى گوناگون؛ مخصوصاً قشرهاى مستضعف و محروم، روستاییان، عشایر، کارگران کارخانهها و دیگران- هرچه در وسع و توانشان بود، براى جنگ انجام دادند. خب، این بدین معنا است که عامّهی مردم و متن جامعه، مصلحت انقلاب را تشخیص میدهند و درک میکنند.پایداری ملت در هشت سال جنگ بیکمک و بیقرض
… که پشتوانهی ارزى فراوانى داشت، امروز هفتاد هشتاد میلیارد دلار قرض دارد و یکى از مقروضترین کشورهاى دنیا است و بین مقروضها، تقریباً در ردیف اوّل و دوّم و بالاهاى لیست قرار میگیرد- درسى شد براى همه.آن که در این قضایا میتواند خودش را نگه دارد، ما هستیم. ما هشت سال همین جنگ را داشتیم، آن کمکها را هم نداشتیم، مقروض هم نشدیم؛ بهخاطر اینکه ملّت ما زنده است، بیدار است، مسلمان است، فداکار است، ایثارگر است، به حقّ خود واقف است، به حقّ خود علاقهمند است، در صحنه است، متّحد است. خب، این کارهایى است که دشمن میتواند در حقّ ما بکند. تنها راه ما براى دفاع از اسلام و انقلاب، ایستادگى و مقاومت است. و این ایستادگى برکات زیادى دارد براى آینده و حال این ملّت. مشکلات را همین مقاومت و ایستادگى شما انشاءالله یکى پس از دیگرى برطرف خواهد کرد. …جنگ نعمتی بزرگ برای صفا یافتن و آشکار شدن جوهر سپاهیان
… حرکت کردیم، متوقّف نشدیم، نیمهکاره او را رها نکردیم، سخن او را با همهی وجودمان باور کردیم. ما یعنى همهی ملّت ایران -نه به معناى قشر خاصّى یا کس خاصّى- همهی کسانى که امام را پذیرفتند و به دنبال او راه افتادند. و بحمدالله شماها امتحان سخت و بزرگى دادید. این جنگ حقیقتاً براى شما نعمتى بسیار بزرگ بود؛ شماها را باصفا کرد، جوهرهاى شما را آشکار کرد. اگر جنگ نبود معلوم نبود که ماها چه باشیم و چگونه باشیم.اهدای پول قلک دانشآموزان برای جنگ و تأثر عمیق امام از آن
گاهى در مقابل کارهایى که به نظر مردمْ معمولى میآید، آن روح بزرگ، آن کوه ستبر[5] تکان میخورد و میلرزید. در نماز جمعهی تهران،[6] بچّه مدرسهایها جمع شدند و قلّکهایشان را شکستند -چند هزار یا چند صد قلّک، یادم نیست- پولهایش را دادند، گفتند این براى جنگ. من فردا یا پس فرداى آن خدمت امام بودم؛ ایشان با یک حالتى، با یک احساسى که براى من قابل تصویر نیست، درحالیکه آن چشم خدابیناش از اشک پُر شده بود، به من فرمود دیدى کار این بچّهها را، دیدى! اینقدر این کار به نظرش عظیم آمده بود! درست هم هست؛ او خوب میفهمید، او درست تشخیص میداد؛ او از همهی انسانهایى که ما دیدهایم و شنیدهایم -غیر از انبیا و اولیا و ائمّه (علیهم السّلام)- یکسروگردن بالاتر بود. هیچ کس از اشخاص بزرگى که ما در تاریخ حالاتشان را خواندهایم یا در زمان خودمان آنها را …گذراندن هشت سال جنگ با تکیه به خود و بدون مقروض شدن به دولتهای دیگر
… و ایمان و انگیزهی قوىّ مردم هم اعتماد و اطمینان داریم. و این را باید حفظ کنید. نگذارید در این انگیزهها و ایمانها اندک سستى و اختلال به وجود بیاید. دشمن خیلى کار میکند براى اینکه با بزرگ جلوه دادن مشکلات، ایمان مردم و حرارت مردم و انگیزهی مردم را کم کند. البتّه معلوم است و طبیعى است، ملّتى که ده سال است انقلاب کرده و در طول این ده سال، دائم دشمنها با او درگیرى داشتهاند، یک مقدارى مشکلات [برایش] به وجود میآید: ملّتى که هشت سال جنگ داشته و در طول این هشت سال، با تلاش خود و حُسن تدبیرى که انجام شده، خودش را در مقابل دولتهاى دیگر مقروض نکرده. به کشورى که جنگ دارد، اگر دیگران کمک مادّى نکنند، از پا میافتد و فلج میشود. ما به خودمان تکیه کردیم، بحمدالله جنگ را گذراندیم، مقروض هم نشدیم.نقش بارز و تعیینکنندهٔ کارگران در جبهههای جنگ
… در میان این عزیزان بسیجى در جبهههاى جنگ، خیلى اوقات بودهام؛ وقتى سؤال میکنیم شما چه کسى هستید؟ از کجا آمدهاید؟ شغلتان چیست؟ میبینیم این یک زحمتکشِ کارگر است که یا در یک کارخانهاى کار میکند، یا کارگر یک دکّانى است، یا در یک روستایى کار میکند؛ کارگر است. از اوّلِ جنگ هم، آنوقتى که واقعاً جبههها غریب بود -غیر از این سالهاى دوّم و سوّم و آن هجوم عظیم مردم در جبههی جنگ- وقتى هزار نفر، دو هزار نفر به جبهه میآمدند، انسان احساس میکرد که امداد بزرگى رسید؛ اینقدر تعیینکننده بود. [البتّه] از قشرهاى مختلف بودند؛ لکن عمدتاً از همین طبقهی زحمتکش و کارگران. گاهى کارگرى با چند سر عائله، با داشتن خانواده، همه را ریخته بود پشت سرش، آمده بود آنجا؛ این [نقش کارگران بود] در جنگ؛ در راهپیماییها، در تظاهرات، در کنار قشرهاى دیگر [هم] انسان احساس میکند حقیقتاً حضور آن قشرى که بهعنوان قشر زحمتکش در جامعه شناخته شدهاند …حضور روحانیون در جبهه و شهادت آنان
… داشته باشند و دارند که براى تداوم انقلاب هم، حضور روحانیّون ضرورى است و فعّال بودن روحانیّون، شرط لاینفکّ بقاى انقلاب و استقلال کشور و نظام جمهورى اسلامى است. روحانیّون باید باشند؛ آن هم با فعّالیّت، با دلسوزى، با از خود دانستن انقلاب و جانانه دفاع کردن؛ همچنان که در این چند سال نشان دادند: آن در صحنهی نظامى و جبهه و شهداى روحانیّت و جوانهاى تفنگبهدوش و آرپیجیبهدوش و لباسبسیجپوشیده و بهخونخودغلتیده، آن در صحنهی سیاسى، آن در صحنهی تبلیغاتى، آن در صحنهی تربیت نیروها در حوزههاى علمیّه و بخصوص در حوزهی مبارکهی قم؛ در این چندساله بودهاند، در آینده هم باید باشند؛ با حجم بیشتر، با کیفیّت بالاتر، با دلسوزى چند برابر. این یک دید و نگاه است که هم مردم متوجّه این حقیقت هستند و باید باشند، و هم روحانیّون.یک نگاه دیگر این است که روحانیّون و بخصوص بیدارترها، بصیرترها، دلسوزترها …دوران سخت جنگ، محک شناخت ارزش افراد و دستگاهها
… که از نقاط مختلف و دستگاههاى خدمتگزار مختلف به اینجا تشریف آوردید، خوشامد میگویم.جمع پرستاران و پزشکان و مددکاران و مجموعهی خدمتگزاران به قشرهاى ناتوان و بیمار، شایستهی آن هستند که مورد احترام و تجلیل و ستایش از طرف همهی مردم ما و مسئولین ما قرار بگیرند. ما دوران دشوارى را گذراندیم -یعنى دوران جنگ را- و در دورانهاى سخت، ارزش افراد گوناگون و دستگاههاى گوناگون مشخّص میشود. ما امروز بعد از گذراندن یک دورهی سرشار از ابتلاء و سختى و امتحان، میتوانیم دربارهی مردم خودمان بهطور عموم و همچنین دربارهی برخى از قشرهایى که مسئولیّت برجسته و ویژهاى داشتهاند، قضاوت کنیم؛ پرستاران ما از این قبیلند؛ چون آنها با بیمار مواجهند و آنچه از آنها سر میزند، خدمت و محبّت است؛ و آنچه آنها با آن مواجهند، سختى و رنج است. و این یکى از امتحانهاى بزرگ بنیآدم است که با سختى و رنج و درد مواجه بشود و از خود صبر و متانت و محبّت و خدمت نشان بدهد. …